Coinbase 2025: Các công nghệ mới, cấu trúc mới và cơ hội mới, thị trường tiền mã hóa sẽ chứng kiến tăng trưởng đột phá
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Coinbase 2025: Các công nghệ mới, cấu trúc mới và cơ hội mới, thị trường tiền mã hóa sẽ chứng kiến tăng trưởng đột phá
Bao gồm các nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực tiền mã hóa, từ các đồng altcoin đến ETF, từ staking đến game.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: David Duong & David Han
Biên dịch: TechFlow
Điểm chính
-
Năm 2025, thị trường tiền mã hóa sẽ chứng kiến sự tăng trưởng mang tính chuyển đổi, tiếp tục thúc đẩy quá trình trưởng thành và phổ cập.
-
Bốn lĩnh vực trọng tâm của chúng tôi trong năm 2025 bao gồm: tình hình kinh tế vĩ mô, các meta game blockchain, đổi mới đột phá và nâng cấp trải nghiệm người dùng.
Tóm tắt điều hành
Nhìn về năm 2025, thị trường tiền mã hóa đang tiến tới giai đoạn tăng trưởng mang tính chuyển đổi. Khi danh mục tài sản này ngày càng trưởng thành hơn, tỷ lệ áp dụng từ các tổ chức tiếp tục tăng lên và các trường hợp sử dụng cũng không ngừng mở rộng. Trong năm qua, Mỹ đã phê duyệt các quỹ giao dịch trao đổi (ETF) giao ngay đầu tiên, quá trình token hóa các sản phẩm tài chính phát triển nhanh chóng, sự tăng trưởng của stablecoin trở nên nổi bật và dần được tích hợp vào hệ thống thanh toán toàn cầu.
Những thành quả này không dễ đạt được. Dù dường như là đỉnh điểm của nhiều năm nỗ lực, nhưng chúng có thể chỉ mới là khởi đầu cho những thay đổi lớn hơn.
Nhìn lại một năm trước, tài sản mã hóa từng gặp khó khăn do lãi suất tăng, áp lực quy định và triển vọng bất định. Những thành tựu hiện tại cho thấy sức bền của tiền mã hóa, khẳng định nó đã trở thành một danh mục tài sản thay thế vững chắc.
Xét về mặt thị trường, xu hướng tăng giá năm 2024 khác biệt đáng kể so với các chu kỳ thị trường tăng giá trước đó. Ví dụ, cụm từ “Web3” dần được thay thế bằng thuật ngữ sát nghĩa hơn là “onchain” (trên chuỗi). Đồng thời, chiến lược đầu tư thị trường cũng chuyển từ định hướng câu chuyện sang phân tích cơ bản, phần lớn nhờ sự tham gia sâu rộng của các nhà đầu tư tổ chức.
Hơn nữa, tỷ trọng thị trường của Bitcoin tăng đáng kể, trong khi đổi mới trong tài chính phi tập trung (DeFi) liên tục mở rộng ranh giới ứng dụng của blockchain, đặt nền móng cho việc xây dựng hệ sinh thái tài chính mới. Các ngân hàng trung ương và tổ chức tài chính trên toàn thế giới cũng đang khám phá cách tận dụng công nghệ mã hóa để nâng cao hiệu quả phát hành tài sản, giao dịch và quản lý hồ sơ.
Nhìn về tương lai, triển vọng ngành tiền mã hóa đầy hứa hẹn. Các đổi mới tiên phong bao gồm sàn giao dịch ngang hàng phi tập trung, thị trường dự báo và các tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI) tích hợp ví mã hóa. Trong lĩnh vực tổ chức, stablecoin và các giải pháp thanh toán (kết nối tiền mã hóa với hệ thống ngân hàng truyền thống), cho vay không thế chấp được hỗ trợ bởi điểm tín dụng onchain, và việc huy động vốn hợp pháp trên chuỗi đều có tiềm năng to lớn.
Mặc dù công nghệ mã hóa đã được công nhận rộng rãi, cấu trúc kỹ thuật phức tạp vẫn khiến nhiều người cảm thấy xa lạ. Tuy nhiên, đổi mới công nghệ đang cố gắng thay đổi thực trạng này. Ngày càng nhiều dự án tập trung vào việc đơn giản hóa trải nghiệm sử dụng blockchain và nâng cao chức năng của hợp đồng thông minh. Những tiến bộ này sẽ giúp tiền mã hóa dễ tiếp cận hơn với người dùng mới.
Đồng thời, Mỹ đã đặt nền tảng cho việc quy định rõ ràng hơn đối với tiền mã hóa trong năm 2024, tiến triển này có thể củng cố thêm vị thế của tài sản số trong hệ thống tài chính chính thống vào năm 2025.
Cùng với sự tiến bộ về quy định và công nghệ, chúng tôi kỳ vọng hệ sinh thái tiền mã hóa sẽ chứng kiến sự tăng trưởng đáng kể vào năm 2025. Việc áp dụng rộng rãi hơn sẽ thúc đẩy ngành đến gần hơn với tiềm năng toàn diện. Năm nay sẽ là một mốc then chốt, những bước tiến đột phá có thể đặt nền móng cho sự phát triển của ngành trong vài thập kỷ tới.
Chủ đề chính 1: Bản đồ kinh tế vĩ mô 2025
Mục tiêu và nhu cầu của Cục Dự trữ Liên bang (Fed)
Năm 2024, chiến thắng của Donald Trump trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ trở thành yếu tố xúc tác lớn nhất cho thị trường tiền mã hóa trong quý IV, đẩy giá Bitcoin tăng 4-5 độ lệch chuẩn so với mức trung bình ba tháng. Tuy nhiên, nhìn về phía trước, chúng tôi cho rằng phản ứng ngắn hạn từ chính sách tài khóa có thể kém quan trọng hơn so với xu hướng dài hạn của chính sách tiền tệ, đặc biệt trong bối cảnh Fed đang ở ngã rẽ then chốt.
Chúng tôi dự đoán Fed sẽ tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ vào năm 2025, nhưng nhịp độ cụ thể có thể phụ thuộc vào mức độ mở rộng của chính sách tài khóa tiếp theo. Việc cắt giảm thuế và áp đặt thuế quan có thể khiến lạm phát tăng, mặc dù CPI tổng thể đã giảm xuống còn 2,7% theo năm, nhưng CPI cốt lõi vẫn ở mức cao 3,3%, vượt mục tiêu của Fed.
Mục tiêu hiện tại của Fed là “giảm lạm phát”, tức là giá cả tiếp tục tăng nhưng chậm lại, nhằm thực hiện sứ mệnh “việc làm tối đa”. Ngược lại, các hộ gia đình thông thường lại mong muốn “thông deflation”, tức là giá giảm, để giảm bớt áp lực chi phí cao trong hai năm qua. Tuy nhiên, việc giảm giá có thể dẫn đến nguy cơ suy thoái kinh tế, do đó không phải lựa chọn lý tưởng.
Hiện tại, kịch bản hạ cánh mềm vẫn là kỳ vọng chủ đạo, được hỗ trợ bởi lãi suất dài hạn thấp và “chủ nghĩa biệt lập Mỹ 2.0”. Việc Fed cắt giảm lãi suất gần như đã chắc chắn, và điều kiện tín dụng được nới lỏng sẽ tạo môi trường thuận lợi cho hiệu suất của tiền mã hóa trong 1-2 quý tới. Đồng thời, nếu chính phủ tiếp theo thực hiện chính sách chi tiêu thâm hụt, điều này có thể tiếp tục thúc đẩy khẩu vị rủi ro của thị trường, có lợi cho thị trường tiền mã hóa.
Quốc hội Mỹ ủng hộ tiền mã hóa nhất trong lịch sử
Sau nhiều năm bất ổn về chính sách, chúng tôi cho rằng Quốc hội Mỹ nhiệm kỳ tới có thể mang lại sự rõ ràng thực sự về quy định cho ngành tiền mã hóa. Cuộc bầu cử này gửi một tín hiệu rõ ràng tới Washington: sự bất mãn ngày càng gia tăng của công chúng với hệ thống tài chính hiện tại và khát vọng thay đổi. Về mặt thị trường, Hạ viện và Thượng viện đều có đa số ghế ủng hộ tiền mã hóa từ cả hai đảng, điều này có nghĩa môi trường quy định của Mỹ có thể chuyển từ cản trở sang thúc đẩy sự phát triển của tiền mã hóa.
Một chủ đề nóng mới là khả năng về “dự trữ chiến lược Bitcoin”. Sau hội nghị Bitcoin tại Nashville tháng 7/2024, thượng nghị sĩ Wyoming Cynthia Lummis đã đề xuất Đạo luật Bitcoin, trong khi nghị viện Pennsylvania cũng đề xuất Đạo luật Dự trữ Chiến lược Bitcoin của Pennsylvania. Nếu được thông qua, đạo luật này sẽ cho phép Bộ trưởng Tài chính Pennsylvania đầu tư tối đa 10% quỹ chung của bang vào Bitcoin hoặc các công cụ mã hóa khác. Hiện tại, Michigan và Wisconsin đã bắt đầu nắm giữ tiền mã hóa hoặc các ETF liên quan trong quỹ hưu trí của họ, và Florida cũng đang lên kế hoạch theo sau. Tuy nhiên, việc tạo ra “dự trữ chiến lược Bitcoin” có thể gặp phải trở ngại pháp lý, ví dụ như liệu bảng cân đối kế toán của Fed có được phép nắm giữ tài sản loại này hay không.
Đồng thời, Mỹ không phải quốc gia duy nhất đạt tiến triển trong quy định tiền mã hóa. Nhu cầu toàn cầu về tiền mã hóa đang thúc đẩy cạnh tranh giữa các quốc gia trong việc quy định. Ví dụ, Liên minh châu Âu (EU) đang triển khai từng phần Quy định Thị trường Tài sản Mã hóa (MiCA), cung cấp khuôn khổ hoạt động rõ ràng cho ngành. Các trung tâm tài chính lớn như Anh, UAE, Hồng Kông và Singapore cũng đang tích cực xây dựng quy tắc nhằm tạo môi trường thuận lợi hơn cho đổi mới và tăng trưởng tài sản số.
ETF tiền mã hóa 2.0
Việc Mỹ phê duyệt các quỹ giao dịch trao đổi (ETF) giao ngay Bitcoin và Ethereum là một cột mốc quan trọng đối với nền kinh tế mã hóa. Kể từ khi ra mắt (khoảng 11 tháng), các sản phẩm này đã thu hút 30,7 tỷ USD dòng tiền vào, vượt xa con số 4,8 tỷ USD mà SPDR Gold Shares ETF (GLD) thu hút trong năm đầu tiên (sau điều chỉnh lạm phát) vào năm 2004. Theo dữ liệu từ Bloomberg, điều này đưa các ETF này vào nhóm 0,1% các ETF mới tốt nhất trong khoảng 5.500 ETF ra mắt trong 30 năm qua.
Việc ra mắt ETF đã định hình lại hệ sinh thái thị trường của Bitcoin (BTC) và Ethereum (ETH), tạo ra điểm tựa mới cho nhu cầu. Tỷ trọng thị trường của Bitcoin đã tăng từ 52% đầu năm lên 62% vào tháng 11/2024. Theo báo cáo 13-F mới nhất, mọi loại hình nhà đầu tư tổ chức — từ quỹ tài trợ, quỹ hưu trí, quỹ phòng hộ, cố vấn đầu tư đến văn phòng gia đình — đều đã tham gia đầu tư vào các sản phẩm này. Đồng thời, các quyền chọn được quản lý ra mắt vào tháng 11/2024 đã cung cấp cho nhà đầu tư các công cụ quản lý rủi ro linh hoạt hơn và chi phí tiếp cận tài sản thấp hơn.
Nhìn về tương lai, tâm điểm thị trường là liệu có ra mắt ETF bao gồm thêm nhiều token (như XRP, SOL, LTC và HBAR) hay không. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng trong ngắn hạn, việc phê duyệt có thể chỉ giới hạn ở một vài tài sản. Thay vào đó, chúng tôi chú ý hơn liệu SEC có cho phép staking trong ETF hay bỏ giới hạn giao dịch bằng tiền mặt, chuyển sang cho phép tạo và chuộc bằng tài sản vật chất (in-kind). Thay đổi này không chỉ cải thiện tính nhất quán giữa giá cổ phiếu ETF và giá trị tài sản ròng (NAV), mà còn giảm chi phí giao dịch và nâng cao hiệu quả thị trường.
Mô hình dựa trên tiền mặt hiện tại có thể gây biến động giá và vấn đề thuế, trong khi giao dịch bằng tài sản vật chất có thể tránh được những vấn đề này, mang lại sự ổn định và minh bạch cao hơn cho nhà đầu tư.
Stablecoin: "Ứng dụng killer" của tiền mã hóa
Năm 2024, thị trường stablecoin tăng trưởng bùng nổ, vốn hóa thị trường tăng 48%, đạt 193 tỷ USD (tính đến ngày 1/12). Các nhà phân tích thị trường dự đoán theo đà tăng trưởng hiện tại, quy mô thị trường stablecoin có thể đạt gần 3 nghìn tỷ USD trong vòng năm năm tới. Mặc dù con số này nghe có vẻ lớn, nhưng thực tế chỉ chiếm khoảng 14% tổng cung tiền M2 của Mỹ (21 nghìn tỷ USD).
Chúng tôi cho rằng làn sóng phổ cập thực sự tiếp theo của tiền mã hóa có thể đến từ stablecoin và lĩnh vực thanh toán. Điều này giải thích cho sự phát triển nhanh chóng của lĩnh vực này trong 18 tháng qua. So với phương thức thanh toán truyền thống, stablecoin có lợi thế về tốc độ nhanh và chi phí thấp hơn, khiến việc sử dụng chúng trong thanh toán kỹ thuật số và kiều hối xuyên biên giới ngày càng tăng. Nhiều công ty thanh toán cũng đang mở rộng cơ sở hạ tầng stablecoin của mình. Trong tương lai, mục đích sử dụng chính của stablecoin có thể không chỉ giới hạn ở giao dịch, mà mở rộng sang luồng vốn toàn cầu và thanh toán thương mại. Tuy nhiên, ngoài các ứng dụng tài chính rộng rãi hơn, khả năng của stablecoin trong việc giải quyết gánh nặng nợ của Mỹ cũng đang thu hút sự quan tâm chính trị.
Tính đến ngày 30/11/2024, khối lượng giao dịch của thị trường stablecoin đã gần đạt 27,1 nghìn tỷ USD, gần gấp ba lần cùng kỳ năm 2023. Bao gồm lượng lớn giao dịch ngang hàng (P2P) và thanh toán doanh nghiệp xuyên biên giới. Các stablecoin như USDC, nhờ tích hợp rộng rãi trên các nền tảng thanh toán và tuân thủ quy định, đang được ngày càng nhiều doanh nghiệp và cá nhân sử dụng.
Cuộc cách mạng token hóa
Năm 2024, lĩnh vực token hóa đạt được tiến triển đáng kể. Theo dữ liệu từ rwa.xyz, quy mô thị trường tài sản vật chất được token hóa (RWA) tăng từ 8,4 tỷ USD cuối năm 2023 lên 13,5 tỷ USD vào ngày 1/12/2024, tăng hơn 60% (không bao gồm stablecoin). Các nhà phân tích dự đoán lĩnh vực này có thể tăng trưởng từ 2 nghìn tỷ đến 30 nghìn tỷ USD trong năm năm tới, tiềm năng tăng trưởng lên đến 50 lần.
Ngày càng nhiều công ty quản lý tài sản và tổ chức tài chính truyền thống (như BlackRock và Franklin Templeton) bắt đầu áp dụng việc token hóa trái phiếu chính phủ và các tài sản truyền thống khác trên các chuỗi riêng quyền hoặc chuỗi công cộng. Công nghệ này không chỉ cho phép thanh toán xuyên biên giới gần như tức thì, mà còn hỗ trợ giao dịch 24/7.
Hơn nữa, các doanh nghiệp đang khám phá việc sử dụng tài sản được token hóa làm tài sản thế chấp trong các giao dịch tài chính (ví dụ như giao dịch phái sinh), từ đó đơn giản hóa quy trình vận hành (ví dụ như quản lý ký quỹ) và giảm rủi ro. Phạm vi ứng dụng RWA cũng đang mở rộng, từ trái phiếu kho bạc Mỹ và quỹ thị trường tiền tệ đến tín dụng tư nhân, hàng hóa, trái phiếu doanh nghiệp, bất động sản và bảo hiểm. Chúng tôi tin rằng trong tương lai, việc token hóa sẽ tiếp tục tối ưu hóa quy trình xây dựng và quản lý danh mục đầu tư, đưa toàn bộ quá trình đầu tư lên chuỗi, mặc dù tầm nhìn này có thể cần vài năm nữa mới hiện thực hóa.
Tất nhiên, token hóa cũng đối mặt với một số thách thức, chẳng hạn như thanh khoản bị phân tán giữa nhiều chuỗi và rào cản quy định. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, đã có tiến triển đáng kể ở cả hai khía cạnh này. Chúng tôi dự đoán việc token hóa sẽ là một quá trình từng bước, nhưng lợi ích của nó đã được công nhận rộng rãi. Giai đoạn hiện tại mang lại cơ hội thử nghiệm quý giá cho các doanh nghiệp, giúp họ giữ vững vị thế đi đầu trong làn sóng đổi mới công nghệ.
Sự phục hồi của DeFi
Trong chu kỳ thị trường trước đó, tài chính phi tập trung (DeFi) đã chịu tổn thất nặng nề. Một số dự án thu hút thanh khoản bằng phần thưởng token, nhưng cung cấp lợi suất cao không bền vững. Khi thị trường điều chỉnh, hiện nay một hệ sinh thái DeFi vững chắc hơn đang hình thành, với đặc điểm là các trường hợp sử dụng gần với nhu cầu thực tế hơn và cấu trúc quản trị minh bạch hơn.
Chúng tôi cho rằng sự thay đổi trong môi trường quy định của Mỹ có thể trở thành động lực then chốt cho sự phục hồi của DeFi. Ví dụ, việc thiết lập khung quy định cho stablecoin và tạo đường đi rõ ràng để các nhà đầu tư tổ chức truyền thống tham gia DeFi. Hiệu ứng bổ trợ giữa thị trường vốn trên chuỗi và ngoài chuỗi tiếp tục tăng cường, hiện tại khối lượng giao dịch của các sàn giao dịch phi tập trung đã chiếm 14% so với sàn tập trung, tăng rõ rệt so với mức 8% vào tháng 1/2023. Đồng thời, khả năng chia sẻ doanh thu giao thức giữa các ứng dụng phi tập trung (dApps) và người nắm giữ token cũng đang gia tăng.
Hơn nữa, tiềm năng của DeFi cũng được công nhận bởi giới chức. Tháng 10/2024, thành viên Hội đồng Quản trị Fed Christopher Waller nhận xét rằng DeFi có thể bổ sung cho tài chính tập trung (CeFi), công nghệ sổ cái phân tán (DLT) có thể nâng cao hiệu quả ghi chép của CeFi, và hợp đồng thông minh có thể tăng cường chức năng của nó. Ông cũng đề cập rằng stablecoin có tiềm năng trong thanh toán và như một “tài sản an toàn”, nhưng cần xử lý các rủi ro như rút tiền ồ ạt và tài trợ bất hợp pháp. Tất cả những dấu hiệu này cho thấy DeFi đang vượt qua nhóm người dùng mã hóa truyền thống, dần xây dựng mối liên hệ chặt chẽ hơn với tài chính truyền thống (TradFi).
Chủ đề 2: Các mô hình đột phá
Robot giao dịch Telegram: Trung tâm lợi nhuận ẩn giấu
Bên cạnh stablecoin và phí giao dịch L1 gốc, robot giao dịch Telegram đã trở thành lĩnh vực sinh lời nhất trong ngành tiền mã hóa năm 2024. Về doanh thu ròng giao thức, nó thậm chí vượt qua các giao thức DeFi hàng đầu như Aave và MakerDAO (nay gọi là Sky). Hiện tượng này chủ yếu nhờ sự gia tăng hoạt động giao dịch và hiệu suất mạnh mẽ của các token meme. Thực tế, các đồng tiền meme là phân khúc hiệu suất tốt nhất trong ngành tiền mã hóa năm 2024 (theo tiêu chí tăng trưởng vốn hóa thị trường), và hoạt động giao dịch meme coin gia tăng mạnh trong quý IV/2024 (đặc biệt trên DEX Solana).
Robot giao dịch Telegram cung cấp cho người dùng một giao diện trò chuyện đơn giản để giao dịch các token này. Người dùng có thể trực tiếp tạo ví lưu ký trong cửa sổ trò chuyện và thực hiện quản lý tài sản, giao dịch qua nút bấm và lệnh văn bản. Tính đến ngày 1/12/2024, hầu hết người dùng robot tập trung giao dịch token Solana, chiếm tới 87%, tiếp theo là Ethereum (8%) và Base (4%). Cần lưu ý rằng các robot này phần lớn không liên quan đến mạng mở (TON) được tích hợp sẵn trong ví Telegram gốc. Các robot thu nhập cao như Photon, Trojan và BONKbot chủ yếu tích hợp sâu với mạng Solana, phản ánh sở thích người dùng.
Giống các giao diện giao dịch khác, robot Telegram thu phí theo tỷ lệ mỗi giao dịch, cao nhất lên tới 1% giá trị giao dịch. Tuy nhiên, do tài sản người dùng giao dịch có biến động lớn, mức phí cao dường như không ảnh hưởng nhiều đến họ. Tính đến ngày 1/12/2024, robot có doanh thu cao nhất, Photon, đã đạt doanh thu lũy kế hàng năm 210 triệu USD, gần bằng 227 triệu USD của nền tảng phát hành meme coin lớn nhất Solana, Pump. Ngoài ra, các robot nổi tiếng khác như Trojan và BONKbot cũng tạo ra doanh thu lần lượt là 105 triệu USD và 99 triệu USD. Trong khi đó, doanh thu giao thức ròng của Aave trong năm 2024 chỉ là 74 triệu USD.
Sức hấp dẫn của robot giao dịch Telegram nằm ở sự tiện lợi, đặc biệt phù hợp để giao dịch các token chưa niêm yết trên sàn. Ngoài ra, các robot này còn cung cấp các tính năng bổ sung như “mua sớm” token mới và cảnh báo giá. Dữ liệu cho thấy gần 50% người dùng Trojan sử dụng lại trong bốn ngày hoặc lâu hơn, trung bình mỗi người đóng góp 188 USD doanh thu. Mặc dù cạnh tranh giữa các robot có thể làm giảm phí giao dịch trong tương lai, chúng tôi dự đoán robot Telegram sẽ tiếp tục là nguồn lợi nhuận chính trong ngành tiền mã hóa vào năm 2025.
Thị trường dự báo: Minh chứng tiềm năng của blockchain
Trong chu kỳ bầu cử Mỹ 2024, thị trường dự báo là một trong những người chiến thắng lớn nhất. Các nền tảng đại diện như Polymarket đã thể hiện vượt trội so với các khảo sát dân ý truyền thống, vốn dự đoán cuộc đua sẽ sát sao hơn nhiều, trong khi kết quả thực tế lại cách biệt rõ rệt. Thành tích này không chỉ là chiến thắng của thị trường dự báo, mà còn là chiến thắng của công nghệ blockchain. Các thị trường dự báo dựa trên blockchain thể hiện lợi thế đáng kể so với khảo sát truyền thống, trở thành một ứng dụng độc đáo của công nghệ blockchain. Những thị trường này không chỉ cung cấp độ minh bạch, tốc độ giao dịch và khả năng truy cập toàn cầu cao hơn, mà cơ sở blockchain còn hỗ trợ giải quyết tranh chấp phi tập trung và thanh toán tự động dựa trên kết quả, khiến chúng vượt trội rõ rệt so với phiên bản không dùng blockchain.
Mặc dù có người cho rằng nhiệt độ thị trường dự báo có thể giảm sau bầu cử, nhưng thực tế chúng ta đã thấy phạm vi ứng dụng của chúng mở rộng sang thể thao và giải trí. Trong lĩnh vực tài chính, thị trường dự báo đã chứng minh khả năng phản ánh tâm lý thị trường về dữ liệu kinh tế (như lạm phát và dữ liệu việc làm phi nông nghiệp) chính xác hơn các khảo sát truyền thống, khiến chúng có giá trị và tính liên quan bền vững ngoài bầu cử.
Game: Từ sức hút người chơi đến dòng chính
Game luôn là lĩnh vực ứng dụng quan trọng của công nghệ mã hóa, vì tiềm năng của tài sản và thị trường giao dịch trên chuỗi rất lớn. Tuy nhiên, cho đến nay, nhiều game mã hóa vẫn gặp thách thức trong việc nuôi dưỡng người chơi trung thành. Nguyên nhân chủ yếu là động lực của nhiều người chơi thiên về kiếm tiền hơn là giải trí thuần túy. Hơn nữa, nhiều game mã hóa phụ thuộc vào trình duyệt web để phân phối và yêu cầu người dùng thiết lập ví tự lưu ký, khiến đối tượng chủ yếu giới hạn ở những người đam mê mã hóa, chứ không phải nhóm người chơi chính thống rộng lớn hơn.
Tuy nhiên, so với chu kỳ trước, các game tích hợp mã hóa đã tiến bộ đáng kể. Hiện nay, các nhà phát triển không còn theo đuổi tư tưởng cực đoan “hoàn toàn trên chuỗi”, mà chọn lọc đưa một phần tài sản lên chuỗi để mở khóa tính năng mới, đồng thời không ảnh hưởng đến trải nghiệm chơi cốt lõi. Nhiều nhà phát triển cũng bắt đầu xem blockchain như một công cụ hỗ trợ, chứ không phải điểm bán hàng chính.
Ví dụ, Off the Grid là một game bắn súng góc nhìn thứ nhất và sinh tồn, thành phần blockchain của nó (mạng con Avalanche) khi ra mắt vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm, nhưng bản thân trò chơi đã trở thành game miễn phí số một trên Epic Games. Lý do chính thu hút người chơi là lối chơi độc đáo, chứ không phải token blockchain hay thị trường giao dịch. Ngoài ra, trò chơi này còn mở rộng kênh phân phối cho các game tích hợp mã hóa, hiện đã có mặt trên Xbox, PlayStation và PC (qua cửa hàng Epic Games).
Di động cũng trở thành kênh phân phối quan trọng cho các game tích hợp mã hóa, bao gồm cả ứng dụng gốc và ứng dụng nhúng (như mini-game trên Telegram). Nhiều game di động chọn lọc áp dụng thành phần blockchain, đồng thời chạy phần lớn hoạt động trên máy chủ tập trung. Những game này thường không yêu cầu thiết lập ví bên ngoài, từ đó giảm đáng kể rào cản nhập môn, giúp người chơi không am hiểu tiền mã hóa cũng dễ dàng tham gia.
Trong tương lai, chúng tôi cho rằng ranh giới giữa game mã hóa và game truyền thống sẽ ngày càng mờ nhạt. Các “game mã hóa” mainstream sắp tới có thể thiên về tích hợp mã hóa hơn là lấy mã hóa làm trung tâm. Trọng tâm của chúng sẽ là trải nghiệm chơi chất lượng cao và kênh phân phối rộng rãi, chứ không phải cơ chế đơn giản “vừa chơi vừa kiếm tiền”. Tuy nhiên, xu hướng này dù có thể thúc đẩy sự phổ cập công nghệ mã hóa, nhưng liệu có trực tiếp làm tăng nhu cầu đối với token thanh khoản hay không vẫn còn để ngỏ. Tiền trong game có thể tiếp tục bị cô lập trong từng trò chơi, và người chơi thông thường có thể không hoan nghênh sự can thiệp của nhà đầu tư bên ngoài vào nền kinh tế trò chơi.
Thế giới thực phi tập trung: Tiềm năng và giới hạn của DePIN
Mạng lưới cơ sở hạ tầng vật lý phi tập trung (DePIN) có tiềm năng giải quyết các bài toán phân bổ trong thế giới thực bằng cách dẫn dắt việc tạo ra mạng lưới tài nguyên. Về lý thuyết, DePIN có thể khắc phục vấn đề kinh tế quy mô ban đầu phổ biến trong các dự án loại này. Hiện tại, các dự án DePIN bao gồm từ khả năng tính toán đến mạng tế bào và năng lượng, đang tạo ra cách thức tập hợp tài nguyên linh hoạt và tiết kiệm chi phí hơn.
Helium là ví dụ điển hình của DePIN. Bằng cách phân phát token cho cá nhân cung cấp điểm phát sóng tế bào địa phương, Helium đã thành công xây dựng một mạng lưới bao phủ các thành phố lớn tại Mỹ, châu Âu và châu Á, mà không cần đầu tư xây dựng tháp tế bào hay vốn ban đầu lớn. Thay vào đó, những người tham gia ban đầu được khuyến khích bằng quyền lợi token mạng.
Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng doanh thu dài hạn và tính bền vững của các mạng này cần được đánh giá cụ thể. Không phải tất cả ngành nghề đều phù hợp với chiến lược phi tập trung, và các điểm đau có thể chỉ giới hạn trong lĩnh vực cụ thể. Theo chúng tôi, có thể có sự khác biệt đáng kể giữa tỷ lệ áp dụng mạng, tính hữu ích của token và việc tạo doanh thu trong các dự án DePIN.
Trí tuệ nhân tạo: Khám phá giá trị thực
Trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục chiếm lĩnh sự chú ý của nhà đầu tư trên cả thị trường truyền thống và thị trường mã hóa. Tuy nhiên, ảnh hưởng của AI trong lĩnh vực mã hóa rất đa dạng và câu chuyện cũng không ngừng thay đổi. Ban đầu, người ta cho rằng công nghệ blockchain có thể giải quyết vấn đề xác thực nội dung và dữ liệu người dùng do AI tạo ra (ví dụ như xác minh nguồn dữ liệu). Sau đó, kiến trúc nhận diện ý định người dùng do AI điều khiển được đề xuất như một cách cải thiện trải nghiệm người dùng mã hóa. Tiếp theo, trọng tâm chuyển sang huấn luyện mô hình AI phi tập trung và mạng tính toán, cũng như việc tạo và thu thập dữ liệu do mã hóa thúc đẩy. Gần đây, tâm điểm thị trường chuyển sang các tác nhân AI tự chủ có thể kiểm soát ví mã hóa và tương tác qua mạng xã hội.
Hiện tại, ảnh hưởng toàn diện của AI đối với ngành mã hóa vẫn chưa rõ ràng, điều này thể hiện qua sự thay đổi nhanh chóng của câu chuyện. Tuy nhiên, sự bất định này không làm giảm khả năng thay đổi tiềm tàng của AI đối với ngành. Cùng với sự đột phá liên tục của công nghệ AI và việc cải thiện tính thân thiện với người dùng không chuyên, chúng tôi cho rằng sẽ xuất hiện nhiều trường hợp ứng dụng đổi mới hơn trong tương lai.
Thách thức lớn nhất là làm thế nào để những thay đổi công nghệ này chuyển hóa thành giá trị bền vững giữa token thanh khoản và cổ phần công ty. Ví dụ, nhiều tác nhân AI chạy trên khung công nghệ truyền thống, và “sự chú ý thị trường” gần đây thường đổ dồn vào các token meme hơn là cơ sở hạ tầng kỹ thuật nền tảng. Mặc dù giá token thanh khoản liên quan đến cơ sở hạ tầng có tăng, nhưng mức tăng sử dụng thường chậm hơn giá. Sự chênh lệch giữa giá và các chỉ số mạng này, cộng với sự luân chuyển sự chú ý của nhà đầu tư sang các token meme AI, cho thấy thị trường vẫn chưa đạt được sự đồng thuận về cách sử dụng mã hóa để nắm bắt tăng trưởng của AI.
Chủ đề 3: Meta game blockchain
Hệ sinh thái đa chuỗi hay cạnh tranh zero-sum?
Kể từ chu kỳ thị trường tăng giá trước đó, sự phổ biến của các mạng Layer-1 (L1) thay thế lại trở thành chủ đề quan trọng. Các mạng mới ngày càng cạnh tranh bằng chi phí giao dịch thấp hơn, môi trường thực thi được thiết kế lại và độ trễ tối thiểu. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng lĩnh vực L1 đã mở rộng đến mức hiện tại có quá nhiều không gian khối chung, mặc dù không gian khối giá trị cao vẫn khan hiếm.
Nói cách khác, không gian khối bổ sung bản thân không nhất thiết có giá trị hơn. Tuy nhiên, một hệ sinh thái giao thức năng động, cộng đồng tích cực và tài sản mã hóa sôi động vẫn có thể giúp một số blockchain giành được mức phí cao hơn. Ví dụ, Ethereum dù chưa nâng cao khả năng thực thi chính trên mainnet kể từ 2021, nhưng vẫn là trung tâm của hoạt động DeFi giá trị cao.
Dù vậy, chúng tôi cho rằng nhà đầu tư vẫn bị thu hút bởi khả năng hình thành hệ sinh thái khác biệt trên các mạng mới, mặc dù ngưỡng khác biệt này đang tăng lên. Các chuỗi hiệu suất cao như Sui, Aptos và Sei đang cạnh tranh sự chú ý thị trường với Solana, trong khi sự ra mắt sắp tới của Monad cũng được coi là đối thủ mạnh với các nhà phát triển.
Trong lịch sử, giao dịch trên sàn phi tập trung (DEX) luôn là động lực lớn nhất cho phí trên chuỗi, đòi hỏi sự hỗ trợ mạnh mẽ về người dùng mới, ví, giao diện và vốn, từ đó tạo ra vòng xoáy tích cực về hoạt động và thanh khoản. Sự tập trung hoạt động này thường dẫn đến tình trạng “người thắng tất cả” giữa các chuỗi khác nhau. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng tương lai vẫn có thể là đa chuỗi, vì các kiến trúc blockchain khác nhau cung cấp lợi thế riêng biệt, đáp ứng nhu cầu đa dạng. Dù các chuỗi ứng dụng và giải pháp Layer-2 có thể cung cấp tùy chỉnh tối ưu và chi phí thấp hơn cho từng trường hợp sử dụng, hệ sinh thái đa chuỗi cho phép chuyên môn hóa đồng thời vẫn hưởng lợi từ hiệu ứng mạng và đổi mới rộng lớn hơn trong lĩnh vực blockchain.
Hành trình nâng cấp Layer-2
Mặc dù Layer-2 (L2) có khả năng mở rộng theo cấp số nhân, nhưng các cuộc tranh luận xung quanh lộ trình tập trung vào Rollup của Ethereum vẫn tiếp diễn. Các ý kiến chỉ trích bao gồm tính “hút máu” của L2 đối với hoạt động L1, và hậu quả là thanh khoản bị phân tán và trải nghiệm người dùng bị rời rạc. Đặc biệt, L2 bị cho là nguyên nhân dẫn đến sự sụt giảm phí mạng Ethereum và sự suy yếu của câu chuyện “tiền siêu âm”. Các điểm tranh cãi mới về L2 còn bao gồm sự đánh đổi về phi tập trung, các môi trường máy ảo khác nhau (có thể dẫn đến phân mảnh EVM) và sự khác biệt giữa Rollup “dựa trên” và Rollup “gốc”.
Dù vậy, chúng tôi cho rằng về mặt tăng không gian khối và giảm chi phí, L2 đã đạt được thành công lớn. Tháng 3/2024, bản nâng cấp Dencun (Deneb+Cancun) của Ethereum giới thiệu giao dịch blob (binary large object), giảm chi phí trung bình của L2 hơn 90% và thúc đẩy hoạt động L2 trên Ethereum tăng gấp 10 lần. Ngoài ra, chúng tôi cho rằng việc cho phép thử nghiệm nhiều môi trường và kiến trúc thực thi khác nhau trong hệ sinh thái ETH là lợi thế dài hạn của cách tiếp cận tập trung vào L2.
Lộ trình này cũng đi kèm sự đánh đổi ngắn hạn. Ví dụ, khả năng tương tác giữa các Rollup và trải nghiệm người dùng tổng thể trở nên phức tạp hơn, đặc biệt với người mới, người có thể không hoàn toàn hiểu sự khác biệt giữa ETH trên các L2 khác nhau hoặc cách chuyển đổi giữa chúng. Mặc dù tốc độ và chi phí cầu nối đã cải thiện, chúng tôi cho rằng việc người dùng cần tương tác với cầu nối làm giảm chất lượng trải nghiệm onchain tổng thể.
Đây là vấn đề hiện tại, nhưng cộng đồng đang tích cực tìm kiếm nhiều giải pháp cho trải nghiệm người dùng, chẳng hạn như (1) khả năng tương tác siêu chuỗi trong hệ sinh thái Optimism, (2) bằng chứng thời gian thực và giao dịch siêu cấp cho zkRollup, (3) trình sắp xếp dựa trên Rollup, (4) khóa tài nguyên, (5) mạng trình sắp xếp. Tất nhiên, những thách thức này chủ yếu tập trung vào việc cải thiện cơ sở hạ tầng và lớp mạng, có thể mất thời gian mới thể hiện được ở cấp độ giao diện người dùng.
Đồng thời, hệ sinh thái L2 ngày càng tăng của Bitcoin theo chúng tôi nhìn chung khó điều hướng hơn, vì thiếu tiêu chuẩn và lộ trình bảo mật Rollup thống nhất. Trong khi đó, “mở rộng mạng” của Solana thiên về ứng dụng cụ thể, có thể gây ít xáo trộn hơn cho quy trình làm việc hiện tại của người dùng. Nhìn chung, L2 đang được triển khai dần trên hầu hết các hệ sinh thái mã hóa chính, mặc dù hình thức của chúng khác biệt rõ rệt.
Mọi người đều có thể sở hữu blockchain riêng
Khi ngưỡng kỹ thuật triển khai mạng blockchain tùy chỉnh liên tục giảm, ngày càng nhiều ứng dụng và doanh nghiệp bắt đầu xây dựng blockchain mà họ có thể tự kiểm soát. Các giao thức DeFi hàng đầu như Aave và Sky (tiền thân là MakerDAO) đã nêu rõ mục tiêu ra mắt chuỗi độc lập trong kế hoạch phát triển dài hạn, trong khi đội Uniswap cũng tuyên bố kế hoạch ra mắt chuỗi Layer-2 tập trung vào DeFi. Ngay cả một số doanh nghiệp truyền thống cũng tham gia xu hướng này, ví dụ Sony tuyên bố sẽ ra mắt chuỗi mới tên là Soneium.
Khi công nghệ cơ sở hạ tầng blockchain ngày càng trưởng thành và trở nên tiêu chuẩn hóa, sức hấp dẫn của việc sở hữu không gian khối đang gia tăng, đặc biệt với các tổ chức chịu sự quản lý hoặc có nhu cầu ứng dụng cụ thể. Đồng thời, stack công nghệ hỗ trợ xu hướng này cũng đang phát triển. Trong các chu kỳ trước, blockchain tập trung vào ứng dụng thường phụ thuộc vào Cosmos hoặc SDK Polkadot Substrate. Hiện nay, sự trỗi dậy của ngành “Rollup as a Service (RaaS)” như các công ty Caldera và Conduit đang giúp nhiều dự án nhanh chóng ra mắt chuỗi Layer-2 riêng. Các nền tảng này cung cấp dịch vụ tích hợp thuận tiện qua thị trường của họ. Tương tự, dịch vụ blockchain được quản lý AvaCloud của Avalanche cũng đơn giản hóa quy trình tạo subnet tùy chỉnh, có thể thúc đẩy tỷ lệ áp dụng cao hơn.
Sự tăng trưởng nhanh chóng của chuỗi mô-đun cũng có thể làm tăng đáng kể nhu cầu về không gian blob của Ethereum, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của các giải pháp sẵn sàng dữ liệu khác (như Celestia, EigenDA và Avail). Kể từ đầu tháng 11, mức sử dụng blob của Ethereum đã đạt mức bão hòa (3 blob mỗi khối), tăng hơn 50% so với giữa tháng 9. Tuy nhiên, khi các mạng Layer-2 hiện tại (như Base) tiếp tục mở rộng thông lượng và có thêm Layer-2 mới ra mắt, nhu cầu vẫn tiếp tục tăng. Bản nâng cấp Pectra dự kiến ra mắt vào Q1/2025 có thể tăng số lượng blob mục tiêu từ 3 lên 6, từ đó giảm thêm áp lực nhu cầu.
Chủ đề 4: Trải nghiệm người dùng
Tối ưu hóa trải nghiệm người dùng
Theo chúng tôi, trải nghiệm người dùng đơn giản và dễ sử dụng là một trong những yếu tố then chốt thúc đẩy sự phổ cập quy mô lớn của công nghệ mã hóa. Mặc dù ngành mã hóa trước đây từng chú trọng vào chi tiết kỹ thuật do nền tảng “mật mã - phe cánh”, chúng tôi cho rằng trọng tâm hiện nay đang nhanh chóng chuyển sang đơn giản hóa trải nghiệm người dùng. Đặc biệt, toàn ngành đang nỗ lực che giấu sự phức tạp của mã hóa ở hậu trường ứng dụng. Một số đột phá công nghệ mới nhất đang thúc đẩy sự chuyển đổi này, ví dụ như việc áp dụng công nghệ trừu tượng tài khoản (account abstraction), giúp quy trình nhập môn người dùng mượt mà hơn, và sử dụng khóa phiên (session key) để giảm bớt các bước ký tên rườm rà.
Sự phổ biến của các công nghệ này sẽ khiến các thành phần bảo mật trong ví mã hóa (như cụm từ khôi phục và khóa khôi phục) trở nên “vô hình” đối với phần lớn người dùng, tương tự như trải nghiệm bảo mật liền mạch trên internet hiện nay (như HTTPS, OAuth và Passkey). Thực tế, chúng tôi dự đoán đến năm 2025, việc đăng nhập bằng Passkey và tích hợp ví trong ứng dụng sẽ trở thành xu hướng lớn. Một số ví dụ hiện tại bao gồm tính năng đăng nhập bằng Passkey của ví thông minh Coinbase, và giải pháp tích hợp đăng nhập Google vào Tiplink và ví Sui.
Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng sự phức tạp của kiến trúc đa chuỗi vẫn sẽ là thách thức chính đối với trải nghiệm người dùng mã hóa trong ngắn hạn. Mặc dù việc trừu tượng hóa kiến trúc đa chuỗi vẫn là chủ đề nghiên cứu quan trọng ở cấp độ mạng và cơ sở hạ tầng (ví dụ ERC-7683), nhưng các công nghệ này hiện vẫn còn khá xa so với các ứng dụng front-end. Việc cải thiện trong lĩnh vực này cần được tối ưu hóa ở cả lớp ứng dụng hợp đồng thông minh và lớp ví. Việc nâng cấp giao thức rất quan trọng để thống nhất thanh khoản, trong khi việc cải thiện ví cần mang lại trải nghiệm vận hành trực quan hơn cho người dùng. Chúng tôi cho rằng, mặc dù hiện tại ngành tập trung chủ yếu vào lớp giao thức, nhưng về dài hạn, việc tối ưu hóa ví sẽ quan trọng hơn trong việc thúc đẩy sự phổ cập người dùng.
Quyền kiểm soát giao diện người dùng
Theo chúng tôi, sự chuyển đổi then chốt trong trải nghiệm người dùng tiền mã hóa sẽ đến từ việc tăng cường mối quan hệ với người dùng thông qua việc tối ưu hóa thiết kế giao diện. Sự chuyển đổi này thể hiện ở hai khía cạnh. Thứ nhất là cải thiện trải nghiệm của ví độc lập. Hiện nay, quy trình nhập môn người dùng trở nên đơn giản hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực tế của họ. Đồng thời, các chức năng được tích hợp trực tiếp trong ví (như trao đổi token và cho vay) cho phép người dùng thực hiện thao tác trong hệ sinh thái quen thuộc, từ đó nâng cao tỷ lệ giữ chân.
Thứ hai là ẩn sự phức tạp của công nghệ blockchain ở hậu trường thông qua việc tích hợp ví. Chiến lược này phổ biến trong các công cụ giao dịch, game, mạng xã hội onchain và ứng dụng thành viên. Ví dụ, người dùng có thể đăng ký tài khoản bằng cách quen thuộc như Google hoặc Apple OAuth, hệ thống sẽ tự động cấu hình ví cho họ. Sau khi上线, các giao dịch onchain của người dùng được “người trả tiền” thanh toán hộ, và chi phí này cuối cùng do bên vận hành ứng dụng gánh chịu. Mô hình này đặt ra một thách thức mới: ứng dụng cần đảm bảo doanh thu từ mỗi người dùng đủ để trang trải chi phí thao tác onchain. Mặc dù chi phí này đang giảm dần nhờ mở rộng công nghệ blockchain, nhưng nó cũng buộc các nhà phát triển phải suy nghĩ lại về dữ liệu nào thực sự cần được đưa lên chuỗi.
Nhìn chung, cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực tiền mã hóa trong tương lai sẽ xoay quanh việc thu hút và giữ chân người dùng. Như chỉ số doanh thu trung bình mỗi người dùng (ARPU) của robot giao dịch Telegram cho thấy, so với người dùng tài chính truyền thống, nhà giao dịch tiền mã hóa ít nhạy cảm với giá hơn. Chúng tôi dự đoán trong năm tới, “sở hữu mối quan hệ người dùng” sẽ trở thành trọng tâm của các g
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
