Cuộc khủng hoảng hệ sinh thái Polygon: AAVE và Lido cùng lúc rút lui, tai họa bắt nguồn từ đề xuất "mượn gà đẻ trứng"
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Cuộc khủng hoảng hệ sinh thái Polygon: AAVE và Lido cùng lúc rút lui, tai họa bắt nguồn từ đề xuất "mượn gà đẻ trứng"
Polygon một lần nữa trở thành chủ đề thảo luận trên mạng xã hội, nhưng không phải vì một bản cập nhật lớn nào, mà là do sự ra đi của các đối tác hệ sinh thái như AAVE và Lido.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Frank, PANews
Là một trong những nhân tố quan trọng thúc đẩy khả năng tương tác đa chuỗi, ứng dụng bằng chứng không kiến thức (zero-knowledge proof), cũng như hệ sinh thái DeFi và NFT, Polygon từng tỏa sáng rực rỡ trong chu kỳ thị trường tăng giá trước đó. Tuy nhiên, trong suốt năm qua, nhiều dự án blockchain công cộng như Polygon đã không đạt được đột phá mới nào, dần bị lu mờ bởi các đối thủ cạnh tranh mới nổi như Solana, Sui hay Base. Khi Polygon lại xuất hiện trên các nền tảng mạng xã hội, thì không phải vì một bản cập nhật lớn nào, mà là do sự ra đi của các đối tác hệ sinh thái như AAVE và Lido.
Đề xuất "mượn gà đẻ trứng" gây lo ngại
Ngày 16 tháng 12, nhóm đóng góp cho Aave - Aave Chan đã công bố một đề xuất trong cộng đồng về việc rút dịch vụ cho vay của mình khỏi chuỗi Proof-of-Stake (PoS) của Polygon. Đề xuất này do Marc Zeller, người sáng lập Aave Chan soạn thảo, nhằm từ từ loại bỏ giao thức cho vay Aave trên Polygon để phòng ngừa các rủi ro an ninh tiềm tàng trong tương lai. Aave là ứng dụng phi tập trung lớn nhất trên Polygon, với lượng tiền gửi trên chuỗi PoS vượt quá 466 triệu USD.
Cũng vào ngày hôm đó, giao thức staking thanh khoản Lido tuyên bố rằng trong vài tháng tới, Lido trên mạng lưới Polygon sẽ chính thức ngừng hoạt động. Cộng đồng Lido cho biết lý do dừng hoạt động tại mạng Polygon là chiến lược tái tập trung vào Ethereum và việc Polygon PoS thiếu tính mở rộng.
Mất đi hai ứng dụng hệ sinh thái lớn trong cùng một ngày, Polygon thực sự phải chịu tổn thất nặng nề. Nguyên nhân chính đều bắt nguồn từ đề xuất cải tiến Pre-PIP mang tên "Kế hoạch Thanh khoản Liên chuỗi Polygon PoS", được cộng đồng Polygon công bố ngày 13 tháng 12. Mục tiêu chính của đề xuất này là sử dụng hơn 1 tỷ USD dự trữ stablecoin đang nắm giữ trên cầu nối PoS để tạo lợi nhuận.
Theo dữ liệu, cầu nối Polygon PoS đang nắm giữ khoảng 1,3 tỷ USD dự trữ stablecoin. Cộng đồng đề xuất triển khai số vốn nhàn rỗi này vào các bể thanh khoản được lựa chọn kỹ lưỡng nhằm tạo thu nhập và thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái Polygon. Với lãi suất cho vay hiện tại, số tiền này có thể mang lại khoảng 70 triệu USD lợi nhuận mỗi năm.
Đề xuất này khuyến nghị triển khai dần số vốn này vào các kho bạc tuân thủ chuẩn ERC-4626. Các chiến lược cụ thể bao gồm:
DAI: Gửi vào sUSDS của Maker, đây là token sinh lời chính thức trong hệ sinh thái Maker.
USDC và USDT: Chủ yếu thông qua Morpho Vaults để tạo lợi nhuận, với Allez Labs phụ trách quản lý rủi ro. Các thị trường ban đầu bao gồm USTB của Superstate, sUSDS của Maker và stUSD của Angle.
Bên cạnh đó, Yearn sẽ quản lý chương trình khuyến khích hệ sinh thái mới, sử dụng lợi nhuận này để kích thích hoạt động trên Polygon PoS và toàn bộ hệ sinh thái AggLayer.
Đáng chú ý, người ký tên vào đề xuất này chính là Allez Labs, Morpho Association và Yearn. Theo dữ liệu Defillama ngày 17 tháng 12, TVL tổng cộng của Polygon là 1,23 tỷ USD, trong đó TVL trên AAVE khoảng 465 triệu USD, chiếm khoảng 37,8%. Trong khi đó, TVL của Yearn Finance xếp thứ 26 trong hệ sinh thái, chỉ khoảng 3,69 triệu USD. Điều này có lẽ giải thích vì sao AAVE lại đưa ra đề xuất rút lui khỏi Polygon vì lý do an toàn.
Rõ ràng, từ góc nhìn của AAVE, đề xuất này giống như lấy tiền của AAVE để gửi vào các giao thức cho vay khác sinh lời. Là ứng dụng lớn nhất sử dụng vốn cầu nối liên chuỗi Polygon PoS, AAVE không những không được hưởng lợi từ đề xuất này mà còn phải gánh chịu rủi ro an toàn vốn.
Tuy nhiên, việc Lido rút lui có thể không liên quan đến đề xuất này, bởi vì đề xuất và bỏ phiếu đánh giá lại Polygon của Lido đã được công bố từ một tháng trước, chỉ tình cờ trùng thời điểm này.
Biện pháp bất đắc dĩ do phát triển hệ sinh thái trì trệ
Nếu đề xuất rút lui của AAVE được thông qua chính thức, TVL trên Polygon sẽ giảm xuống còn 765 triệu USD, không đủ để đạt mức dự trữ vốn 1 tỷ USD như đề xuất Pre-PIP nêu ra. Uniswap, ứng dụng đứng thứ hai trong hệ sinh thái với TVL khoảng 390 triệu USD, nếu cũng đưa ra phương án tương tự AAVE, thì TVL trên Polygon sẽ giảm mạnh xuống khoảng 370 triệu USD. Không chỉ mục tiêu sinh lời 70 triệu USD mỗi năm không thể hoàn thành, mà mọi khía cạnh trong hệ sinh thái như giá trị token quản trị, người dùng hoạt động... đều bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Tổn thất có thể còn lớn hơn rất nhiều so với 70 triệu USD.
Xét theo kết quả này, rõ ràng đề xuất trên dường như không phải là một quyết định khôn ngoan. Vậy tại sao cộng đồng Polygon lại đưa ra phương án này? Trong suốt một năm gần đây, trạng thái thực tế của hệ sinh thái Polygon là gì?
Thời kỳ hưng thịnh nhất của hệ sinh thái Polygon là vào tháng 6 năm 2021, khi TVL đạt đỉnh 9,24 tỷ USD, gấp 7,5 lần so với hiện nay. Theo thời gian, đường cong TVL của Polygon liên tục đi xuống, từ tháng 6 năm 2022 duy trì ở mức khoảng 1,3 tỷ USD, không có biến động lớn. Đến năm 2023, TVL từng giảm sâu xuống còn khoảng 600 triệu USD. Năm 2024, dù thị trường phục hồi, TVL của Polygon phần lớn vẫn dưới 1 tỷ USD, chỉ từ tháng 10 trở đi mới tạm phục hồi lên trên mức 1 tỷ USD.
Về số lượng địa chỉ hoạt động, ngày 29 tháng 10, số địa chỉ hoạt động trên Polygon PoS khoảng 439.000, mức này gần như không thay đổi so với một năm trước. Dù từ tháng 3 đến tháng 8 năm nay, số lượng địa chỉ hoạt động từng tăng mạnh, đạt đỉnh 1,65 triệu, nhưng vì lý do nào đó lại giảm mạnh ngay trong thời điểm thị trường sôi động nhất.
Diễn biến giá token cũng không khả quan: từ tháng 3 đến tháng 11 năm 2024, giá token POL không theo đà tăng của Bitcoin và thị trường chung, mà ngược lại liên tục giảm, từ mức đầu năm 1,3 USD giảm sâu nhất xuống còn 0,28 USD, mất hơn 77%. Trong một đến hai tháng gần đây mới bắt đầu bật tăng trở lại, hiện giá đã phục hồi khoảng 0,6 USD, nhưng vẫn cần tăng gấp 5 lần mới chạm được mức cao kỷ lục gần 3 USD.
Sáng tạo công nghệ + nâng cấp thương hiệu không bằng "phát tiền"
Dù hệ sinh thái phát triển trì trệ, Polygon không từ bỏ nỗ lực về mặt công nghệ và sản phẩm, trong năm qua liên tiếp công bố nhiều cải tiến kỹ thuật và định hướng sản phẩm. Tiêu biểu nhất chính là sự phát triển gần đây của thị trường dự đoán Polymarket. Ngoài ra, tháng 10, Polygon ra mắt hệ sinh thái blockchain thống nhất mới AggLayer. Theo mô tả chính thức, AggLayer = chuỗi thống nhất (L1, L2, L∞), tuy nhiên vị thế của hệ sinh thái mới này dường như khó hiểu, đến mức tháng 11, đội ngũ chính thức còn phải đăng bài giải thích cụ thể.
Thêm nữa, bộ công cụ hệ thống chứng minh ZK Polygon Plonky3 đã trở thành hệ thống chứng minh không kiến thức nhanh nhất. Vitalik cũng tương tác trên Twitter với dòng chữ: "Các bạn đã thắng cuộc đua này".
Ngoài công nghệ, năm nay nhiều blockchain lâu đời ưa dùng cách đổi tên, đổi token để tái xây dựng thương hiệu. Polygon trước đó đã từng thay đổi thương hiệu từ Matic thành Polygon. Nhưng trong môi trường thị trường hiện tại, những đổi mới công nghệ không mang tính đột phá dường như khó trở thành lợi thế kể chuyện (narrative) cho một dự án. Đây thực sự là một thực tế khắc nghiệt đối với các dự án như Polygon, vốn vẫn kiên trì theo đuổi sáng tạo công nghệ hoặc hy vọng tái định hình thương hiệu thông qua tích hợp.
Trong khi đó, điều thực sự thu hút người dùng và giữ được sự chú ý thường là phân bổ thưởng hoặc kế hoạch khuyến khích, ví dụ như Hyperliquid đang nổi đình đám gần đây. Polygon muốn cải cách theo hướng này nhưng lá bài để chơi rõ ràng không nhiều. Về phí trên chuỗi, mỗi ngày Polygon chỉ thu được vài chục nghìn USD phí, khoản thu nhập này cũng không đủ hấp dẫn người dùng. Vì vậy, mới xuất hiện đề xuất "mượn gà đẻ trứng" như đã đề cập ở đầu bài.
Nhưng rõ ràng, chủ sở hữu "con gà mẹ" không đồng ý với thương vụ này, và ngược lại Polygon có nguy cơ mất mát nhiều hơn. Nhìn chung, nguyên nhân cốt lõi khiến hệ sinh thái Polygon đình trệ là thiếu động lực khuyến khích người dùng và câu chuyện mới để thúc đẩy tăng trưởng. Trước áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng, Polygon cần tìm kiếm chiến lược thị trường hấp dẫn hơn ngoài sáng tạo công nghệ. Đây cũng là bế tắc chung mà phần lớn các blockchain cũ đang phải đối mặt.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
PANews
