Tại sao con đường phi tập trung hóa bộ sắp xếp L2 lại đang bị đình trệ?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tại sao con đường phi tập trung hóa bộ sắp xếp L2 lại đang bị đình trệ?
Logic công nghệ phi tập trung của bộ sắp xếp không khó, điều khó nằm ở "việc phân quyền".
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Haotian
Trước đây nhiều bài viết đã chỉ ra rằng cả OP-Rollup và ZK-Rollup đều dậm chân tại chỗ trong vấn đề Sequencer phi tập trung. Liệu có phải điều đó đồng nghĩa với việc phi tập trung hóa Sequencer là bài toán vô giải?
Mang theo nghi vấn này, tôi tìm hiểu về @MetisDAO – dự án Layer2 tuyên bố đã xây dựng được sequencer phi tập trung đầu tiên. Hóa ra, logic kỹ thuật để phi tập trung hóa sequencer không khó, điểm khó nằm ở “việc chuyển giao quyền lực”.
Các phương án sequencer sử dụng sự đồng thuận công nghệ “phân tán cứng” hay sự đồng thuận xã hội “phân tán mềm” đều có vẻ hợp lý, nhưng sẽ dẫn đến những kết cục hoàn toàn khác biệt! Vì sao?
Trên mạng chính Ethereum, người dùng gửi giao dịch vào Mempool, các Searcher thu thập giao dịch rồi phát tán, cuối cùng các thợ đào (miner) thuộc nhóm Builder sẽ sắp xếp theo mức phí GAS cao thấp để đóng gói và tạo khối. Điều này có nghĩa là giao dịch bạn gửi đi có thể bị khai thác MEV, phải tuân thủ cơ chế xếp hàng theo Nonce, và khoản phí bạn trả là chi phí cần thiết cho các thao tác thực thi trên EVM – kết quả là gửi giao dịch trên mạng chính vừa đắt đỏ, chậm chạp lại dễ bị sandwich attack.
Tương tự, sequencer của Layer2 giống như một Mempool kín: người dùng gửi giao dịch tới sequencer, sequencer chịu trách nhiệm sắp xếp và tập hợp giao dịch thành từng batch trước khi nộp lên mạng chính. Điều này khiến việc sắp xếp giao dịch trên layer2 hoàn toàn do sequencer quyết định, không có chuyện xếp hàng theo giá trị Nonce, và khoản phí người dùng trả là phần phí được phân bổ trung bình cho mỗi giao dịch trong batch.
Do đó, giao dịch trên layer2 nhanh và rẻ hơn. Về lý thuyết, sau khi nhận giao dịch, sequencer sẽ sắp xếp một cách công bằng theo Nonce, thời gian nhận, giá gas hoặc theo một thuật toán ngẫu nhiên. Nhưng vì quyền lực của sequencer quá lớn, liệu nó có thực hiện MEV? Có chèn giao dịch độc hại hay không? Vẫn là dấu hỏi lớn.
Hiện tại, giải pháp phổ biến nhất trên thị trường Rollup là mặc định sequencer tập trung nhưng đáng tin cậy một cách “lạc quan”.
Một mặt, vì sequencer là thành phần cốt lõi của layer2, nếu từ ban đầu đã áp dụng mô hình phân tán thì rủi ro lỗi tiềm tàng có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng. Do đó, phần lớn các dự án lựa chọn vận hành tập trung ở giai đoạn đầu nhằm đảm bảo an toàn và ổn định.
Mặt khác, khi dự án phát triển đến một quy mô nhất định và xử lý lượng lớn giao dịch, sequencer nắm trong tay quyền lực tối cao – không chỉ kiểm soát định giá gas mà còn trực tiếp kiếm lợi nhuận. Lúc này, thị trường đã đủ lớn, nên họ thường không còn muốn thúc đẩy phi tập trung hóa để nhường quyền lực. Đây chính là nguyên nhân khiến tiến trình phi tập trung hóa sequencer của bốn ông lớn layer2 diễn ra chậm chạp.
Tuy nhiên, họ đều chọn chiến lược kiến trúc Stack – tức là mã nguồn cốt lõi được mở rộng, đồng thời cố gắng chia sẻ các thành phần kỹ thuật then chốt.
Bằng cách chia sẻ sequencer cốt lõi, họ xây dựng một kiến trúc đa chuỗi Superchain, rồi cùng nhau quản trị thông qua MPC đa ký, bỏ phiếu quản trị,... để đạt được sự đồng thuận xã hội mang tính “minh bạch, phân tán”. Giống như một thủ lĩnh núi lớn phong chức quản lý cho các phó tướng thứ hai, ba, bốn; nhưng khi có quyết sách trọng đại, mọi người vẫn phải nghe theo lệnh của thủ lĩnh chứ chẳng ai khác!
Loại giải pháp sequencer “phân tán mềm” này có tầm nhìn xa, phù hợp khi thị trường đã đạt quy mô lớn, mọi người đặt niềm tin tuyệt đối vào trung tâm quyền lực, và trở nên “vô cảm” với những ma sát tin cậy (ví dụ như gian lận, thách thức), ví dụ như OP Stack.
@MetisDAO cung cấp giải pháp sequencer phi tập trung như thế nào?
Đơn giản nói, đây là một giải pháp “phân tán cứng” bằng cách xây dựng các nút sequencer phân tán.
Nhiều nút sequencer của layer2 sẽ cùng tạo thành một nhóm sắp xếp (sequencer pool). Chỉ những nút nào thế chấp 20.000 token Metis mới có tư cách được quyền tạo khối. Người dùng cũng có thể chọn nút sequencer tương ứng để stake. Khi đó, sequencer sẽ nhận được phần thưởng lớn nhờ đào block, còn người dùng stake cũng được chia sẻ phần thưởng.
Hơn nữa, để ngăn chặn hành vi gian lận của sequencer, Metis giới thiệu L2 Rangers – chịu trách nhiệm lấy mẫu các khối và so sánh xác minh dựa trên gốc trạng thái (state root) gốc ban đầu, kiểm tra xem thứ tự giao dịch có bị hoán đổi hay không, có bị chèn giao dịch độc hại hay không... Bản thân hành động xác minh này cũng nhận được phần thưởng đào mỏ. Nếu phát hiện sequencer gian lận, hệ thống sẽ phạt nặng tài sản thế chấp của nút vi phạm, đồng thời các nút xác minh có thể nhận được một phần tài sản bị phạt.
Sequencer muốn nhận phần thưởng sẽ tham gia vào hàng đợi staking POS, các verifier cũng tăng cường công việc xác minh lấy mẫu. Nhờ mô hình khen thưởng và trừng phạt này, một hệ thống sequencer phi tập trung hoạt động hiệu quả được hình thành.
Kiến trúc “phân tán cứng” này, với sequencer được vận hành bởi nhiều bên tham gia và có cơ chế khen phạt minh bạch, là một cách hiệu quả để hạn chế quyền lực cá nhân của sequencer và đảm bảo việc sắp xếp công bằng.
Tóm lại,
“Phân tán mềm” và “phân tán cứng” về bản chất đều là các chiến lược.
Khung Stack mã nguồn mở phù hợp hơn với việc mở rộng quy mô lớn (Monolithic) và phụ thuộc nhiều vào vị thế thị trường, uy tín thương hiệu và các tài sản tin cậy vô hình của chủ thể; trong khi sequencer phi tập trung POS phù hợp hơn với các chủ thể nhỏ (modular) muốn vượt mặt đối thủ, bởi vì cộng đồng blockchain lâu nay luôn tin tưởng mạnh mẽ nhất vào mô hình đồng thuận kỹ thuật là đào mỏ theo nút.
Trong bối cảnh thị trường layer2 theo mô hình Rollup As A Service, khung Stack giúp giảm chi phí phát triển cho các dự án, nhưng vấn đề “niềm tin” tích lũy được lại phải trông chờ vào sự gánh vác chung của tất cả các bên tham gia.
Ngược lại, sự đồng thuận kỹ thuật “phân tán cứng” rõ ràng hơn về phạm vi giải quyết vấn đề sequencer, và phù hợp hơn trong bối cảnh tiến độ công nghệ layer2 chung chậm chạp, đánh giá dư luận kém – khi ấy, một điểm khởi đầu nổi bật cùng kỳ vọng phát triển rõ ràng sẽ thu hút sự chú ý hơn.
Dĩ nhiên, tôi cũng đã tìm hiểu thêm các giải pháp khác về sự đồng thuận kỹ thuật sequencer phi tập trung như @EspressoSys, @AstriaOrg, @radius_xyz.
Logic của họ cũng tương tự Metis – biến sequencer đơn lẻ thành mô hình đa chủ thể. Tuy nhiên, khi nói đến phần đồng thuận ngoài chuỗi này, Espresso sử dụng Eigenlayer để mở rộng khả năng xác thực của các validator Ethereum thông qua Restaking;
Astria thì theo hướng module hóa cao hơn, cung cấp giải pháp sequencer module hóa nhanh chóng cho các nhà phát triển layer2;
Radius lại dùng cách mã hóa tất cả giao dịch nhập vào sequencer pool để loại bỏ hoàn toàn rủi ro gian lận và MEV. (Sẽ phân tích sâu khi có cơ hội)
Tổng kết lại, quan điểm của tôi là: Vấn đề phi tập trung hóa sequencer sẽ không dừng lại ở chiến lược Stack của bốn ông lớn layer2. Dù các giải pháp phi tập trung dựa trên đồng thuận kỹ thuật thực sự có rủi ro quá tải đồng thuận, nhưng so với mô hình đồng thuận xã hội như MPC đa ký thì vẫn sáng sủa và hứa hẹn hơn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Haotian | CryptoInsight
