Diễn biến câu chuyện trong lĩnh vực AI mã hóa 2024: Từ cơ sở hạ tầng phi tập trung như GPU, dữ liệu đến AI Agent
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Diễn biến câu chuyện trong lĩnh vực AI mã hóa 2024: Từ cơ sở hạ tầng phi tập trung như GPU, dữ liệu đến AI Agent
Thị trường vốn hóa của lĩnh vực tài sản AI mã hóa trong năm nay đã vượt ngưỡng 70 tỷ USD, với hơn 600 dự án liên quan.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Tây Quả, ChainCatcher
Biên tập: Niệm Thanh, ChainCatcher
Năm 2024, lĩnh vực "Crypto+AI" (AI mã hóa) đã đạt được sự tăng trưởng đột phá chưa từng có. Vào đầu năm, lĩnh vực này chỉ bao gồm vài dự án ít ỏi, nhưng hiện nay đã trở thành một phân khúc độc lập không thể xem nhẹ trong thị trường tiền mã hóa.
Theo dữ liệu mới nhất do ChainCatcher tổng hợp, vào ngày 7 tháng 12, vốn hóa thị trường tổng cộng của các tài sản thuộc mảng AI mã hóa đã vượt ngưỡng 70 tỷ USD, chiếm tối đa tới 2% toàn bộ thị trường tiền mã hóa và đạt mức tăng trưởng hàng năm lên đến 400%.
Đồng thời, số lượng dự án AI mã hóa cũng tăng trưởng theo cấp số nhân, hiện đã vượt quá 600 dự án, bao gồm nhiều loại sản phẩm như cơ sở hạ tầng AI phi tập trung, Dapp AI, v.v.
Nhìn lại năm 2024, câu chuyện về AI mã hóa đã trải qua nhiều thay đổi lớn. Đầu năm, dự án Sora do OpenAI ra mắt đã làm bùng nổ làn sóng đầu cơ vào cơ sở hạ tầng AI mã hóa. Sau đó, hội nghị thường niên về AI của NVIDIA càng đẩy GPU phi tập trung vào trọng tâm chú ý của thị trường, khiến các nhà đầu tư bắt đầu săn lùng cơ sở hạ tầng phi tập trung cho AI. Giữa năm, lĩnh vực AI mã hóa chứng kiến làn sóng đầu tư mạnh mẽ, khi các quỹ VC mã hóa lần lượt công bố chiến lược tham gia, nhiều dự án nhận được hỗ trợ tài chính, thúc đẩy quá trình nghiên cứu và ứng dụng công nghệ. Đến cuối năm, sự bùng nổ của Meme AI Agent đã đưa câu chuyện AI mã hóa lên đỉnh cao mới.
Vốn hóa thị trường tài sản AI mã hóa vượt 70 tỷ USD trong năm, số dự án liên quan vượt 600
Theo dữ liệu mới nhất từ CoinMarketCap, số lượng token được ghi nhận trong mảng trí tuệ nhân tạo mã hóa (Crypto*AI) hiện đạt 355 đồng, với vốn hóa thị trường tổng cộng vượt ngưỡng 70 tỷ USD vào ngày 7 tháng 12, đỉnh điểm chạm mức 70,42 tỷ USD. Hiện tại, do ảnh hưởng bởi xu hướng điều chỉnh chung của thị trường tiền mã hóa, tính đến ngày 23 tháng 12, vốn hóa thị trường của mảng AI mã hóa đã giảm xuống còn 47 tỷ USD, tuy nhiên khối lượng giao dịch 24 giờ vẫn ở mức cao kỷ lục 5 tỷ USD.
Nhìn lại đầu năm, vốn hóa thị trường tổng cộng của mảng AI mã hóa chỉ khoảng 17 tỷ USD. Trong chưa đầy một năm, vốn hóa thị trường của mảng này đã tăng hơn 400%, một lần nữa cho thấy sự phát triển mạnh mẽ và tiềm năng to lớn của lĩnh vực AI mã hóa.
Daniel Cheung, đồng sáng lập Syncracy Capital, phát biểu ngày 12 tháng 12 rằng mặc dù hiện tại mảng AI mã hóa chỉ chiếm khoảng 1% tổng vốn hóa thị trường tiền mã hóa, nhưng với đà tiến hóa của chu kỳ thị trường cùng sức bật mạnh mẽ từ cơ sở hạ tầng AI và AI Agent, ông dự đoán vốn hóa mảng này có thể tăng gấp 10 lần.
Đáng chú ý, dù thị trường tiền mã hóa đang trong xu hướng giảm chung, nhưng vào ngày 23 tháng 12, tổng vốn hóa thị trường tiền mã hóa đạt 3,4 nghìn tỷ USD, trong khi vốn hóa tài sản AI mã hóa vẫn chiếm gần 1,4% (đỉnh điểm trên 2%), tiếp tục khẳng định tiềm năng tăng trưởng trong tương lai.
Năm 2024 thực sự là năm then chốt đánh dấu bước chuyển mình từ manh nha sang bùng nổ toàn diện của lĩnh vực AI mã hóa. Vào đầu năm, mảng này vẫn ở giai đoạn sơ khai với số lượng dự án rất hạn chế, tiêu biểu là các dự án như Render (RNDR) về GPU phi tập trung, Fetch.ai (FET) về cơ sở hạ tầng AI và WorldCoin. Tuy nhiên, trong chưa đầy một năm, lĩnh vực AI mã hóa đã phân tách thành nhiều phân khúc nhỏ như GPU phi tập trung, nền tảng dữ liệu AI, cơ sở hạ tầng AI và AI Agent, với hàng trăm dự án ra đời.
Theo dữ liệu từ nền tảng Rootdata, hiện có hơn 600 dự án mã hóa chứa từ khóa AI đã được ghi nhận, và con số này vẫn đang tiếp tục tăng lên.
Các chất xúc tác AI mã hóa năm 2024: Câu chuyện từ OpenAI, sự tham gia mạnh mẽ của VC, bùng nổ Meme AI Agent
Xét theo xu hướng biến động vốn hóa thị trường tổng cộng của tài sản AI mã hóa, năm 2024 ghi nhận hai đỉnh tăng trưởng rõ rệt: đỉnh đầu tiên xảy ra vào tháng 2-3, đỉnh thứ hai diễn ra sau tháng 10 với làn sóng tăng trưởng mạnh mẽ hơn.
Giai đoạn tháng 2-3, sự tăng trưởng của lĩnh vực AI mã hóa chủ yếu nhờ vào hai sự kiện mang tính biểu tượng trong ngành AI.
Tháng 2, OpenAI gây chấn động khi ra mắt mô hình lớn “tạo video từ văn bản” Sora – một thành tựu đột phá đã tạo nên cuộc cách mạng trong ngành AI. Đồng thời, sự kiện này cũng thúc đẩy mạnh mẽ giá token WLD của dự án xác thực mống mắt Worldcoin do đồng sáng lập OpenAI Sam Altman dẫn dắt, kéo theo sự tăng trưởng mạnh mẽ của toàn bộ mảng tài sản AI mã hóa. Trong giai đoạn này, các dự án chất lượng như nền tảng khuyến khích mô hình AI Bittensor (TAO), nền tảng dữ liệu AI Arkham (ARKM) bắt đầu thu hút sự chú ý rộng rãi của thị trường. Sự nổi lên của các dự án này tiếp tục thổi bùng nhiệt huyết đầu tư vào lĩnh vực tiềm năng này, thu hút lượng lớn nhà đầu tư đổ vào.
Tiếp đó, hội nghị thường niên GTC về AI của NVIDIA vào tháng 3 tiếp tục thu hút sự chú ý toàn cầu và khiến vốn hóa công ty tăng vọt, làm bùng nổ làn sóng đầu cơ vào chip GPU. Tại sự kiện này, sự xuất hiện của Illia Polosukhin – đồng sáng lập Near, và Jules Urbach – người sáng lập mạng lưới render GPU phi tập trung Render Network – đã tiếp thêm sinh lực mới cho lĩnh vực AI mã hóa. Một loạt sự kiện đã khiến các dự án liên quan đến GPU phi tập trung mọc lên như nấm, trong đó có io.net – dự án từng nổi đình nổi đám ra đời đúng thời điểm này.
Từ đây, AI mã hóa chính thức phát triển thành một phân khúc độc lập, với sự xuất hiện ồ ạt của các dự án về cơ sở hạ tầng AI, GPU phi tập trung, dữ liệu AI phi tập trung, mở ra thêm nhiều lựa chọn và cơ hội cho thị trường.
Đến tháng 10, sự tăng trưởng của lĩnh vực AI mã hóa chủ yếu do sự bùng nổ của Meme AI Agent. Sự ra đời của token GOAT từ dự án AI Agent Truth Terminal đã khởi xướng làn sóng phát hành và đầu cơ vào các đồng Meme AI Agent, thúc đẩy việc phát hành hàng loạt gần 100 đồng Meme AI Agent. Xu hướng này giúp AI Agent nhanh chóng vươn lên thành một phân khúc nhỏ độc lập trong lĩnh vực AI mã hóa, với các sản phẩm bao gồm đồng Meme AI Agent, nền tảng phát hành (IAO) và cơ sở hạ tầng nền tảng AI Agent. Các dự án cụ thể có thể tham khảo bài viết “Tổng quan hệ thống về phân khúc AI Agent: AI Meme, nền tảng phát hành và cơ sở hạ tầng” do ChainCatcher công bố tháng 11. Theo dữ liệu từ Coingecko, tính đến ngày 23 tháng 12, vốn hóa thị trường tổng cộng của các token thuộc phân khúc AI Agent đạt mức cao kỷ lục 9,8 tỷ USD, chiếm khoảng 20% tổng vốn hóa của toàn bộ mảng AI mã hóa (47 tỷ USD), và mức độ đầu cơ vẫn đang tiếp tục nóng lên.
Nếu như các yếu tố bên ngoài như công cụ tạo video từ văn bản Sora của OpenAI, sự tăng trưởng vốn hóa của NVIDIA và hội nghị AI của họ tạo nên động lực mạnh mẽ thúc đẩy lĩnh vực AI mã hóa phát triển, thì sự bùng nổ của Meme AI Agent chính là ngọn lửa bùng cháy từ bên trong thị trường mã hóa, đẩy nhanh quá trình trỗi dậy của lĩnh vực này. Dưới tác động kép từ cả bên trong lẫn bên ngoài, phân khúc AI mã hóa đã nhanh chóng trở thành một lĩnh vực then chốt không thể bỏ qua trong thế giới tiền mã hóa, với tầm quan trọng ngày càng được khẳng định.
Bên cạnh đó, năm 2024 cũng ghi nhận làn sóng đầu tư chưa từng có vào thị trường AI mã hóa, khi các tổ chức đầu tư đua nhau đổ tiền vào lĩnh vực này với quy mô tài chính tăng vọt. Trong lĩnh vực này, các quỹ đầu tư mạo hiểm hàng đầu như Grayscale, Delphi Ventures, Coinbase Ventures, Binance Labs và a16z đều đã tích cực tham gia vào các dự án “Crypto+AI”.
Cụ thể, Delphi Ventures ngay từ đầu năm đã bày tỏ sự lạc quan mạnh mẽ về sự kết hợp giữa Crypto và AI, đồng thời đầu tư vào nhiều dự án như io.net, OG Labs và Mythos Ventures. a16z huy động một quỹ mới trị giá 6 tỷ USD, tập trung đầu tư vào lĩnh vực AI, và chọn 5 dự án AI mã hóa vào chương trình tăng tốc khởi nghiệp mùa thu. Sang nửa cuối năm, các tổ chức như Pantera Capital, Grayscale, Binance Labs và Coinbase Ventures cũng lần lượt tuyên bố tham gia sâu vào lĩnh vực AI mã hóa bằng cách thành lập quỹ chuyên biệt hoặc tăng cường đầu tư. Theo báo cáo từ Messari, trong quý III/2024, các quỹ đầu tư mạo hiểm trong lĩnh vực tiền mã hóa đã rót hơn 213 triệu USD vào các dự án AI, tăng 250% so với quý trước và tăng 340% so với cùng kỳ năm trước.
Chi tiết các động thái đầu tư cụ thể của các tổ chức mã hóa vào lĩnh vực AI có thể tham khảo bài viết “Phân tích toàn diện chiến lược đầu tư AI của các quỹ VC hàng đầu năm 2024: a16z, Binance, Coinbase và những cái tên khác đã rót vốn vào dự án nào?” do ChainCatcher đã công bố.
Triển vọng thị trường "Crypto for AI" lớn hơn "AI for Crypto"
Hiện tại, các sản phẩm AI mã hóa trên thị trường chủ yếu được chia thành hai dạng: “AI for Crypto” và “Crypto for AI”.
“AI for Crypto” là dùng AI để nâng cấp Crypto, tập trung vào việc áp dụng công nghệ AI vào các sản phẩm mã hóa nhằm cải thiện trải nghiệm người dùng hoặc tăng hiệu suất hoạt động. Ví dụ: sử dụng AI để tối ưu mã nguồn và kiểm toán an ninh — AI có thể tự động phát hiện và phân tích mã của các dự án Web3, tìm ra các lỗ hổng bảo mật tiềm tàng, nâng cao tính an toàn và ổn định; tham gia vào chiến lược sinh lời trên chuỗi — sử dụng thuật toán AI phân tích xu hướng thị trường và hành vi người dùng để xây dựng chiến lược sinh lời hiệu quả hơn, giúp người dùng mã hóa kiếm lợi nhuận cao hơn; tích hợp chatbot AI để giải đáp thắc mắc, nâng cao trải nghiệm; tận dụng AI Agent để loại bỏ rào cản trong trải nghiệm người dùng trên chuỗi như giao dịch tự động, quản lý tài sản, giúp người dùng tham gia thị trường mã hóa thuận tiện hơn.
“Crypto for AI” nhấn mạnh việc sử dụng công nghệ mã hóa để hỗ trợ ngành AI, tận dụng những lợi thế độc đáo của blockchain để giải quyết hoặc cải thiện một số khâu trong ngành AI. Ví dụ: tính riêng tư và minh bạch của blockchain có thể giải quyết vấn đề bảo mật và quyền riêng tư trong quá trình thu thập, xử lý và lưu trữ dữ liệu của mô hình AI; sử dụng tài sản hóa mô hình để cho phép cộng đồng sở hữu hoặc sử dụng mô hình AI theo cách thức phi tập trung; sử dụng công nghệ token của blockchain để tập hợp nguồn lực tính toán rải rác, tạo thành thị trường sức mạnh tính toán, giảm chi phí huấn luyện mô hình AI và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên tính toán.
Tóm lại, tinh hoa của công nghệ Web3 nằm ở kiến trúc blockchain phi tập trung, vận hành dựa trên hệ thống kinh tế token, thực thi tự động qua hợp đồng thông minh và hiệu năng mạnh mẽ của công nghệ phân tán. Điều này không chỉ đảm bảo việc xác định rõ ràng quyền sở hữu dữ liệu mà còn thông qua mô hình khuyến khích bằng token, nâng cao đáng kể tính minh bạch và hiệu quả của mô hình kinh doanh. Đặc điểm này giống như một liều thuốc đặc trị, giải quyết hiệu quả các căn bệnh mãn tính phổ biến trong ngành AI như thiếu minh bạch dữ liệu và mô hình kinh doanh mơ hồ. Đây cũng phù hợp với quan điểm tổng thể rằng “AI nhằm nâng cao hiệu suất sản xuất, còn Web3 tập trung tối ưu hóa quan hệ sản xuất”.
Vì vậy, giới chuyên môn đều thống nhất quan điểm: “Crypto for AI” thể hiện triển vọng và tiềm năng rộng lớn hơn nhiều so với “AI for Crypto” trong ứng dụng thực tiễn. Xu hướng này cũng thúc đẩy ngày càng nhiều chuyên gia trong ngành AI tích cực tìm kiếm cách sử dụng công nghệ mã hóa để giải quyết các thách thức và khó khăn mà ngành AI đang đối mặt.
Xây dựng hệ sinh thái AI mã hóa xoay quanh ba yếu tố cốt lõi “dữ liệu, sức mạnh tính toán và thuật toán”
Dựa trên ba yếu tố cốt lõi thúc đẩy sự phát triển của mô hình AI lớn – “dữ liệu, sức mạnh tính toán và thuật toán”, chúng ta có thể phân loại sâu hơn thành các sản phẩm về dữ liệu, sức mạnh tính toán và mô hình thuật toán trong cơ sở hạ tầng và ứng dụng. Trong đó, dữ liệu là nền tảng để huấn luyện và tối ưu mô hình AI; thuật toán là các mô hình toán học và logic chương trình điều khiển hệ thống AI; sức mạnh tính toán là tài nguyên cần thiết để thực thi các thuật toán này. Ba yếu tố này cũng là điều kiện cần thiết để mô hình liên tục cập nhật và phát triển.
Hệ sinh thái sản phẩm cụ thể trong lĩnh vực AI mã hóa bao gồm:
Về dữ liệu, các dự án AI mã hóa liên quan đến việc thu thập, lưu trữ và xử lý dữ liệu. Trước hết, trong việc thu thập dữ liệu, để đảm bảo tính phong phú và đa dạng, một số dự án AI mã hóa sử dụng cơ chế kinh tế token để khuyến khích người dùng chia sẻ dữ liệu cá nhân hoặc chuyên biệt, ví dụ như dự án Grass thưởng cho người đóng góp dữ liệu, Sahara AI tài sản hóa dữ liệu AI và ra mắt thị trường dữ liệu chuyên biệt, Vana cung cấp tập dữ liệu chuyên biệt hoặc tùy chỉnh cho ứng dụng AI dưới dạng hồ dữ liệu, v.v. Trong xử lý dữ liệu, các nền tảng gắn nhãn dữ liệu phi tập trung cung cấp tập dữ liệu huấn luyện chất lượng cao cho các nhà phát triển, từ đó cải thiện cơ chế học tăng cường và tinh chỉnh mô hình AI, ví dụ như Fraction AI (hoàn thành gọi vốn 6 triệu USD ngày 18/12), Alaya AI và Public AI, giúp tối ưu hóa quá trình học tăng cường và tinh chỉnh mô hình AI. Về lưu trữ dữ liệu, các giải pháp như Filecoin và Arweave đảm bảo tính an toàn và bền vững của dữ liệu.
Về sức mạnh tính toán, việc huấn luyện và suy luận mô hình AI không thể thiếu sự hỗ trợ từ tài nguyên tính toán GPU mạnh mẽ. Khi độ phức tạp của mô hình AI ngày càng tăng, nhu cầu về tài nguyên tính toán GPU cũng không ngừng tăng theo. Trước tình trạng nguồn cung GPU chất lượng cao khan hiếm, chi phí tăng và thời gian chờ đợi kéo dài, các mạng lưới tính toán GPU phi tập trung đã ra đời. Những mạng lưới này tạo ra thị trường mở và nền tảng tập hợp GPU, cho phép bất kỳ ai (như thợ đào Bitcoin) đóng góp khả năng tính toán GPU rảnh rỗi để thực hiện nhiệm vụ AI và nhận thưởng bằng token. Các dự án tiêu biểu bao gồm Akash, Render, Gensyn, io.net và Hyperbolic. Ngoài ra, các dự án như Exabits và GAIB thậm chí còn token hóa GPU vật lý, biến chúng thành tài sản kỹ thuật số tài chính trên chuỗi, thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa tính phi tập trung và thanh khoản của sức mạnh tính toán.
Về mô hình thuật toán, các mạng lưới thuật toán AI phi tập trung hiện nay về bản chất là một thị trường dịch vụ thuật toán AI phi tập trung, kết nối nhiều mô hình AI với chuyên môn và kiến thức khác nhau. Khi người dùng đặt câu hỏi, thị trường này có thể thông minh lựa chọn mô hình AI phù hợp nhất để trả lời. Các sản phẩm tiêu biểu như Bittensor, sử dụng dạng subnet để tập hợp các mô hình AI khác nhau, cung cấp nội dung chất lượng cao cho người dùng; Pond thì tổ chức thi đấu xếp hạng để chọn ra mô hình phi tập trung tốt nhất, đồng thời token hóa mô hình AI để khuyến khích mọi người đóng góp mô hình, từ đó thúc đẩy đổi mới và tối ưu thuật toán AI.
Như vậy, hiện nay thị trường mã hóa đã xây dựng được một hệ sinh thái AI mã hóa sôi động xoay quanh ba trụ cột cốt lõi của AI: “dữ liệu, sức mạnh tính toán và thuật toán”.
Những tín hiệu tích cực nào cho phân khúc AI mã hóa năm 2025?
Tuy nhiên, kể từ khi thị trường Meme AI Agent trở nên nổi tiếng vào tháng 10, các sản phẩm liên quan đến AI Agent đã trở thành tâm điểm mới của thị trường AI mã hóa, ví dụ như Talus Network – dự án vừa công bố gọi vốn 6 triệu USD với định giá 150 triệu USD vào tháng 11, chính thức xây dựng khuôn khổ và cơ sở hạ tầng dành riêng cho AI Agent.
Hơn nữa, làn sóng Meme AI Agent không chỉ thổi bùng điểm nóng đầu cơ mới trong phân khúc AI mã hóa, mà còn khiến trọng tâm thị trường dần chuyển từ các lĩnh vực cơ sở hạ tầng như dữ liệu phi tập trung, GPU,... sang xu hướng cuồng nhiệt đối với các ứng dụng AI Agent, ví dụ như ai16z đã vượt ngưỡng vốn hóa 1 tỷ USD, và cơn sốt này vẫn đang tiếp tục gia tăng.
Trong các báo cáo triển vọng xu hướng ngành mã hóa năm 2025 gần đây của nhiều tổ chức, a16z, VanEck, Bitwise, Hashed, Blockworks, Messari, Framework đều bày tỏ sự lạc quan về sự phát triển của thị trường kết hợp giữa mã hóa và AI, đặc biệt nhấn mạnh rằng các sản phẩm liên quan đến AI Agent sẽ bùng nổ vào năm 2025.
Đồng thời, nhiệt độ của lĩnh vực AI bên ngoài cũng tiếp tục tăng cao. Ngày 23 tháng 12, công ty AI xAI của Elon Musk thông báo hoàn tất gọi vốn mới 6 tỷ USD, định giá tăng vọt lên 40 tỷ USD, tiếp tục thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của thị trường AI.
Về mặt câu chuyện, OpenAI đang chuyển mình từ GPT sang đại diện trí tuệ nhân tạo tổng quát (AI Agent). Theo tin đồn, OpenAI dự kiến ra mắt sản phẩm AI Agent mới có tên “Operator” vào tháng 1 năm 2025, có khả năng tự động thực hiện các thao tác phức tạp như viết mã, đặt vé du lịch, mua sắm thương mại điện tử, v.v., được kỳ vọng sẽ tạo ra cơn sốt tương tự như Sora vào đầu năm 2024. Bên cạnh đó, hội nghị thường niên về AI của NVIDIA cũng sẽ diễn ra vào tháng 3 năm 2025, tiếp tục là tâm điểm chú ý của ngành mã hóa và AI.
Mỗi lần nâng cấp mô hình lớn từ các công ty Web2 trong lĩnh vực AI như NVIDIA, OpenAI đều làm nóng lại phân khúc AI, thu hút dòng vốn mới đổ vào và tiếp tục khuấy động thị trường AI mã hóa.
Về mặt chính sách, Tổng thống đắc cử Hoa Kỳ Donald Trump đã tuyên bố bổ nhiệm David O. Sacks – cựu giám đốc PayPal – làm người phụ trách các vấn đề về trí tuệ nhân tạo và tiền mã hóa tại Nhà Trắng, chịu trách nhiệm hướng dẫn chính phủ xây dựng chính sách trong lĩnh vực AI và tiền mã hóa. Ông này có kinh nghiệm đầu tư kép trong ngành mã hóa và AI, từng tham gia đầu tư vào nhiều công ty mã hóa như Multicoin và các công ty AI, do đó được cho là sẽ thúc đẩy mạnh mẽ lĩnh vực kết hợp giữa mã hóa và AI.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
ChainCatcher 链捕手
