Nhật ký tham dự Devconnect tại Thổ Nhĩ Kỳ: Câu chuyện Ethereum đã cũ, hỗn loạn chính là nấc thang tiền mã hóa
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Nhật ký tham dự Devconnect tại Thổ Nhĩ Kỳ: Câu chuyện Ethereum đã cũ, hỗn loạn chính là nấc thang tiền mã hóa
Ngành công nghiệp này vươn lên ở ranh giới giữa trật tự và hỗn loạn, rồi từ bất an tiến tới minh bạch.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: @0x_claudia, Phó Chủ tịch Blockchain PKU
*Bài viết ban đầu đăng trên TechFlow
Bạn đã từng thấy một con dốc gần như 90 độ chưa? Những con đường lát đá cẩm thạch, giao thông luôn tắc nghẽn, nhưng tài xế taxi Thổ Nhĩ Kỳ chỉ cần nhấn ga là lao vun vút lên. Đi xe tại Istanbul, bạn không bao giờ biết mình sẽ mở ra "hộp quà bí ẩn" gì – giá cả nhảy múa loạn xạ, tốc độ điên cuồng, thậm chí vừa mở cửa xe, bạn có thể bắt gặp một tài xế taxi đang giao dịch tiền mã hóa trên sàn.
“Tôi chưa bao giờ tin vào đồng Lira, lúc nào tôi cũng cảm giác tiền của mình sẽ về zero.” Đất nước nằm ở điểm giao thoa giữa châu Âu và châu Á, kiểm soát toàn bộ eo biển Biển Đen này hiện đang đối mặt với sự sụp đổ và tái cấu trúc hệ thống kinh tế. Trong khi đó, tiền tệ phi biên giới và ngành công nghiệp mã hóa theo sau đang nở rộ khắp nơi tại thành phố cổ đại Roma này.
Trong thời gian diễn ra Devconnect, tôi đã phỏng vấn ngẫu nhiên 10 tài xế taxi, tham gia đầy đủ 13 sự kiện bên lề, đi qua hàng trăm con phố, cố gắng từ thế giới vật lý để hiểu rõ hơn về dân tộc tín ngưỡng tới 99% và ngành blockchain, nhìn sâu vào hôm nay, quá khứ và tương lai.
Một, Biến động và chiến tranh: Tương lai của mã hóa
Đồng tiền chính thức của Thổ Nhĩ Kỳ – Lira – đang trải qua đợt giảm giá chưa từng có trong lịch sử.
Do vị trí địa lý và xu hướng kinh tế toàn cầu, bất kỳ biến động kinh tế nào từ châu Âu hay châu Á đều gây hiệu ứng cánh bướm lớn đến hệ thống tiền tệ của Thổ Nhĩ Kỳ. Từ đầu năm đến nay, đồng Lira đã mất giá hơn 50%. Đối với cư dân bản địa hiểu biết về Crypto, USDT/USDC rõ ràng là lựa chọn tốt nhất.
Điều thú vị là, có người nắm giữ stablecoin nhưng lại không mua các loại tiền mã hóa khác. Về cơ bản, tại đất nước kết nối châu Âu - châu Á và toàn cầu này, nhiều cư dân chỉ đơn giản muốn sự ổn định về tài sản.
Kucoin đã công bố một báo cáo vào tháng 9, cho thấy tỷ lệ áp dụng tiền mã hóa tại Thổ Nhĩ Kỳ tăng từ 40% lên 52% trong vòng một năm rưỡi qua. Trong số 10 tài xế tôi phỏng vấn, 5 người biết về Bitcoin, 2 người sở hữu stablecoin hoặc tiền mã hóa, còn 1 người do bất đồng ngôn ngữ nên tôi vẫn chưa hiểu rõ câu trả lời. Khi hỏi về tính hợp pháp, một tài xế hào hứng nói với tôi rằng hai năm trước, quốc gia cấm thanh toán liên quan đến Crypto, nhưng qua ánh mắt ám chỉ thường xuyên và cách diễn đạt úp mở của anh ấy, tôi chợt nhớ tới khẩu hiệu quen thuộc nhất trong sách giáo khoa chính trị hồi nhỏ: “Pháp luật không cấm thì được làm”.
Nói đến hăng say, anh ấy lấy tay che miệng thì thầm: “Cậu biết không, tôi có một người bạn vì số lượng quá lớn đã bị tống vào tù rồi.”
Một người bạn địa phương giúp tôi dịch một báo cáo thanh toán của Thổ Nhĩ Kỳ, dữ liệu cho thấy tại Thổ Nhĩ Kỳ, số lượng ETF, giao dịch POS và thẻ ngân hàng tăng vọt.
-
Tổng số giao dịch chuyển khoản điện tử tại Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 9 năm 2023 là 2,1 tỷ giao dịch, tổng giá trị đạt 3,5 nghìn tỷ Lira Thổ Nhĩ Kỳ.
-
Tổng số giao dịch POS vào tháng 9 năm 2023 là 1,5 tỷ giao dịch, tổng giá trị đạt 238 tỷ Lira Thổ Nhĩ Kỳ.
-
Số lượng thẻ ngân hàng đang lưu hành vào tháng 9 năm 2023 là 394 triệu thẻ, máy ATM xuất hiện khắp nơi, tuy nhiên tỷ giá đổi tiền ở các khu vực khác nhau có chút khác biệt.
Tương tự thị trường Hàn Quốc, khi nói về các Meme coin và altcoin giao dịch, top địa phương và top quốc tế có một số sai lệch. Ba sàn giao dịch nội địa được người dân địa phương đánh giá cao nhất là: Paribu, Bitci và BTCTürk.
Tại Istanbul, thủ đô kết nối toàn cầu, quảng cáo của BTCTürk nổi bật đặt ngay giữa mỗi cửa lên máy bay. Nữ hoàng của các thành phố, cryptocurrency đang phát triển mạnh mẽ.
Hai, Cơm nguội hâm lại: Câu chuyện mới về Ethereum đang cạn kiệt?
Từ Hồng Kông tháng 4, Paris tháng 7, Singapore tháng 9, đến Thổ Nhĩ Kỳ tháng 11, tôi đã tham gia tất cả các sự kiện về Staking Ethereum, đồng thời theo dõi các lĩnh vực liên quan như ZK, game, v.v.
Nhìn chung, câu chuyện của Ethereum đã bước vào đoạn tối tăm, khó có thể tạo ra những khoảnh khắc rực rỡ. Nhiều người đến với kỳ vọng lớn, cuối cùng rời đi với chút thất vọng.
Khái niệm Plasma lại quay trở lại trước mắt công chúng. Trong bài phát biểu của Vitalik, ông đề cập rằng Plasma có thể tránh được vấn đề khả năng sẵn có dữ liệu (data availability), giảm đáng kể phí giao dịch. Nhưng thực chất đây chỉ là "cơm nguội hâm lại", ý kiến khen chê trái chiều.
Nếu phân loại chủ đề của hội nghị lần này, thực ra rất đơn giản, chủ yếu gồm ba nội dung: Cuộc chiến L2 và xu hướng toàn chuỗi (onmi-chain), Staking và Restaking, Thế giới Tự trị (Autonomous World) và game hoàn toàn trên chuỗi.
Chiến tranh L2 và Toàn chuỗi (Onmi-chain)
Trong Devconnect lần này, các hoạt động về Layer2 trở thành tâm điểm chính.
Ngoài các chuỗi công cộng lâu đời như Polygon, Arbitrum, Zksync, các dự án như Starknet, Linea, Scroll, Taiko, Manta cũng đều có chỗ đứng riêng. Khác với trước đây cạnh tranh về hiệu suất, cuộc đua L2 hiện nay không còn đơn thuần là hạ tầng cơ bản, mà dần chuyển trọng tâm sang thương mại và người dùng.
Nhiều quỹ đầu tư cấp một đã từ bỏ việc đầu tư vào Infra và Layer2 tràn lan, chuyển sang rót vốn vào các ứng dụng tiêu dùng (Consumer). Giống như những thành phố ma trong bất động sản, hiện nay nhiều chuỗi công cộng thiếu ứng dụng, thiếu người dùng, chỉ có một đống nút rỗng. Các trò như tổ chức Odyssey, thu hút các nhóm farm thưởng, dùng Grant kéo dự án, rồi phát hành token – những chiêu cũ kỹ này đã quá quen thuộc. Sự tăng trưởng hệ sinh thái chuỗi công cộng cần những cách chơi mới.
ZK là chất xúc tác xuyên suốt toàn bộ Layer2. Đồng thời, hiện nay nhiều dự án cho biết họ không dám gắn bó hoàn toàn với một Layer2 duy nhất, phần lớn đều triển khai đa chuỗi, đa nút. Xu hướng toàn chuỗi ngày càng mạnh. Trong quá trình này, nhà phát triển đóng vai trò then chốt.
Trao đổi với mọi người, phần lớn đều cho rằng các chuỗi công cộng do phương Tây/Ấn Độ dẫn dắt thì cởi mở hơn, có tinh thần cộng đồng và đội ngũ phục vụ mang tính bình đẳng, một số dự án của người Hoa khá khép kín, giống như một Agency, khó có thể phát triển mạnh.
Mặc dù bị ảnh hưởng bởi thông tin Metamask không phát hành token khiến kỳ vọng về Linea thấp, nhưng trong suốt sự kiện, đội ngũ Linea lại gây ấn tượng hoàn toàn mới mẻ.
Đồng thời, các sàn giao dịch lớn cũng tích cực ra mắt chuỗi công cộng mới. OKX đã công bố Layer2 X1 hợp tác với Polygon; có nguồn tin tiết lộ Foresight cũng đang tích cực chuẩn bị cho một chuỗi công cộng mới.
Cuối cùng, Taiko gây chú ý cả sự kiện với đội quân màu hồng đồng loạt xuất hiện, trong khi Zircuit tổ chức sự kiện dưới lòng đất nhận được phản hồi tích cực.
Mô hình Side Events truyền thống với Panel + Networking giờ đây khó còn hấp dẫn được những người làm Crypto thường xuyên di chuyển toàn cầu. Không chỉ câu chuyện cần mới, hình thức sự kiện cũng phải!
Staking và Restaking
Staking chiếm vị trí quan trọng trong sự kiện lần này. Sau khi Staking Summit kéo dài hai ngày, Restaking Summit tiếp tục tạo sức hút.
Trong sự kiện này, các tổ chức như Buzz, Word bắt đầu tham gia vào lĩnh vực质押, staking phi tập trung cũng trở thành chủ đề thảo luận quan trọng. Những rủi ro như tập trung hóa nhà vận hành nút hay rủi ro không cần gánh nặng lớp đồng thuận mà Vitalik từng đề cập, nay đã có người bắt đầu thử giải quyết. Trong quá trình này, công nghệ DVT cũng phát triển, các doanh nghiệp hạ tầng SSV, Obol kết nối với lớp Validator bắt đầu có người xây dựng thêm. Hệ sinh thái Staking phát triển nhanh chóng. Mặc dù hiện tỷ lệ staking của Ethereum vẫn dao động quanh mức 20%, nhưng nhiều người tin rằng Ethereum sinh lời chắc chắn sẽ là tiền tệ thế hệ mới.
Eigenlayer cũng thể hiện rất nổi bật, tiến triển của Restaking rất khả quan. Theo thống kê sơ bộ, hệ sinh thái Eigenlayer hiện đã có 58 dự án, quy mô hệ sinh thái đồ sộ này thậm chí còn phồn thịnh hơn một số chuỗi công cộng khác.
Từ LSD và LSDFi, đến LST và LSTFi, rồi đến khái niệm mới LRT (Liquidity Restaking Token) và LRTFi xuất hiện nhiều lần tại sự kiện này, các mảnh Lego DeFi của Staking liên tục được xếp chồng. Thậm chí khi tham gia một sự kiện Staking, tôi tận mắt chứng kiến hai founder cùng làm Index LST nhìn nhau ngỡ ngàng. Dù là CDP hay lending đã bị khai thác quá nhiều, nhưng sau khi mainnet Eigenlayer ra mắt vào năm tới, chắc chắn sẽ có một cuộc chiến hút vốn mới.
Một tầng, rồi lại một tầng, và thêm một tầng nữa. Các khối xây dựng DeFi ngày càng cao, đòn bẩy mang lại kích thích và狂欢, nhưng đằng sau đó liệu có phải là một cuộc khủng hoảng mới?
Đáng chú ý, bạn bè từ Lido nói với tôi rằng họ hiện cũng đang chuẩn bị hồ sơ xin ETF, một khi điều kiện chín muồi, Ethereum sinh lời sẽ trở thành tài sản ETF quan trọng.
Thế giới Tự trị (Autonomous World) và Game hoàn toàn trên chuỗi
Trước khi đến, tôi không ngờ rằng cơn gió lớn về AW và game hoàn toàn trên chuỗi (Fully On-Chain Game) lại mạnh đến vậy. Các sự kiện về AW thu hút phần lớn người tham gia. Khi hỏi bạn bè từng tham gia ETH CC và các sự kiện Ethereum khác, hầu hết đều đồng tình rằng nếu phải nói về câu chuyện mới, thì đó chính là Thế giới Tự trị.
Trong đó, việc sử dụng engine MUD để làm game toàn chuỗi trở thành chủ đề thảo luận trọng tâm. Các dự án như Primodium, Redstone được bàn tán nhiều, các khái niệm OP, Plasma, DA, L2 được đưa vào toàn diện. Trong quá trình kết hợp AW và game toàn chuỗi, có ba lĩnh vực值得关注：
(1) Sử dụng ZK để đảm bảo công bằng trong game, bảo vệ quyền riêng tư, các khái niệm tính toán như ZKML cũng mở rộng không gian thiết kế game;
(2) Kết hợp thuộc tính tài chính DeFi, tham khảo kinh nghiệm kinh tế token hiện có, mở rộng phạm vi tương tác tài chính;
(3) Quản trị cộng đồng, phát triển Dapp toàn diện, xây dựng siêu ứng dụng (Hyperapps), cung cấp khuôn mẫu quản trị mới cho thế giới tự trị.
Tất nhiên, khái niệm AW đối với nhiều người vẫn còn nằm ở mức câu chuyện (Narrative). Mỗi người sáng tạo đều là một nhà mộng mơ và nhà văn lớn. Khi bạn thật sự bước vào thế giới do AW xây dựng, dường như bạn thực sự thấy tương lai, nhưng khi bước ra, bạn lại cảm thấy trắng xóa một khoảng.
Ba, Chaos is Ladder: Nơi trật tự sụp đổ, Crypto vàng bạc đầy đường
“Nhìn kìa, người dân ở đây về cơ bản là những kẻ nghiện crypto, nguyên nhân chủ yếu là lạm phát cao và đồng tiền nội tệ liên tục giảm giá, nên bất cứ thứ gì có thể tạo ra thu nhập, họ đều sẵn sàng thử!”
Một KOL địa phương ở Thổ Nhĩ Kỳ nhắn tin cho tôi trên Telegram. Tại Thổ Nhĩ Kỳ, người dân không tin vào đồng Lira, không tin vào ngân hàng, họ sẽ dùng tiết kiệm mua vàng và đất, rồi truyền lại qua các thế hệ.
Một chuyên gia Crypto khác ở Thổ Nhĩ Kỳ cho tôi biết, cả nước có hơn 80 triệu dân, nhưng có 8-10 triệu người nắm giữ tiền mã hóa. Các sàn giao dịch địa phương Paribu và Btctürk đều có hơn 6 triệu người dùng đăng ký tại địa phương. Anh từng là CMO của một tổ chức, Crypto mang lại cho anh rất nhiều财富. Một dữ liệu khác do bạn kể lại: 16% dân số Thổ Nhĩ Kỳ sở hữu ví tiền mã hóa.
Khi ta vượt qua múi giờ, sẽ thấy dù trải qua nhiều mùa đông, thị trường sụp đổ, ở Nam Mỹ, Argentina có ngày càng nhiều tín đồ tiền mã hóa. Là nền kinh tế lớn thứ hai Nam Mỹ, lạm phát năm 2022 đạt gần 100%, người dân bắt đầu chuyển ánh mắt từ USD sang tiền mã hóa. Ở các quốc gia lạm phát quá mức, mức tăng lương của người dân xa xa không đuổi kịp tốc độ tăng giá cả, việc tiết kiệm bị mất giá và thu hẹp tài sản thúc đẩy sự phát triển của stablecoin. Chiến tranh, khủng hoảng kinh tế, nơi trật tự sụp đổ, Chaos is ladder.
Khác với văn hóa Đông Á, ở những quốc gia này có nhiều nữ doanh nhân dũng cảm, sáng tạo hơn. Có lẽ cuộc sống đã đẩy họ vào đường cùng, hoặc có thể là sự phản kháng với sự trói buộc khăn trùm đầu và đạo đức tôn giáo, khi trao đổi với họ, tôi cảm nhận được sức mạnh của sự sống.
Vâng, giống như những nữ chuyên gia tìm kiếm cơ hội trong tuyệt cảnh, đồng tiền vô chủ trỗi dậy từ hỗn loạn, giờ đây cũng đang dần chuyển từ hỗn loạn sang trật tự.
Tại Thổ Nhĩ Kỳ, gần như mọi chuyên gia Crypto tôi gặp đều tin tưởng mãnh liệt vào việc phê duyệt ETF. Có người nói đơn xin của Blackrock rất chuyên nghiệp, họ không bao giờ đánh trận không chuẩn bị; cũng có người phân tích rằng toàn bộ tâm lý thị trường toàn cầu đã gây áp lực lớn lên SEC; thậm chí có người nói họ có nguồn tin nội bộ... Dù sao đi nữa, niềm tin mới là tất cả.
Hiện tại, một bên là câu chuyện Ethereum đang cạn kiệt, bên kia là hệ sinh thái BTC đang lên như diều gặp gió. Với thị trường hiện nay, nhiều cơ hội không nằm ở các tổ chức vốn lớn, không nằm ở VC đầu tư giá trị, mà nằm ở cá nhân. Bước tiếp theo của Ethereum sẽ đi về đâu? Chu kỳ tiếp theo sẽ có những điều kỳ diệu gì?
Ngành công nghiệp này trỗi dậy ở ranh giới giữa trật tự và hỗn loạn, rồi từ bất an tiến tới minh bạch.
Giống như nhiều chuyên gia địa phương ở Thổ Nhĩ Kỳ đang mong đợi chính sách Crypto vào giữa năm 2024, mỗi digital nomad đến Thổ Nhĩ Kỳ tụ họp tại thành phố cổ Roma, nạp đầy niềm tin, rồi quay trở lại khắp nơi trên thế giới.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@0x_claudia
