Thời đại kinh tế chú ý, vì sao cộng đồng trên chuỗi lại quan trọng?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Thời đại kinh tế chú ý, vì sao cộng đồng trên chuỗi lại quan trọng?
Các biện pháp khuyến khích kinh tế sẽ thay đổi cách chúng ta nhìn nhận từ "cộng đồng" trong Web3.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Joel John
Dịch: Luffy, Foresight News
Trong cơn sốt ICO năm 2017, chúng ta đã chứng kiến sự bùng nổ của các cộng đồng trên chuỗi. Mọi người gửi ETH vào các dự án Web3 để đổi lấy token mới phát hành. Các nguyên tắc tài chính (như token) là công cụ mạnh mẽ để xây dựng cộng đồng vì chúng tạo ra mục đích, mục tiêu và sở thích chung cho mọi người. Nhưng một năm sau, khi giá token giảm mạnh, các cộng đồng này bắt đầu lung lay. Giờ đây, xu hướng này đang quay trở lại dưới dạng meme.
Ba thời kỳ động lực trong Web3
Hầu hết các đợt airdrop trong Web3 chỉ đơn thuần là cơ chế kết hợp giữa phần thưởng tương lai (token) với sự tham gia hiện tại của cộng đồng. Một khi token đủ hấp dẫn, sẽ có cả một đám đông đổ xô vào.
Năm 2020, khi NFT trong các trò chơi như Axie Infinity và NBA Topshot bắt đầu tăng giá, thị trường nhận ra một nguyên lý mới để xây dựng cộng đồng. Thay vì phát hành token, bạn có thể ra mắt NFT với giới hạn cung. Miễn là tồn tại một hình thức khan hiếm nào đó, giá trị của NFT sẽ cao hơn.
Lợi ích sẽ tiếp tục tập hợp cộng đồng, từ đó tập hợp giá trị. Yuga Labs và Animoca Brands là hai công ty đã tạo ra giá trị hàng tỷ đô la bằng cách sử dụng những nguyên lý này. Những nghệ sĩ như Beeple đã kiếm được khoản tiền khổng lồ thay đổi cuộc đời nhờ hình thức biểu đạt nghệ thuật và nội dung trên chuỗi.
Khi các công cụ trong ngành Web3 phát triển, tôi tin rằng các cộng đồng sẽ được hưởng lợi bằng cách tích hợp NFT và token vào quy trình làm việc của họ. Trong vài tuần qua, tôi đã khám phá cách mô hình này có thể hoạt động, và bài viết này là câu trả lời của tôi.
Cộng đồng và Quy mô
Trong một bài viết năm 2014, Ben Thomson đã giải mã nghịch lý lớn mà các nhà xuất bản báo chí phải đối mặt. Doanh thu quảng cáo của họ nhiều như những năm 1950. Điều này xảy ra vì những gì họ mất ở thị trường địa phương (truyền thông in ấn) đã được bù đắp bởi lượng khán giả toàn cầu. Vấn đề là giờ đây mọi nhà xuất bản trên internet đều có lợi thế tương tự.
Thomson chỉ ra một vấn đề then chốt hiện nay trên internet:
Internet là một thế giới dồi dào, nơi một loại quyền lực mới trở nên quan trọng: hiểu được sự dồi dào đó, lập chỉ mục cho nó, và tìm kim trong biển cát. Quyền lực này nằm trong tay Google. Vì vậy, mặc dù lượng khán giả mà các nhà quảng cáo mong muốn hiện đã phân tán khắp vô số nhà xuất bản, nhưng độc giả mà họ muốn tiếp cận vẫn phải bắt đầu từ cùng một nơi — Google — và đó cũng là nơi tiền quảng cáo chảy về.
Bạn có thể thấy hiện tượng này trong các cộng đồng. Vào những năm 1900, ông của bạn có thể từng tham dự nhà thờ địa phương, có một đội thể thao yêu thích và nơi hẹn hò ăn tối cố định. Đến năm 2024, hậu duệ thế hệ Z của ông ấy có thể đang hoạt động tích cực trên 50 máy chủ Discord, xem video ngắn trên TikTok và hầu như không ra ngoài ăn tối.
Chúng ta từng hình thành bản sắc theo các bộ tộc mình thuộc về. Ngày nay, chúng ta lấy bản sắc từ vô số cuộc trò chuyện hay các subreddit, những điểm ảnh trên màn hình giờ đây cấu thành nền tảng cho bản sắc của chúng ta.
Các tờ báo dù kiếm được nhiều doanh thu hơn, nhưng do phụ thuộc vào Google nên ít có tiếng nói trong việc dòng tiền chảy đi đâu. Cộng đồng có nhiều thành viên hơn, nhưng do lệ thuộc vào nền tảng, nên họ có ít quyền kiểm soát thời gian tham gia hơn.
Trên Twitter, bạn có thể hy vọng thu hút 100.000 người dùng qua một bài đăng, nhưng bạn phải cạnh tranh cùng hàng trăm người khác cho sự chú ý giống nhau. Trên Telegram, bạn có thể vận hành một cộng đồng lớn cùng 50 nhóm chat khác và sử dụng cùng lúc nhiều thông báo ping. Vì vậy, mặc dù bạn hiện là thành viên của nhiều cộng đồng hơn, nhưng khả năng cảm thấy gắn bó sâu sắc với bất kỳ cộng đồng nào trong số đó lại thấp hơn. Internet mang đến quy mô cho bạn, nhưng đổi lại là sự phân mảnh sự chú ý.
Blockchain cho phép luồng giá trị giữa cộng đồng và thành viên theo cách mà các nền tảng internet hiện tại không thể thực hiện được. Họ có thể tạo ra sơ đồ liên kết danh tiếng mở mà ai cũng có thể tham gia. Khi các mạng xã hội gốc Web3 xuất hiện, đây sẽ là yếu tố then chốt cần ghi nhớ.
Để tôi giải thích: các cộng đồng hiện nay rất khó xác định hoặc khuyến khích những thành viên tích cực nhất. Cơ chế động viên chủ yếu ngày nay là địa vị hoặc cấp bậc. Cách này hiệu quả khi con người làm việc gần nhau như trong quân đội. Nhưng với những điểm ảnh trên internet — ví dụ như "mod" trên Reddit — thì cách này không còn phù hợp. Nếu những đóng góp này được ánh xạ lên chuỗi, các thương hiệu có thể trực tiếp khởi động cộng đồng mà không cần đi qua các nền tảng trung gian như Reddit hay Google.
Nghe có vẻ viển vông, nhưng tôi thực sự đã quan sát thấy những dấu hiệu như vậy. Trong chu kỳ trước (năm 2021), khán giả sử dụng NFT để thể hiện mình là tín đồ cốt lõi. Ví dụ, bạn có thể đúc NFT của tác giả yêu thích trên Mirror.
Nguồn:Tianqi on Dune
Hãy tưởng tượng nếu NFT có thể được thưởng chỉ vì bạn đọc một nội dung? Nếu NFT có thể được đúc trực tiếp từ bảng tin thì sao? Frame của Farcaster đang đặt câu hỏi này với khoảng 400.000 người dùng của họ.
Bảng tin kết nối với chuỗi
Frame cho phép người dùng thực hiện các hoạt động trên chuỗi (ví dụ như sưu tầm NFT) trực tiếp qua bảng tin. Người sáng tạo có thể trợ cấp phí đúc. Ví dụ, tuần trước tôi đã dùng LensPost để xem một số nội dung của chúng tôi và nhận thấy nó cho phép người sáng tạo (giống như chúng tôi) chi trả phí giao dịch trên chuỗi.
Trước đây, người dùng phải đến nền tảng bên thứ ba để đúc token. Ngay cả khi người sáng tạo trợ cấp trên Ethereum, chi phí mở rộng mô hình này cũng sẽ lên tới hàng chục nghìn đô la. Tuần trước trên Base, chúng tôi đã chi khoảng 5.000 đô la để trợ cấp 10.000 lần đúc.
Nói cách khác, chúng ta có thể tạo ra một sơ đồ xã hội gồm 10.000 người tham gia nội dung của chúng tôi, với chi phí dưới 50 xu mỗi người. Tại sao điều này quan trọng? Một khi người dùng tham gia nội dung thông qua bằng chứng đáng tin cậy trên chuỗi (bằng cách nắm giữ NFT hoặc token), bạn có thể mang lại giá trị cho khán giả theo nhiều cách. Trước đây, sự kết nối cộng đồng này phụ thuộc vào nền tảng.
Chúng ta có thể tách khỏi Telegram và mất toàn bộ cộng đồng ở đó. Bạn không còn phụ thuộc vào một nền tảng duy nhất để tương tác hoặc mang lại giá trị cho khán giả.
Tại sao điều này quan trọng? Nếu khán giả của bạn được ánh xạ tới địa chỉ ví, bạn có thể đo lường kỹ năng và tương tác kinh tế của họ. Đương nhiên, phương pháp này liên quan đến quyền riêng tư, nhưng đây là một cách để đo giá trị khán giả. Bỗng nhiên, bạn không còn phải nói về số lượt thích, lượt xem hay lượt chia sẻ — tất cả đều có thể bị gian lận. Bạn có thể đo lường có ý nghĩa số dư, tần suất giao dịch và quy mô giao dịch của khán giả.
Đối với các thị trường ngách nhỏ, phương pháp này là một kho báu vì:
-
Bạn có thể chứng minh khách quan mức độ tham gia của cộng đồng.
-
Bạn có thể xác minh liệu cộng đồng đã tham gia hay chưa thông qua lịch sử giao dịch.
-
Bạn cũng có thể xem những thành viên này còn giao dịch ở đâu khác để xây dựng mối quan hệ đối tác thương hiệu tốt hơn.
Nhưng việc đo giá trị khán giả theo cách này là con dao hai lưỡi. Một mặt, bạn có thể tìm cách khuyến khích thành viên cộng đồng: qua airdrop (token), hoặc cung cấp NFT để truy cập sản phẩm sớm. Mặt khác, điều này khiến sản phẩm dễ bị tấn công hút máu.
Các cộng đồng không chỉ phải thiết kế cách thức khuyến khích và thu hút người dùng, mà còn phải xây dựng văn hóa để người dùng ở lại lâu hơn. Những người quản lý cộng đồng tương lai phải thiết kế các động lực (dưới dạng token, NFT hoặc SBT) và hiểu rõ động lực của thành viên cộng đồng.
Lưu ý: Tôi đang nói ở đây về các cộng đồng gốc mã hóa. Tôi nghi ngờ liệu động lực kinh tế riêng có thể biến thành viên một câu lạc bộ bóng đá thành fan cuồng nhiệt của câu lạc bộ khác hay không.
Sẽ như thế nào? Để trả lời câu hỏi này, tôi đã nghiên cứu dữ liệu phân tích có sẵn trong các bộ sưu tập NFT lớn như Bored Ape Yacht Club. Trước đây, cách tốt nhất để tìm số dư tài sản trong ví liên kết với NFT là truy vấn trên các nền tảng như Dune. Tình hình đã thay đổi, và hiện đã có các giải pháp quan sát hành vi ví.
Ảnh chụp màn hình dưới đây từ Bello phân tích khá rõ các loại thông tin xuất hiện khi xây dựng cộng đồng dựa trên các nguyên lý trên chuỗi.
Ví dụ, giá trị ròng trung vị của số dư ví các chủ sở hữu NFT Pudgy Penguin là khoảng 171.000 đô la. Họ hoạt động trung bình khoảng hai năm. Chủ sở hữu NFT thường hoạt động mạnh nhất vào thứ Sáu, và dựa trên hành vi trên chuỗi trước đó, lựa chọn tốt nhất để niêm yết NFT hôm nay là định giá ở mức 0,231 ETH.
Theo Bello, khoảng 1,63% chủ sở hữu BAYC đang hoạt động trên Lens, trong khi 1,76% đang hoạt động trên Farcaster. Chủ sở hữu BAYC đã thực hiện khoảng 34.000 lần chia sẻ trên Farcaster. Đây là những dữ liệu then chốt có thể dùng để xây dựng hoạt động trên chuỗi.
Đừng hiểu sai ý tôi: Web2 đã hoàn thiện cơ chế thu thập dữ liệu người dùng trong thập kỷ qua. Điều khiến tôi hứng thú là cách tính toán giá trị ròng thực tế của cộng đồng dựa trên hành vi trên chuỗi. Tại sao điều này quan trọng với các thị trường ngách nhỏ? Bỗng nhiên, bạn có trong tay một công cụ để phá vỡ mối quan hệ truyền thống giữa nền tảng, người sáng tạo và khán giả.
Trước đây, bạn phải trả tiền cho các nền tảng như Meta hay Google vì họ tổng hợp các kênh mà bạn có thể tương tác với khán giả. Theo tôi, khi các giao thức như Farcaster trưởng thành, mối quan hệ này sắp bị phá vỡ, vì dữ liệu từng nằm trong cơ sở dữ liệu tập trung giờ đây sẽ được công khai.
Chúng ta sẽ sớm có thể vẽ ra những người dùng tích cực nhất trên chuỗi và nhìn thấy những người dùng có sở thích giao thoa. Ví dụ, ngày nay, bạn có thể theo dõi những người dùng Bored Apes đã thực hiện hơn một trăm giao dịch trên Uniswap tháng trước. Khi cộng đồng lên chuỗi, bạn có thể tìm trên Ronin Network những game thủ từng đọc bài viết về lý thuyết trò chơi từ một người sáng tạo trên Farcaster.
Khả năng pha trộn và ghép nối các phân khúc sở thích giữa các thành viên cộng đồng sẽ dẫn đến các cộng đồng có thể tổ hợp.
Điều này có ý nghĩa gì với người sáng tạo? Driphaus đưa ra một số manh mối. Họ tổ chức những người dùng tích cực trên Solana và cho phép họ sưu tầm NFT từ nghệ sĩ yêu thích. Người dùng trên Drip thường không sưu tầm NFT khan hiếm với nguồn cung giới hạn, mà thường sưu tầm NFT không giới hạn. Người dùng có thể chi 1 đô la để "đăng ký" nghệ sĩ yêu thích trên DripHaus. 30% số tiền này được phân bổ cho Driphaus, mang lại thu nhập đáng kể cho nghệ sĩ.
Bảng dưới đây ban đầu được Vibhu chia sẻ trên Twitter từ bản thuyết trình vòng hạt giống của Driphaus. Nó phân tích tốt sự khác biệt của nội dung trên nền tảng và trên chuỗi.
Tháng trước, 60% người sáng tạo trên Driphaus kiếm được hơn 1.000 đô la. Theo tweet của Vibhu (người sáng lập Drip), mức đóng góp trung bình trên Driphaus là 0,05 đô la. Mặc dù vi giao dịch và đúc NFT rất thú vị, nhưng điều khiến tôi quan tâm hơn là giá trị quay ngược trở lại người dùng như thế nào. Ví dụ, khi một nghệ sĩ đã có đủ lượng khán giả, họ có thể đưa ví của những người này vào danh sách trắng để họ tham gia sớm vào các sản phẩm mới.
Hoặc người sáng tạo có thể thử cung cấp airdrop từ các thương hiệu hợp tác cho những người dùng này. Một phần nguyên nhân khiến Pudgy Penguins gần đây tăng giá là do người nắm giữ nhận được airdrop.
Khiêu vũ cùng người sáng tạo
Driphaus thú vị vì họ cho phép người sáng tạo lập kế hoạch cộng đồng với nỗ lực tương đối ít. Người sáng tạo ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh cộng đồng không ngừng phát triển, vì nội dung chất lượng là nơi tập trung sự chú ý trên internet ngày nay. Chúng ta nhận ra nhau qua sự tương đồng với ban nhạc, tác giả hoặc bộ phim yêu thích.
Các cộng đồng được xây dựng bằng các nguyên lý trên chuỗi có tính tổ hợp. Điều này có nghĩa là người dùng có thể tương tác với nhau, tạo ra giá trị cho toàn bộ cộng đồng. Tương tác cộng đồng ngày nay phần lớn mang tính từ trên xuống. Nghĩa là, họ đòi hỏi người sáng tạo phải không ngừng nghĩ ra các hình thức mới để mang lại giá trị cho khán giả. Nhưng nếu chính khán giả có thể tự phối hợp thay mặt người sáng tạo thì sao?
Về quy mô, điều này cho phép cộng đồng tích cực tham gia vào việc tạo nội dung.
Đây không phải là tin mới, nhưng tôi đề cập đến nó bây giờ vì một lý do.
-
Giống như bảng tin trên Farcaster, cho phép khám phá nội dung trên chuỗi thông qua thuật toán.
-
Các nguyên lý như token ràng buộc linh hồn (soulbound token) cho phép ghi lại vĩnh viễn mức độ tham gia của người dùng.
Lùi lại một bước, trước đây bạn có thể tạo nội dung trên Mirror và phát hành NFT. Nhưng việc khám phá nội dung vẫn phụ thuộc vào sơ đồ xã hội trên các nền tảng bên thứ ba như Twitter. Bây giờ, sự chuyển dịch này bắt nguồn từ lượng khán giả gốc mã hóa tụ họp trên mạng xã hội gốc Web3.
Ngược lại, các bảng tin này cho phép người dùng đúc hoặc quyên góp trực tiếp mà không cần rời giao diện: chỉ cần nhấn một nút để thực hiện tương tác thương mại giữa người sáng tạo và khán giả.
Việc có thể trả tiền cho người sáng tạo bản thân không phải là điều mạnh mẽ. Năm 2019, bạn đã có thể trả tiền boa cho người sáng tạo trên Medium chỉ với 0,10 đô la. Điểm khác biệt là giờ đây bạn có thể thu thập thông tin ví và tạo ra tập hợp trải nghiệm người dùng mới, đồng thời để thuật toán nâng cao nội dung của bạn. Trước đây, bạn hoặc phải dựa vào thuật toán (trên Twitter), hoặc dựa vào bộ công cụ tài chính mà các nền tảng như Mirror cung cấp. Các công cụ hiện đại (như Warpcast) kết hợp các nguyên lý trên chuỗi và một tập hợp con người dùng rất lớn. Điều này có nghĩa là bạn có thể mở quyền truy cập nội dung cho các ví có đặc điểm cụ thể. Ví dụ, tôi có thể chỉ muốn công bố một nghiên cứu cho 1.000 ví đầu tiên từng tương tác với Uniswap.
Tại sao điều này quan trọng? Bởi vì với tư cách là người sáng tạo, bạn cần biết mình muốn thu hút đối tượng nào. Những ví có kỹ năng chuyên sâu (ví dụ như xây dựng và chạy các mô hình học máy phức tạp trên Numeraire) có thể có giá trị hơn những người áp dụng token ngách từ sớm không? Nếu một người sáng tạo luôn viết về trí tuệ nhân tạo, anh ta có thể muốn khuyến khích nhóm trước đúc token của mình.
Trước đây, các cộng đồng ngách là những "bể bí mật" về sự chú ý. Với tư cách là người sáng tạo, bạn biết rất ít về những người tương tác với nội dung của mình. Nếu bạn có lịch sử ví và những ví này có bằng chứng dạng SBT, bạn có thể chứng minh bằng bằng chứng xác minh được rằng khán giả của bạn có giá trị hơn.
Ngày nay, bạn có thể thấy phiên bản sơ khai của điều này trên YGG. Người chơi các trò chơi tích hợp YGG có thể nhận được token Ràng buộc Linh hồn (Soul Bound Token) bằng cách hoàn thành chương trình GAP (Guild Advancement Program). Hiện tại, khoảng 220.000 người nắm giữ SBT để đánh dấu trình độ kỹ năng của họ trong các trò chơi như Pixels Online và Axie Infinity. Tại sao điều này quan trọng? YGG đã thực hiện một trong những bước đi đầu tiên để tạo ra sơ đồ mở cho nhóm người dùng thành thạo có thể xác minh.
Mỗi khi một trò chơi mới ra mắt, họ có thể nhắm đến những người chơi đã dành vô số thời gian để phối hợp tài nguyên và cung cấp phản hồi, tránh rủi ro bị lừa bởi các ví ẩn danh.
Vượt ra ngoài cộng đồng
Cho đến nay, tôi đã phác họa một viễn cảnh tương lai, nơi các cộng đồng ngách được xây dựng dựa trên danh tính có thể xác minh và bằng chứng tham gia với người sáng tạo sẽ mang lại kết quả tốt hơn cho mọi người tham gia. Tương lai này có thể đến sớm hơn chúng ta nghĩ, vì các nguyên lý trên chuỗi như việc đúc NFT ngay trên bảng tin của Warpcast hiện đã khả thi.
Nhưng điều này vẫn xoay quanh mối quan hệ giữa người sáng tạo và khán giả. Viễn cảnh này đã được hiện thực hóa trong các sản phẩm.
Ví dụ, bạn có thể xem lịch sử hành vi và sản phẩm được dùng nhiều nhất của nhóm người dùng Layer3. Bên thứ ba sử dụng Layer3 để thúc đẩy người dùng không cần chứng minh mức độ thành thạo của người dùng. Bạn chỉ cần kiểm tra địa chỉ ví của người dùng và xem lịch sử của họ. Thực tế, bạn có thể dùng Airstack để lấy danh sách đầy đủ người dùng và tên tài khoản trên chuỗi của họ. Các doanh nghiệp muốn nhắm đến những người dùng này thậm chí không cần thương lượng với Layer3. Đây là giá trị gia tăng to lớn cho người dùng Layer3. Một khi danh tiếng của họ được xây dựng, bất kỳ sản phẩm nào cũng có thể mang lại giá trị cho họ mà không cần phụ thuộc vào Layer3.
Đồng thời, người dùng có lý do đầy đủ để trung thành với Layer3, vì nó là động cơ tuyển chọn giúp khám phá và chia sẻ những cơ hội lớn trên chuỗi.
Tương tự, Boost Protocol xây dựng một giao thức không cần giấy phép xung quanh người dùng. Tháng trước, họ ra mắt công cụ kiểm tra chi phí Gas của người dùng trên các chuỗi như Optimism, Arbitrum và Base, và cho phép người dùng đúc thẻ thông hành. Thẻ này xếp hạng người dùng theo mức chi Gas. Boost Inbox là công cụ giúp sản phẩm tìm chính xác những người dùng đã chi một lượng Gas cụ thể.
Tôi cho rằng việc giao thức này có thêm một lớp xác thực không phải là viển vông, giống như tính năng Passport sắp ra mắt của Gitcoin. Khi tôi viết bài này, kho bạc của Boost Protocol có khoảng 180.000 đô la và có 47.000 người nắm giữ Boost đã đúc.
Tôi cho rằng sự xuất hiện của động lực thương mại sẽ thay đổi cách chúng ta hiểu từ "cộng đồng" trong Web3. Nếu bạn có thể xác minh chất lượng nhóm người dùng và mức độ tham gia của họ, các cộng đồng làm tốt sẽ được định giá. Chúng ta có thể còn cách vài quý nữa mới thấy các thương hiệu truyền thông hoàn toàn trên chuỗi đạt quy mô. Khác với các mạng truyền thông truyền thống, những thương hiệu này sẽ có thể định lượng một cách xác minh được lượng hoạt động kinh tế mà khán giả của họ đã thực hiện.
Trong thời đại khan hiếm sự chú ý, động lực kinh tế sẽ giúp các kỹ sư tập trung sự chú ý.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@joel_john95
