Từ lượt thích đến token: Tương lai tài chính hóa của mạng xã hội Web3
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Từ lượt thích đến token: Tương lai tài chính hóa của mạng xã hội Web3
Tiền mã hóa Meme có thể là lời mở đầu cho hình thái mạng trong tương lai.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Joel John
Biên dịch: TechFlow
Lưu ý: Mặc dù tôi hiếm khi nhắc đến các công ty trong danh mục đầu tư của chúng tôi trong bản tin, hôm nay tôi phá lệ để nói về hai trong số đó. Bởi vì chúng tôi đã nghiên cứu sâu về mạng phi tập trung từ lâu trước khi khái niệm “Web3” ra đời, và may mắn được hợp tác với một số nhân tài hàng đầu trong ngành. Bài viết hôm nay giống như một lời mời gọi dành cho những startup đang xây dựng công nghệ hướng tới người dùng trên nền tảng blockchain. Chúng tôi sẽ tiếp tục học hỏi, đầu tư và phát triển cùng những nhà sáng lập đang thúc đẩy sự ra đời của internet mới.
Tóm lại: Blockchain có thể chuyển giao vốn với tốc độ của dữ liệu, đồng thời phân chia và mở rộng các tương tác kinh tế giữa các bên tham gia theo cách mà các công ty fintech truyền thống không thể làm được. Chúng ta vẫn chưa hoàn toàn hiểu hết tác động sâu rộng của hiện tượng này đối với hành vi con người.
Khi việc hình thành vốn và đầu cơ kết hợp với thị trường chú ý, hành vi con người sẽ thay đổi. Polymarket và PumpFun là những mô hình ban đầu của mạng xã hội tương lai. Sàn giao dịch lớn tiếp theo có thể chính là một mạng xã hội, và mạng xã hội lớn tiếp theo cũng có thể trở thành một sàn giao dịch.
Biểu đồ do Ben Evans tạo ra này là một trong những biểu đồ yêu thích nhất của tôi. Nó cho thấy sự thay đổi về doanh thu của báo in vào khoảng năm 1995 khi "đại lộ thông tin" xuất hiện
Hãy xem biểu đồ của Ben Evans. Được công bố vào năm 2019, nó nhấn mạnh vào doanh thu của báo in cho đến năm 2019. Báo chí từng là một phần trong sinh hoạt buổi sáng của chúng ta, là một tổ chức truyền thống của loài người. Ngày nay, chúng ta thay thế chúng bằng việc lướt vô tận và những tấm ảnh chế. Trong thời đại lấy lượt click làm trọng, tính liên quan của câu chuyện không còn quan trọng nữa — điều quan trọng là nó kích thích được bao nhiêu cảm xúc. Đó là lý do Elon Musk mua lại X, chứ không chọn tờ Washington Post như Jeff Bezos, một tỷ phú đồng nghiệp của ông.
Truyền thông thế kỷ 21 giờ đây vận hành xoay quanh lượt click. Chúng ta đã tạo ra một thế giới song song, nơi sự chú ý bị thương mại hóa, định lượng và bán đi như những chiếc bánh ngọt trong tiệm bánh. Nhưng lần này, thứ bị định hình không phải là bột mì, mà là tư duy con người – và như mọi thị trường khác, điều này đi kèm cái giá phải trả. Biểu đồ của Ben Evans chỉ đơn giản cho thấy một xu hướng suy giảm, còn Kyle Chayka trong cuốn “The Filterworld” đã phơi bày tác động sâu sắc của hiện tượng này đối với văn hóa và xã hội.
Cùng với sự phát triển của mạng lưới, định nghĩa của chúng ta về một “câu chuyện hay” cũng thay đổi. Chúng ta không còn quan tâm đến tính liên quan của thông tin, mà là mức độ lan tỏa của nó. Tệ hơn nữa, chúng ta quan tâm đến việc nó kích thích được bao nhiêu cảm xúc. Vì vậy, những tờ báo địa phương từng đưa tin về các hoạt động từ thiện trong khu phố, hay các phóng viên nước ngoài dũng cảm vạch trần những hoàn cảnh khó khăn ít người biết đến, giờ đây không còn quan trọng nữa.
Chúng ta sẵn sàng làm đầy luồng thông tin của mình bằng hình ảnh mèo, chó, và vài đoạn cắt gọn đúng 30 giây về các sự kiện chính trị.
Mạng xã hội ngày nay vận hành như vậy vì về bản chất, chúng là những sàn giao dịch. Vào đầu thập niên 2010, những người từng làm phân tích định lượng ở Phố Wall, do khủng hoảng tài chính 2008, đã chọn gia nhập các mạng xã hội mới nổi như Facebook. Kho tàng nhân lực này sau đó đã cắt nhỏ, đóng gói và bán sự chú ý của con người cho người trả giá cao nhất. Trong quá trình này, mạng xã hội trở thành các sàn giao dịch, và các nền tảng này nắm giữ phần lớn giá trị.
Dù là người sáng tạo nội dung hay người dùng đều không nhận được giá trị nào. Dù Twitter đang cố gắng phân phối doanh thu quảng cáo cho các nhà sáng tạo hàng đầu, có thể đây là một mô hình khả thi, nhưng trong quá trình đó, nó đang làm rạn nứt nền dân chủ, khiến bữa tối cuối tuần trở nên khó chịu. Vậy có lựa chọn nào khác không?
Chúng tôi mong muốn điều đó. Qiao Liang từ Degencast đã hợp tác với chúng tôi viết bài này. Trong suốt năm qua, anh ấy đã miệt mài xây dựng cơ sở hạ tầng Web3 cho mạng xã hội và đưa ra một số quan sát sâu sắc. Trọng tâm lập luận là: blockchain là công cụ chuyển giao giá trị.
Cùng với sự phát triển của blockchain, tiền bạc sẽ lưu chuyển với tốc độ và tần suất như các dữ liệu khác. Trong môi trường như vậy, liệu mạng xã hội có thể thay đổi mô hình kinh doanh của mình? Hãy cùng tìm hiểu.
Mạng lưới khuyến khích
Vào cuối tuần, nhiều token liên quan đến AI đã được tung ra. Có thể coi chúng như các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) truy cập API của Twitter. Trong số đó lớn nhất là $GOAT, vốn hóa đạt 400 triệu USD, trong khi phần lớn các nhà sáng lập startup còn khó chứng minh dự án của họ đáng giá 10 triệu USD. Điều gì khiến dòng vốn chảy mạnh mẽ như vậy? Tại sao mọi người sẵn sàng bỏ hàng chục nghìn đô la để mua những tài sản này?
Một giải thích đơn giản là thị trường meme là thực hành nhanh chóng của "lý thuyết kẻ ngốc hơn". Mọi người mua vào với kỳ vọng bán lại với giá cao hơn cho người khác. Việc sở hữu 1 token không khiến bạn trở thành thành viên cộng đồng GOAT ít hơn so với người sở hữu 10.000 token. Nhưng mọi người tăng lượng nắm giữ vì những câu chuyện đằng sau có khả năng tự tìm đường truyền bá, từ đó thu hút sự chú ý. Cứ nghĩ đến việc một trong những cây bút tôi yêu thích nhất, Matt Levine, đã viết bài về WIF và GOAT trên bản tin Bloomberg. Một startup giai đoạn đầu rất khó có được sự chú ý truyền thông như vậy.
Bất kể là loại tài sản meme nào, chúng đều tạo ra một mạng lưới khuyến khích mọi người đầu tư sự chú ý và vốn. Những mạng lưới này giống mạng xã hội ở chỗ cả hai đều là nơi tụ họp của con người thời đại internet. Nhưng động lực của chúng không nằm ở những bình luận ác ý hay thảo luận ý nghĩa, mà ở việc hình thành vốn và đầu cơ. Chỉ cần có đủ người dùng mới đổ vào, người tham gia sẽ được hưởng lợi. Trong trường hợp cực đoan, những tài sản meme không có hiệu ứng Lindy như Doge, có thể giống lừa đảo Ponzi hơn là một trò chơi xã hội.
Internet vận hành phần lớn dựa trên một phổ gồm chú ý và tài chính hóa. Khi bạn sử dụng Twitter, bạn ở phía chú ý. Người dùng xem video TikTok tiêu tốn sự chú ý của họ để nhận được kích thích dopamine. Còn tiền mã hóa đại diện cho phía đối lập của phổ. Khi người dùng tập trung quanh Gamestop trên Reddit, động lực của họ xuất phát từ lợi ích tài chính. Trong trường hợp cực đoan, trên các nền tảng như PumpFun, người dùng đến vì token và ở lại vì các tương tác xã hội đằng sau token. Về bản chất, cả hai đều là cơ chế thu hút và giữ chân người dùng. Bạn hoặc cung cấp nội dung kích thích dopamine, hoặc cung cấp vốn.
Đây chính xác là điều tôi cố gắng nhấn mạnh trong bài viết năm ngoái, về việc biến động có thể thúc đẩy việc áp dụng sản phẩm như thế nào.
Khi đó, tôi chưa hoàn toàn hiểu được vốn có thể xây dựng mạng xã hội mới đến đâu. Farcaster và tài sản meme ưa thích của nó, Degen, ra mắt vài tháng sau đó. Trong giai đoạn đầu của Farcaster, việc đăng ký người dùng mang tính cá nhân hóa rất cao. Dan Romero từng nổi tiếng với việc sắp xếp các cuộc gọi điện thoại với người dùng tiềm năng và gửi cho họ lời mời. Những người dùng cốt lõi đầu tiên, phần lớn là các nhà sáng lập và nhà phát triển trong lĩnh vực tiền mã hóa, đã tạo thành sơ đồ xã hội thúc đẩy việc sử dụng ban đầu của Farcaster. Sau đó, Degen xuất hiện.
Degen có hệ thống tip, cho phép các thành viên cộng đồng thưởng cho những sáng kiến hoặc người dùng đóng góp giá trị cho hệ sinh thái. Tính đến thời điểm viết bài này, đã có gần 10 triệu giao dịch xảy ra trên Degen. Khoảng 784.000 ví đang nắm giữ tài sản này. Degen tách biệt mạng xã hội (Farcaster) khỏi động lực tài chính trên đó. Bỗng nhiên, một người sáng tạo đóng góp ý nghĩa cho mạng lưới có thể nhận được khoản tiền tip lớn.
Trong vài tháng tiếp theo, nhiều cộng đồng Farcaster đã ra mắt token riêng. Dù giá trị của nhiều token này đã giảm, điều này cho thấy ranh giới giữa tài chính hóa và chú ý đang trở nên mờ nhạt. Nếu Reddit ra đời vào năm 2024, họ có thể sử dụng một token nền tảng (như RDIT) và hàng triệu token phụ được phân bổ cho các quản trị viên cộng đồng. Giá trị của những token này có thể được thúc đẩy bởi số lượng thành viên tham gia các cộng đồng con và mức độ tham gia vào các tương tác ý nghĩa.
Tuy nhiên, Farcaster không như vậy. Là một người dùng, tôi ngừng sử dụng nền tảng này vì tại một thời điểm nào đó, chất lượng nội dung đã giảm xuống. Hơn nữa, thời gian dành cho Twitter và Farcaster vốn đã hạn chế.
Chúng ta đã thấy những thử nghiệm ban đầu của mô hình khuyến khích chú ý, ví dụ như T2 World. Token của người dùng được gắn với mức độ tham gia của họ vào nội dung, theo tỷ lệ với cộng đồng. Nhưng tại sao điều này quan trọng? Lịch sử các giao thức Web3 cung cấp một số manh mối. Các nhà phát triển đầu tiên của Ethereum có thể tiếp tục đóng góp và xây dựng hệ sinh thái vì họ nắm giữ tài sản ETH. Sự giàu có mới này đã sinh ra một thế hệ doanh nhân mới. Trong hai năm qua, những người đóng góp cộng đồng lên chuỗi lại không có cơ hội tương tự.
Chúng ta từng thoáng thấy thế giới khả thi này trong cơn sốt NFT (phí bản quyền cho người sáng tạo) và Farcaster (tip Degen), nhưng chúng không kéo dài.
Có hai lý do. Để cộng đồng như vậy tồn tại bền vững, cần có tính liên tục và liên quan. Thậm chí, Bored Ape là một tiểu văn hóa thú vị, nhưng chất lượng trò chơi hay phân phối IP của họ khó tìm thấy bất kỳ tính liên quan ý nghĩa nào. Điểm mạnh của các nền tảng thuật toán hiện tại là chúng liên tục thu hút điều mới mẻ và giữ người dùng luôn hoạt động.
Thị trường meme ngày càng trở thành hoạt động đầu cơ quanh các sự kiện nóng hổi nhất. Chúng chỉ là những trò chơi ngắn hạn nhằm kiếm lợi nhuận.
Hiện tại, ví dụ gần nhất cho hiện tượng này là thị trường dự đoán và token meme. PumpFun thường trở thành nguồn cảm hứng đặt tên thú cưng, vì mọi người luôn háo hức phát hành token liên quan đến những cái tên đó. Tương tự, Polymarket đang trở thành nền tảng hàng đầu để theo dõi quan điểm của thị trường về kết quả sự kiện. Thực tế, nếu bạn xem xét một thị trường như bầu cử tổng thống Mỹ, bạn sẽ thấy quan điểm của người dùng gắn chặt với việc họ đặt cược vào kết quả sự kiện. Điều này giúp hiểu rõ động lực đằng sau lập trường của họ.
Polymarket và PumpFun đã xử lý hàng chục tỷ đô la dòng vốn. Tính đến tuần trước, Polymarket từng đứng đầu cửa hàng ứng dụng. Chúng ta đã vượt qua giai đoạn “vượt hố”. Giờ có lẽ là lúc người tiêu dùng bắt đầu nghĩ: “Có ứng dụng nào đáng để tôi dành thời gian?” Để phát triển những ứng dụng này, chúng ta cần xây dựng các mạng xã hội đủ mức tài chính hóa. Theo quan điểm của chúng tôi, những mạng lưới này sẽ có một vài nguyên tắc cốt lõi.
Tài chính hóa vừa đủ
Khi thiết kế mạng xã hội, không thể làm hài lòng tất cả. Varun Sreenivasan trong một bài viết có tên “Sự phi tập trung vừa đủ cho mạng xã hội” đã chỉ ra rằng, kỳ vọng mỗi người dùng chạy máy chủ riêng không phải là cách mở rộng khả thi cho mạng xã hội. Anh ấy tiếp tục giải thích ngắn gọn những thỏa hiệp nào có thể thực hiện để đạt được mức độ phi tập trung vừa đủ mà không ảnh hưởng đến sở thích người dùng.
Điều mà internet luôn thiếu là việc chuyển giao vi mô giá trị hai chiều nhanh chóng, chi phí thấp. Khi bạn xem quảng cáo trên Instagram, đó là chuyển giao giá trị một chiều — bạn đổi sự chú ý lấy nội dung. Nhưng nếu coi mạng xã hội là điểm khởi đầu của nền kinh tế chú ý, thì định dạng mạng lưới này xuất hiện khi Stripe còn ở giai đoạn sơ khai. Nếu Craigslist là khởi nguồn mọi thứ, thì lúc đó ngân hàng hầu như chưa lên mạng. Từ đó đến nay, bộ công cụ của chúng ta đã không ngừng phát triển.
Farcaster Frames và Solana Blinks cho thấy điều gì xảy ra khi giá trị hai chiều có thể được chuyển giao trên chuỗi. Người dùng có thể trực tiếp “đúc” NFT từ bảng tin Farcaster của họ. Nhờ vậy, người dùng có thể được đánh dấu trên chuỗi và nhận phần thưởng airdrop trong tương lai. Với chúng tôi, một cơ quan xuất bản, điều khiến tôi trăn trở là chúng tôi không có sơ đồ trên chuỗi để theo dõi người dùng tiêu thụ nội dung của mình. Trong một thế giới do Farcaster dẫn dắt, mỗi bài viết của chúng tôi có thể được nhúng qua email, người dùng có thể “sưu tầm” mỗi bản tin và nhận một NFT sau khi đọc bài viết.
Tại sao điều này quan trọng? Có thể hiểu theo hai góc nhìn.
-
Một là cách tiếp cận từ trên xuống. Mỗi khi một thương hiệu muốn tương tác với đối tượng độc giả của chúng tôi, chúng tôi có thể đơn giản yêu cầu họ thưởng cho nhóm đối tượng trên chuỗi của chúng tôi. Trong mô hình này, tôi chia sẻ động lực của mình với đối tượng hoạt động.
-
Hai là tăng trưởng do cộng đồng dẫn dắt. Trong mô hình này, với tư cách là một cơ quan xuất bản, theo thời gian chúng tôi có thể trở nên không cần thiết nữa, mà để cộng đồng tự phát triển. Chúng tôi chỉ đơn thuần trở thành trung tâm nơi những ý tưởng quy tụ, thảo luận và hợp tác.
Trong mô hình thứ hai, cộng đồng giảm đáng kể sự phụ thuộc vào một người sáng tạo duy nhất. Một phần thách thức mà các nền tảng như FriendTech gặp phải là kết quả tài chính của họ phụ thuộc nặng nề vào người sáng tạo tạo ra handle. Nếu người sáng tạo mất trách nhiệm hoặc mất hứng thú, cộng đồng sẽ phải gánh chịu hậu quả. Mỉa mai thay, trong trường hợp FriendTech, chính người sáng lập nền tảng quyết định không quan tâm và từ bỏ nền tảng. Trong tình huống này, việc phát triển các công cụ cộng đồng mạnh mẽ và kiên cường hơn trở nên cực kỳ quan trọng.
Lý do khác khiến người sáng tạo độc lập không nên trở thành tài sản giao dịch là vì họ vẫn là con người. Việc gắn giá trị của họ vào tài sản và giao dịch là không đạo đức, vì điều này gây áp lực cho người sáng tạo mà họ có thể không muốn chịu đựng. Hãy tưởng tượng, liệu Van Gogh trong lúc trầm cảm có phải là một tài sản giao dịch tốt không? Chúng ta có muốn đặt cược vào giai đoạn hưng phấn của Nikola Tesla không? Giá trị kinh tế cá nhân không nên bị định lượng và giao dịch, vì giá tại bất kỳ thời điểm nào chỉ phản ánh trạng thái của một người tại khoảnh khắc đó. Con người là tập hợp của tiềm năng, được giải phóng dần theo thời gian. Việc thêm yếu tố đầu cơ không thực sự thúc đẩy quá trình sáng tạo.
Theo khía cạnh này, cộng đồng giống như quốc gia, còn cá nhân giống như công dân. Một cộng đồng mạnh có thể chống chịu áp lực thị trường, ngay cả khi các thành viên độc lập của nó đang vật lộn trong điều kiện cần thiết để sinh tồn. Có lẽ đây là lý do tại sao sự tiến hóa của nền văn minh nhân loại lại phụ thuộc nhiều đến bộ lạc. Dù sao thì, tôi đã hơi lạc đề.
Nếu cộng đồng thực sự là cách tốt nhất để hình thành vốn và giao dịch, thì những yếu tố nền tảng nào ngày nay cho thấy khả năng này? Phần lớn các cộng đồng xuất hiện như mạng xã hội sẽ là những cộng đồng ngách, sử dụng các chỉ số định lượng để xác định thứ hạng và cộng đồng. Chúng sẽ là các ứng dụng tiêu dùng, gần như không có điểm chung nào với hành vi đầu cơ cực đoan mà chúng ta thấy trên Pump. Ví dụ điển hình nhất cho sản phẩm như vậy là Receipts.
Người dùng Receipts khoe thành quả luyện tập trên Twitter
Receipts thu thập dữ liệu từ các thiết bị theo dõi thể dục như Apple Watch hoặc Garmin để phát hành điểm. Người dùng thường xuyên khoe “biên lai” luyện tập của họ trên Twitter để giành uy tín và sự công nhận từ cộng đồng. Nếu người dùng kết nối tài khoản Farcaster của họ, họ còn có thể xếp hạng dựa trên “phút cường độ”, tức là thời gian nhịp tim tăng cao khi luyện tập. Những “biên lai” này được phát hành trên chuỗi, và thú vị là hiện tại có khoảng 2.100 “biên lai” đang được rao bán trên OpenSea. Tại sao điều này quan trọng?
Muzify xếp hạng người dùng dựa trên thời gian nghe nhạc dành cho từng nghệ sĩ.
Họ tạo ra một sơ đồ người yêu nhạc trên chuỗi. Trong một công ty trong danh mục đầu tư của chúng tôi, chúng tôi cũng thấy một ứng dụng âm nhạc tương tự. Muzify cho phép người dùng kết nối tài khoản Spotify của họ và xem thứ hạng tần suất nghe nhạc dành cho một nghệ sĩ. Trong vài tháng qua, gần một triệu người dùng đã sử dụng sản phẩm này. Khi ngày càng nhiều người dùng tham gia, Muzify sẽ có thể tận dụng sơ đồ người yêu nhạc “đã được xác minh” này để cung cấp vé miễn phí hoặc quyền vào sớm cho các buổi hòa nhạc cho các nghệ sĩ độc lập, những người thường hiểu rất ít về nhóm khán giả trung thành nhất của mình.
Người sáng lập Muzify, Nameet, đã chia sẻ với tôi hai quan sát thú vị. Thứ nhất, Kanye West là nghệ sĩ được phát nhiều nhất trong nhóm người dùng của anh ấy. Điều này không ngạc nhiên. Thứ hai, “điểm khoe khoang” thực sự của người dùng nằm ở việc khám phá những nghệ sĩ ít người biết đến. Người dùng thường muốn thể hiện sự am hiểu của họ về các nghệ sĩ ngách để chứng tỏ gu thẩm mỹ của mình.
Một trong những độc giả của chúng tôi, Jaimin, đang phát triển một sản phẩm tương tự. Nó giúp người dùng “check-in” trên các website ngách thông qua tiện ích mở rộng trình duyệt. Vì vậy, nếu bạn tham gia sớm vào một website khi nó vừa ra mắt (ví dụ Google năm 1998) và sau này nó trở nên nổi tiếng, bạn sẽ có một bằng chứng dấu thời gian được ghi lại trên chuỗi, lưu trong ví của bạn để chứng minh điều đó. Việc check-in này có ích gì? Hiện tại, nó chưa có công dụng thực tế nào. Nó chỉ cho thấy người dùng có khả năng nhìn trước xu hướng và phát hiện các website mới trước khi chúng trở nên phổ biến.
Để các mạng xã hội ngách như vậy phát triển mạnh mẽ, chúng cần đạt được quy mô tới hạn về người dùng. Hiện tại, Receipts và Muzify đều đang đạt được điều này bằng cách tối ưu trải nghiệm người dùng. Theo thời gian, các nền tảng chỉ thực sự phát triển khi mức độ tương tác giữa người dùng tăng lên, cuối cùng trở thành một mạng xã hội.
Vậy, làm thế nào để tối đa hóa lợi nhuận tài chính trong trường hợp này? Mô hình kinh doanh của chúng là gì? Có phải chỉ đơn giản như mô hình hiện tại, đóng gói dữ liệu người dùng và bán cho người trả giá cao nhất? Có lẽ không. Để doanh nghiệp như vậy mở rộng, cần có ba yếu tố cốt lõi.
-
Thứ nhất là phát hành tài sản. Người dùng đóng góp cho mạng xã hội Web3 nên có thể nhận được tài sản như phần thưởng. Hiện tại Receipts và Muzify sử dụng NFT để thực hiện điều này. Trong tương lai, những tài sản này có thể là điểm có thể đổi lấy token.
-
Thứ hai là ngữ cảnh và giao dịch. Nếu một tài sản không có công dụng thực tế, theo thời gian nó sẽ trở nên vô nghĩa. Thành công của Polymarket nằm ở việc nó có nhiều token, giá của chúng liên quan đến mức độ quan tâm đến chủ đề cụ thể. PumpFun cũng tương tự.
-
Thứ ba, là phối hợp. Trong 2,5 triệu token được tung ra trên Pump, hiện tại chưa đến năm token có vốn hóa thị trường vượt 100 triệu USD. Lý do là phần lớn token được phát hành chỉ để tham gia trò chơi biến động. Mỗi khi những tài sản này kết hợp với các cộng đồng thật sự cần phối hợp trên chuỗi (thông qua DAO), chúng ta mới thấy nhiều giá trị hơn trên token và nền tảng hỗ trợ token đó.
Một mô hình tư duy có thể tham khảo là: mạng blockchain là thành phần động của mạng xã hội. Các sự kiện xảy ra trên chuỗi, ví dụ như biến động giá tài sản hay người dùng chuyển giao tài sản trên diện rộng, có thể trở thành nền tảng cho mạng xã hội. Điều này giống như những gì có thể xảy ra khi Venmo trở thành một mạng xã hội. Khác biệt là trong trường hợp này, luồng giao dịch bạn thấy là toàn cầu và thú vị hơn nhiều. Một công ty trong danh mục đầu tư của chúng tôi (0xPPL) đang phát triển dựa trên ý tưởng này.
0xPPL giúp người dùng khám phá mối liên hệ giữa các ví và cung cấp trải nghiệm giao dịch xã hội dựa trên thông tin đó. Hình ảnh từ tài khoản Twitter của họ. Công nghệ blockchain còn có thể tài chính hóa các mạng xã hội hiện có. Telegram có gần 800 triệu người dùng hoạt động hàng tháng, hiện đang tìm cách kiếm tiền thông qua mạng TON. Theo dữ liệu từ TONStat, đã có khoảng 23 triệu ví trên mạng này. Tại sao điều này quan trọng? TON có lượng người dùng bán lẻ tập trung cao, là nền tảng phân phối mạnh mẽ cho các ứng dụng mới tìm chỗ đứng.
Nhiều nhóm trò chuyện mà người dùng đã tham gia khiến việc thực hiện các tương tác tài chính xã hội trên mạng trở nên khả thi. Thực tế, việc Telegram áp dụng TON có lẽ là minh chứng tốt nhất mà chúng ta từng thấy cho khái niệm “tài chính hóa vừa đủ”.
Bản thân ứng dụng Telegram vẫn tập trung hóa, trong khi mạng TON là một nền tảng chuyển giao giá trị toàn cầu. Tính đến tháng 5 năm 2024, Telegram vẫn đang thử nghiệm chia sẻ doanh thu quảng cáo và lợi nhuận từ việc bán gói nhãn dán với các nhà sáng tạo trên nền tảng. Trong trường hợp này, các yếu tố mã hóa không nhằm mục đích truy cập mở hay sở hữu người dùng, mà để kiếm tiền.
Tầm nhìn tương lai
Nghiên cứu bản chất của mạng xã hội, bạn sẽ thấy các mạng hiện tại không bị thay thế bởi phiên bản tốt hơn. Thay vào đó, chúng thường bị thay thế bởi một sản phẩm có chức năng tương tự nhưng hoàn toàn khác biệt. TikTok không phải là Instagram tốt hơn, Instagram không phải là Twitter tốt hơn, và Twitter cũng không phải là phòng chat AOL tốt hơn. Mặc dù câu này về mặt ngữ pháp có chút sai, nhưng bạn hiểu ý tôi. Tương lai của mạng xã hội Web3 sẽ không phải là một Twitter tốt hơn, mà sẽ gần hơn với những đặc điểm mà ngành hiện tại giỏi làm, như đầu cơ, xếp hạng có thể xác minh (ảnh hưởng) và sở hữu.
Xét theo góc nhìn này, chúng tôi cho rằng mạng xã hội lớn tiếp theo có thể giống một sàn giao dịch. Ngày nay, khi Binance niêm yết một tài sản, hàng chục triệu người dùng nhanh chóng chú ý. Mạng xã hội lớn tiếp theo có thể là một nền tảng làm nổi bật nơi người dùng tập trung và giao dịch tài sản. Moonshot và Pumpfun là những ví dụ như vậy. Nhưng về cấu trúc, chúng chưa giải quyết được các vấn đề cổ điển về truyền thông hoặc hệ thống khuyến khích đang làm phiền các mạng xã hội Web2.
Các meme Web3 bản địa (như Goat) đã lan truyền rộng rãi trên các mạng xã hội truyền thống như Twitter. Mỗi khi các tài khoản do mô hình ngôn ngữ lớn điều khiển đăng tải nội dung, người dùng nhanh chóng chia sẻ và tạo ra sự lan truyền cho câu chuyện đằng sau, vì họ có động lực kinh tế. Nếu chúng ta làm điều tương tự với nội dung do cộng đồng tạo ra, hành vi sẽ ra sao? Người dùng có truyền bá câu chuyện tốt hơn không? Nếu một cộng đồng sở hữu một tờ báo địa phương, liệu nó có thể tồn tại? Chúng ta vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng. Nhưng có một điều rất rõ.
Thay vì mỗi người đều có “mười lăm phút nổi tiếng”, thì tài sản sẽ tạm thời đạt vốn hóa pha loãng hoàn toàn (FDV) 100 triệu USD nhờ sự chú ý. Nghiên cứu các tài sản meme như Moo Deng, bạn sẽ thấy hiện tượng này vẫn tồn tại ngày nay. Nhưng làm sao để vượt qua chỉ đơn thuần là đầu cơ?
Lịch sử phát triển mạng lưới là một quá trình bó và tháo dây liên tục. Các sản phẩm ngách như Receipts và Muzify hiện tại là các ứng dụng độc lập, không có tương tác giữa người dùng. Nhưng khi người dùng ngày càng nhận ra tài sản (NFT hay token) có thể tương tác giữa các giao thức (Base), điều này có thể thay đổi. Khi đó, chúng ta sẽ thấy các giao diện kết hợp chức năng gốc trên chuỗi với luồng thông tin. Điều này cho phép người dùng thảo luận, sở hữu và phối hợp về các chủ đề liên quan đến họ. Những sản phẩm nào làm được điều này một cách thành công sẽ có tiềm năng trở thành mạng xã hội lớn tiếp theo. Mạng xã hội Web2 thương mại hóa sự chú ý của chúng ta và bán cho các nhà quảng cáo.
Còn mạng xã hội hỗ trợ blockchain có tiềm năng trả lại quyền kiểm soát cho người dùng thông qua các cơ chế tinh vi hơn, giúp họ tự thu thập, giao dịch và hưởng lợi từ giá trị mà họ tạo ra.
Sẽ ra sao? Joseph Eagan từ Anagram từng chia sẻ với tôi một phép so sánh thú vị. Sự kiện Gamestop trên Reddit năm 2021 cung cấp một số manh mối. Người dùng tụ tập lại, chống lại việc các quỹ phòng hộ bán khống Gamestop. Nội dung giao dịch được đăng trên Reddit, còn giao dịch thực sự diễn ra trên các nền tảng như Robinhood. Nếu giả định của chúng ta là tài sản trên thế giới sẽ ngày càng được token hóa và đưa lên chuỗi, thì một mạng xã hội Web3 bản địa có thể giúp người dùng
(i) Thực hiện giao dịch
(ii) Chia sẻ một phần lợi nhuận với nền tảng, và
(iii) Thưởng cho người khởi xướng giao dịch và quản trị viên cộng đồng.
Tuy nhiên, điều này đã không xảy ra. Thay vào đó, các nền tảng như Robinhood đã chiếm giữ phần lớn giá trị và rủi ro từ giao dịch.
Mạng xã hội Web3 có thể hồi sinh báo in? Có lẽ không. Tôi nghĩ chúng ta đã vượt qua giai đoạn truyền thông truyền thống. Có lẽ chúng ta đang bước vào một giai đoạn mới, nơi các thành viên cộng đồng tự sở hữu, biên tập và thương mại hóa nội dung, mà không còn phụ thuộc vào các nhà quảng cáo. Substack là một bản xem trước về tương lai của mạng lưới. Họ (một cách mỉa mai) xây dựng trên nền tảng fintech, điều này hạn chế khả năng trao quyền sở hữu cho khán giả của người sáng tạo.
Nếu thị trường (như Polymarket) được coi là công cụ khám phá chân lý tối thượng, thì việc kết hợp động lực tài chính với cộng đồng có thể là một mô hình thương mại hóa ưu việt hơn nền kinh tế chú ý hiện tại. Các đồng tiền meme có thể là khúc dạo đầu cho hình thái mạng lưới tương lai. Chúng ta đang kiểm tra áp lực các chức năng nền tảng có thể thúc đẩy tương lai. Quá trình này đôi khi giống như cuồng nhiệt, thậm chí có vẻ buồn cười.
Nhưng có lẽ bạn có thể nhìn vấn đề từ một góc rộng hơn, và nhận ra rằng các chức năng nền tảng cần thiết để xây dựng tương lai hiện đã tồn tại.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Decentralisedco
