Phân tích động thái mới nhất về khung thuế và quản lý tiền mã hóa tại Mexico
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phân tích động thái mới nhất về khung thuế và quản lý tiền mã hóa tại Mexico
Bài viết này sẽ phân tích hệ thống quản lý và thuế đối với tài sản mã hóa tại Mexico từ bốn khía cạnh: chế độ thuế cơ bản, chính sách quản lý tiền mã hóa, chế độ thuế đối với tiền mã hóa, tổng kết và triển vọng hệ thống thuế đối với tài sản mã hóa, đồng thời đưa ra dự đoán về định hướng phát triển trong tương lai.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: TaxDAO
1. Mở đầu
Hợp chúng quốc México (tiếng Tây Ban Nha: Estados Unidos Mexicanos, tiếng Anh: United Mexican States), gọi tắt là "México", là một cường quốc kinh tế tại Mỹ Latinh và là quốc gia sản xuất khoáng sản quan trọng trên thế giới. Khác với Argentina hay Venezuela, México chưa rơi vào khủng hoảng siêu lạm phát, tuy nhiên ngành tài chính nước này từ lâu đã bị các tổ chức ngoại quốc độc quyền kiểm soát, ngân hàng truyền thống không thể mở rộng dịch vụ tới đối tượng khách hàng mục tiêu, nhu cầu tín dụng trong dân chúng rất lớn nhưng khó được đáp ứng đầy đủ. Cùng với sự phát triển của công nghệ tài chính (fintech), các chức năng tài chính của tiền mã hóa dần được khai thác tại México, thúc đẩy quốc gia này trở thành một trong những nước ở Mỹ Latinh có tỷ lệ sử dụng blockchain và tiền mã hóa cao nhất. Tài chính là yếu tố then chốt thúc đẩy sự phát triển của tiền mã hóa tại México, đồng thời hệ thống thuế liên quan đến tiền mã hóa ở đây cũng gắn liền mật thiết với quản lý tài chính. Bài viết này sẽ phân tích chế độ quản lý và thuế tài sản mã hóa tại México từ bốn khía cạnh: hệ thống thuế cơ bản, chính sách giám sát tiền mã hóa, chế độ thuế tiền mã hóa, tóm tắt và triển vọng về thuế tài sản mã hóa, đồng thời đưa ra dự đoán về xu hướng phát triển trong tương lai.
2. Tổng quan hệ thống thuế cơ bản tại México
2.1 Hệ thống thuế México
Theo Hiến pháp México, chính quyền liên bang và chính quyền cấp tiểu bang/thành phố đều có quyền đánh thuế, tạo nên chế độ thuế hai cấp liên bang và địa phương. Cấp địa phương gồm hai cấp tiểu bang và thành phố; chính quyền liên bang nắm quyền thu các loại thuế chủ yếu trong nước, đặc biệt là thuế thu nhập doanh nghiệp, còn bất kỳ chính quyền địa phương nào cũng không có quyền thu thuế này.
Chính phủ liên bang México áp dụng cấu trúc thuế phức hợp lấy thuế thu nhập và thuế giá trị gia tăng (VAT) làm trụ cột chính. Hệ thống thuế hiện hành bao gồm các loại thuế chính như: thuế thu nhập (gồm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế lợi tức vốn), thuế giá trị gia tăng, thuế tài sản (thuế tối thiểu căn cứ trên tài sản), thuế nhập khẩu-xuất khẩu, thuế lương-thù lao (bao gồm thuế đánh trên tiền lương, bảo hiểm xã hội và quỹ nhà ở cho người lao động). Ngoài ra, trong thuế liên bang còn có một số loại thuế đánh vào tài nguyên khoáng sản và hàng hóa, dịch vụ đặc biệt, ví dụ như thuế tiêu thụ đặc biệt đối với đồ uống có cồn, thuốc lá, xăng dầu, dịch vụ viễn thông và ô tô.
Chính quyền địa phương, bao gồm cấp tiểu bang và thành phố, có quyền thu các loại thuế như thuế bất động sản, thuế thu nhập (chủ yếu đánh vào người sử dụng lao động), thuế giao dịch bất động sản, thuế tài sản kinh doanh, cùng các khoản phí đăng ký quyền sở hữu, cấp phép kinh doanh và các loại phí khác.
2.2.1 Thuế thu nhập
Theo luật thuế liên bang México, doanh nghiệp cư trú về thuế tại México là thực thể pháp lý có trụ sở quản lý hoặc nơi điều hành hoạt động kinh doanh chính nằm tại México. Trong các hiệp định thuế, México thường tuân theo khái niệm doanh nghiệp cư trú trong khuôn mẫu OECD. Do đó, doanh nghiệp cư trú trong hiệp định thuế là cá nhân bị đánh thuế tại quốc gia đó theo luật pháp nước này, do nơi cư trú, địa điểm quản lý, nơi thành lập (theo hiệp định thuế với México) hoặc các điều kiện tương tự, nhưng không bao gồm những người chỉ bị đánh thuế trên thu nhập phát sinh từ quốc gia đó. Về nguyên tắc, nếu một thực thể pháp lý không đáp ứng định nghĩa doanh nghiệp cư trú về thuế tại México thì sẽ được coi là doanh nghiệp phi cư trú. Đối tượng chịu thuế thu nhập doanh nghiệp là các doanh nghiệp, công ty và pháp nhân khác đang hoạt động kinh doanh tại México. Doanh nghiệp phi cư trú có cơ sở thường trú tại México phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập thuộc về cơ sở thường trú đó và thu nhập phát sinh từ México; doanh nghiệp phi cư trú không có cơ sở thường trú tại México chỉ cần nộp thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập phát sinh từ México. Các doanh nghiệp phi cư trú đều bị đánh thuế theo các mức thuế suất khác nhau tùy theo loại hình doanh thu gộp (không được khấu trừ chi phí), tuy nhiên lợi nhuận ròng từ việc bán bất động sản, cổ phần và thu nhập từ các công trình xây dựng, lắp đặt ngắn hạn sẽ bị đánh thuế cao hơn. Trong một số trường hợp cụ thể, nếu công ty bị xác định có hành vi hoạt động cố định hoặc thường xuyên tại México nhằm mục đích tính thuế thu nhập, thì kể từ thời điểm bị xác định, công ty đó sẽ bị đối xử như công ty cư trú trong nước, bị đánh thuế theo quy định dành cho chi nhánh công ty nước ngoài đã đăng ký tại México. Lợi nhuận vốn phát sinh từ việc bán tài sản cố định, cổ phiếu và bất động sản được coi là thu nhập thông thường và phải chịu thuế thu nhập doanh nghiệp. Luật México cho phép điều chỉnh lợi nhuận từ việc bán bất động sản, cổ phiếu và tài sản cố định khác theo chỉ số lạm phát.
Theo luật thuế liên bang México, cá nhân có chỗ ở vĩnh viễn tại México được coi là cư trú về thuế tại México. Nếu cá nhân đó cũng có chỗ ở vĩnh viễn ở nước ngoài, yếu tố quyết định tư cách cư trú về thuế là trung tâm lợi ích thiết yếu của họ nằm ở đâu. Một cá nhân được coi là có trung tâm lợi ích thiết yếu tại México nếu thoả mãn một trong hai điều kiện sau: trong một năm dương lịch, thu nhập phát sinh từ México vượt quá 50% tổng thu nhập; hoặc địa điểm chính để thực hiện hoạt động chuyên môn nằm tại México. Nếu trung tâm lợi ích thiết yếu của cá nhân nằm tại México thì người đó được coi là cư trú về thuế. Những cá nhân không thoả mãn các điều kiện trên được coi là phi cư trú. Cá nhân cư trú phải nộp thuế thu nhập trên toàn bộ thu nhập phát sinh trên toàn thế giới; cá nhân phi cư trú phải nộp thuế thu nhập nếu thuộc một trong hai trường hợp sau: thu nhập phát sinh thông qua cơ sở thường trú tại México, hoặc thu nhập phát sinh từ México. Người nước ngoài cư trú tại México chỉ phải nộp thuế trên thu nhập phát sinh trong lãnh thổ México. Cá nhân cư trú được phép khấu trừ các khoản như chi phí y tế, đóng góp từ thiện, chi phí giáo dục trong thu nhập chịu thuế, còn cá nhân phi cư trú thì không được khấu trừ. Kể từ năm 2018, thuế thu nhập cá nhân (ISR) áp dụng biểu thuế lũy tiến với mức trần 35%.
2.2.2 Thuế giá trị gia tăng (VAT)
Thuế giá trị gia tăng tại México đánh vào doanh thu từ bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, thu nhập từ cho thuê, cũng như hàng hóa và dịch vụ nhập khẩu. Khi xác định thuế suất áp dụng, thu nhập kinh doanh không chịu VAT vẫn được tính cùng với thu nhập chịu VAT để xác định mức thuế suất. Khi người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thuế hoặc hưởng quyền miễn thuế, số thuế chuyển giao do chi phí đầu tư phải được điều chỉnh trong các năm thuế tiếp theo. Theo luật thuế mới, hiện nay thuế suất cơ bản của VAT tại khu vực nội địa và biên giới México đều là 16%. Ngoài ra, một số mặt hàng trước đây áp dụng thuế suất 0% nay cũng bị đánh 16% VAT. Hiện nay, các trường hợp được miễn VAT bao gồm: sản phẩm nông nghiệp, thực phẩm và dược phẩm thiết yếu, xuất khẩu dịch vụ, xuất khẩu lao động, v.v.
2.2.3 Thuế tài sản
Thuế tài sản kinh doanh là một loại thuế địa phương quan trọng. Đây là loại thuế tối thiểu căn cứ trên giá trị tài sản, đánh 2% trên giá trị tài sản doanh nghiệp, bổ sung cho thuế thu nhập liên bang. Thuế này do các tiểu bang và quận liên bang thu, mức thuế suất khác nhau tùy địa phương. Loại thuế này áp dụng cho cả tài sản cá nhân và doanh nghiệp. Cơ sở tính thuế bất động sản dựa trên giá trị định giá của Ủy ban Đăng ký Đất đai Quốc gia và cơ quan tài chính địa phương, hai cơ quan này cùng chịu trách nhiệm định giá tài sản. Thuế giao dịch bất động sản cũng là một loại thuế quan trọng của chính quyền địa phương, mức thuế suất do chính quyền tiểu bang quy định. Ban đầu, loại thuế này ra đời nhằm thay thế thuế tem trong giao dịch bất động sản, bao gồm các giao dịch như thừa kế, tặng cho, hiến tặng cho tổ chức phi lợi nhuận, chuyển nhượng bất động sản các loại.
3. Chính sách giám sát tiền mã hóa tại México
Việc định tính tiền mã hóa quyết định định hướng chính sách giám sát tiền mã hóa tại México. Theo giải thích của Ngân hàng México (Banco de México), mặc dù tài sản ảo như tiền mã hóa cũng có thể trao đổi hàng hóa hoặc dịch vụ như tiền tệ, nhưng chúng không đáp ứng đầy đủ các chức năng kinh điển của tiền tệ. Ví dụ, biến động giá cao của Bitcoin khiến nó khó thực hiện chức năng lưu trữ giá trị và đơn vị tính toán; đồng thời hiện nay số lượng doanh nghiệp chấp nhận tiền mã hóa còn ít, nên nó cũng không thể trở thành phương tiện trao đổi phổ thông.[1] Hơn nữa, bản thân tiền mã hóa không phải là tài sản tài chính, mà chỉ có lợi nhuận hoặc thua lỗ đầu tư do biến động giá mới mang chức năng tương tự tài sản tài chính.
México là quốc gia đầu tiên tại Mỹ Latinh ban hành luật cụ thể để quản lý các công ty fintech trong lĩnh vực tài chính internet. Hiện nay, ba cơ quan chịu trách nhiệm giám sát ngành tài chính tại quốc gia này là: Ngân hàng México, Bộ Tài chính và Tín dụng Công (SHCP), và Ủy ban Ngân hàng và Chứng khoán Quốc gia (CNBV). Chính sách giám sát tiền mã hóa tại México chủ yếu xoay quanh Luật Fintech (Ley Fintech) và các quy định chi tiết thi hành (luật cấp hai) về giám sát tổ chức fintech.
Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của fintech, năm 2018, México thông qua Luật Fintech. Luật này chủ yếu cấp phép hai loại hình: thứ nhất là cấp phép cho các tổ chức tài trợ tập thể (Instituciones de Financiamiento Colectivo - IFC) thực hiện giao dịch "tập hợp vốn" như các giao dịch vốn liên quan đến trái phiếu, cổ phần hoặc quyền sở hữu; thứ hai là cấp phép cho các tổ chức quỹ thanh toán điện tử (Instituciones de Fondos de Pago Electrónico - IFPE) phát hành, quản lý, hoàn trả và chuyển giao quỹ điện tử bằng hình thức kỹ thuật số, bao gồm cả tài sản ảo như tiền mã hóa. Hai loại tổ chức này đều phải tuân thủ yêu cầu vốn tối thiểu: nếu tổ chức thanh toán điện tử chỉ sử dụng đồng peso México thì cần đạt chuẩn 500.000 UDI (đơn vị quỹ chỉ số, được dùng như một đơn vị ổn định thay thế cho peso México); nếu thực hiện giao dịch tài sản ảo, giao dịch ngoại tệ hoặc kinh doanh phái sinh dựa trên tài sản ảo cơ bản thì phải đạt chuẩn 700.000 UDI.
Tháng 3 năm 2019, Ngân hàng México ban hành luật cấp hai của Luật Fintech, đưa các công ty tiền mã hóa vào phạm vi quản lý. Từ đó, các công ty hoạt động với tiền mã hóa cũng phải được cấp phép, nếu không sẽ bị phạt từ 9.500 đến 47.000 USD, điều này cho thấy hoạt động tiền mã hóa chịu kiểm soát và xét duyệt nghiêm ngặt hơn. Cần làm rõ rằng, các doanh nghiệp vừa và nhỏ sử dụng tiền mã hóa như phương tiện thanh toán không thuộc phạm vi điều chỉnh của luật này; chỉ các công ty fintech sử dụng cơ chế giao dịch điện tử hoặc huy động vốn (tập hợp vốn) mới cần được cấp phép. Điều thú vị là Ngân hàng México, một trong các cơ quan cấp phép, trong vài tháng sau khi luật cấp hai được thông qua, đã không phê duyệt bất kỳ công ty nào, thậm chí còn khuyến cáo các nhà đầu tư nên thận trọng với các công ty tiền mã hóa.
Ngoài các quy định trên, Cơ quan Tình báo Tài chính México (FIU) cũng đã ban hành hướng dẫn báo cáo về tiền mã hóa, yêu cầu báo cáo các giao dịch tài sản mã hóa và thông tin về các trung gian, nhà cung cấp dịch vụ liên quan.
4. Hệ thống thuế tiền mã hóa tại México
Hệ thống thuế tiền mã hóa tại México không quá phức tạp, các tài sản mã hóa như tiền mã hóa hiếm khi có quy định thuế đặc biệt, chủ yếu tuân theo các quy định chung của luật thuế México. Ngay từ năm 2014, Cơ quan Quản lý Thuế Liên bang México đã ban hành Thông báo số 230, quy định cách xử lý thuế đối với Bitcoin và các loại tiền tệ ảo tương tự. Thông báo này nêu rõ rằng Bitcoin và các tiền tệ ảo tương tự không được coi là tiền pháp định hay ngoại tệ, do đó không chịu sự điều chỉnh của luật kiểm soát ngoại hối México. Về mặt thuế, cơ quan thuế México không phân biệt xử lý tài sản ảo với các loại tài sản khác, có nghĩa là mọi giao dịch mua bán, chuyển nhượng tài sản mã hóa đều phải tuân theo các quy định chung về thuế thu nhập và thuế giá trị gia tăng như các tài sản động sản khác.
Tuy nhiên, hệ thống thuế tiền mã hóa tại México vẫn có ba điểm đặc biệt: Thứ nhất, chính phủ México đã thành lập Văn phòng Tình báo Tài chính (CARF), cơ quan này nhằm xây dựng khung thuế thống nhất, điều này cho thấy hệ thống thuế tiền mã hóa tại México có thể ngày càng hoàn thiện hơn. Thứ hai, các giao dịch tiền mã hóa theo kiểu nội nhật (day trading) do doanh nghiệp thực hiện, tương tự như giao dịch cổ phiếu hoặc ngoại hối, phải chịu thuế thu nhập doanh nghiệp 35%. Chính sách này nhằm định hướng hành vi giao dịch nội nhật, ngăn ngừa biến động quá lớn trên thị trường tài chính, duy trì sự ổn định của thị trường. Thứ ba, theo Luật Fintech, kể từ ngày 10 tháng 9 năm 2019, ngoài việc khai báo bình thường các loại thuế như thuế thu nhập, VAT, các công ty tiền mã hóa có giao dịch vượt quá 50.000 peso México hoặc 2.700 USD phải thực hiện khai báo thuế riêng biệt, điều này thể hiện sự quan tâm sát sao của cơ quan giám sát tài chính và cơ quan thuế đối với các công ty tiền mã hóa.
5. Tổng kết và triển vọng về hệ thống thuế tài sản mã hóa tại México
Hệ thống thuế tài sản mã hóa tại México hiện vẫn đang ở giai đoạn phát triển sơ khai, chủ yếu phụ thuộc vào hệ thống thuế chung, các quy định thuế áp dụng chủ yếu phụ thuộc vào cách định tính pháp lý của chính phủ đối với tài sản mã hóa. Số ít quy định thuế đặc biệt đối với tài sản mã hóa chủ yếu nhằm tăng cường kiểm tra tuân thủ, bảo vệ lợi ích nhà đầu tư và phòng ngừa rủi ro tài chính tiềm tàng từ tiền mã hóa, chứ chưa phản ánh thái độ chính sách khuyến khích và hỗ trợ phát triển lĩnh vực tài sản mã hóa của chính phủ México. Nhìn một mặt biết toàn cảnh, nhìn chung, mặc dù chính phủ México liên tục phản hồi sự phát triển mới của tài sản mã hóa thông qua các biện pháp giám sát, thuế khóa, và không phủ nhận tính hợp pháp của tiền mã hóa và các giao dịch liên quan, nhưng chính phủ vẫn mong muốn coi tài sản mã hóa là công cụ thúc đẩy phát triển kinh tế, đồng thời luôn cảnh giác cao độ trước rủi ro tài chính ẩn chứa trong các giao dịch tài sản mã hóa và tác động của tiền mã hóa phi tập trung đối với chủ quyền tiền tệ quốc gia.
Tháng 1 năm 2022, Ngân hàng México tuyên bố đang nỗ lực xây dựng đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) và dự kiến đưa vào lưu hành năm 2024. Ngay trong tháng 7 cùng năm, thượng nghị sĩ Indira Kempis tại Quốc hội México đã đề xuất một dự luật, mong muốn Mexico công nhận Bitcoin có địa vị tương tự tiền pháp định. Tính đến thời điểm bài viết này được hoàn thành, dự luật chưa được thông qua và CBDC của Mexico cũng chưa ra mắt. Tuy nhiên, có thể dự đoán rằng, bất kể Mexico chọn con đường tiền mã hóa tập trung hay công nhận địa vị pháp định cho tiền mã hóa phi tập trung, việc thiết lập một hệ thống thuế độc lập, hoàn thiện dành riêng cho các loại tiền mã hóa phi tập trung như Bitcoin đã trở thành xu thế tất yếu. Chỉ như vậy mới có thể hòa mình vào làn sóng phát triển của tiền mã hóa, cân bằng tốt hơn giữa phát triển kinh tế, an ninh tài chính và chủ quyền tiền tệ.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
TaxDAO
