Phân tích toàn diện hệ sinh thái DePIN trên chuỗi Solana năm 2024: Những dự án nào đáng chú ý?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phân tích toàn diện hệ sinh thái DePIN trên chuỗi Solana năm 2024: Những dự án nào đáng chú ý?
Solana là chuỗi công khai phù hợp nhất hiện nay cho DePIN.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Yash Agarwal
Biên dịch: TechFlow
Giới thiệu
“Solana là chuỗi DePIN”, nói cách khác, Solana rõ ràng là blockchain phù hợp nhất hiện nay cho DePIN. Câu chuyện về sự thống trị này bắt đầu từ Helium – dự án DePIN lớn nhất – đã chuyển từ blockchain L1 riêng của mình sang Solana vào quý II năm 2023.
Ngày nay, Solana đã trở thành nơi đặt chân của những người dẫn đầu ngành như Helium, Hivemapper và Render (tưởng tượng như ba ông lớn FAANG trong thế giới DePIN), đại diện cho tổng FDV hơn 10 tỷ USD trên Solana, vốn hóa thị trường vượt quá 4 tỷ USD!
Cơ sở hạ tầng tổng hợp và cộng đồng nhà phát triển của Solana hiện đang thu hút các dự án DePIN ở mọi giai đoạn vòng đời. Mặc dù Solana là một chuỗi chung với hệ sinh thái DeFi và NFT đang phát triển mạnh mẽ, nhưng sự trỗi dậy của nó với tư cách là người dẫn đầu thể loại DePIN thực sự nổi bật. Nhiều người coi DePIN là một trong những cơ hội đầu tư hấp dẫn nhất trong hệ sinh thái Solana, nhờ vào TAM (thị trường khả dụng) khổng lồ và lợi thế tiên phong của Solana trong lĩnh vực DePIN.
Messari ước tính tổng TAM của DePIN vượt quá 2.2 nghìn tỷ USD, dự kiến sẽ đạt 3.5 nghìn tỷ USD vào năm 2028. Dự báo này giả định rằng nhiều cơ sở hạ tầng vật lý sẽ được thúc đẩy bằng phần thưởng token, điều này có thể khiến con số bị thổi phồng. Dù vậy, đây vẫn là một trong những canh bạc táo bạo nhất trong lĩnh vực tiền mã hóa.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá ngắn gọn về DePIN, tìm hiểu lý do tại sao các dự án Depin lại chọn Solana, thảo luận về các dự án Solana khác nhau, và cuối cùng tóm tắt những chủ đề đáng chú ý về Solana và DePIN. Qua bài viết, bạn sẽ nắm được tất cả những thông tin cần thiết về DePIN trên Solana.
DePIN là gì và tại sao nó quan trọng
DePIN, hay còn gọi là “Mạng lưới Cơ sở hạ tầng Vật lý Phi tập trung”, gồm các mạng lưới được thúc đẩy bởi phần thưởng token. Chúng sử dụng kinh tế học mã hóa để điều chỉnh động lực và khuyến khích cá nhân phân bổ vốn hoặc tài nguyên chưa sử dụng của họ. Từ Bitcoin đến Solana, chúng ta đã thấy token chứng minh là một cơ chế đặc biệt để phối hợp hoạt động quy mô lớn của con người và tạo ra chủ nghĩa bộ lạc.
Theo dữ liệu từ Messari, hệ sinh thái DePIN đã phát triển lên hơn 650 dự án vào năm 2023, trải rộng trên sáu lĩnh vực con: điện toán (250), trí tuệ nhân tạo (200), không dây (100), cảm biến (50), năng lượng (50) và dịch vụ (25).
Cũng giống như bất kỳ mạng nào, mạng DePIN có hai mặt cung và cầu. Chúng ta sẽ tìm hiểu cả hai khía cạnh này cho từng dự án trong bài viết này.
Phía cung: Động lực token
Phía cung của DePIN được thúc đẩy bởi các động lực mã hóa nhằm phối hợp vốn, thiết bị và lao động để mở rộng cơ sở hạ tầng toàn cầu. Theo dữ liệu từ Messari, DePIN đã thêm hơn 600.000 nút (phía cung) vào năm 2023 trong các lĩnh vực mạng không dây, điện toán và cảm biến. Đối với Helium, điều này có nghĩa là thêm nhiều điểm nóng hơn, còn với Hivemapper thì là thêm nhiều dữ liệu bản đồ hơn.
Cho đến nay, DePIN đã chứng minh hiệu quả rất cao trong việc mở rộng phía cung. Tuy nhiên, hiệu quả vốn sẽ quyết định tính bền vững lâu dài, tức là lượng token dùng để mở rộng phía cung. Kinh tế học token có thể dựa trên nhiều tham số khác nhau, ví dụ:
-
Dựa trên thời gian: Helium trải qua giảm phát mỗi hai năm một lần
-
Dựa trên KPI: Kinh tế học token của Hivemapper dựa trên phần trăm đường phố được lập bản đồ toàn cầu, có hệ số nhân theo thành phố và KPI theo thời gian, khiến mô hình kinh tế của nó khá chi tiết
-
Dựa trên nhu cầu: Dựa trên mức độ sử dụng mạng bởi người tiêu dùng.
Rõ ràng, token như một sản phẩm đóng vai trò then chốt trong hoạt động của bất kỳ mạng DePIN nào. Vì token chỉ được phát hành một lần, quản lý việc phát hành token trở nên cực kỳ quan trọng. Ngoài ra, giá token (và do đó là đầu cơ) cũng đóng một vai trò lớn, điều này khiến hệ thống chịu ảnh hưởng bởi chu kỳ thị trường.
Gần đây, các dự án phi DePIN đã bắt đầu sử dụng "điểm tích lũy" để thúc đẩy việc sử dụng giao thức thay vì phân phối trực tiếp token, xu hướng này cũng có thể lan rộng trong DePIN (sẽ trình bày kỹ hơn sau).
Phía cầu: B2B và B2C
Mặc dù phía cung được thúc đẩy bởi token, nhưng đầu cơ đóng vai trò quan trọng. Phía cầu hoàn toàn được thúc đẩy bởi tiện ích thực tế, không phụ thuộc vào chu kỳ, mang lại doanh thu và ngược lại làm tăng giá trị token.
Do nhiều nhu cầu nằm ngoài chuỗi, ví dụ như các công ty Web2 sử dụng bản đồ Hivemapper, doanh thu được tạo ra trên chuỗi và ngoài chuỗi là khác nhau. Ví dụ, khách hàng của Hivemapper sẽ thanh toán bằng tiền pháp định, góp phần tạo ra doanh thu ngoài chuỗi, trong khi token nội địa HONEY của họ sẽ bị đốt cháy, góp phần tạo ra doanh thu trên chuỗi.
Ngoài nhu cầu, doanh thu trên chuỗi còn bị ảnh hưởng đáng kể bởi cách mua lại (mua token nội địa bằng tiền pháp định hoặc stablecoin). Các token này bị đốt cháy hay khóa? Việc mua lại được quyết định dựa trên phần trăm doanh thu hay lợi nhuận?
Nhiều DePIN, như Render, sử dụng mô hình Burn and Mint Equilibrium (BME) để cân bằng thanh toán và phần thưởng. Cách hoạt động như sau:
Khách hàng muốn thanh toán bằng USD, nhưng mạng cần phân phối một lượng nhất định token quản trị định kỳ. Trong mô hình BME, khoản thanh toán bằng USD của khách hàng được chuyển đổi ngầm thành token gốc của mạng, ví dụ $RENDER. Trong mỗi chu kỳ gọi là kỳ hạn, các nhà cung cấp GPU hoặc người vận hành nút nhận điểm thưởng dựa trên công việc họ hoàn thành.
Vào cuối mỗi kỳ hạn, các người vận hành này nhận được token $RENDER làm phần thưởng dựa trên tỷ lệ phần trăm khối lượng công việc họ hoàn thành trên mạng. Các token $RENDER mà khách hàng thanh toán và điểm tích lũy của người vận hành nút sau đó bị “đốt cháy” (xóa khỏi lưu thông). Các token $RENDER mới được tạo ra theo kế hoạch lạm phát đã định trước và phân phối cho người vận hành nút như thu nhập của họ.
Ngoài ra, nhu cầu có thể được chia thành B2B hoặc B2C. Với Hivemapper, nhu cầu là B2B, có nghĩa là nó được các khách hàng doanh nghiệp sử dụng, những người cần dữ liệu bản đồ. Ngược lại, với Helium, nhu cầu là B2C, cho thấy nó được người tiêu dùng sử dụng để kết nối.
Bí mật nào giúp Solana trở thành điểm tụ họp của các dự án DePIN?
DePIN ưu tiên tốc độ xử lý cao và phí thấp. Mặc dù tôi có thiên kiến cho rằng Solana là blockchain hiệu quả nhất, dưới đây là một số lý do khiến các nhóm DePIN chọn Solana:
-
Hiệu suất: Không ngạc nhiên khi Solana nổi bật với chi phí giao dịch thấp, tốc độ xử lý cao và khả năng mở rộng. Ví dụ, để thúc đẩy những người đóng góp quy mô lớn và thực hiện các khoản thanh toán nhỏ, phí thấp là yếu tố then chốt. Ngoài ra, Firedancer ra mắt vào cuối năm 2024 sẽ tăng tốc độ và độ ổn định của mạng.
-
Hiệu ứng mạng: Việc Helium chuyển từ blockchain riêng sang Solana đánh dấu một bước ngoặt quan trọng đối với cộng đồng DePIN trên Solana. Họ đã phát triển nhiều công cụ mã nguồn mở mà các dự án DePIN khác có thể tận dụng. Về mặt phát triển kinh doanh, sự tồn tại của cộng đồng các dự án DePIN hiện tại là một lợi thế. Khác với DeFi, hiệu ứng mạng vốn là lý do EVM chiếm ưu thế trong TVL DeFi, các dự án DePIN không trải nghiệm mức độ hiệu ứng mạng vốn tương tự. Xét rằng phần lớn nhu cầu được tạo ra bên ngoài chuỗi.
-
Tiêu chuẩn token mạnh mẽ và hệ sinh thái: Một hệ sinh thái sôi động với DEX đã được kiểm chứng đầy đủ, cũng như các tiêu chuẩn được xây dựng như cNFT (NFT nén), pNFT (NFT lập trình được), mở rộng Token,... cung cấp các thành phần cơ bản cho các dự án DePIN để phát triển và phát hành sản phẩm trên chuỗi của họ.
-
Solana Mobile: Điểm độc đáo của Solana là sở hữu điện thoại riêng, nhấn mạnh cam kết tích hợp di động. Solana Mobile 1 đã có 20.000 người dùng, trong khi Solana Mobile 2 đã có hơn 50.000 đơn đặt hàng trước. Điều này cung cấp kênh phân phối trực tiếp cho các dự án DePIN để giải quyết thách thức ban đầu về thu hút người dùng. Ví dụ, Helium tặng miễn phí một tháng cho người dùng Solana Mobile, trong khi các dự án như Grass có thể ra mắt ứng dụng của họ trên Solana Mobile.
-
Quỹ Solana: Quỹ Solana là một nhà hỗ trợ kiên định cho DePIN, cung cấp các hạng mục chuyên biệt tại các cuộc thi hackathon, tài trợ tích cực,... thể hiện cam kết của quỹ với DePIN. Ngoài ra, các công ty VC như Multicoin đóng vai trò then chốt trong việc đưa các dự án DePIN đến với Solana.
Một góc nhìn khác cần xem xét là giá trị mà DePIN mang lại cho hệ sinh thái Solana:
-
Người dùng: Các dự án như Helium làm tăng đáng kể số lượng ví hoạt động. Chỉ riêng Helium đã báo cáo hơn 60.000 ví hoạt động hàng tháng, tham gia vào các hoạt động như yêu cầu, staking, ủy quyền hoặc đốt token, cùng hơn 30.000 ví sử dụng các chương trình SPL khác, nhấn mạnh tác động của Helium đối với hệ sinh thái Solana.
-
Tính hợp pháp và thương hiệu: Từ góc độ quy định, DePIN cho thấy các ứng dụng thực tế của Solana với các cơ quan quản lý và nhà hoạch định chính sách, nâng cao tính hợp pháp và thương hiệu của nó.
Các dự án DePIN trên Solana
Hãy cùng xem các dự án DePIN khác nhau trong từng danh mục trên Solana:
1. Mạng không dây
Còn được gọi là mạng DeWi (không dây phi tập trung), phương pháp này liên quan đến việc thiết lập các loại mạng không dây khác nhau, ví dụ:
-
Di động 5G: Cung cấp tốc độ tải xuống cao và độ trễ thấp.
-
WiFi: Cung cấp kết nối mạng cho khu vực cụ thể.
-
Mạng diện rộng công suất thấp (LoRaWAN): Thúc đẩy truyền thông trong Internet of Things (IoT).
-
Bluetooth: Cho phép truyền dữ liệu trong khoảng cách ngắn.
Vấn đề nó giải quyết là: Truyền thống, việc xây dựng cơ sở hạ tầng mạng không dây đòi hỏi đầu tư lớn, dẫn đến lĩnh vực này bị chi phối bởi một vài công ty viễn thông lớn có quy mô và nguồn lực tài chính cần thiết.
Các mạng DeWi cung cấp giải pháp thay thế bằng cách cho phép nhiều thực thể độc lập hoặc cá nhân hợp tác để thiết lập cơ sở hạ tầng không dây, được thúc đẩy bởi các phần thưởng token.
Helium: Vua của DeWi
Có thể nói là một trong những dự án DePIN đầu tiên và lớn nhất, việc chuyển từ blockchain riêng sang Solana của nó đánh dấu sự hồi sinh của hệ sinh thái DePIN trên Solana. Mạng này được quản lý bởi HNT, token nội địa của Helium, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy việc sử dụng mạng vì nó bị đốt cháy để nhận được “tín dụng dữ liệu” dùng để truyền dữ liệu. Chủ sở hữu điểm nóng cũng có thể hoán đổi các token mạng (ví dụ IOT, MOBILE) lấy HNT.
Nó cung cấp hai dịch vụ chính:
-
Internet of Things Helium: Ra mắt điểm nóng Helium vào năm 2019, cung cấp kết nối không dây cho các thiết bị IoT. Được quản lý bởi $IOT, token của mạng IoT Helium được khai thác thông qua thu nhập từ truyền dữ liệu và bằng chứng phủ sóng từ các điểm nóng LoRaWAN.
-
Mạng Helium 5G: Mạng này kết hợp các nhà cung cấp quy mô lớn với các điểm nóng 5G cộng tác. Được quản lý bởi $MOBILE, token mạng Helium 5G thưởng cho những người cung cấp phủ sóng không dây 5G và xác thực cho mạng Helium.
Phía cung: Mô hình cộng tác loại bỏ chi phí thuê địa điểm và cho phép người dùng đóng góp phạm vi phủ sóng băng thông rộng. Ví dụ, các nhà cung cấp muốn tham gia mạng và cung cấp phủ sóng di động có thể mua phần cứng Gateway FreedomFi và nhận token MOBILE làm phần thưởng.
Với gói dữ liệu vô hạn 20 đô la mỗi tháng của Helium Mobile và việc bán tăng dần các đăng ký Helium Mobile 30 ngày (bao gồm đăng ký miễn phí 30 ngày Helium Mobile), số lượng điểm nóng mới được thêm vào mạng Helium đã tăng mạnh trong vài tháng gần đây.
Phía cầu: Người tiêu dùng dữ liệu thanh toán phí sử dụng bằng tín dụng dữ liệu. Khi ngày càng nhiều dữ liệu được truyền và nhiều tín dụng dữ liệu được tiêu thụ hơn, các mạng con (ví dụ mạng IoT) kiếm được nhiều token HNT hơn, từ đó thưởng và khuyến khích hoạt động.
Tổng thể, HNT là token chính, trong khi IOT và MOBILE là các token sub-DAO liên kết với HNT.
WiFi Dabba: Helium của WiFi Ấn Độ
Tương tự Helium, nhưng tập trung vào WiFi dành cho người tiêu dùng tại Ấn Độ. Mặc dù giá dữ liệu di động tại Ấn Độ hiện tại tương đối thấp, nhưng gần đây đã tăng lên, khiến các công ty viễn thông truyền thống gặp khó khăn trong việc mở rộng cơ sở hạ tầng WiFi. WiFi Dabba nhằm triển khai WiFi ở các khu vực có mật độ người tiêu dùng cao, ví dụ như tòa nhà dân cư. Được hỗ trợ bởi các VC hàng đầu như Y-Combinator, Multicoin và Borderless, WiFi Dabba sắp ra mắt trên nền tảng Solana, cung cấp token như phần thưởng cho việc lắp đặt điểm nóng WiFi.
Phía cầu: Khác với hầu hết các mạng ngang hàng phi tập trung, Dabba bắt đầu từ việc giải quyết nhu cầu, tức là khách hàng trả tiền cho dịch vụ được cung cấp.
Phía cung: Dabba sẽ trao quyền cho các nhà cung cấp cáp truyền hình địa phương (LCO) khắp Ấn Độ. Cả nước có khoảng 150.000 LCO, và họ đã bắt đầu hợp tác với 5 LCO hàng đầu để thử nghiệm và đào tạo.
2. Mạng lưu trữ
Các hệ thống lưu trữ phi tập trung hoạt động trên mô hình mạng ngang hàng, cho phép người dùng đóng góp tài nguyên chưa sử dụng với tư cách là nhà cung cấp lưu trữ hoặc thợ đào và kiếm token làm phần thưởng.
Vấn đề nó giải quyết: Nó mã hóa và chia nhỏ dữ liệu, phân tán chúng khắp mạng để tăng cường bảo mật. Hệ thống này được hỗ trợ bởi các thành phần trên chuỗi, cung cấp các chức năng như lưu trữ vĩnh viễn, mã hóa và có thể kiểm chứng.
ShdwDrive by Genesys: Filecoin tốt hơn trên Solana
Shdw Drive là đối thủ cạnh tranh của Filecoin, tận dụng máy tính truyền thống và di động hiệu suất cao để giảm chi phí lưu trữ trung tâm dữ liệu doanh nghiệp, gọi công nghệ này là “D.A.G.G.E.R”. Token nội địa $SHDW của nó được dùng để thanh toán cho các dịch vụ trong hệ sinh thái, có thêm các cơ chế mạng như thế chấp, giảm phát, giảm phát hành và tái chế.
Phía cung: Được hỗ trợ bởi các Shdw Operators cung cấp lưu trữ.
Phía cầu: Các dự án có thể tận dụng Shadow cho các dịch vụ đám mây như:
-
Lưu trữ web và quản lý nội dung (lưu trữ tệp)
-
Nền tảng mạng xã hội (cho nhật ký bất biến)
-
Lưu trữ (giữ các hồ sơ có giá trị)
-
Bộ dữ liệu (kho lưu trữ trên chuỗi có thể truy cập toàn mạng)
-
Không gian lưu trữ cá nhân và có thể chỉnh sửa (thay thế cá nhân cho Google Drive)
Synx là một giải pháp lưu trữ đám mây riêng tư được hỗ trợ bởi ứng dụng di động và máy tính để bàn, tận dụng ShdwDrive.
3. Mạng cảm biến
Thúc đẩy giám sát và thu thập dữ liệu, ví dụ:
-
Môi trường: như điều kiện thời tiết
-
Di chuyển: như dữ liệu giao thông hoặc phương tiện
-
Vị trí và bản đồ: như bản đồ đường phố địa phương
Vấn đề nó giải quyết: Bằng cách áp dụng phương pháp từ dưới lên, các mạng cảm biến phi tập trung có thể giảm khả năng thao túng hoặc kiểm duyệt dữ liệu, từ đó tăng độ tin cậy.
Hivemapper: Bản đồ và DePIN phát triển nhanh nhất
Hivemapper là một mạng bản đồ toàn cầu, thu thập dữ liệu độ phân giải cao mới nhất (hình ảnh đường phố 4K) một cách không cần giấy phép bằng camera hành trình gắn trên xe. Nó được quản lý bởi token $HONEY. Hơn 50.000 người đóng góp của mạng, bao gồm tài xế đi nhờ, tài xế giao hàng và người đam mê, đã cùng nhau vẽ bản đồ hơn 125 triệu km đường!
Phía cung: Hivemapper cung cấp camera hành trình với giá từ 300 đến 650 đô la, thưởng cho người đóng góp token $HONEY khi họ chia sẻ video và siêu dữ liệu với mạng. Mô hình này cho phép người đóng góp chia sẻ giá trị được tạo ra do nhu cầu về dữ liệu bản đồ, từ đó khuyến khích họ mở rộng mạng. Chỉ riêng năm 2023, cộng đồng Hivemapper đã vẽ bản đồ hơn 10% đường phố toàn cầu, trong khi sử dụng chưa đến 5% tổng nguồn cung token.
Cộng đồng huấn luyện AI của Hivemapper cung cấp một lớp bổ sung, họ kiếm token $HONEY bằng cách phân loại chính xác các đặc điểm bản đồ và chuyển đổi chúng thành thông tin có giá trị mà khách hàng cần.
Phía cầu: Các công ty sử dụng HONEY để thanh toán phí truy cập hình ảnh và dữ liệu bản đồ. Họ cũng có thể chọn mua bản đồ hiện có hoặc thưởng cho các khu vực mới theo lô, cho phép các công ty yêu cầu dữ liệu mới nhất theo nhu cầu. Trong quá trình này, phía cầu tiêu thụ token $HONEY, đã tiêu thụ khoảng 250.000 đô la $HONEY.
Tổng thể, vòng phản hồi nhanh giữa người đóng góp bản đồ được thúc đẩy bởi phần thưởng token và khách hàng bản đồ là chìa khóa để tạo ra bản đồ kỹ thuật số cực kỳ hữu ích.
Onocoy: DePIN dựa trên vị trí nổi lên
Các vệ tinh GPS rất hiệu quả cho nhiều trường hợp sử dụng định vị và giúp xác định vị trí, nhưng độ chính xác không đủ cao. Để cải thiện độ chính xác, các cảm biến bổ sung như RTK (chênh lệch động thời gian thực) sử dụng các máy thu mặt đất để nâng độ chính xác của GPS từ cấp mét lên cấp milimet.
Phía cung: Để xây dựng nguồn cung mạnh mẽ và đảm bảo phạm vi phủ sóng rộng, Onocoy dự định khuyến khích việc triển khai các máy thu RTK này, vốn tương đối đắt đỏ. Hiện đang trong giai đoạn thử nghiệm beta, dự án đã có hơn 2.000 người tham gia. Người dùng mới được khuyến khích xác định và vẽ bản đồ các khu vực thiếu phủ sóng, cấu trúc phần thưởng nhằm giảm phần thưởng ở các khu vực tín hiệu quá dày đặc (có 3 tín hiệu chồng lấp).
Phía cầu: Dữ liệu định vị chất lượng cao rất có giá trị cho các ứng dụng như giám sát biến dạng, nông nghiệp, khai thác mỏ, cảnh báo thiên tai (sóng thần/động đất), định vị drone/robot và lái xe tự động. Tương tự các dự án khác, Onocoy áp dụng mô hình BME, cho phép khách hàng thanh toán bằng tiền mặt cho dịch vụ, trong khi người tham gia mạng nhận phần thưởng dưới dạng token $ONO, tỷ lệ thuận với đóng góp của họ.
WiHi: Dự báo thời tiết và khí hậu
Việc giám sát thời tiết quy mô lớn đã được thực hiện kể từ năm 1873, được khởi xướng bởi sự thành lập của Tổ chức Khí tượng Quốc tế với mục đích chính xác này. Ngày nay, việc chia sẻ dữ liệu thời tiết liên quan đến một mạng lưới phức tạp gồm các thực thể công và tư. Các tổ chức này vận hành các mạng cảm biến khác nhau, phát triển các mô hình thời tiết và cung cấp dự báo. WiHi mong muốn trở thành nền tảng thống nhất kết nối tất cả các thực thể này, đơn giản hóa việc chia sẻ dữ liệu, cải thiện độ chính xác dự báo và nâng cao giám sát khí hậu.
Phía cung: Bất kỳ thực thể nào vận hành cảm biến thời tiết đều có thể đăng ký cung cấp dữ liệu cho WiHi. Một triển vọng thú vị là khả năng sử dụng Solana Mobile để thu thập dữ liệu thời tiết. Mặc dù điện thoại di động là cảm biến chất lượng tương đối thấp, nhưng số lượng lớn của chúng có thể bù đắp hạn chế này.
Phía cầu: Dữ liệu thời tiết chính xác rất có giá trị đối với các công ty tài chính và bảo hiểm, những người hưởng lợi từ dự báo thời tiết chính xác. Ngoài ra, WiHi đang đồng hành với câu chuyện ReFi đang phát triển, nhằm giám sát biến đổi khí hậu theo thời gian thực.
Một dự án sắp ra mắt khác trên Solana là Srcful, nhằm tạo ra mạng lưới năng lượng phi tập trung. Nó cho phép chủ sở hữu tham gia vào quá trình chuyển đổi năng lượng và nhận phần thưởng cho đóng góp của họ.
Solana Mobile có thể là một trò chơi DePIN thú vị khác trong tương lai vì điện thoại là máy cảm biến mạnh mẽ. Một số dự án trên các chuỗi khác, như Silencio, cho phép thu thập dữ liệu ô nhiễm tiếng ồn từ bất kỳ điện thoại thông minh nào.
4. Mạng điện toán và trí tuệ nhân tạo
Các mạng điện toán được hỗ trợ bởi kinh tế học mã hóa cho phép mở rộng và thu hẹp tài nguyên điện toán một cách linh hoạt theo nhu cầu, mà không phải chịu các chi phí hoặc hợp đồng ràng buộc liên quan đến các nhà cung cấp tập trung.
Vấn đề nó giải quyết: Nhu cầu về năng lực điện toán đạt mức cao kỷ lục, hoàn toàn nhờ vào trí tuệ nhân tạo. Do phân bổ không đồng đều, người dùng tìm kiếm năng lực điện toán thấy khó khăn trong việc tiếp cận máy móc. Ở đây, DePIN đóng vai trò như một thị trường, nơi chủ sở hữu phần cứng có thể cho thuê năng lực điện toán cho người dùng muốn tận dụng nó. Akash (xây dựng trên Cosmos) là người dẫn đầu trong danh mục này, phục vụ mạng điện toán tổng quát CPU/GPU.
Render: Airbnb cho GPU
Một trong những mạng điện toán lâu đời nhất cung cấp mạng GPU cho các nghệ sĩ 3D, những người có thể tận dụng mạng này để render đồ họa cho game hoặc phim. Mạng cung cấp một bộ phần mềm tên Octane, cho phép các nghệ sĩ 3D thuê ngoài nhiệm vụ render của họ cho mạng GPU.
Render ban đầu là một dự án Ethereum, gần đây đã chuyển sang Solana, động thái này được cộng đồng coi là một bước tiến lớn. Ngoài ra, Render còn mở rộng dòng sản phẩm của mình, bao gồm trí tuệ nhân tạo/máy học và điện toán không gian, mang lại câu chuyện tích cực cực kỳ mạnh mẽ.
Phía cung: Các thợ đào có thể đăng ký trở thành nút Render và cho thuê năng lực điện toán GPU rảnh rỗi.
Phía cầu: Nghệ sĩ tải lên tệp và chọn phương án render. Mạng Render tập trung vào ba lĩnh vực:
-
Trí tuệ nhân tạo: Như các khách hàng điện toán io.net
-
Không gian: Ví dụ, màn hình hình cầu ở Las Vegas và điện toán không gian Vision Pro
-
Render đa dạng: Tích hợp như Cinema4D
Io.net: Bộ tổng hợp GPU
Io.net đang xây dựng một mạng, bằng cách tích hợp các mạng GPU từ các trung tâm dữ liệu, thợ đào mã hóa và các dự án đã thiết lập như Render, để đưa năng lực điện toán vào các ứng dụng máy học, tự định vị là “bộ tổng hợp GPU”. Khác với các bộ tổng hợp GPU truyền thống, chỉ cung cấp quyền truy cập vào phiên bản đơn lẻ mà không có khả năng cụm, io.net đang tiên phong tạo ra các cụm gồm hàng ngàn GPU. Những cụm này hoạt động như các phiên bản thống nhất được thiết kế riêng để xử lý khối lượng công việc máy học.
Phía cung: Với tư cách là bộ tổng hợp, bất kỳ ai cũng có thể kết nối phần cứng của họ vào mạng và bắt đầu kiếm thu nhập.
Khách hàng: Bất kỳ ai muốn tạo hoặc chạy mô hình ML hoặc ứng dụng AI đều là khách hàng tiềm năng của họ. Khác với đối thủ, việc khởi động một phiên bản io.net chỉ mất vài phút (demo tại Solana Breakpoint 2023).
Nosana: Lưới GPU
Nosana là một thị trường kết nối mạng GPU do người dùng cung cấp với người tiêu dùng phát triển sản phẩm AI.
Phía cung: Cá nhân sở hữu GPU tiêu dùng rảnh rỗi có thể trở thành nút trong mạng Nosana. Trong hệ sinh thái Nosana, token $NOS đóng vai trò là phương tiện giao dịch, cho phép người tiêu dùng thanh toán dịch vụ bằng $NOS và cung cấp cơ chế thế chấp cho người vận hành nút.
Phía cầu: Các nhà phát triển tạo ứng dụng AI có thể tận dụng giao diện AI độc quyền của Nosana. Giao diện này tích hợp với các khối lượng công việc Stable Diffusion và Llama 2, mang lại tiết kiệm chi phí đáng kể. Theo dữ liệu testnet của Nosana, các nhà phát triển có thể giảm chi phí lên tới 85% so với các nhà cung cấp cơ sở hạ tầng đám mây truyền thống.
Mainnet của Nosana dự kiến ra mắt vào quý II năm 2024, bao gồm bộ công cụ phát triển đầy đủ để thử nghiệm nhiều hơn trong mạng Nosana.
Grass: Thu thập dữ liệu cộng tác cho AI
Việc huấn luyện AI liên quan đến xử lý các bộ dữ liệu lớn, nhiều phòng thí nghiệm huấn luyện AI có xu hướng thu thập dữ liệu từ internet để đẩy nhanh quá trình này thay vì phụ thuộc vào dữ liệu đầu vào thủ công. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu thu thập thiếu thông tin ngữ cảnh như vị trí thiết bị. Để giải quyết vấn đề này, Grass đã huy động được 3,5 triệu đô la trong vòng hạt giống và xây dựng “lớp cung cấp dữ liệu” cho AI phi tập trung.
Phía cung: Người dùng cá nhân có thể chọn tải xuống tiện ích mở rộng trình duyệt Grass và tham gia làm nút trong mạng. Sau đó, các công ty có thể trả phí để tận dụng băng thông rảnh rỗi của các nút này, từ đó trả tiền cho việc thu thập dữ liệu. Được hỗ trợ bởi hệ thống điểm tích lũy, nó đã phát triển vượt quá 600.000 người dùng và đang tăng trưởng nhanh chóng. Nó vẫn chưa ra mắt token!
Đáng chú ý, Grass đã bắt đầu hỗ trợ thiết bị di động, bắt đầu từ điện thoại Solana, đây là một tính năng độc đáo chỉ có thể thực hiện được trên nền tảng Solana.
Phía cầu: Các bot thu thập dữ liệu tìm kiếm dữ liệu nguồn đáng tin cậy và đã được xác minh.
Synesis One: Thu thập dữ liệu cộng tác cho AI
Giải quyết vấn đề dữ liệu dùng để huấn luyện mô hình AI. Synesis One là một nền tảng cộng tác dữ liệu, nơi bất kỳ ai cũng có thể kiếm $SNS bằng cách hoàn thành các nhiệm vụ vi mô để huấn luyện AI.
Phía cung: Người đóng góp có thể chọn:
-
Chủ động: Chọn một chiến dịch và cung cấp dữ liệu gốc/gán nhãn dữ liệu/chú thích dữ liệu.
-
Bị động: Bộ sưu tập NFT Kanon của Synesis cho phép người dùng mua “từ khóa và kiếm tiền từ Mind AI client”.
Phía cầu: Các khách hàng tương tự Mind AI.
UpRock: Băng thông cho AI
UpRock là một nền tảng chủ yếu trên thiết bị di động, tạo ra ví kiếm tiền tự động cho người dùng thông qua thu nhập token, thu nhập bổ sung đến từ việc thế chấp tự động. Ngoài việc chỉ kiếm token tự động, các token này còn có thể được đổi lấy vé máy bay, thời gian gọi điện, v.v. Nó đã phục vụ một cộng đồng người dùng đang phát triển, với 160.000 lượt cài đặt và tăng khoảng 10.000 người dùng mỗi tuần, xử lý hơn 16 triệu giao dịch!
Phía cung: UpRock tận dụng tiềm năng chưa được khai thác của băng thông người dùng như một tài nguyên cho AI. Bằng cách đóng góp dung lượng internet chưa sử dụng, người dùng kiếm token, từ đó dân chủ hóa việc tạo ra giá trị dữ liệu. Chiến lược này không chỉ khuyến khích tham gia mà còn hỗ trợ tăng trưởng hệ sinh thái bằng cách tăng cường khả năng của các tác nhân AI và các mô hình chuyên biệt.
Phía cầu: Nhu cầu cho mạng UpRock đến từ các công ty tìm kiếm địa chỉ IP độc đáo để truy cập dữ liệu thời gian thực, không bị kiểm duyệt, điều này rất quan trọng đối với các tác nhân AI. UpRock không chỉ dừng lại ở chức năng ví, nó đang phát triển thành một tác nhân AI có thể cung cấp hỗ trợ trò chuyện, giải thích các khái niệm mã hóa phức tạp và hỗ trợ đăng nhập Web3.
Người thắng cuộc hackathon Hyperdrive: Shaga và DAIN
Shaga (cho mượn PC), người thắng cuộc hackathon Solana Superdrive, là một dự án đáng chú ý khác vì nó cố gắng giải quyết vấn đề chơi game trên đám mây. Trước đây, do dịch vụ đắt đỏ và vấn đề độ trễ khi truy cập máy chủ, chơi game trên đám mây thường kém hiệu quả. Shaga giảm nhẹ các vấn đề chi phí và độ trễ này một cách đáng tin cậy ở cấp địa phương bằng cách cho mượn máy tính cá nhân.
DAIN Protocol (tác nhân AI), một dự án sắp ra mắt khác, cố gắng giải quyết vấn đề tác nhân tự trị. Tạo ra một hệ sinh thái và nền tảng cho bất kỳ ai xây dựng và triển khai các tác nhân AI trên internet. Các tác nhân này có khả năng kết nối với bất kỳ thiết bị nào và tận dụng blockchain để tiến hành kinh doanh một cách an toàn và minh bạch. Việc tích hợp với Solana cung cấp danh tính và uy tín cho các tác nhân, hỗ trợ hệ thống điểm thời đại và phần thưởng để khuyến khích hiệu suất cao. Thông qua giao tiếp an toàn tác nhân-tới-tác nhân (A2A), DAIN đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ, bao gồm thanh toán và giao dịch, tạo ra các tương tác có ý nghĩa.
5. Dịch vụ
Teleport: Uber được token hóa
Teleport (huy động được 9 triệu đô la) giống như Uber, nhưng được thúc đẩy bởi phần thưởng token. Tài xế và hành khách đều mệt mỏi với Uber, thiếu phương tiện phối hợp hiệu quả.
Teleport tính toán mật độ tối thiểu cần thiết để khởi động dịch vụ tại thành phố mới, sau đó cung cấp phần thưởng cho tài xế và hành khách đăng ký trước khi khởi động.
Proto:
Proto là một bản đồ thế giới do người dùng tạo, được thúc đẩy bởi token, giảm rào cản gia nhập và chi phí đơn vị liên quan đến việc xây dựng bản đồ. Nó cung cấp dữ liệu chất lượng cao, được cập nhật thường xuyên từ khắp nơi trên thế giới.
Phía cung: Người dùng đóng góp dữ liệu bản đồ thông qua ứng dụng để kiếm phần thưởng. Hiện tại, quốc gia phát triển trọng điểm của dự án là Ấn Độ, đặc biệt là Mumbai và Bangalore.
Phía cầu: SDK của Proto cho phép doanh nghiệp truy cập dữ liệu bản đồ chính xác, thời gian thực cho nhiều nhu cầu, bao gồm điều hướng và tiếp thị kỹ thuật số.
6. Cơ sở hạ tầng DePIN
Các công cụ làm cho DePIN trên Solana trở nên khả thi:
-
Thanh toán:
-
Sphere: Đã trở thành cổng thanh toán đầu tiên cho các dự án DePIN, hỗ trợ thanh toán cho các dự án hàng đầu như Helium, ionet. Ví dụ, Helium sử dụng Sphere để nạp tín dụng tính toán DePIN.
-
Solsplits: Solsplits là một tiêu chuẩn có thể kết hợp để chia nhỏ doanh thu trên chuỗi trên Solana, cung cấp cơ chế giả ẩn danh do thu nhập của người đóng góp chảy qua hợp đồng.
Đáng chú ý, Solana sở hữu một hệ sinh thái phong phú với hơn 50 kênh chính quan trọng cả đầu vào và đầu ra, là cơ sở hạ tầng quan trọng cho thanh toán, thúc đẩy chuyển đổi giữa tiền pháp định và tiền mã hóa. GetCode cũng có thể là một giao thức có giá trị để thực hiện các khoản thanh toán vi mô quy mô lớn trong các dự án DePIN.
-
Tiêu chuẩn token: Tiêu chuẩn token đóng vai trò then chốt trong các lĩnh vực sau:
-
NFT nén: Solana là một trong số ít các chuỗi có thể鑄 tạo NFT quy mô lớn với chi phí rất thấp (1 triệu NFT chỉ với 5 SOL hoặc khoảng 500 đô la). Khi Helium chuyển sang Solana, mỗi điểm nóng trong gần một triệu điểm nóng của nó đều được鑄 tạo thành NFT, đây là một điểm nổi bật. Ngoài ra, các mạng DePIN khác cũng có thể sử dụng NFT để đại diện cho người đóng góp, vì chúng là cơ chế lý tưởng để thể hiện quyền sở hữu và phân phối phần thưởng trong giao thức. Ngoài ra, Metaplex còn có bộ tiêu chuẩn NFT khác như NFT lập trình được, cũng có thể cho phép người chơi DePIN đại diện cho nút của họ.
-
Tiêu chuẩn token SPL và mở rộng token: Mở rộng token là tiêu chuẩn token SPL (Thư viện Chương trình Solana) thế hệ tiếp theo, với các tính năng nâng cao như chuyển khoản bí mật, móc chuyển khoản, phí chuyển khoản, token không thể chuyển nhượng, token kiếm lãi, v.v.
-
Oracles và tính tương tác: Oracles là nguồn dữ liệu thực tế quan trọng cho tài sản ngoài chuỗi. Solana có hai oracle chính: Pyth (theo giấy phép) và Switchboard (không cần giấy phép), có thể được sử dụng để đưa dữ liệu ngoài chuỗi (ví dụ dữ liệu cảm biến) vào Solana cho các tính toán chương trình trên chuỗi.
Xét rằng các dự án DePIN đang di chuyển từ các chuỗi khác, các giao thức truyền tin xuyên chuỗi như Wormhole cũng đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy việc di chuyển token RNDR.
Ngoài ra, Solana sở hữu bộ công cụ phong phú như riêng tư (Elusiv và Light Protocol), DEX (cho giao dịch token nội địa), đa chữ ký (Squads) và công cụ phát triển (Helius).
Cơ hội và dự đoán xu hướng DePIN trên Solana
-
Nhiều lĩnh vực DePIN hơn: Trong vài tháng tới, chúng ta sẽ thấy nhiều dự án hơn xuất hiện trong lĩnh vực DePIN, ví dụ:
-
Cơ sở hạ tầng năng lượng sạch và nhà máy điện ảo: Cơ sở hạ tầng năng lượng là không thể đoán trước do đặc tính gián đoạn của các nguồn như gió và mặt trời, pin có thể giúp giảm nhẹ vấn đề này bằng cách lưu trữ năng lượng dư thừa để sử dụng sau. Khi ngày càng nhiều pin được kết nối với mạng điện công cộng, hiệu quả của pin cũng tăng lên. Mạng DePIN tận dụng phần thưởng token để tích hợp các cơ sở lưu trữ năng lượng này vào toàn bộ mạng điện.
-
Trí tuệ nhân tạo tiên tiến trên chuỗi: Mặc dù chúng ta còn xa mới đạt được, nhưng chúng ta có thể hình dung các ý tưởng như đám mây GPU có thể xác minh bằng ZK (hiện tại rất đắt) có thể tạo ra nền kinh tế suy luận trên chuỗi mà các nhà cung cấp tập trung không thể phục vụ. Toàn bộ ngăn xếp LLM và mạng thần kinh có thể được đặt trên cơ sở hạ tầng phi tập trung. Tương tự như tiền mã hóa, phần lớn phong trào trí tuệ nhân tạo sinh học là mã nguồn mở, điều này khiến việc triển khai và duy trì các mô hình mã nguồn mở lớn trên các giao thức phân tán tải điện toán là khả thi về mặt khái niệm. Phương pháp này còn khuyến khích cung cấp dịch vụ trí tuệ máy đẳng cấp thế giới.
-
PIPIN (Mạng lưới Cơ sở hạ tầng Vật lý được Thúc đẩy bởi Điểm tích lũy): Điểm tích lũy được coi là đổi mới quan trọng nhất trong chu kỳ này, vậy tại sao DePIN lại chậm chân? Ảnh hưởng của các thực thể như Grass đã rất rõ ràng, trước khi ra mắt token, nó đã thu hút 150.000 người dùng chủ yếu thông qua điểm tích lũy trong vài tháng.
Ưu điểm của điểm tích lũy là chúng quen thuộc với các khái niệm Web2, ví dụ như dặm bay, mọi người đều hiểu. Đối với các dự án, điểm tích lũy cung cấp quyền kiểm soát tốt hơn ở giai đoạn đầu, cho phép tinh chỉnh cơ chế trước khi phát hành token cuối cùng.
Một khái niệm liền kề khác là trò chơi hóa. Ngoài phần thưởng token, việc cung cấp bằng chứng hoàn thành nhiệm vụ và tạo ra trải nghiệm thú vị là cực kỳ quan trọng để tăng mức độ tham gia và do đó tăng đóng góp. Ví dụ, người đóng góp Hivemapper cảm thấy được thưởng khi vẽ bản đồ đường phố, đôi khi tham gia hoạt động này như đang chơi game (tương tự Pokemon Go). Bảng xếp hạng có thể tăng cường hiệu quả trò chơi hóa này.
-
Tiền tệ hóa mạng DePIN: Các nền tảng DePIN chính trên Solana đang trải qua khoảnh khắc chuyển đổi thành nền tảng:
-
Helium với tư cách là một nền tảng, thúc đẩy sự xuất hiện của hai sub-DAO, cũng như các sáng kiến sử dụng kế hoạch di động Helium và DIMO.
-
Render thu hút các khách hàng như Octane video rendering và io.net.
Mặc dù đây là một chiến lược dài hạn, tôi dự đoán tất cả các dự án DePIN nổi bật sẽ phát triển thành nền tảng mà các dự án DePIN nhỏ hơn có thể tận dụng.
<Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@yashhsm
