Phỏng vấn Vitalik Buterin – người đàn ông đứng sau Ethereum: Thảo luận về tiền mã hóa và các đợt trấn áp của Hoa Kỳ
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phỏng vấn Vitalik Buterin – người đàn ông đứng sau Ethereum: Thảo luận về tiền mã hóa và các đợt trấn áp của Hoa Kỳ
Ở Vitalik, thế giới tiền mã hóa không chỉ là sự thổi phồng và đầu cơ, mà còn là nơi có thể làm nên những điều ý nghĩa.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: MacKenzie Sigalos
Biên dịch: Elsa
Chỉnh sửa, định dạng: Soleil
Thiết kế: Daisy
Nguyên bản tiếng Anh được đăng ngày 22 tháng 9 năm 2023
Lời người dịch
Bài viết này dựa trên cuộc phỏng vấn giữa CNBC và Vitalik Buterin – nhà sáng lập Ethereum – vào tháng 9 năm 2023. Bài viết mô tả hoàn cảnh của Vitalik trước chính sách siết chặt tiền mã hóa toàn cầu, cũng như niềm tin của ông vào Ethereum và đam mê với công nghệ mật mã. Trong buổi phỏng vấn, ông thảo luận về cách ông và Quỹ Ethereum đối phó với việc siết chặt tiền mã hóa tại Mỹ, đồng thời bày tỏ mối quan tâm đến sự phát triển tiền mã hóa ở các nước đang phát triển. Ông hy vọng công nghệ có thể thực sự phục vụ con người và mang lại tác động tích cực. Qua ông, ta thấy thế giới tiền mã hóa không chỉ là cơn sốt hay đầu cơ; chúng ta thực sự có thể sử dụng công nghệ mật mã để làm nên những điều ý nghĩa cho sự phát triển nhân loại.
Những điểm chính:
1. Vitalik Buterin, đồng sáng lập đồng tiền mã hóa phổ biến thứ hai, đã gặp gỡ MacKenzie Sigalos từ CNBC tại Prague – một trong những trung tâm mới nổi của tiền mã hóa châu Âu.
2. Ông thảo luận về việc siết chặt tiền mã hóa ngày càng gia tăng tại Mỹ, và khuyến khích các nước đang phát triển tiếp tục cuộc cách mạng tiền mã hóa.
3. Ông cũng nói về vai trò lớn lao của mình trong đồng tiền mã hóa do ông tạo ra, nhưng cho rằng tác phẩm của ông (Ethereum) đã tự vận hành riêng, nhờ đó có khả năng chống chịu tốt hơn trước sự can thiệp của chính phủ.
Vitalik Buterin, đồng sáng lập Ethereum, tại Prague, nơi ông cùng các lập trình viên đồng điệu tìm cách thay đổi thế giới bằng công nghệ mật mã
CNBC
Prague – Với Vitalik Buterin, khái niệm “nhà” là một điều tạm bợ.
Lập trình viên người Nga này đã sáng lập Ethereum khi mới 18-19 tuổi. Hiện nay, ông không ở lâu tại bất kỳ thành phố nào. Đồng thời, số địa điểm ông không ghé thăm ngày càng nhiều.
Buterin chia sẻ với CNBC tại Cộng hòa Séc: "Ba năm trước, tôi rất sẵn lòng đến một số quốc gia, còn giờ đây tôi cảm thấy lo lắng nghiêm trọng khi tới những nơi đó."
Buterin đặc biệt chỉ ra quê hương Nga là một trong những điểm đến hiện ông tránh né. Là người di cư Canada mang dòng máu Ukraine và Nga, ông tích cực ủng hộ phong trào kháng chiến Ukraine. Rõ ràng hơn, tại một số khu vực pháp lý toàn cầu, việc theo đuổi công nghệ bảo vệ quyền riêng tư và mã nguồn mở tiềm ẩn rủi ro, khiến Buterin thêm do dự – ví dụ như trường hợp người sáng lập giao thức mã nguồn mở Tornado Cash đang phải đối mặt với cáo buộc tại Hà Lan và Hoa Kỳ. Một số người dùng Tornado Cash trong thị trường tiền mã hóa còn non trẻ để bảo vệ quyền riêng tư, nhưng dịch vụ trộn tiền này cũng có thể bị tội phạm hoặc quốc gia dân tộc lợi dụng để rửa tiền. Nhiều chuyên gia trong ngành lo ngại rằng những vụ trấn áp này không chỉ nhắm vào những kẻ xấu sử dụng công cụ mà còn thiết lập tiền lệ nguy hiểm cho các nhà phát triển xây dựng công cụ.
Buterin nói: "Ngay cả tại những quốc gia mà truyền thông đại chúng vẫn coi là bình thường, tôi chắc chắn cũng lo ngại hơn."
Lối sống phi tập trung này rất phù hợp với Buterin. Lập trình viên 29 tuổi này có ảnh hưởng trong lĩnh vực tiền mã hóa vượt xa những dòng mã hay vị trí địa lý. Prague hiện là một trọng điểm mới, nơi ông tìm thấy nơi trú ẩn và cùng các lập trình viên đồng điệu tìm cách thay đổi thế giới bằng công nghệ mật mã.
Vitalik Buterin, đồng sáng lập Ethereum, phát biểu tại ETHPrague 2023, hội nghị quốc tế thu hút các nhà phát triển tiền mã hóa khắp thế giới
Ảnh: Pavel Sinagl
Chúng tôi gặp nhau trong một căn phòng đơn sơ nằm trên tầng thượng của một khu công nghiệp rộng lớn tại khu vực Holešovice. Trước đây, khu vực này gắn liền với các cơ sở công nghiệp như lò mổ và xưởng xay hơi nước, nay trở thành nơi sinh sống của các nghệ sĩ Bohemian và những tín đồ tiền mã hóa có tinh thần phản kháng mạnh mẽ nhất. Bên trong tòa nhà tưởng chừng bình thường này là một mê cung hình tổ ong, với những cầu thang uốn lượn và hành lang ngoằn ngoèo dẫn vào phần nội thất giống như pháo đài. Đối với những ai chưa quen thuộc với tiền mã hóa, cấu trúc phức tạp này phản ánh đúng độ phức tạp của chính công nghệ này.
Hiện nay, thách thức lớn nhất mà Buterin và cộng đồng Ethereum phải đối mặt là đảm bảo tiền mã hóa mang lại giá trị thực tế cho con người.
"Tôi nhìn nhận hệ sinh thái Ethereum theo cách này: Mười năm qua là thập kỷ thử nghiệm và hoàn thiện Ethereum. Còn thập kỷ này là lúc chúng ta phải thực sự xây dựng những thứ mà mọi người dùng được," Buterin nói, cúi người về phía trước trên chiếc ghế quỳ ergonomics, hai tay chắp lại.
Ông có thể được xem là nhà phát triển tiền mã hóa có ảnh hưởng nhất hiện nay, nhưng khi viết bản white paper của Ethereum vào năm 2013, Buterin không hề muốn trở thành tâm điểm chú ý. Dù vậy, sau nhiều năm né tránh danh tiếng và từ chối vô số lời mời phỏng vấn, ông vẫn không thể thoát khỏi tiếng tăm – hay những mỹ từ dành cho mình.
Khi thị trường tiền mã hóa đạt đỉnh vào năm 2021, Buterin 27 tuổi được xếp vào danh sách tỷ phú tiền mã hóa trẻ nhất thế giới. Tại Trung Quốc, ông được gọi là "V Thần", tạp chí Time gọi ông là "hoàng tộc tiền mã hóa" trong bài bìa tháng 4 năm 2022, và gần như ở bất kỳ đâu trên thế giới, ông đều có một đội quân người hâm mộ khao khát được ông chú ý – và chụp ảnh tự sướng cùng ông.
Nhưng thực tế, Buterin không phải kiểu người như vậy.
Ông không phải hoàng tử của thế giới tiền mã hóa. Không phải lãnh đạo cuồng nhiệt của thế hệ mới những hacker mật mã. Không phải người làm việc cật lực nhất hay gã mọt sách nhất. Ông thường quyên góp tài sản của mình cho các hoạt động ý nghĩa, giảm đáng kể tài sản ròng cá nhân. Và theo ước tính của chính ông, ông cũng không phải là nhà lãnh đạo tối cao của mạng lưới Ethereum.
Tuy nhiên, ông là người cực kỳ quan tâm đến việc hiện thực hóa tầm nhìn của mình: một thế giới nơi bất kỳ ai, dù sống ở đâu, đều có thể tiếp cận tài chính một cách bình đẳng.
ETHPrague 2023 diễn ra tại Paralelní Polis, Cộng hòa Séc
Ảnh: Pavel Sinagl
Buterin nhận thấy tiền mã hóa phát huy tác dụng mạnh nhất tại các nền kinh tế mới nổi – một hiện tượng ngày càng phát triển trong những năm gần đây.
Khi nói về các nước thu nhập thấp, Buterin chia sẻ: "Những thứ chúng ta thường xem là cơ bản và tẻ nhạt lại mang lại giá trị to lớn cho họ, ví dụ như thanh toán và tiết kiệm thông thường."
"Khả năng tham gia vào nền kinh tế toàn cầu – những điều họ chưa từng có – có thể mang lại giá trị rất lớn cho người dân nơi đó," Buterin nói với CNBC. "Khi bạn thậm chí còn thiếu những thứ cơ bản này, sẽ rất khó để quan tâm đến những thứ trừu tượng như mạng xã hội phi tập trung."
Khi các điều tra viên Mỹ bắt đầu truy tố hình sự Sam Bankman-Fried và các cơ quan quản lý liên bang như Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) tiến hành trấn áp các giao dịch chứng khoán chưa đăng ký, hoạt động trong lĩnh vực tiền mã hóa bắt đầu chuyển dịch ra nước ngoài.
Trái ngược với đó, nhà đầu tư Mỹ thường xem tiền mã hóa như một cơ hội làm giàu nhanh chóng, dùng nó để giao dịch biến động trong thị trường ít bị kiểm soát hơn so với chứng khoán truyền thống. Nhưng Buterin thường tập trung hơn vào các thị trường đang phát triển trên toàn thế giới – bao gồm cả châu Phi, nơi ông từng đến thăm vào tháng Hai – nơi ông thấy được ứng dụng thực tế hàng ngày của công nghệ mà ông giúp xây dựng.
Ông nói: "Khi tôi đến thăm Argentina vào cuối năm 2021, rất nhiều người đang dùng tiền mã hóa, rất nhiều người yêu thích nó. Tôi bị nhận ra trên đường phố Buenos Aires nhiều hơn cả ở San Francisco."
Nhưng Buterin nói với CNBC rằng để tiền mã hóa thực sự hoạt động trên toàn cầu, nó cuối cùng phải thoát khỏi các thực thể tập trung như các nền tảng giao dịch ủy thác, đồng thời phải dễ sử dụng hơn.
"Tôi dễ dàng tìm thấy quán cà phê chấp nhận Bitcoin và Ether – nhưng vấn đề là họ đều dùng Binance," Buterin nói.
Ông đánh giá cao các sàn giao dịch tập trung như Binance vì đã cung cấp trải nghiệm người dùng mượt mà hơn cho những người không am hiểu kỹ thuật sống tại các quốc gia có GDP bình quân đầu người dưới 10.000 USD. Tuy nhiên, ông cho rằng hệ thống cần phi tập trung hơn nữa.
Ông nói: "Các bên tập trung này rất dễ bị áp lực bên ngoài và tham nhũng nội bộ."
Năm ngoái (2022), hàng loạt vụ phá sản trong lĩnh vực tiền mã hóa đã phơi bày tình trạng gian lận tràn lan trong toàn ngành.
Nhiều người trở nên giàu có trước khi lãi suất tăng, rồi đến tháng 5 năm 2022, sự sụp đổ của Luna gây ra hiệu ứng dây chuyền, kéo cả thị trường sụp đổ và khởi đầu mùa đông tiền mã hóa kéo dài đến nay. Ví dụ, cựu CEO của sàn giao dịch tiền mã hóa đã phá sản FTX, Bankman-Fried, đang đối mặt với cáo buộc hình sự về việc dàn dựng một âm mưu lừa đảo trị giá hàng tỷ đô la. Sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới xét về khối lượng giao dịch, Binance, hiện đang bị SEC và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) kiện vì nhiều cáo buộc, trong đó có việc Binance trộn lẫn hàng tỷ đô la tiền khách hàng với tiền riêng của công ty.
Buterin cho rằng giải pháp lý tưởng là viết mã tốt hơn để người dùng có thể giao dịch trực tiếp trên chuỗi, thay vì mù quáng tin tưởng vào một trung gian tập trung hành xử vì lợi ích tốt nhất của khách hàng.
"Chúng ta cần trải nghiệm trên chuỗi thực sự phù hợp với người dùng phổ thông," Buterin nói.
"Chúng ta cần các giao dịch thanh toán Ethereum có thể thực hiện với phí dưới 5 xu mỗi giao dịch; theo cách mà trải nghiệm không tồi tệ, không có xác suất thất bại ngẫu nhiên 2,3%; theo cách mà bạn không cần bằng tiến sĩ mật mã học Ethereum để hiểu chuyện gì đang xảy ra," ông nói.
Vitalik Buterin, đồng sáng lập Ethereum, phát biểu tại ETHPrague 2023, hội nghị quốc tế thu hút các nhà phát triển tiền mã hóa khắp thế giới
Ảnh: Pavel Sinagl
Bảo mật và quyền riêng tư cũng là ưu tiên hàng đầu.
"Người dùng cần có ví thực sự an toàn, ngay cả khi mất khóa riêng tư, họ cũng không mất tất cả," Buterin bổ sung.
Các đồng tiền kỹ thuật số do nhà nước phát hành có thể cung cấp mức độ dễ dùng như ông mong muốn, nhưng ông cho rằng tính phi tập trung cũng cực kỳ quan trọng, nếu không chúng sẽ chỉ trở thành một phiên bản khác của hệ thống ngân hàng hiện tại – nhưng có thêm giám sát được tích hợp sẵn.
"Tôi nghĩ rằng năm năm trước, tôi đặt nhiều hy vọng hơn vào lĩnh vực này, có lẽ còn ngây thơ, vì có rất nhiều người muốn làm điều gì đó như khiến chính phủ thân thiện với blockchain, cung cấp minh bạch thực sự và đảm bảo khả năng kiểm chứng, cũng như một mức độ bảo vệ quyền riêng tư thực sự," Buterin nói khi đề cập đến tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC).
CBDC là một loại tiền ảo dựa trên blockchain, được quản lý toàn diện và hậu thuẫn bởi ngân hàng trung ương quốc gia. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc có thể được xem là người dẫn đầu trong lĩnh vực CBDC cho đến nay, đã thử nghiệm trong gần một thập kỷ. Tính đến tháng 6 năm 2023, giao dịch bằng Nhân dân tệ kỹ thuật số (e-CNY) đã đạt gần 250 tỷ USD. Tuy nhiên, khi CBDC ngày càng phổ biến, người ta lo ngại về các công cụ giám sát tài chính có thể được tích hợp trong các đồng tiền kỹ thuật số do chính phủ phát hành này.
"Khi các dự án này dần trưởng thành," Buterin nói, "phần bảo vệ quyền riêng tư dần biến mất, và mọi thứ ngày càng tiến gần về phiên bản 1.0. Hệ thống chúng ta nhận được thực tế không khá hơn hệ thống thanh toán hiện tại bao nhiêu, vì cuối cùng chúng chỉ là giao diện khác của hệ thống ngân hàng hiện hữu."
Ông nói: "Chúng cuối cùng sẽ kém riêng tư hơn, và cơ bản đồng thời phá vỡ mọi rào cản hiện có chống lại doanh nghiệp và chính phủ."
Xây dựng một thế giới mới dũng cảm
Cha của Vitalik, Dmitry, đã giới thiệu Bitcoin cho ông vào năm 2011.
Vitalik và Dmitry Buterin, nhà khoa học máy tính từng sống ở ngoại ô Moscow, đều hứng thú với ý tưởng về một loại tiền phi tập trung không chịu sự kiểm soát của chính phủ hay ngân hàng trung ương. Nhưng Vitalik muốn thúc đẩy công nghệ sổ cái phi tập trung mới này để mở rộng ứng dụng.
Điều khiến ông nổi tiếng là tích hợp hợp đồng thông minh – một đoạn mã lập trình được thiết kế để thay thế các bên trung gian như ngân hàng và luật sư trong một số giao dịch thương mại – vào blockchain. Đây là một đổi mới mang tính bước ngoặt trong ngành, dẫn đến sự bùng nổ các dự án và đợt chào bán tiền mã hóa lần đầu (ICO) trên Ethereum.
Ngày nay, mạng lưới này đã trở thành nền tảng xây dựng chính cho nhiều dự án tiền mã hóa, bao gồm token không thể thay thế (NFT), tài chính phi tập trung (DeFi) và Web3. Thuật ngữ phổ biến này vẫn còn mơ hồ, đại diện cho thế hệ internet thứ ba: phi tập trung và được xây dựng bằng công nghệ blockchain. Trong khi đó, token gốc của Ethereum (Ether) là đồng tiền mã hóa có vốn hóa thị trường lớn thứ hai toàn cầu, sau Bitcoin.
Trong cộng đồng Ethereum, các hacker được gọi là BUIDLers – cố ý viết sai từ "builders" (người xây dựng), để tri ân meme HODL của Bitcoin hay "Hold on for dear life" (giữ chặt lấy). So sánh này có vẻ ngớ ngẩn, nhưng lại phản ánh rõ ràng sự khác biệt giữa hai nhóm người hoàn toàn khác nhau.
Các nhà phát triển Bitcoin thường hành động chậm trong phát triển, đặt an toàn và phi tập trung lên hàng đầu, trong khi các lập trình viên Ethereum thì táo bạo hơn. Dù họ không nhất thiết phá vỡ hệ thống hiện tại trong quá trình phát triển, họ hành động nhanh và tích cực điều chỉnh.
Ví dụ, năm ngoái, mạng Ethereum đã thay đổi căn bản cách blockchain bảo vệ mạng và xác thực giao dịch, qua đó giảm tiêu thụ năng lượng hơn 99%. Trước nâng cấp này, cả Bitcoin và Ethereum đều có mạng lưới thợ đào khổng lồ trải khắp toàn cầu, chạy các máy tính chuyên dụng cao cấp để xác thực giao dịch bằng cách giải phương trình toán học. Bằng chứng công việc (Proof-of-Work) tiêu tốn rất nhiều năng lượng, là điểm bị chỉ trích nhiều nhất trong ngành.
Nhưng sau nâng cấp, Ethereum chuyển sang hệ thống bằng chứng cổ phần (Proof-of-Stake), thay thế thợ đào bằng các trình xác thực. Thay vì chạy hàng loạt máy tính, các trình xác thực sử dụng lượng Ether sẵn có để xác thực giao dịch và đúc token mới.
Buterin khẳng định việc Ethereum chuyển sang Proof-of-Stake có khả năng chống can thiệp của chính phủ cao hơn.
"So với Proof-of-Work, Proof-of-Stake thực tế dễ ẩn danh hơn và khó tắt hơn," ông nói. "Proof-of-Work cần nhiều thiết bị vật lý và điện năng. Chính là thứ mà lực lượng phòng chống ma túy săn lùng suốt mấy thập kỷ."
Về mạng Ethereum, ông nói: "Còn ở đây, bạn chỉ cần một chiếc laptop. Bạn chỉ cần cài VPN ở đâu đó rồi giấu nó vào góc. Không hoàn hảo, nhưng chắc chắn dễ ẩn hơn nhiều."
Lập trình viên phía sau hậu trường
Ở các lần xuất hiện trước tại Denver và Paris, phong cách trình diễn sân khấu của Buterin mang nét bối rối tinh tế. Nhưng trong buổi gặp riêng tại Prague, ông thực sự bộc lộ hết mình, buông bỏ những cử chỉ nhỏ, chuyển đổi nhẹ nhàng từ hình ảnh lập trình viên khó nắm bắt sang nhà giáo dục cởi mở, sâu sắc.
Phong cách giao tiếp minh bạch của ông, cùng sự sẵn sàng tham gia vào các cuộc thảo luận triết học sâu sắc – như tài trợ bậc hai (quyên góp vào một quỹ trung ương mã hóa để tài trợ các dự án công cộng Ethereum thông qua thuật toán tối ưu chi tiêu), hay khái niệm danh tính số gắn linh hồn (soulbound) trên blockchain – khiến ông trở thành nhà lãnh đạo tư tưởng được tin cậy trong cộng đồng tiền mã hóa.
Đáng chú ý, Buterin cũng rất sẵn lòng trả lời mọi câu hỏi đặt ra cho ông – đặc biệt là những chỉ trích về mạng Ethereum và phạm vi vai trò lãnh đạo hiện tại của ông.
Chẳng hạn, về vai trò quan trọng của ông trong đồng tiền mã hóa do ông tạo ra. Khác với Satoshi Nakamoto – người sáng lập Bitcoin ẩn danh – Buterin giống như một phát ngôn viên của Ethereum.
Một số người cho rằng đây là điểm yếu lớn của mạng, vì chính phủ có thể nhắm vào Buterin hoặc Quỹ Ethereum. Nhưng Buterin bác bỏ những lập luận này. Ông nói rằng năm năm trước, rất nhiều thứ phụ thuộc vào ông và quỹ, nhưng ngày nay, các client – tức các ứng dụng phần mềm chạy độc lập trên blockchain – đã đảm nhiệm phần lớn công việc. Theo ông, Ethereum đã trở thành một hệ sinh thái tự trị, không có điểm lỗi đơn lẻ.
Buterin giải thích: "Ngay cả khi quỹ bị lệnh đóng băng kỳ diệu tại mọi khu vực pháp lý, và nếu tôi gặp chuyện gì đó cùng lúc, thì nhóm phân tán các nhà duy trì client Ethereum vẫn hoàn toàn có thể tiếp tục vận hành."
Họ gọi đó là triết lý trừu tượng.
"Tôi nghĩ một cách mô tả mục tiêu là, Quỹ Ethereum không muốn trở thành kẻ cuồng nhiệt, nhà vận hành dài hạn hay kẻ thống trị," ông nói. "Mục tiêu của Quỹ Ethereum là nuôi dưỡng những thứ, một khi khởi động, có thể tiếp tục tồn tại một cách hoàn toàn độc lập."
Về bước phát triển tiếp theo của Ethereum, Buterin cho biết ưu tiên hàng đầu là tập trung vào quyền riêng tư và khả năng mở rộng thông qua ZK Rollups.
ZK-rollup là kỹ thuật đóng gói giao dịch thành nhóm và thực hiện bên ngoài chuỗi. Công nghệ lớp hai này đóng vai trò quan trọng trong các nâng cấp tương lai, cuối cùng sẽ giúp Ethereum sử dụng nhanh hơn và rẻ hơn.
Buterin nói: "Chắc chắn tồn tại xung đột lợi ích ở một mức độ nào đó, và tôi nghĩ hệ sinh thái thực sự cần tìm ra cách đấu tranh để tiếp tục quyền xây dựng những thứ theo cách bảo vệ quyền riêng tư như chúng ta đã quen trong hàng ngàn năm qua."
Giải thích: Buterin không cho rằng bản thân bị bất kỳ quốc gia cụ thể nào nhắm đến hay là tội phạm, nhưng do công việc của mình, ông lo ngại khi tới thăm một số quốc gia.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@CNBCi
