WOO X Research: Có tiền là muốn bất tử? DeSci gần đây nổi bật là gì?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
WOO X Research: Có tiền là muốn bất tử? DeSci gần đây nổi bật là gì?
Hiệu ứng được người nổi tiếng ủng hộ, Vitalik + CZ đặc biệt quan tâm.
Chuyên sâu báo cáo Web3Khoa học phi tập trung (DeSci) thực ra không phải là khái niệm mới, ngay từ tháng 3 năm ngoái, tổ chức nghiên cứu Messari đã công bố báo cáo liên quan. Gần đây, lĩnh vực này lại thu hút sự chú ý của thị trường, một phần không thể tách rời khỏi khoản đầu tư của Binance vào BIO Protocol.
Vào ngày 8 tháng 11, Binance hoàn tất vòng tài trợ chiến lược cho BIO Protocol, tuy nhiên cả vòng gọi vốn lẫn số tiền đều chưa được tiết lộ. Nhờ cú hích từ Binance, chiến dịch gây quỹ cộng đồng BIO Genesis do BIO Protocol khởi xướng đã nhanh chóng đạt mức giới hạn, huy động tổng cộng 33 triệu USD. Đồng thời, CZ cũng đăng tweet cho biết ông tham gia buổi họp mặt các doanh nhân nhỏ trong lĩnh vực DeSci, và Vitalik cũng có mặt tại buổi họp này.
Với khoản đầu tư thực chất từ Binance cùng sự bảo chứng của hai nhân vật nổi tiếng hàng đầu trong cộng đồng tiền mã hóa, vậy DeSci rốt cuộc là gì? Trong đó có những dự án nào đáng để chúng ta tìm hiểu? Hãy cùng WOO X Research khám phá.
Nguồn: @bioprotocol
DeSci là gì?
DeSci là viết tắt của Decentralized Science – Khoa học phi tập trung, nhằm giải quyết nhiều vấn đề thường gặp trong nghiên cứu khoa học như phân bổ kinh phí thiếu minh bạch, độc quyền tri thức, tính công khai của dữ liệu nghiên cứu, v.v.
Dưới đây là những đặc điểm chính và cốt lõi của DeSci:
-
Huy động vốn phi tập trung: Nguồn vốn nghiên cứu truyền thống thường đến từ chính phủ, các tổ chức học thuật hoặc doanh nghiệp lớn, có thể bị ảnh hưởng bởi lợi ích chính trị hoặc thương mại, đồng thời quy trình xin cấp kinh phí thường kéo dài và mất thời gian. Việc thiếu kinh phí cho các dự án nghiên cứu đã trở thành chuyện thường tình. Trong khi đó, với DeSci, các nhà nghiên cứu có thể trực tiếp kêu gọi vốn từ cộng đồng thông qua DAO trên blockchain, ví dụ như sử dụng tiền mã hóa hoặc phát hành token dành riêng cho dự án nghiên cứu, giúp nhiều người hơn tham gia và hỗ trợ các nghiên cứu đổi mới.
-
Dữ liệu mở và chia sẻ tri thức: DeSci khuyến khích lưu trữ dữ liệu và kết quả nghiên cứu một cách công khai trên blockchain, đảm bảo tính minh bạch và không thể sửa đổi, từ đó giải quyết vấn đề dữ liệu khép kín hiện nay trong giới học thuật. Đồng thời, các nhà nghiên cứu có thể theo dõi việc trích dẫn và sử dụng nghiên cứu của mình thông qua công nghệ blockchain, đảm bảo phân phối tri thức một cách công bằng.
-
Cơ chế khuyến khích: DeSci thường dùng token hoặc các công cụ blockchain khác làm phần thưởng, để những người tham gia (như nhà nghiên cứu, người phản biện, người cung cấp dữ liệu...) nhận được phần thưởng tương xứng. Ví dụ, nhà nghiên cứu có thể nhận token khi công bố bài báo hoặc chia sẻ dữ liệu, từ đó khuyến khích nhiều người đóng góp thành quả khoa học hơn.
-
Cải tiến cơ chế bình duyệt đồng nghiệp: Quy trình xuất bản tạp chí học thuật và bình duyệt truyền thống thường có hiệu suất thấp, thiên vị hoặc chi phí cao. DeSci tận dụng hợp đồng thông minh và hệ thống bình duyệt phân tán để tạo ra quy trình xét duyệt minh bạch và hiệu quả hơn, đồng thời đảm bảo người phản biện được trả thù lao công bằng.
-
NFT và quyền sở hữu trí tuệ: Trong DeSci, các kết quả nghiên cứu có thể được đúc thành NFT để theo dõi và quản lý quyền sở hữu trí tuệ. Ví dụ, một phát hiện nghiên cứu đột phá có thể được đưa lên blockchain dưới dạng NFT, đảm bảo quyền sở hữu và lợi ích cho tác giả ban đầu.
Điểm then chốt của DeSci vẫn nằm ở chỗ các dự án blockchain thường được tài trợ trước, còn ứng dụng phát triển sau và thường không liên quan trực tiếp đến lượng vốn huy động, dễ dẫn đến tình trạng thừa vốn, định giá quá cao. Trong khi đó, nghiên cứu khoa học lại hoàn toàn ngược lại: khó khăn trong huy động vốn, hiệu quả nghiên cứu khó thấy rõ trong ngắn hạn và ít yếu tố đầu cơ.
DeSci chính là cầu nối dòng tiền nóng từ thị trường tiền mã hóa vào lĩnh vực nghiên cứu khoa học. Câu chuyện kể về việc blockchain thực sự có thể hỗ trợ các dự án nghiên cứu, từ đó mang lại lợi ích cho xã hội, điều này mở rộng không gian tưởng tượng về mức định giá tối đa của lĩnh vực này.
Nguồn: @_kaitoai
Dự án tiêu biểu
VITA
BIO Protocol mà Binance đầu tư như đã đề cập ở trên do một trong những người sáng lập VitaDAO tạo nên. Có thể nói rằng token VITA hiện tại là dự án DeSci chính thống nhất. VitaDAO được thành lập năm 2021, chuyên tài trợ và thúc đẩy các nghiên cứu sơ kỳ về tuổi thọ, với mục tiêu kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh của con người. Như đã nhắc, tại buổi họp DeSci có CZ và Vitalik tham dự, Vitalik đã giới thiệu với CZ sản phẩm chống lão hóa đầu tiên của VitaDAO —— VD001, một loại bổ sung spermidine tự nhiên liều cao đã được FDA Thái Lan phê duyệt.
Không chỉ có sự hậu thuẫn từ các nhân vật nổi tiếng trong cộng đồng tiền mã hóa, VitaDAO còn huy động được 4,1 triệu USD vào ngày 30 tháng 1 năm 2023, với sự tham gia đầu tư từ bộ phận đầu tư mạo hiểm của Pfizer, Shine Capital, L1 Digital và Balaji Srinivasan. Đáng chú ý, đây là khoản đầu tư đầu tiên của hãng dược phẩm danh tiếng Pfizer trong lĩnh vực Web3.
-
Blockchain: ETH
-
Giá hiện tại: 6,2
-
Vốn hóa thị trường hiện tại: 160 triệu USD
-
Số địa chỉ nắm giữ: 4.076
-
Vốn hóa cao nhất lịch sử: ATH, 160 triệu USD
$RIF
Là một loại meme coin được phát hành trên Pump.Science, trong khi Pump.Science là nền tảng phát hành meme coin do tổ chức Molecule DAO thuộc BIO Protocol ra mắt tại hội nghị Token2049 Solana Breakpoint. Tuy nhiên, khác với Pump Fun, không phải ai cũng có thể phát hành coin trên Pump.Science – các dự án phát hành buộc phải gắn liền với nghiên cứu khoa học.
Hiện tại, Pump.Science chỉ công nhận hai loại meme coin là RIF và URO. RIF đại diện cho kháng sinh "Rifampicin", chủ yếu ức chế quá trình tổng hợp RNA của vi khuẩn, có tác dụng diệt khuẩn rõ rệt, điều trị các bệnh như lao, phong cùi, đau mắt hột và bệnh Legionnaires.
Rifampicin đã được chứng minh có khả năng kích hoạt cơ chế phòng vệ tự nhiên của tế bào trước stress và tổn thương. Hiện các thí nghiệm trên giun cho thấy thuốc có hiệu quả kéo dài tuổi thọ và cải thiện sức khỏe. Mặc dù nghiên cứu hiện vẫn ở giai đoạn sơ khai và chúng ta chưa biết rõ liệu Rifampicin có tác dụng tương tự ở người hay không, nhưng đây là một hướng nghiên cứu đầy hứa hẹn trong các liệu pháp chống lão hóa.
-
Blockchain: Solana
-
Giá hiện tại: 0,1705
-
Vốn hóa thị trường hiện tại: 170 triệu USD
-
Số địa chỉ nắm giữ: 20.146
-
Vốn hóa cao nhất lịch sử: 183 triệu USD
Nguồn: Dexscreener
$URO
Meme coin được phát hành trên Pump.Science, là một trong hai loại coin duy nhất được Pump.Science công nhận chính thức bên cạnh $RIF.
Urolithin A là một hợp chất tồn tại tự nhiên trong quả lựu. Đặc điểm nổi bật của nó là khả năng "dọn dẹp" tế bào. Nó giúp loại bỏ các ty thể già cỗi, rối loạn chức năng, từ đó tạo điều kiện cho ty thể mới và khỏe mạnh phát triển. Có thể hình dung nó như một nút khởi động lại cho tế bào, giúp tế bào duy trì trạng thái hoạt động tốt nhất.
-
Blockchain: Solana
-
Giá hiện tại: 0,0466
-
Vốn hóa thị trường hiện tại: 46,6 triệu USD
-
Số địa chỉ nắm giữ: 12.674
-
Vốn hóa cao nhất lịch sử: 60 triệu USD
Nguồn: Dexscreener
SCIHUB
Thư viện luận văn học thuật mã nguồn mở, được nhà thần kinh học Alexandra Elbakyan sáng lập năm 2011 với mục đích cung cấp miễn phí các bài báo học thuật cho mọi người, tuy nhiên cũng gây tranh cãi về vi phạm bản quyền. Năm 2017, Scihub bị nhà xuất bản Elsevier kiện và bị yêu cầu bồi thường 15 triệu USD. Sau đó, 0xAA – người sáng lập WTF Academy – đã mua 22% tổng nguồn cung token SCIHUB, rồi chuyển 20% vào ví của Alexandra Elbakyan như một hành động ủng hộ Scihub.
-
Blockchain: Solana
-
Giá hiện tại: 0,0486
-
Vốn hóa thị trường hiện tại: 49 triệu USD
-
Số địa chỉ nắm giữ: 13.842
-
Vốn hóa cao nhất lịch sử: 73 triệu USD
Nguồn: @SciHubFans
Kết luận: Liệu DeSci có thể mang lại ứng dụng thực tiễn?
Câu chuyện chính của DeSci là dòng tiền nóng từ thị trường tiền mã hóa chảy vào giới nghiên cứu khoa học, nơi tiền mã hóa có thể phát huy tác dụng cải thiện thế giới. Tuy nhiên, DeSci không phải là khái niệm mới xuất hiện năm nay – VitaDAO đã được thành lập từ năm 2021, thậm chí còn có sự tham gia đầu tư từ hãng dược phẩm hàng đầu thế giới Pfizer, nhưng trong suốt thời gian dài phát triển chậm chạp, không thu hút sự chú ý của thị trường, cho đến khi có đầu tư từ Binance và sự xuất hiện của CZ cùng Vitalik thì lĩnh vực này mới trở lại ánh đèn sân khấu. Yếu tố đầu cơ vẫn lớn hơn ứng dụng thực tế.
Như đã đề cập ở trên, nghiên cứu khoa học thường tốn kém và mất rất nhiều thời gian, khó có thể triển khai hiệu quả ngay sau khi nhận vốn. Còn các loại tiền mã hóa DeSci được thúc đẩy bởi yếu tố meme thì về bản chất không khác biệt mấy so với các loại meme coin trước đây – đều là biểu hiện của nền kinh tế chú ý. Đối với thị trường tiền mã hóa vốn đòi hỏi hiệu quả tức thì, tính bền vững của DeSci vẫn còn rất đáng ngờ.
Nếu muốn lĩnh vực này có thể phát triển lâu dài, cần đáp ứng các điều kiện sau:
-
Sự bảo chứng liên tục từ các nhân vật nổi tiếng: Câu chuyện lần này được khởi xướng bởi hai nhân vật đình đám trong ngành tiền mã hóa là CZ và Vitalik. Nếu có thể thu hút thêm nhiều nhân vật nổi tiếng khác tham gia, sẽ giúp củng cố nền tảng câu chuyện của DeSci và thu hút thêm vốn đầu tư cũng như người dùng.
-
Tiếp tục các hoạt động gọi vốn: Cần có thêm nhiều ví dụ về huy động vốn trong tương lai để chứng minh sự quan tâm của các tổ chức đầu tư đối với lĩnh vực DeSci. Chỉ khi các tổ chức tham gia xây dựng hệ sinh thái, cơ sở cơ bản của toàn bộ lĩnh vực DeSci mới được củng cố.
-
Định giá của các dự án đầu ngành tăng lên: Hiện tại, vốn hóa của các dự án hàng đầu như VITA và RIF đều dao động trong khoảng 150-200 triệu USD, vẫn còn thấp hơn nhiều so với các dự án đầu ngành của các lĩnh vực khác. Nếu có thể nâng vốn hóa của các dự án hàng đầu lên mức 5 tỷ USD, đồng thời niêm yết trên các sàn giao dịch tập trung lớn, mới có thể thúc đẩy sự tăng trưởng của các dự án khác và xác nhận tiềm năng phát triển của lĩnh vực DeSci.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@WOOXResearch
