Dịch vụ theo biến động: Tìm kiếm sự biến động, đi kèm rủi ro mới là linh hồn của sản phẩm tiền mã hóa
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Dịch vụ theo biến động: Tìm kiếm sự biến động, đi kèm rủi ro mới là linh hồn của sản phẩm tiền mã hóa
Khi độ biến động giảm, thị trường vốn quen với việc gánh chịu rủi ro sẽ cảm thấy nhàm chán, điều này dẫn người dùng đến những nơi họ có thể tìm thấy biến động.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: JOEL JOHN, SAURABH, SIDDHARTH
Biên dịch: TechFlow
Đã có lúc nào bạn nghĩ về Archegos Capital? Công ty được thành lập bởi Bill Hwang, cựu nhân viên quỹ Tiger, đã sụp đổ trong đợt điều chỉnh thị trường chứng khoán năm ngoái. Việc một công ty trong giới tài chính phá sản không phải là chuyện hiếm; thỉnh thoảng việc này xảy ra và mọi người rồi cũng sẽ vượt qua.
Ví dụ, những người của Three Arrows Capital vừa vận hành một sàn giao dịch vừa trốn tránh chính phủ Mỹ sau khi vi phạm nghĩa vụ vay nợ. Bạn hiểu ý tôi rồi đấy — thế giới tài chính luôn có những chuyện kỳ lạ như vậy.
Điều thú vị ở Archegos là Bill Hwang cố gắng biến vốn xã hội thành tiền thật. Ông vay từ nhiều ngân hàng đầu tư như Credit Suisse, dùng cổ phiếu mình nắm giữ làm tài sản đảm bảo. Vấn đề nằm ở chỗ Bill sử dụng cùng một nhóm cổ phiếu để mở nhiều hạn mức tín dụng khác nhau với nhiều công ty.
Do đó, 100 USD vốn sở hữu của ông không chỉ hỗ trợ 80 USD hạn mức tín dụng, mà có thể lên tới 600 USD. Bạn biết đấy, kiểu đòn bẩy truyền thống ấy. Rồi thì mọi thứ sụp đổ vào năm ngoái.
Bạn có thể hỏi, chuyện này liên quan gì đến bài viết hôm nay? Trường hợp của Bill Hwang minh họa cách một cá nhân tận dụng “vốn xã hội” để đổi lấy tiền thật.
Lâu nay, vốn xã hội và tài sản ròng luôn được tách biệt. Địa vị có thể mua và thể hiện bằng tiền. Tuy nhiên, việc liên tục khoe khoang về sự giàu có lại bị coi là thiếu tinh tế. Truyền thông đã tách riêng quá trình công bố sự giàu có và địa vị.
Ví dụ, bảng xếp hạng Midas cho bạn biết một nhà đầu tư mạo hiểm giàu đến đâu. Hay danh sách "30 Under 30" của Forbes liệt kê những tỷ phú tiềm năng.
Trong lịch sử, việc tách biệt vốn xã hội và tài sản ròng là rất quan trọng. Cách duy trì trật tự chính trị và xã hội là tiếp tục tạo ảnh hưởng mà không gắn giá cả cụ thể cho nó.
Khi thị trường “định giá” quyền lực chính trị, chúng ta gọi đó là tham nhũng. Ngày nay, các nền tảng xã hội trong lĩnh vực tiền mã hóa đang lý thuyết đảo ngược mối quan hệ này. Bài viết này khám phá lý do tại sao biến động như một dịch vụ đang trở thành chủ đề quan trọng trong các ứng dụng tiền mã hóa, và dự đoán điều gì có thể xảy ra trong vài năm tới.
Nhưng trước tiên, hãy xem biểu đồ dưới đây. Nó giải thích nhiều xu hướng đang diễn ra trong ngành. Biến động của Bitcoin đang ở mức thấp nhất kể từ năm 2016.
Điều này có nghĩa là hầu hết các công cụ và sản phẩm từng thu hút lượng lớn người dùng trong thời kỳ biến động cao giờ đây đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm người dùng. Để tôi giải thích rõ hơn.
-
Nếu mọi người cho rằng Ethereum (ETH) sẽ không tăng trưởng nhanh hơn Matic, họ sẽ không có động lực để đi vay một tài sản kỹ thuật số (ví dụ ETH) nhằm phòng ngừa rủi ro cho tài sản khác (ví dụ Matic).
-
Nếu thị trường không kỳ vọng biến động mạnh trong thời gian ngắn, khối lượng giao dịch trên các sản phẩm quyền chọn gần như bằng không.
-
Nếu trader không thể kiếm lời trong ngắn hạn bằng cách giao dịch một tài sản nào đó, khối lượng giao dịch trên các hợp đồng vĩnh viễn hoặc sản phẩm giao dịch phi tập trung sẽ cạn kiệt.
Hầu hết các sản phẩm trong lĩnh vực tiền mã hóa ngày nay đều phụ thuộc vào biến động để duy trì tính liên quan. Đây không phải là một lỗi, mà là một đặc điểm. Trong thập kỷ qua, giá trị cốt lõi của tiền mã hóa là chuyển tiền một cách đáng tin cậy. Chúng ta đã đạt được điều đó. Chính nhờ biến động, toàn bộ hệ sinh thái DeFi đã được xây dựng, phát triển và kiếm lợi nhuận trong thời kỳ thị trường tăng giá.
Tuy nhiên, thời thế đã thay đổi, như biểu đồ trên cho thấy.
Lãi suất tăng, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng và sự mệt mỏi vì hàng loạt vụ lừa đảo Ponzi trong ngành khiến người dùng mất hứng thú với bộ sản phẩm hiện tại. Điều này có lý do cả. Trong thời kỳ thị trường tăng giá, trader được khuyến khích chấp nhận rủi ro lớn.
Các sản phẩm được thiết kế để phục vụ họ cũng có khối lượng giao dịch cao. Nhưng khi biến động giảm xuống, một thị trường quen với rủi ro sẽ cảm thấy chán nản. Một cách tự nhiên, điều này sẽ dẫn người dùng đến nơi họ có thể tìm thấy biến động. Đây là lý do vì sao các sản phẩm mới ra mắt gần đây, lấy biến động làm điểm nổi bật, lại thu hút nhiều người dùng nhất.
Biến động như một tính năng
Biểu đồ bên dưới cho thấy số lượng người dùng trên Rollbit trong vài tháng qua. Sản phẩm này có gần 4.000 người gửi tiền mỗi ngày. So sánh, OpenSea có khoảng 6.500 người dùng mỗi ngày. Không phải nói Rollbit là ông lớn trong lĩnh vực cờ bạc. Thay vào đó, nó phản ánh cách người dùng đang chuyển từ NFT sang các sản phẩm có độ biến động cao.
Tính đến thời điểm viết bài, Rollbit đã nhận được khoảng 46 triệu USD tiền gửi. Token của họ có FDV 800 triệu USD, tăng gần 100 lần so với một năm trước.
Rollbit là một nền tảng giao dịch công cụ biến động cao và cờ bạc, còn Unibot giúp người dùng dễ dàng mua các tài sản kỹ thuật số ít phổ biến. Giá trị cốt lõi của ứng dụng này rất đơn giản. Nó gói gọn các bước như thiết lập ví MetaMask, quản lý khóa riêng, đăng nhập Uniswap, và tìm cặp giao dịch phù hợp cho bất kỳ ai muốn thực hiện giao dịch nhanh chóng.
Người dùng trung bình trên Unibot tạo ra khoảng 2.600 USD khối lượng giao dịch mỗi ngày; mỗi giao dịch trị giá khoảng 600 USD. Trong một ngày, có 3.400 người dùng giao dịch qua Unibot. Con số này xa lạ với những gì chúng ta thường thấy trên các sàn giao dịch, nhưng kể từ tháng 5 năm nay, nó đã tạo ra gần 2 triệu USD phí.
Rollbit là một sòng bạc, còn Unibot là một công cụ, chuyên giao dịch các altcoin vốn hóa thấp, ít thanh khoản trên các sàn tập trung. $PAAL, $DUUBZ, $RAT, $WAGIEBOT—bạn có biết những cái tên này không? Có lẽ là không. Những token này là những loại có khối lượng giao dịch lớn nhất trên Unibot trong vài ngày qua.
Điều khiến Unibot thú vị là nó phớt lờ nhiều nguyên tắc thông thường khi xây dựng sản phẩm tiền mã hóa. Khóa riêng được truyền qua Telegram dưới dạng văn bản thuần. Sản phẩm sử dụng giao diện trò chuyện thay vì giao diện phức tạp như Binance. Nó thậm chí còn không yêu cầu bạn thiết lập đăng nhập!
Nếu bạn mua token, bạn cần dán địa chỉ hợp đồng thông minh. Tuy nhiên, nó vẫn có khối lượng giao dịch gần 5 triệu USD mỗi ngày. Đây là thành tích mà đa số sản phẩm DeFi được VC đầu tư khó lòng đạt được.
Tư tưởng tương tự đang được áp dụng cho các ứng dụng xây dựng trên Telegram. Chúng đang thu hút sự chú ý và vốn. Bạn có thể dễ dàng nhận ra rằng trader gốc tiền mã hóa phần lớn thời gian dành cho Telegram. Việc sở hữu một giao diện kết hợp thông báo phát hành token mới, bảo vệ MEV và lệnh theo kiểu trò chuyện sẽ cực kỳ mạnh mẽ.
Nhưng đối với tôi, điều này tiết lộ một sự thật khác. Do thiếu biến động, các dòng vốn tiền mã hóa đang di chuyển giữa các sản phẩm đang tiến sâu hơn vào phổ rủi ro cao hơn.
Điều này càng rõ ràng hơn ở FriendTech. Dưới đây là một vài con số bạn nên biết:
-
Trong tuần qua, người sáng tạo hàng đầu trên FriendTech, Cobie, đã kiếm được 142.000 USD.
-
Tổng cộng 52 triệu USD đã chảy vào sản phẩm này. Khoảng 2,7 triệu USD phí đã được phân phối cho người dùng.
-
1,4 triệu giao dịch đã diễn ra trên nền tảng, liên quan đến 113.000 người mua và người bán.
Tất cả những điều này xảy ra với một sản phẩm vừa ra mắt chưa đầy bảy ngày. So sánh với Lens Protocol, FriendTech có số lượng người dùng hoạt động cao gấp mười lần trong tuần qua. Theo dữ liệu từ Tokenterminal, FriendTech có 100.000 người dùng đã xác minh, đăng nhập bằng Twitter, trong khi Lens Protocol chỉ có gần 9.000. Và giống như hầu hết các mạng xã hội, nó cũng có quy luật quyền lực mới nổi của riêng mình.
Biểu đồ bên dưới cho thấy số tiền mà các “người sáng tạo” hàng đầu trên FriendTech kiếm được trong tuần qua.
FriendTech đã làm đúng một vài điều:
-
Nếu không có sự ủng hộ từ các bên như Paradigm, thị trường có thể bỏ qua ứng dụng xã hội này. Khi họ cố gắng thu hút người có ảnh hưởng, quỹ này mang lại giá trị "tín hiệu" cho sản phẩm.
-
Rõ ràng, sản phẩm có sự hợp tác với các influencer. Việc đồng bộ lợi ích với những cá nhân có sức lan tỏa lớn có thể giúp thúc đẩy câu chuyện.
-
Việc FriendTech ra mắt sản phẩm trên Base thay vì Polygon (nơi Lens hiện tại đang hoạt động) là một nước đi rất thông minh.
Xét đến giai đoạn và khởi đầu của FriendTech, đây là chuỗi được chú ý nhất. Họ có thể đã tận dụng mạng xã hội của Lens, nhưng họ chọn tự tạo ra thứ của riêng mình.
Sản phẩm có thể được xây dựng trên Arbitrum, Optimism, Polygon hay các L2 khác không? Có thể. Nhưng không giao thức nào trong số này thu hút được sự chú ý như các dự án trên Base.
Địa vị và vốn
Tôi đưa ra tất cả những con số này vì một lý do. Văn hóa tiền mã hóa được xây dựng dựa trên dòng vốn lưu chuyển. Điều đó hợp lý. Chúng ta đã xây dựng công nghệ cho sổ cái thanh toán toàn cầu, do đó có động lực tạo ra các sản phẩm sử dụng sổ cái này.
Nếu không thể dùng tiền vào sản phẩm đời sống thực tế, thì mục đích tốt nhất của việc di chuyển tiền là gì? À, bạn có thể dùng nó để đầu tư. Nén sự tăng trưởng (hoặc suy giảm) của các khoản đầu tư này vào chu kỳ ngắn, và bạn có một sòng bạc kể chuyện.
Mọi thứ đều là cờ bạc; khác biệt nằm ở khung thời gian và tỷ lệ cược liên quan. Đôi khi tiền mã hóa sử dụng khung thời gian ngắn hơn và tỷ lệ cược kém hơn.
Trong vài quý gần đây, các token khác nhau đã hình thành các câu chuyện mới nổi. Tài sản không thể thay thế (NFT), Tài chính trò chơi (GameFi), Trí tuệ nhân tạo (AI), Cơ sở hạ tầng — mỗi quý đều mang đến một câu chuyện hoàn toàn mới. Một phần nguyên nhân là vì chúng ta yêu thích những câu chuyện.
Ngay cả khi không có cơ sở nào hỗ trợ một token, việc có một câu chuyện mà chúng ta cùng tin tưởng cũng giúp củng cố niềm tin vào các giao dịch có thể huỷ hoại tài sản ròng của bạn. Bạn mất tiền trong một giao dịch tồi, nhưng ít nhất nó có một câu chuyện mạnh mẽ đứng sau.
Các công cụ như Unibot, Rollbit hay FriendTech giải quyết vấn đề thiếu hụt câu chuyện và biến động. FriendTech nâng điều này lên một tầm cao mới, có thể đang chỉ ra hướng đi cho các sản phẩm xã hội Web3.
"Địa vị như một dịch vụ" của Eugene Wei cung cấp một khuôn khổ tuyệt vời để hiểu sự tiến hóa của mạng xã hội. Vào đầu những năm 2000, có thể tranh luận rằng mạng xã hội sẽ trở nên giống với mạng xã hội truyền thống. Tuy nhiên, theo một số báo cáo, thời kỳ đó có tới gần 300 loại mạng xã hội khác nhau. Bạn còn nhớ Orkut, MySpace và Friendster chứ?
Tất cả đều kết thúc bi thảm, giống như nhiều altcoin năm 2017. Vậy Facebook, Instagram và TikTok khác biệt ở điểm nào?
Bài viết của Eugene là một kiệt tác đáng đọc, tôi sẽ tóm tắt ngắn gọn. Nhưng trước khi tiếp tục, hãy xem hình ảnh dưới đây.
Theo Eugene, một mạng xã hội thành công cần đạt được ba yếu tố. Nó phải có giá trị cao trong việc cung cấp vốn xã hội (địa vị) cho cá nhân đăng nội dung, có tính giải trí cao (dopamine), và có một dạng tiện ích nào đó. Quora cung cấp câu trả lời, Pinterest giúp bạn tự tin về gu thẩm mỹ, còn TikTok khiến bạn suy ngẫm liệu tương lai loài người có đáng chờ đợi.
Tất cả các ứng dụng này đều đáp ứng ba tiêu chí mà Eugene nêu ra.
Nhưng làm thế nào để trao địa vị trong một ứng dụng mới nổi? Bạn cần bằng chứng về lao động. Trong giai đoạn đầu của mạng xã hội, những người có thể chứng minh lao động của mình sẽ trở thành "tầng lớp ưu tú". Ví dụ, TikTok chủ yếu thu hút giới trẻ, vì khiêu vũ trên ứng dụng này mang lại nhiều lượt xem hơn so với việc đăng video dài trên YouTube (như Ashwath Damodaran từng làm).
Ngược lại. Các nền tảng chủ yếu bằng chữ như Twitter hay Substack trao địa vị cho những người có thể viết lưu loát. Sinocism của Bill Bishop là một trong những ấn phẩm đầu tiên trên Substack. Nó trao thêm địa vị cho ấn phẩm hơn là cho tác giả, vì lúc đó Bill đã là một nhà văn thành công. Vài năm sau, trong thời kỳ Covid, khi Packy tạo ra Notboring, Twitter khen ngợi khả năng viết của anh.
Địa vị trên mạng xã hội phụ thuộc rất nhiều vào kỹ năng cần thiết để chứng minh lao động, tùy thuộc vào ngữ cảnh cụ thể. Trong tiền mã hóa, nếu bạn là một trader, lợi nhuận đầu cơ đại khái tương đương với "bằng chứng lao động".
Tất cả các mạng xã hội đều cạnh tranh địa vị giữa những người có thể tạo ra bằng chứng lao động trong giai đoạn đầu. Hãy lấy ví dụ về việc ra mắt gần đây của Thread. Tôi dành nửa ngày trên ứng dụng này và nghĩ rằng bản sao Twitter của Meta sẽ là kênh phân phối tuyệt vời cho bản tin này. Nhưng tôi thất vọng vì sản phẩm đã vi phạm hai quy tắc cốt lõi mà Eugene đề cập.
-
Thread trao địa vị cho những cá nhân đã là influencer trên Instagram. Sản phẩm này được xây dựng bằng cách đăng ảnh đã chỉnh sửa kỹ lưỡng và video thú vị. Người dùng có lượng lớn người theo dõi trên Instagram cũng sẽ có nhiều người theo dõi hơn trên Threads.
-
Do sự khác biệt về bối cảnh, phong cách và nội dung, người dùng Threads không còn nhận được bất kỳ tiện ích ý nghĩa nào từ sản phẩm. Mọi người có thể đến Instagram để xem ảnh đã chỉnh sửa. Các nhà văn thực sự không nhìn thấy người theo dõi của họ trên Threads, có nghĩa là họ không có động lực rời khỏi Twitter (hoặc Substack) để bắt đầu lại trên một sản phẩm do influencer chi phối.
Đối với người dùng thể hiện tốt trên Threads, "cuộc chơi" trên sản phẩm này không công bằng và bình đẳng.
Khi tôi viết những dòng này, số lượng người dùng hoạt động trên Threads đã giảm từ 50 triệu trong giai đoạn đầu xuống còn 10 triệu. Để khiến mọi người "làm việc", họ cần phần thưởng có thể kiểm chứng và một cuộc chơi công bằng khiến họ muốn tham gia. Khi một mạng xã hội có đủ người bỏ công sức và có một cơ sở người dùng cho rằng nó hữu ích, nó mới có thể vượt qua vách ngăn thờ ơ.
Các sản phẩm xã hội gốc Web3 từ lâu đã tuyên bố có "tiện ích" vì chúng được cho là có các đặc điểm sau:
-
Tính kết hợp - Người dùng có thể tương tác hoặc tiêu thụ nội dung qua nhiều client khác nhau.
-
Quyền sở hữu người dùng - Một tài khoản trên Lens Protocol khó có thể bị một công ty tập trung tịch thu.
-
Phi tập trung - Lớp lưu trữ và truy vấn có thể phân bố tương đối so với máy chủ mà Meta dùng để vận hành Facebook hay WhatsApp.
Còn có các thuộc tính khác như chống kiểm duyệt và bất biến. Nhưng tôi sẽ tập trung vào ba đặc điểm cốt lõi này, vì không có chống kiểm duyệt thì không thể có sản phẩm xã hội Web3 quy mô lớn. Vấn đề là những "tiện ích" này không đủ để thu hút người dùng sẵn sàng đăng nội dung lên sản phẩm.
Ngày nay, người dùng đăng nội dung trên Twitter (hoặc Substack) vì nơi đó có lượng người xem. Phát hiện, đánh giá cao và tương tác là "tiện ích" trên các nền tảng gốc Web2. Mạng xã hội thế giới truyền thống là những cỗ máy dopamine. Người dùng sẵn sàng để các nhà cung cấp tập trung khai thác dữ liệu của họ vì họ nhận được nhiều sự chú ý hơn so với nền tảng phi tập trung.
Người sáng tạo chấp nhận những thỏa hiệp này trên Web2 để đổi lấy quy mô (sự chú ý) mà nó mang lại. Trong môi trường hiện tại, cách duy nhất để chuyển người sáng tạo từ mạng xã hội Web2 sang cơ sở hạ tầng gốc Web3 là thông qua vốn. Tiền bạc bản thân đã là động lực tốt, và là tiền đề cho vốn xã hội.
Thiên tài của FriendsTech nằm ở việc thay thế nhu cầu về "tiện ích" bằng vốn.
Có thể nói tiền mã hóa mang tính giải trí. Chúng ta làm nhiều việc sai, nhưng giải trí là điều mà chúng ta đã dần nắm bắt được. Tôi sẽ loại bỏ góc nhìn giải trí từ biểu đồ này, và chỉ so sánh vốn xã hội với lợi nhuận đầu cơ.
DAO và NFT đều tuân theo quỹ đạo phát triển rất giống nhau trong giai đoạn đầu. Những người tham gia sớm vào một sản phẩm nhất định nhận được lợi nhuận đầu cơ lớn, điều này cũng đồng nghĩa với địa vị. Khi câu chuyện tan biến, khả năng kiếm thêm tiền bằng cách mua NFT như BAYC dần giảm đi.
Người dùng mua BAYC vào ngày ra mắt hầu như không có địa vị, nhưng lại nhận được lợi nhuận đầu cơ lớn nhất vì họ là người tham gia sớm. Một khi "địa vị" được xác lập qua việc nhiều người nổi tiếng công khai sở hữu NFT đó, lợi nhuận có thể thu được sẽ giảm xuống. Và việc mua ở đỉnh điểm có nghĩa là giao dịch chỉ có một kết quả có thể xảy ra, đó là thua lỗ. Biểu đồ có thể như sau.
Ở đỉnh cao, NFT (như Bored Ape) trao địa vị. Tiện ích của chúng nằm ở việc mở ra mạng lưới bằng cách trở thành một phần của nhóm tinh hoa. Nó cho thấy rằng bạn đã鑄 (mint) NFT từ sớm, hoặc đủ giàu để mua nó vào thời điểm thích hợp. Sở hữu một NFT sẽ trao cho bạn địa vị dựa trên danh tính của những người sở hữu khác. Nhưng khi giá sụp đổ, "tiện ích" (trong bối cảnh địa vị và mạng xã hội) nhanh chóng biến mất.
Mạng xã hội (như Meta) cuối cùng đã gỡ NFT khỏi nền tảng của họ do địa vị tiêu cực gắn liền với những tác phẩm gốc này. Bored Ape trên Twitter trở thành biểu tượng cho lừa đảo, không còn là biểu tượng địa vị. Ngược lại, nó trở thành một tín hiệu ngược, vô số người bán NFT của họ (thường là lỗ) và khôi phục lại ảnh đại diện ban đầu.
Việc xem NFT như công nghệ xã hội Web3 nguyên thủy là một cách suy nghĩ. Nó ánh xạ người dùng và cung cấp cho bạn một mạng xã hội (hoặc cộng đồng) đơn giản dựa trên việc người khác sở hữu gì. Vấn đề của các mạng xã hội này là người dùng nhất quán với lợi nhuận họ có thể thu được từ việc sở hữu những tác phẩm nguyên thủy này. Khi giá sụp đổ, giá trị cảm nhận của mạng xã hội người sở hữu NFT cũng sụp đổ — một hiệu ứng Veblen ngược.
Một loại sản phẩm xã hội Web3 khác tránh được cái bẫy này bằng cách loại bỏ (hoặc hạn chế) hành vi đầu cơ trong sản phẩm. Việc thiếu thuật toán đề xuất có nghĩa là người dùng đăng nội dung xuất sắc trên các nền tảng như Mirror sẽ không được người khác phát hiện. Khác với Substack hay BeeHiiv, hầu hết các mạng xã hội được xây dựng dựa trên nguyên tắc gốc Web3 kiên trì với quan điểm trung lập, và không thu hút người sáng tạo bằng bất kỳ động lực có ý nghĩa nào.
Điều này có nghĩa là người dùng đăng nội dung trên sản phẩm xã hội Web3 có thể mất cả địa vị lẫn lợi nhuận tiềm năng, vì sản phẩm được phân phối qua các nền tảng như Twitter có thể mang lại cơ hội kinh doanh.
Điểm tinh tế của Mirror là cho phép người dùng phát hành NFT và có thể thương mại hóa. Tuy nhiên, NFT mang lại lợi nhuận một lần hạn chế cho người sáng tạo. Bạn có thể hy vọng nhận được tiền bản quyền từ NFT để tiếp tục tài trợ cho bản thân, nhưng điều đó chỉ là giả định, không phải điều chắc chắn. Vì vậy, mặc dù nền tảng này có nhiều chức năng, nhưng trừ khi bạn là người sáng tạo nổi tiếng, nó không thể thu hút người dùng về mặt địa vị và lợi nhuận đầu cơ.
Biểu đồ bên dưới tóm tắt quan điểm của tôi về các sản phẩm xã hội gốc Web3. Khi một sản phẩm không thể tạo ra của cải hoặc phân phối nội dung, nó không thể đạt được mục tiêu là một cỗ máy kích thích dopamine. Người dùng sẽ tiếp tục sử dụng nền tảng hiện tại (như Twitter) và không muốn thử nền tảng mới.
Một sản phẩm có thể được xây dựng trên một chuỗi cho phép hàng triệu giao dịch với chi phí gần bằng không, đồng thời cho phép người dùng sở hữu, lọc, giao dịch hoặc cho thuê dữ liệu của họ. Nhưng cho đến khi cơ chế khuyến khích được đồng bộ, người dùng sẽ không đổ xô đến sản phẩm đó. Những viễn cảnh lý tưởng về cách công nghệ phát triển hiếm khi trở thành hiện thực, cho đến khi hành vi người dùng được nghiên cứu kỹ lưỡng.
Trước đây, cộng đồng token là một "mạng xã hội" gồm những cá nhân có động lực nhất quán. Sản phẩm chính là giá token. Các mạng xã hội ngày nay nhằm vượt ra ngoài thị trường ngách "nhà đầu tư token".
Chúng ta càng có nhiều người dùng nhỏ lẻ trong sản phẩm, thì chúng ta càng xa rời những lựa chọn thiết kế mà các thành viên cộng đồng trước đây cho là bình thường.
Hợp nhất hai thế giới
Lịch sử, đồ thị xã hội bạn có trên chuỗi và đồ thị xã hội bạn có ngoài chuỗi chưa từng tương tác với nhau.
FriendTech rõ ràng đã hợp nhất đồ thị xã hội Web2 với sản phẩm xã hội Web3. Nó tận dụng đồ thị xã hội Web2 của mọi người để tự quảng bá bằng cách tự động đăng tweet từ tài khoản Twitter của họ mà không cần sự cho phép.
Bằng cách này, sản phẩm đã thành công trong việc hoàn thành phần khó khăn nhất trong việc khởi động một mạng xã hội mới từ con số 0: tìm bạn bè trên mạng xã hội mới. Khi bạn đăng ký TikTok, Instagram và gần đây là Substack, sản phẩm sẽ yêu cầu quyền đồng bộ danh bạ điện thoại của bạn lên máy chủ của họ.
Sau đó, sản phẩm ánh xạ số điện thoại với người dùng nền tảng và đề xuất họ làm bạn bè của bạn. WhatsApp đi xa hơn, cho phép bạn nhắn tin cho những người có số điện thoại được lưu trong điện thoại bạn.
Bằng cách hợp nhất đồ thị xã hội ngoài chuỗi của bạn với hành vi trên chuỗi, sản phẩm làm giảm "năng lượng kích hoạt" cần thiết để người dùng nghiện. Người dùng không còn phải mất thời gian thiết lập ví. Một trong những thao tác đầu tiên của bạn trên sản phẩm là "mua" cổ phần của chính bạn, điều này đặt kỳ vọng về những gì sản phẩm sẽ khiến bạn làm.
Từ đó, bạn có thể dùng phần Khám phá hoặc Phổ biến để tìm bạn bè. Những người bạn này sau đó sẽ nhận được thông báo rằng bạn đã đăng ký sản phẩm, từ đó có động lực mua cổ phần của bạn.
Giá trị cổ phần của bạn càng cao, địa vị bạn nhận được càng lớn. Điều thú vị ở FriendTech là nó đặt ra một mức giá thương mại công khai, có thể kiểm chứng cho đồ thị xã hội của mọi người. Và không chỉ đơn thuần là kích thước đồ thị xã hội. Cobie có gần 740.000 người theo dõi trên Twitter, trong khi 0xRacer chỉ có gần 16.000 người theo dõi, nhưng người sau lại có vốn hóa cao hơn trên FriendTech.
Sản phẩm xác minh mức độ sẵn sàng chi tiền của mọi người cho cổ phần của bạn. Đây là một cách đo lường mức độ sẵn sàng chi tiền của người theo dõi cho nơi họ đặt sự chú ý (tư tưởng) — một thước đo phổ biến thuần khiết hơn. Trong thời đại mà ai cũng có thể nổi tiếng trong 15 phút, người sáng tạo có thể kiếm được bản quyền 100.000 USD sẽ nổi bật so với những người khác.
FriendTech là một kênh biến vốn xã hội của bạn thành lợi nhuận đầu cơ. Biểu đồ trông gần giống với biểu đồ bên dưới. Xưa nay, nếu bạn giao dịch altcoin và kiếm được rất nhiều tiền, điều đó không có nhiều ý nghĩa bên ngoài lĩnh vực tiền mã hóa. Các sản phẩm xã hội Web3 (như FriendTech) làm mờ ranh giới giữa ảnh hưởng trong thế giới thực và của cải bạn tạo ra từ hành vi trên chuỗi.
Xưa nay, chúng ta từng nghĩ thế giới "trên chuỗi" chỉ là một tập con hạn chế của ví. Tùy theo danh mục hoặc đường thời gian liên quan, số lượng người dùng trong các loại sản phẩm này dao động từ 4 triệu (DeFi) đến 15 triệu (NFT). Bằng cách làm mờ ranh giới giữa đồ thị xã hội trên Twitter và blockchain, FriendTech đã thả con mèo ra khỏi túi. (Con mèo trước là Bitclout, tôi biết kết cục không tốt).
Xu hướng "hợp nhất đồ thị xã hội" này không phải là mới. Twitter tích hợp NFT vào sản phẩm, Meta cố gắng cho phép người dùng liên kết NFT với hồ sơ cá nhân, đều là các biến thể của việc hợp nhất đồ thị xã hội. Nhưng nơi hợp nhất một cách tinh tế là Reddit. Trên Reddit đã鑄 (mint) 16 triệu NFT mà không gây ra cơn sốt đầu cơ.
Danh mục sản phẩm xã hội Web3 tiếp theo sẽ tương tự như vậy, kết hợp đồ thị xã hội với biến động để tăng trưởng. Mirror có thể tích hợp đồ thị Twitter vào sản phẩm. Lens (hoặc sản phẩm xây dựng trên nó) có thể thử phát hiện người theo dõi Twitter của bạn qua handle Lens.
Nhưng trước khi hành vi đầu cơ thúc đẩy dòng vốn quy mô lớn, đa số các sản phẩm này sẽ (không may) không thu hút đủ sự chú ý.
Nếu sản phẩm có đủ tiện ích, mạng xã hội có thể tự duy trì sau khi người dùng chán trò chơi vốn xã hội. Instagram tích hợp ảnh biến mất (Snapchat) hoặc Reels (TikTok) là ví dụ về mạng xã hội mở rộng bộ sản phẩm để duy trì tính liên quan sau khi trò chơi địa vị kết thúc.
Lý do các sản phẩm xã hội gốc Web3 phải phụ thuộc nặng nề vào dòng vốn là vì những tiện ích này vẫn chưa được thiết lập. Trước khi có đồ thị xã hội đủ lớn để giữ chân người dùng, biến động là một dịch vụ.
Hành vi mạo hiểm
Các sản phẩm trên internet chỉ đạt đến độ trưởng thành hoàn toàn khi người dùng trêu chọc nhau. Hiện tượng này xảy ra khắp nơi. Từ bình luận YouTube đến đánh giá Amazon, thậm chí cả Uber. Các sản phẩm gốc Web3 vẫn chưa đạt đến mức người dùng đủ đa dạng để thúc đẩy việc kết bạn mới. Thay vào đó, chúng ta có khả năng tạo ra các điểm tụ vốn có thể hoặc không thể tạo ra giá trị về lâu dài.
Bạn có thể trả tiền cho nội dung mà không cần tiền mã hóa. Bạn có thể vận hành một nhóm Telegram trả phí. Không cần thiết phải dùng đường cong trái phiếu để thương mại hóa nội dung của bạn. Tôi nghi ngờ bất kỳ người sáng tạo nào thực sự cần Friend.tech để trở thành người sáng tạo tốt hơn. Hãy nghĩ về điều này: John Lennon, Beethoven và Michelangelo đều dựa vào yếu tố tài chính trong sự nghiệp của họ. Nhưng họ không cần một mô hình Ponzi trên chuỗi để đạt được thành công. Các sản phẩm xã hội Web3 sẽ giải quyết vấn đề tài chính hóa mọi người. Đây có phải là một kết quả mong muốn? Tôi không biết.
Xưa nay, để tạo ra của cải, bạn phải ra mắt một giao thức (như Aave) hoặc vận hành một cộng đồng (như BAYC). Xã hội Web3 sẽ cho phép mọi người tạo ra của cải từ đồ thị xã hội của họ chỉ bằng vài cú nhấp chuột. Xét đến rủi ro pháp lý, nhiều người sáng tạo có lượng lớn người theo dõi có thể sẽ tránh theo xu hướng, điều này sẽ để lại ngành chỉ với một nhóm nhỏ những người làm tài chính sẵn sàng chấp nhận rủi ro.
Bạn còn nhớ Threads chứ? Chúng ta có thể sớm thấy điều đó trong xã hội Web3.
Điều này có nghĩa là chúng ta sẽ tiếp tục chứng kiến các hành vi mạo hiểm liên quan đến tiền bạc và danh tiếng. NFT cho phép người nổi tiếng phát hành tài sản kỹ thuật số và thương mại hóa đồ thị xã hội của họ. Nhưng chúng cũng dẫn đến vô số vụ lừa đảo. Như mọi công nghệ nguyên thủy, chúng ta sẽ chứng kiến một giai đoạn cuồng nhiệt, khi các sản phẩm xã hội gốc Web3 được thổi phồng là tương lai của nội dung.
Với FriendTech, tôi tạm thời giữ thái độ hoài nghi. LooksRare, Blur và nhiều sản phẩm khác từng khiến tôi cảm thấy tự ti. Bạn bắt đầu với thái độ lạc quan về triển vọng, nhưng khi phần thưởng (airdrop) ngừng lại, người dùng chuyển sang nơi khác. Miễn là còn airdrop và bản quyền, bạn không thể xác minh được phần nào trong người dùng sản phẩm là thật. FriendTech có một tab airdrop trong sản phẩm. Người sáng tạo trên nền tảng có động lực phân phối cho nhiều người dùng hơn do liên quan đến bản quyền.
Hiện tại, một trong những kết quả tồi tệ nhất có thể xảy ra với FriendTech là hiệu ứng mạng ngược. Giả sử phần lớn người dùng trong cộng đồng chịu tổn thất khi nắm giữ cổ phần của người sáng tạo, động lực tương tác với người sáng tạo sẽ giảm dần. Đối với người sáng tạo, kiếm tiền là tuyệt vời. (Tôi hiểu, tôi biết). Bạn cần trả hóa đơn. Nhưng việc có một bộ phận khán giả không quan tâm đến nội dung của bạn là một hình phạt. Những công cụ như FriendTech hiện tại có thể làm là cho phép người dùng xây dựng danh mục đầu tư qua đồ thị xã hội. Và danh mục đầu tư, giống như ví tiền mã hóa của chúng ta, có thể chịu tổn thất lớn.
Xưa nay, người sáng tạo phải cạnh tranh với nhau để giành sự chú ý. Các sản phẩm xã hội Web3 kết hợp yếu tố giao dịch, danh tiếng hoặc nội dung sẽ khiến người sáng tạo không còn cạnh tranh cho một tài sản khan hiếm — thời gian mà mọi người sẵn sàng dành cho nội dung của họ.
Tôi hoài nghi về điều này, nhưng ngày càng rõ ràng rằng biến động là một trong những chất xúc tác mạnh mẽ nhất cho sản phẩm xã hội Web3 ra mắt thị trường.
Lý do như sau. Trong tuần qua, khoảng 100.000 người đã đăng ký FriendTech. Những người dùng này tìm kiếm rủi ro, chứ không phải nội dung. Bạn có thể phát triển các sản phẩm tuyệt vời nhắm vào người tham gia bán lẻ. Nhưng họ không có kiến thức nền về tiền mã hóa. Cách duy nhất để sản phẩm đạt được mức tăng trưởng đủ lớn nhằm khởi động hiệu ứng mạng quy mô lớn, thu hút người dùng bán lẻ, là thu hút người dùng gốc tiền mã hóa và làm họ giàu lên thông qua bản quyền hoặc airdrop trên sản phẩm.
Dù chúng ta có thích hay không, quá trình này đều liên quan đến hành vi đầu cơ. Chúng ta có thể phớt lờ nó, nhưng mức độ quan tâm của mọi người đến sự phi tập trung không cao như chúng ta tưởng. Họ quan tâm nhiều hơn đến việc sản phẩm làm được gì cho họ, chứ không phải số lượng tiến sĩ quyết định cơ chế đồng thuận trên blockchain.
Trong lĩnh vực tiền mã hóa, "tông giọng" luôn là biến động. Xã hội Web3 kết hợp biến động và đồ thị xã hội. Nó có thể thúc đẩy sự điên cuồng tập thể. Khi nghĩ về cách mọi thứ có thể phát triển, tôi cảm thấy sợ hãi. Nhưng như các chu kỳ công nghệ khác, tôi nghĩ nó có thể mang lại sức sống mới cho các công nghệ nguyên thủy như DAO, vốn đã bị lãng quên từ lâu.
Cho đến khi các cơ quan quản lý hành động theo cách thức có ý nghĩa, chúng ta sẽ tiếp tục chứng kiến các nhà phát triển làm mờ ranh giới giữa điều chấp nhận được và không chấp nhận được.
Một cách mỉa mai, chúng ta đã từng có những thí nghiệm như vậy. Steemit và Bitclout là những ví dụ tôi nghĩ đến. Cơn sốt NFT cũng là một vòng lặp tương tự. Nếu giả định rằng chu kỳ phân bổ vốn trong một danh mục sản phẩm mới sẽ không lặp lại các mô hình trên, thì đó là hành vi trí tuệ không trung thực.
Tiền mã hóa sẽ phải chuyển từ một sản phẩm “giao dịch” sang một sản phẩm “nền kinh tế chú ý” để đạt được cơ sở người dùng như internet ngày nay. Tầng công nghệ cần có khả năng thúc đẩy các trường hợp sử dụng thu hút sự chú ý của chúng ta thay vì tiền bạc. Game Web3 và mạng xã hội rất phù hợp với chức năng này. Chúng ta vẫn chưa có cơ chế để thu hút người sáng tạo với động lực đúng đắn.
Năm 1997, Internet có khoảng 13 triệu người. Còn ngày nay, có 3 tỷ người. Các sản phẩm xã hội Web3 ngày nay là các nền tảng đầu cơ vì chúng ta vẫn chưa tìm ra cách thu hút người dùng thông thường mà không khiến họ thua lỗ.
Phần lớn công việc ngành cần làm không nằm ở L2 hoàn toàn mới hay sàn giao dịch phi tập trung, mà là tìm ra các mô hình kinh doanh có thể tận dụng công nghệ chúng ta đã phát triển. Mượn lời Janet L Yellen: đầu cơ là một đặc điểm tạm thời.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@joel_john95
