Tác giả: Jacquelyn Melinek
Dịch: Luffy, Foresight News
Tom Schmidt, đối tác tại Dragonfly Capital, nói với TechCrunch rằng nếu cảnh quan đầu tư mạo hiểm tiền mã hóa năm 2023 giống như một nồi nước lạnh, thì quý I/2024 chính là thời điểm những bọt khí bắt đầu hình thành trước khi nước sôi.
Ông ấy không sai. Theo dữ liệu từ PitchBook, trong quý I năm 2024, lĩnh vực tiền mã hóa và chuỗi khối đã huy động được tổng cộng 2,52 tỷ USD. Con số này cao hơn khoảng 25% so với mức 2,02 tỷ USD của quý IV năm 2023.
David Nage, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Arca, cho biết: "Hiện tại là một giai đoạn cực kỳ nhộn nhịp, cảm giác như đang trở lại năm 2021. Việc gọi vốn năm 2021 giống như bị ai đó dí súng vào sau gáy – bạn buộc phải làm, và cảm giác đó hiện đang quay trở lại." Nage nói thêm rằng công ty ông theo dõi hơn 690 đợt gọi vốn xuyên suốt các giai đoạn trong quý I, tăng khoảng 30-40% so với mức thấp điểm của năm 2023.
Alex Felix, đồng sáng lập và CIO tại CoinFund, nhận định: "Trong quý I, triển vọng gọi vốn của các quỹ đầu tư mạo hiểm tiền mã hóa mang tính thận trọng nhưng lạc quan, khi các công ty đang thoát khỏi tình trạng khó khăn về tài chính kéo dài hai năm trước đó."
Felix bổ sung rằng mặc dù đầu tư mạo hiểm và gọi vốn tiền mã hóa năm 2023 giảm mạnh so với cùng kỳ (khoảng 65%), hoạt động giao dịch thực tế lại rõ ràng gia tăng.
Tại sao sự phục hồi xảy ra ngay lúc này?
Một phần nguyên nhân khiến thị trường đầu tư mạo hiểm tiền mã hóa nóng lên là nhờ các thắng lợi pháp lý gần đây của Ripple và Grayscale, cũng như tâm lý tích cực xung quanh DeFi trên Solana. Ngoài ra, nhu cầu đối với Bitcoin cũng gia tăng sau khi SEC phê duyệt các quỹ ETF Bitcoin giao ngay.
"Một yếu tố khác ảnh hưởng đến thị trường là chúng ta vẫn còn sống," Nage nói. "Tôi biết điều này nghe có vẻ kỳ lạ, nhưng sau các vụ sụp đổ của LUNA, BlockFi, FTX và khủng hoảng ngân hàng, nhiều người từng nghĩ chúng ta sẽ chết, nhưng chúng ta vẫn tồn tại."
Xét trong bối cảnh kinh tế vĩ mô, xu hướng này trong lĩnh vực tiền mã hóa có thể sẽ không dừng lại sớm. Mike Giampapa, đối tác chung tại Galaxy Ventures, cho biết: "Với việc ra mắt các sản phẩm ETF tiền mã hóa, sự kiện Bitcoin halving, và kỳ vọng về việc cắt giảm lãi suất trước cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, đầu tư vào tiền mã hóa sẽ tiếp tục tăng nhiệt. Chúng tôi cũng đang chứng kiến sự quan tâm của các tổ chức đối với tiền mã hóa bắt đầu chuyển thành hành động cụ thể."
Ví dụ, BlackRock đang ra mắt quỹ thị trường tiền tệ được token hóa trên chuỗi khối Ethereum, điều này có thể gia tăng áp lực cạnh tranh đối với các tổ chức tài chính truyền thống và thúc đẩy việc áp dụng rộng rãi hơn.
Các lĩnh vực thu hút dòng vốn
Nhìn chung, hoạt động gọi vốn cho các startup tiền mã hóa đang phục hồi trên nhiều lĩnh vực, từ DeFi đến SocialFi và cả lớp 2 Bitcoin. "Chúng tôi thấy từ 30 đến 40 thương vụ mỗi tuần, tăng 10-20% so với quý trước," Nage nói.
Giampapa cho biết số lượng các công ty mới và các công ty lâu đời từng hoạt động kém hiệu quả trong thị trường gấu giờ đây đang quay lại gọi vốn đều gia tăng. "Thị trường năm 2024 sẽ là câu chuyện giữa 'người giàu' và 'kẻ nghèo', các công ty mới sẽ phát triển theo các câu chuyện hot và huy động vốn với định giá cao, trong khi nhiều công ty khác sẽ sụp đổ," ông bổ sung.
Hiện tại, SocialFi – chủ yếu đề cập đến mạng xã hội phi tập trung trong thế giới Web3 – đang rất nóng. Bi.social gần đây vừa hoàn tất vòng gọi vốn 3 triệu USD, trong khi quỹ của giao thức mạng xã hội phi tập trung Mask Network đã huy động được 100 triệu USD để tiếp tục hỗ trợ các ứng dụng tương tự. Một phần thành công của lĩnh vực này có thể quy về các nền tảng mạng xã hội phi tập trung như Farcaster, đang sử dụng công nghệ Web2 để thu hút người dùng mới. Game Web3 cũng đang mở rộng nhanh chóng, dự kiến sẽ có hàng trăm tựa game mới ra mắt vào cuối năm nay.
Schmidt nói rằng tiền mã hóa kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, và bất cứ thứ gì liên quan đến zero-knowledge "đều đang rất hot."
Tekin Salimi, người sáng lập dao5, cho biết: "Khi kỳ vọng về tiềm năng của AI trong việc thay đổi toàn bộ nền kinh tế toàn cầu là rất lớn, chúng tôi dự đoán xu hướng này sẽ tiếp diễn trong tương lai gần."
Ví dụ, các blockchain mô-đun và tích hợp AI (như 0G Labs, gọi vốn 35 triệu USD trong vòng hạt giống) cũng đang thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư mạo hiểm.
Thị trường thân thiện với người sáng lập
Salimi cho biết sự cạnh tranh giữa các quỹ đầu tư mạo hiểm đang tạo ra môi trường mà các người sáng lập dự án có nhiều quyền lực hơn trong đàm phán gọi vốn. Michael Anderson, đồng sáng lập Framework Ventures, nói rằng "gần đây, thị trường không thiếu vốn tham lam".
Marthe Naudts, đối tác tại Quỹ tài sản kỹ thuật số White Star Capital, cho biết: "Điều này rất thuận lợi cho các người sáng lập, vì trong các vòng gọi vốn vượt mức đăng ký, các nhà đầu tư hiện đang phải tự bán mình ngược lại để chứng minh giá trị." Điều này có nghĩa là một số nhà đầu tư phải thuyết phục các người sáng lập tại sao họ nên chọn mình. "Người sáng lập giờ đây có quyền lựa chọn và đặt điều khoản."
Tuy nhiên, Felix cho rằng quyền lực chưa thực sự chuyển từ nhà đầu tư sang người sáng lập, mà hai bên đang ở trạng thái "cân bằng hoàn hảo". "Người sáng lập được hưởng lợi từ các vòng gọi vốn khẩn trương hơn, định giá cũng tăng nhẹ từ mức đáy gần đây, trong khi các quỹ đầu tư mạo hiểm lại nhận được cấu trúc giao dịch an toàn và có lợi hơn."
Đáng chú ý, theo Schmidt, định giá có sự khác biệt lớn tùy theo đội ngũ và ngành nghề. Một số startup từng gọi vốn thành công trong chu kỳ thị trường trước đang phải định giá lại thông qua gọi vốn giảm giá hoặc trì hoãn gọi vốn, trong khi những cái tên khác là gương mặt mới.
Schmidt chỉ ra rằng trong giai đoạn trước hạt giống, các dự án tiêu dùng tiền mã hóa thường có định giá dưới 10 triệu USD, nhưng các dự án trong lĩnh vực tiền mã hóa và AI có thể đạt tới 300 triệu USD hoặc cao hơn. Ví dụ, theo dữ liệu từ Messari, thị trường dự đoán AI PredX gọi vốn 500.000 USD với định giá sau vốn là 20 triệu USD. Trong khi đó, mạng xã hội AI Web3 CharacterX gọi vốn 2,8 triệu USD trong vòng hạt giống với định giá sau vốn là 30 triệu USD.
Đối với vòng hạt giống, Nage dự đoán định giá trước vốn nằm trong khoảng 25-40 triệu USD, với vài startup đạt định giá 80 triệu USD. Schmidt cho biết định giá trung bình cho vòng hạt giống dao động từ 30-60 triệu USD.
"Định giá tăng mạnh, ngay cả các công ty lớn và trưởng thành hơn đã từng gọi vốn vẫn có rất nhiều lựa chọn," Anderson nói. "Xét rằng chúng ta đang ở giai đoạn đầu chu kỳ, một số định giá mà chúng ta thấy hiện tại đã khá phi lý."
Schmidt cho biết do các thông báo gọi vốn thường được công bố chậm từ vài tháng đến một năm sau khi giao dịch thực tế diễn ra, nếu các bên tham gia thị trường chỉ dựa vào các tiêu đề tin tức để đánh giá tình hình thị trường tư nhân, họ có thể hiểu sai về thực trạng mới nhất của thị trường tư nhân.
"Năm ngoái, ngay cả những đội ngũ chất lượng cao cũng mất vài tháng hoặc thậm chí không thể gọi vốn, còn bây giờ chỉ mất vài tuần hoặc ít hơn, với điều kiện tốt hơn cho người sáng lập," Schmidt nói. "Các đội ngũ lãng phí thời gian và tiền bạc trong thị trường gấu vẫn đang vật lộn với các vòng gọi vốn tạm thời, nhưng các đội ngũ mới có thể khởi đầu mạnh mẽ với số vốn lớn hơn và định giá cao hơn."
Sự thay đổi về định giá cũng được thúc đẩy bởi tâm lý thị trường tiền mã hóa, do đó Bitcoin lập kỷ lục mới, Solana phá mốc 200 USD, Ethereum tiến gần 4.000 USD, Nage cho rằng đây là "một sự thay đổi tâm lý khổng lồ".
Theo Felix, đối với các người sáng lập, gọi vốn vòng hạt giống vẫn là dễ nhất, vì nhiều quỹ nhỏ và nhà đầu tư thiên thần sẵn sàng viết séc đầu tiên với ngưỡng thấp nhất. "Tuy nhiên, tôi dự đoán tỷ lệ hoàn tất vòng A sẽ không cải thiện ngay lập tức, khi con số này đã giảm từ trên 20% xuống khoảng 15%. Việc gọi vốn trên 10 triệu USD vẫn sẽ là một nhiệm vụ khá thách thức."
Nhiều nhà đầu tư mạo hiểm vẫn đang cố gắng tránh rơi vào bẫy định giá cao do quá mức thổi phồng, nhưng đồng thời cũng nhận thức được rằng họ không thể ngồi yên. Thomas Tang, Phó Giám đốc Đầu tư tại Ryze Labs, cho biết: "Một vòng gọi vốn bị vượt mức đăng ký trong vài ngày, và các khoản đầu tư bị từ chối hoặc chuyển sang vòng sau với định giá cao hơn, là điều khá phổ biến."
Kinh tế học token quay trở lại
Nage nói rằng kể từ cuối năm 2023, ông liên tục nghe các công ty và đồng nghiệp nói về việc đang nghiên cứu thiết kế kinh tế học token cho năm 2024. Do đó, việc phát hành token đang xuất hiện sự gia tăng mới, nhiều công ty trong danh mục Arca đang nỗ lực hoàn tất điều này trong năm nay. Ông bổ sung rằng điều này khác với thời điểm giữa năm 2022 sau khi Terra/LUNA sụp đổ, khi hầu hết các thương vụ vòng hạt giống đều được tài trợ thông qua SAFE (thỏa thuận đơn giản về vốn tương lai) hoặc chứng quyền.
"Chúng ta đang bước vào một giai đoạn mới của việc phát hành token, nơi định giá sẽ trải qua sự thay đổi mạnh mẽ," Nage nói.
Tang cho biết động lực này khiến các quỹ đầu tư mạo hiểm chấp nhận "định giá cao trong các vòng riêng, vì họ kỳ vọng token sẽ tăng mạnh khi giao dịch công khai".
Điều này không có nghĩa là không còn gọi vốn bằng SAFE, Schmidt cho biết thị trường đã xoay quanh việc định giá các vòng vốn cổ phần và cấu trúc token "vừa bảo vệ nhà đầu tư, vừa mang lại linh hoạt cho đội ngũ".
Clay Robbins, đồng sáng lập Colosseum – một tổ chức tăng tốc và quỹ đầu tư mạo hiểm – cho biết các đội ngũ theo mô hình kinh doanh truyền thống sẽ gặp khó khăn hơn trong việc gọi vốn. Ông bổ sung rằng các nhà đầu tư mạo hiểm gốc tiền mã hóa coi các giao dịch token và thanh khoản sớm là động lực chính, do đó họ thiên vị mạnh về phía này, trong khi một số nhà đầu tư khác vẫn chưa tin tưởng hoàn toàn vào thị trường này.
Về vấn đề này, Naudts cho biết hiệu suất dài hạn của các token này vẫn cần được theo dõi. Công ty bà, White Star, thận trọng với các token vừa là tài sản đầu cơ vừa là phương tiện thanh toán. "Nhưng chúng tôi thấy rất nhiều thử nghiệm về mô hình kinh tế học token, điều này chắc chắn khiến chúng tôi háo hức trước các đổi mới ở đây."
Tiếp theo sẽ ra sao?
Robbins cho biết các vòng gọi vốn giai đoạn sớm sẽ tiếp tục tăng nhiệt trong phần còn lại của năm. "Do thị trường IPO tương đối yếu, thiếu hoạt động bảo lãnh phát hành cơ bản cho các công ty tiền mã hóa giai đoạn phát triển, và phiên tòa giữa SEC và Coinbase, tôi dự đoán tình hình cho các doanh nghiệp tiền mã hóa giai đoạn phát triển sẽ không đồng đều."
Tháng Tư sẽ là một tháng quan trọng đối với tâm lý thị trường tiền mã hóa. Với sự kiện Bitcoin halving – xảy ra bốn năm một lần – đang đến gần, ảnh hưởng của nó đến ngành công nghiệp mã hóa vẫn còn nhiều bất định. Các sự kiện halving trước đây đã thúc đẩy giá Bitcoin tăng, nhưng dữ liệu lịch sử không phải lúc nào cũng dự đoán được tương lai.
"Mặc dù điều chỉnh ngắn hạn có thể sắp xảy ra, nhưng chúng tôi dự đoán ba quý tiếp theo của năm 2024 sẽ rất lạc quan," Salimi nói. "Xét về lịch sử, thị trường tài chính thường có diễn biến tích cực trong các năm bầu cử. Hơn nữa, chúng tôi kỳ vọng môi trường vĩ mô sẽ bắt đầu cải thiện vào cuối năm nay, trước tiên thể hiện qua việc cắt giảm lãi suất."
So với năm ngoái, nhiều nhà đầu tư mạo hiểm tin chắc rằng nếu không có các vụ gian lận lớn, vụ kiện hay tác động tiêu cực từ quy định, thị trường sẽ tiếp tục chứng kiến đỉnh cao đầu tư như quý I trong vài quý tới. "Quy định vẫn là yếu tố bất định, có thể trở thành chất xúc tác đẩy thị trường lên cao hơn hoặc cản trở tăng trưởng," Giampapa nói.
Robbins cho rằng nếu có tiến triển tích cực trong quy định, đà phát triển thực sự trên chuỗi mạnh mẽ, ra mắt thêm nhiều sản phẩm dành cho tổ chức, và môi trường vĩ mô tiếp tục cải thiện, có thể sẽ xuất hiện tình trạng "triển khai vốn điên cuồng".
"Sẽ có nhiều hoạt động hơn, nhiều thương vụ hơn, và quan trọng nhất là các quỹ đang gọi vốn," Nage nói. Năm ngoái, nhiều công ty không thể huy động vốn từ LP vì ngành này "dường như đã kết thúc, và LP hoàn toàn không quan tâm".
Schmidt cho biết khi ngành công nghiệp đang phục hồi sau sự kiện FTX, các LP cũng bắt đầu quay lại, nhưng một số người bắt đầu phân biệt giữa "tiền mã hóa" và "đầu tư mạo hiểm tiền mã hóa", điều này có thể khiến họ chỉ chọn đầu tư vào Bitcoin.
"Các quỹ đầu tư mạo hiểm truyền thống hay các quỹ đa lĩnh vực không 'lao đầu' vào tiền mã hóa, nhưng họ đang từ từ tham gia nhiều giao dịch hơn," Schmidt nói. "Khi những người tham gia lớn hơn quay trở lại, các quỹ tiền mã hóa trở lại thị trường và huy động lại vốn từ các LP, toàn bộ lĩnh vực này lại trở nên hấp dẫn hơn với các tổ chức. Nếu bong bóng quay lại mạnh mẽ, tôi cũng sẽ không ngạc nhiên."
Dù sao đi nữa, tâm lý trong quý trước đã thay đổi mạnh mẽ, do đó khi tâm lý tiếp tục cải thiện, nó cũng nên tạo tác động tích cực đến thị trường đầu tư mạo hiểm, Nage bổ sung. "Nếu các công ty có thể gọi vốn trong hai đến ba quý tới, họ sẽ không giữ chặt tiền như năm ngoái. Khi tình trạng này được cải thiện, bạn sẽ thấy nhiều séc hơn được ký."
Nage cho biết năm ngoái, hầu hết các quỹ chỉ thực hiện một đến hai thương vụ mỗi tháng, hoặc vài thương vụ mỗi quý. "Bây giờ mọi thứ đã thay đổi hoàn toàn. Chỉ riêng tháng 12, chúng tôi đã hoàn tất sáu hoặc nhiều hơn."
Ngược lại, CoinFund hoàn tất 17 thương vụ trong năm 2023 và 4 thương vụ trong quý I/2024, Felix cho biết.
Dữ liệu từ PitchBook cho thấy toàn ngành tiền mã hóa và blockchain đã huy động được 10,18 tỷ USD trong năm ngoái. Tôi đã hỏi từng công ty, họ kỳ vọng sẽ huy động được bao nhiêu vào cuối năm 2024, phần lớn ước tính trên 10 tỷ USD, một số thậm chí dự đoán tới 20 tỷ USD.
Felix cho rằng đầu tư mạo hiểm vào Web3 có thể chiếm hơn 10% tổng vốn gọi toàn cầu, do đó dựa trên dữ liệu gọi vốn năm 2023 của PitchBook, con số này có thể đạt tới 16,2 tỷ USD vào cuối năm. Dù sao đi nữa, con số này dự kiến vẫn thấp hơn mức gần 30 tỷ USD mà các startup tiền mã hóa huy động được năm 2022, và hơn 33 tỷ USD năm 2021.
Robbins nói: "Tình trạng thị trường hiện tại nằm giữa cơn sốt năm 2021-2022 và sự u ám năm ngoái."
Mặc dù Giampapa cũng cho rằng nhiều quản lý quỹ sẽ tăng tốc triển khai và đi gọi vốn trong 6-12 tháng tới, nhưng có một điểm cần lưu ý. Trong chu kỳ tăng giá trước, một số nhà triển khai vốn lớn là các công ty như FTX và Three Arrows Capital – hiện đã ngừng hoạt động. "Không có những bên tham gia này, tôi khó hình dung lượng vốn triển khai vào đầu tư mạo hiểm tiền mã hóa có thể quay lại mức 2021-2022."
TechCrunch
