Từ EthStorage, nhìn lại赛道 lưu trữ phi tập trung bị thị trường "lạnh nhạt"
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Từ EthStorage, nhìn lại赛道 lưu trữ phi tập trung bị thị trường "lạnh nhạt"
Lưu trữ là một trong ba trụ cột của mạng Web3, chỉ khi lưu trữ phi tập trung được triển khai thực tế thì mới thực sự đạt được quyền sở hữu dữ liệu và mạng chủ quyền; nếu không, việc phát triển mạng blockchain với cái giá đánh đổi là hiệu suất tập trung sẽ không có nhiều ý nghĩa.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Alfred, LD Capital
Một trong những lĩnh vực thu hút sự chú ý nhất năm nay có lẽ là mảng mở rộng khả năng mở rộng của blockchain - lớp L2. Sau khi triển khai thành công, tốc độ xử lý nhanh hơn và chi phí thấp hơn sẽ thúc đẩy sự phát triển dần mạnh mẽ của các ứng dụng Web3. Trong tương lai, lượng lớn dữ liệu được tạo ra sẽ làm gia tăng đột biến nhu cầu về lưu trữ. Bài viết này sẽ tập trung vào EthStorage – dự án đứng đầu tại EDCON Super Demo năm nay, để nhìn lại mảng lưu trữ phi tập trung – một lĩnh vực gần đây ít được quan tâm nhưng tiềm năng rất lớn.
1. Quá trình phát triển của mạng lưu trữ
Thống nhất (consensus), tính toán và lưu trữ được gọi là ba trụ cột chính và cơ sở hạ tầng nền tảng của Web3. Khi có dữ liệu và thông tin được tạo ra, cần phải có nơi lưu trữ. Kể từ khi máy tính ra đời, công nghệ lưu trữ đã không ngừng tìm kiếm và đột phá, được chia thành bốn giai đoạn trong bài viết này.
1. Lưu trữ tập trung: Lưu trữ phân tán + Quản lý tập trung
Ban đầu, máy tính sử dụng băng giấy để ghi dữ liệu, sau đó IBM chế tạo ổ cứng đầu tiên vào năm 1956 làm phương tiện lưu trữ, đánh dấu bước chuyển sang mô hình lưu trữ máy tính như hiện nay.
Các thiết bị lưu trữ tập trung tiếp tục được cải tiến qua thời gian – đĩa cứng, băng từ, thẻ nhớ, SSD,… Tuy nhiên kiến trúc lưu trữ vẫn cố định: thiết bị đầu cuối có thể truy cập và yêu cầu dữ liệu thông qua mạng đến nguồn tài nguyên lưu trữ, song tất cả tài nguyên đều tập trung tại một vị trí trung tâm hoặc máy chủ duy nhất, được kiểm soát và quản lý tập trung.
2. Lưu trữ đám mây: Lưu trữ phân tán + Quản lý tập trung
Năm 2006, Amazon AWS ra mắt dịch vụ lưu trữ đám mây EC2 và S3, mở ra một kỷ nguyên mới cho lưu trữ. Microsoft, Google, Alibaba cũng lần lượt tham gia, trở thành phương thức lưu trữ phổ biến nhất hiện nay.
Lưu trữ đám mây áp dụng kiến trúc lưu trữ phân tán, dùng nhiều máy chủ để lưu dữ liệu riêng lẻ, chia nhỏ và sao lưu dữ liệu trên nhiều máy chủ khác nhau, giảm thiểu rủi ro lỗi điểm đơn, đồng thời có ưu điểm như giảm dư thừa dữ liệu, dễ dàng mở rộng linh hoạt. Tuy nhiên, các máy chủ lưu trữ đám mây đều do nhà cung cấp dịch vụ quản lý tập trung, người dùng không thực sự kiểm soát dữ liệu của mình.
3. Lưu trữ blockchain truyền thống: Lưu trữ phân tán, toàn nút + Quản lý phi tập trung
Kể từ khi Bitcoin ra đời, lưu trữ mạng blockchain đã trở thành giải pháp đối lập với mô hình lưu trữ và quản lý tập trung. Blockchain đảm bảo an toàn dữ liệu và bất biến thông qua lưu trữ phân tán, cơ chế đồng thuận và xác minh giao dịch, đồng thời đáp ứng đặc điểm lưu trữ và quản lý phi tập trung.
Tuy nhiên, chi phí lưu trữ trên các mạng blockchain như Bitcoin hay Ethereum rất cao, hiệu quả thấp. Nguyên nhân là vì kiến trúc mạng của các blockchain này không được thiết kế theo hướng tối ưu lưu trữ – mỗi nút đều phải lưu một bản sao dữ liệu đầy đủ, trong khi dung lượng khối lại hạn chế. Ví dụ, lưu một bức ảnh NFT Bored Ape trên mạng Bitcoin hoặc Ethereum có thể tốn hàng trăm USD trở lên.
Nguồn: Fundamental Labs
4. Lưu trữ phi tập trung Web3: Lưu trữ phân tán, đa nút + Quản lý phi tập trung
Do việc lưu trữ trực tiếp dữ liệu trên blockchain rất tốn kém, nhiều giải pháp và dự án lưu trữ phi tập trung Web3 đã xuất hiện, ví dụ như IPFS, Filecoin, Storj, Arweave, Swarm, EthStorage,... Các dự án này nhằm mục tiêu mở rộng không gian lưu trữ và giảm chi phí, trong khi vẫn giữ được đặc điểm lưu trữ và quản lý phi tập trung, bằng cách kết hợp các công nghệ như chia nhỏ dữ liệu, lưu trữ đa nút, chứng minh trên chuỗi, v.v.
2. Mô-đun hóa ETH và Máy tính toàn cầu
1. Mô-đun hóa ETH
Kể từ khi ETH đề ra lộ trình tập trung vào Rollup vào năm 2021, quá trình mô-đun hóa Ethereum bắt đầu hình thành – tách biệt các tầng chức năng của một blockchain đơn khối (*monolithic blockchain) thành các phần riêng biệt, mỗi phần do một mô-đun hoặc chuỗi chuyên biệt đảm nhiệm nhằm mở rộng quy mô. Hướng đi này cũng được Vitalik gọi là "kết cục" (Endgame).
Blockchain đại diện như Ethereum được chia thành bốn tầng chính:
(1) Tầng thực thi (*Execution Layer): Xử lý giao dịch, thực thi hợp đồng thông minh và tính toán
(2) Tầng thanh toán (*Settlement Layer): Xác minh kết quả thực thi, giải quyết tranh chấp và cam kết trạng thái
(3) Tầng đồng thuận (*Consensus Layer): Quyết định thứ tự, tính hợp lệ của giao dịch và sự nhất quán giữa các nút
(4) Tầng sẵn sàng dữ liệu (*Data Availability Layer): Đảm bảo dữ liệu có thể được truy cập, lưu trữ và xác minh
Trên blockchain đơn khối, một chuỗi duy nhất thực hiện cả bốn chức năng, dẫn đến "bài toán nan giải blockchain" (blockchain trilemma). Việc mô-đun hóa giúp tách bốn chức năng này thành các tầng chuyên biệt, giải quyết từng vấn đề riêng lẻ.
Sau khi mô-đun hóa, chuỗi chính ETH trở thành L1, trên đó xuất hiện nhiều L2 đóng vai trò chủ yếu là tầng thực thi cho ETH. Ví dụ, các L2 dựa trên OP Stack cũng phát triển kiến trúc mô-đun để tăng khả năng mở rộng trong tương lai. Theo hướng đi mô-đun hóa + Rollup, ETH trong tương lai sẽ tập trung chủ yếu vào tầng sẵn sàng dữ liệu (*DA) và tầng đồng thuận, trở thành lớp nền tảng an toàn và phổ biến nhất, còn các chức năng khác sẽ được nâng cấp thông qua các chuỗi và giải pháp riêng, từ đó mở rộng toàn bộ hệ sinh thái ETH.
2. Máy tính toàn cầu
Mục tiêu của Ethereum là xây dựng một siêu máy tính toàn cầu. Hiện tại, Ethereum đã làm tốt về mặt bảo mật, nhưng vẫn đang nỗ lực vượt qua giới hạn về khả năng mở rộng. Rollup là hướng đi quan trọng để giải quyết bài toán mở rộng, và mô hình mô-đun hóa có thể phần nào giải quyết bài toán tam giác blockchain. Tuy nhiên, để trở thành siêu máy tính toàn cầu, cần phải đối mặt với ba thách thức: đồng thuận, tính toán và lưu trữ – ba yếu tố này ràng buộc lẫn nhau.
Nguồn: “Towards World Supercomputer”
Việc ưu tiên khác nhau trong bài toán tam giác này dẫn đến những sự đánh đổi khác nhau:
Sổ cái đồng thuận mạnh: Về bản chất cần lặp lại lưu trữ và tính toán, do đó không phù hợp để mở rộng khả năng lưu trữ và tính toán.
Khả năng tính toán mạnh: Cần lặp lại sử dụng cơ chế đồng thuận khi thực hiện nhiều tác vụ tính toán và chứng minh, do đó không phù hợp với lưu trữ quy mô lớn.
Khả năng lưu trữ mạnh: Cần lặp lại sử dụng cơ chế đồng thuận khi thực hiện chứng minh ngẫu nhiên thường xuyên, do đó không phù hợp với tính toán.
Hiện tại, các giải pháp L2 truyền thống vẫn đối mặt với bài toán cân bằng giữa bộ sắp xếp tập trung và hiệu suất tính toán, đồng thời không thể cung cấp khả năng lưu trữ mạnh. Các tác giả bài viết “Towards World Supercomputer” đã đề xuất mô hình “siêu máy tính toàn cầu theo vùng chức năng” làm kiến trúc nền tảng, mở rộng từng phần riêng biệt để giải quyết bài toán tam giác.
Cuối cùng, siêu máy tính toàn cầu sẽ gồm ba mạng P2P cấu trúc topo khác biệt, giống như lắp ráp một máy tính vật lý – kết nối sổ cái đồng thuận, mạng tính toán và mạng lưu trữ thông qua công nghệ zero-knowledge proof và các “bus không tin cậy” (*connectors), để tạo thành siêu máy tính toàn cầu. Ngoài ra, có thể thêm các thành phần khác tùy theo nhu cầu ứng dụng cụ thể. Việc lựa chọn và kết nối hợp lý từng thành phần sẽ đạt được sự cân bằng giữa sổ cái đồng thuận, khả năng tính toán và dung lượng lưu trữ, đảm bảo tính phi tập trung, hiệu suất cao và an toàn cho siêu máy tính toàn cầu. Trong kiến trúc này, EthStorage đóng vai trò là giải pháp lưu trữ.
Nguồn: “Towards World Supercomputer”
Nếu dựa trên khung này, quy trình giao dịch của siêu máy tính toàn cầu Ethereum sẽ gồm các bước sau:
(1) Đồng thuận: Dùng Ethereum để xử lý và đạt đồng thuận giao dịch.
(2) Tính toán: Mạng zkOracle nhanh chóng xác minh các bằng chứng và dữ liệu đồng thuận được truyền qua bus zkPoS, thực hiện các tính toán ngoài chuỗi liên quan.
(3) Đồng thuận: Trong một số trường hợp như tự động hóa hoặc học máy, mạng tính toán sẽ gửi lại dữ liệu và giao dịch về Ethereum hoặc EthStorage thông qua bằng chứng.
(4) Lưu trữ: Với việc lưu trữ lượng lớn dữ liệu từ Ethereum (*ví dụ: metadata NFT), zkPoS đóng vai trò trung gian giữa hợp đồng thông minh Ethereum và EthStorage.
Nguồn: “Towards World Supercomputer”
3. ETH Storage
1. Giới thiệu
EthStorage là giải pháp lớp hai (L2) đầu tiên cung cấp khả năng lưu trữ động có thể lập trình dựa trên tính sẵn sàng dữ liệu (*Data Availability) của Ethereum, có thể mở rộng dung lượng lưu trữ có thể lập trình lên hàng trăm TB thậm chí PB, với chi phí chỉ bằng 1/100 đến 1/1000 so với hiện tại.
Đội ngũ đã hai lần nhận được tài trợ (*Grant) từ Quỹ Ethereum, hỗ trợ nghiên cứu về tính sẵn sàng dữ liệu (*Data Availability) và chứng minh tập dữ liệu động L2 sử dụng hợp đồng L1 Ethereum. Dự án cũng giành giải nhất tại EDCON Super Demo 2023.
2. Đặc điểm kỹ thuật
(1) Tích hợp sâu với ETH
Client của EthStorage là siêu tập hợp (*superset) của client Ethereum Geth, nghĩa là khi chạy nút EthStorage, nút vẫn có thể tham gia bình thường vào mọi quy trình của Ethereum. Một nút có thể vừa là validator của Ethereum, vừa là nút dữ liệu của EthStorage. Mỗi module Data Provider của nút EthStorage sẽ khởi tạo yêu cầu kết nối với các module Data Provider khác, và khi chúng kết nối với nhau, thực tế đã tạo thành một mạng lưu trữ phi tập trung.
Nguồn: “EthStorage – Lớp lưu trữ L2 đầu tiên của Ethereum”
Người dùng EthStorage có thể trực tiếp dùng ví hiện có để tương tác với mọi ứng dụng xây dựng trên nền tảng lưu trữ – dù là NFT, mạng xã hội phi tập trung hay game phi tập trung – giảm thiểu tối đa rào cản gia nhập. Đồng thời, EthStorage tương thích EVM mang lại khả năng tương tác tuyệt vời cho hợp đồng thông minh. Ví dụ, nếu người dùng A muốn đặt hình ảnh cho NFT vừa mint, với EthStorage, A chỉ cần thực hiện một giao dịch Ethereum; còn khi dùng Arweave, A cần thực hiện 1 giao dịch Arweave và 2 giao dịch Ethereum, và không thể thực hiện đồng bộ như EthStorage.
Nguồn: “EthStorage – Lớp lưu trữ L2 đầu tiên của Ethereum”
(2) Giải pháp phi tập trung L2 dựa trên tầng DA
EthStorage thực tế sử dụng kiến trúc tương tự L2: triển khai một hợp đồng lưu trữ trên Ethereum làm cổng vào thao tác dữ liệu cho EthStorage, đồng thời bằng chứng lưu trữ dữ liệu ngoài chuỗi (*off-chain storage data) của các nút dữ liệu cũng cần được xác minh qua hợp đồng này.
So sánh với các L2 hiện nay:
Rollup (L2) lưu trữ cây trạng thái ngoài chuỗi, cam kết (*commitment) trên chuỗi là gốc cây trạng thái; đồng thời, sau khi nhận dữ liệu mới, Rollup cần thực hiện giao dịch ngoài chuỗi để hoàn tất quá trình chuyển trạng thái, tạo cây trạng thái mới;
EthStorage lưu trữ dữ liệu ngoài chuỗi, cam kết (*commitment) trên chuỗi là bằng chứng lưu trữ dữ liệu; sau khi nhận yêu cầu cập nhật dữ liệu lưu trữ, EthStorage sẽ tạo lại bằng chứng lưu trữ mới cho dữ liệu đó.
Như vậy, các giải pháp Optimism Rollup hay ZK-Rollup hiện nay tập trung mở rộng khả năng tính toán của Ethereum, trong khi EthStorage Rollup tập trung mở rộng khả năng lưu trữ dữ liệu của Ethereum.
Đồng thời, EthStorage là một tầng lưu trữ mô-đun – miễn là có EVM và tầng DA để giảm chi phí lưu trữ, nó có thể chạy trên bất kỳ blockchain nào (*tuy nhiên hiện nay nhiều Layer1 chưa có tầng DA), thậm chí cả trên Layer2. Ví dụ, EthStorage hiện đang xem xét cách dùng công nghệ của mình để triển khai chứng minh gian lận trên Optimism, và đã kích hoạt tầng DA tương ứng trên Optimism.
(3) Hỗ trợ lưu trữ động
Filecoin và Arweave, xét về kiến trúc hệ thống, chủ yếu phục vụ lưu trữ tĩnh – lượng lớn dữ liệu có thể tải lên lưu trữ phi tập trung, nhưng không thể sửa đổi hay xóa, chỉ có thể tải lên phiên bản mới. Nhờ mô hình lưu trữ key-value, EthStorage hỗ trợ CRUD – tạo dữ liệu mới, cập nhật, đọc và xóa dữ liệu lưu trữ. Điều này dễ thực hiện trong lưu trữ tập trung, nhưng hiện nay trong lĩnh vực lưu trữ phi tập trung, chỉ có EthStorage làm được điều này.
Nguồn: Chính thức EthStorage
(4) Tạo giao thức truy cập mạng cho Ethereum
Trong Internet Web2, các hành vi như duyệt web, gửi email, tải file đều phụ thuộc vào giao thức HTTP – một trong những giao thức phổ biến nhất trên Internet. HTTP định nghĩa cách thức trao đổi và truyền tải tài nguyên giữa client và server. URL là định danh chỉ vị trí của các tài nguyên trên Internet. Khi nhập địa chỉ web hoặc nhấn vào liên kết trong trình duyệt, một yêu cầu HTTP sẽ được kích hoạt, dùng URL để xác định tài nguyên cần truy cập. Trình duyệt sẽ phân tích URL, dùng giao thức HTTP giao tiếp với server, yêu cầu tài nguyên cụ thể, rồi hiển thị cho người dùng khi nhận phản hồi. HTTP và URL phối hợp chặt chẽ, tạo nên nền tảng cho việc duyệt, tương tác và truyền tải tài nguyên trên Web. Tuy nhiên, dữ liệu của trang web hoặc dịch vụ Internet Web2 được lưu trữ trên các máy chủ tập trung – khi ngừng thanh toán phí, dịch vụ đám mây sẽ dừng, dữ liệu ứng dụng sẽ bị bên cung cấp dịch vụ tập trung xóa bỏ.
Người sáng lập EthStorage – Zhou Qi đã đề xuất giao thức truy cập mạng Web3 – ERC-4804, đã qua审核 EIP và được phê duyệt. ERC-4804, tên đầy đủ là "Web3 URL for EVM Call Interpretation", là giao thức URL kiểu HTTP (*web3://) chuyển sang lời gọi thông tin EVM, đồng thời là giao thức truy cập mạng đầu tiên trên Ethereum. Khác với Web2 truy cập tài nguyên máy chủ, giao thức web3:// dùng Web3 URL để trực tiếp render tài nguyên được lưu trữ trên hợp đồng thông minh Ethereum, bao gồm các file như HTML, CSS, PDF, v.v.
Đơn giản nói, web3:// (*http://web3url.io) là phiên bản phi tập trung của http://. Nó bổ sung một tầng biểu diễn phi tập trung cho Ethereum, cho phép người dùng trực tiếp duyệt nội dung trang web trên EVM như trang web, hình ảnh, nhạc, v.v., trong khi EVM đóng vai trò backend phi tập trung.
Nguồn: Chính thức EthStorage
3. Hiện trạng và kế hoạch
(1) Ứng dụng sản phẩm
Thông qua EthStorage, có thể tái khởi động các ứng dụng Internet với nền tảng lưu trữ phi tập trung (*hiện nay nhiều Dapp vẫn dùng phương pháp lưu trữ tập trung), ví dụ như NFT động, NFT âm nhạc trên chuỗi, website cá nhân, ví không máy chủ, Dapp, Deweb, v.v.
Nguồn: Chính thức EthStorage
Ví dụ về DeWeb:
Chúng ta biết Ethereum là một mạng lưới phi tập trung, đã sinh ra nhiều dapp phi tập trung. Nhưng những dapp này không hoàn toàn phi tập trung – front-end của nhiều ứng dụng vẫn được lưu trữ trên các dịch vụ đám mây tập trung. Như trường hợp trang web Uniswap sập, bị xóa cặp giao dịch, hay Tornado.Cash bị đình chỉ front-end do bị nghi rửa tiền và chịu sự giám sát – đều xảy ra vì front-end được lưu trữ trên máy chủ tập trung, khó chống kiểm duyệt hiệu quả. Tuy nhiên, với giải pháp EthStorage, các file và dữ liệu trang web được lưu trữ trong hợp đồng thông minh, vận hành và duy trì bởi mạng lưới phi tập trung, nâng cao đáng kể khả năng chống kiểm duyệt. Với tính lập trình của hợp đồng thông minh, DeWeb có thể tạo ra nhiều ứng dụng thú vị như De-github, De-blog, hay front-end của các dapp khác.
Nguồn: Chính thức EthStorage
Hiện tại EthStorage chưa công bố kế hoạch token, nhưng trên testnet người dùng có thể dùng token thử nghiệm W3Q để trải nghiệm và tương tác.
(2) Lộ trình
Theo lộ trình công bố tại EDCON, năm 2023 EthStorage chủ yếu ở giai đoạn testnet, đồng thời phát triển và thử nghiệm để phù hợp với nâng cấp Cancun của Ethereum. Năm 2024 có thể ra mắt mainnet, tích hợp đầy đủ Danksharding, client CL+EL và khả năng truy cập qua trình duyệt Web3.
Nguồn: Chính thức EthStorage
4. Tổng quan nhanh các dự án lưu trữ khác
(1) Filecoin: Filecoin là mạng lưu trữ phi tập trung được xây dựng trên IPFS, có cơ chế khuyến khích. IPFS sử dụng bảng băm phân tán (*DHT), là giao thức lưu trữ, định tuyến và truyền tải dữ liệu (*tương tự giao thức http). Filecoin đóng vai trò là tầng khuyến khích cho IPFS, đồng thời là thị trường lưu trữ mở. Filecoin sử dụng mô hình hợp đồng để đảm bảo tính bền vững của dữ liệu, kết hợp với bằng chứng không kiến thức, đặc biệt là Proof-of-Spacetime và Proof-of-Replication. Ngày 14/3 năm nay, Filecoin công bố chính thức khởi động máy ảo (*FVM) để hỗ trợ hợp đồng thông minh và khả năng lập trình cho người dùng.
Đặc điểm Filecoin: Có chuỗi và hệ thống khuyến khích riêng; dung lượng lưu trữ tĩnh lớn, chi phí thấp; sau nâng cấp hỗ trợ máy ảo FVM.
(2) Arweave: Arweave áp dụng mô hình "trả một lần, lưu trữ vĩnh viễn", trong đó khoản thanh toán một lần bao gồm toàn bộ chi phí lưu trữ vĩnh viễn dữ liệu, và việc truy xuất dữ liệu sau đó không mất thêm phí. Arweave sử dụng bằng chứng gọn nhẹ truy cập ngẫu nhiên, tạo cấu trúc dữ liệu gốc Blockweave – mỗi khối liên kết với khối trước đó và một khối lịch sử Recall Block. Đối với nút, điều kiện để đúc một khối mới là phải đồng bộ dữ liệu của một Recall-Block và khối mới nhất.
Đặc điểm Arweave: Có chuỗi và hệ thống khuyến khích riêng; lưu trữ trên chuỗi, lưu trữ vĩnh viễn; khả năng tương tác với các chuỗi khác yếu.
(3) BNB Greenfield: Greenfield tập trung vào thúc đẩy quản lý và truy cập dữ liệu phi tập trung, nhằm đơn giản hóa việc lưu trữ và quản lý dữ liệu, đồng thời liên kết quyền sở hữu dữ liệu với môi trường DeFi của BNB Smart Chain (*BSC). Hệ thống BNB Greenfield hoàn chỉnh có thể tương tác liền mạch với chuỗi công cộng BSC trưởng thành và cộng đồng người dùng BN. Khi người dùng muốn tạo và sử dụng dữ liệu trên Greenfield, họ có thể tương tác với cơ sở hạ tầng cốt lõi của BNB Greenfield thông qua các dApp (*ứng dụng phi tập trung) của BNB Greenfield.
Đặc điểm BNB Greenfield: Viên gạch cuối cùng trong hệ sinh thái "ba trong một" của Binance, khả năng vận hành mạnh trong hệ sinh thái, BNB được luân chuyển và sử dụng trên nhiều chuỗi; áp dụng khái niệm cấu trúc "bucket" lưu trữ kiểu Amazon S3; lưu trữ ngoài chuỗi, xác minh trên chuỗi.
5. Tổng kết
Lưu trữ là một trong ba trụ cột của mạng Web3. Chỉ khi lưu trữ phi tập trung được triển khai thực tế, mới thực sự đạt được quyền sở hữu dữ liệu và mạng chủ quyền. Nếu không, việc phát triển mạng blockchain với cái giá hy sinh hiệu quả tập trung là không đáng. Lĩnh vực này là nền tảng cơ sở, tiềm năng lớn và ý nghĩa to lớn.
Hiện nay, so với các lĩnh vực khác, lưu trữ phi tập trung ít được quan tâm trên thị trường, chủ yếu do giai đoạn phát triển chưa đến và nhu cầu chưa đủ. Khi sự phát triển của L2 khiến các Dapp trở nên rẻ và nhanh, lượng lớn dữ liệu tích tụ và nhu cầu về giá trị sẽ đẩy nhiệt độ thị trường đổ dồn về mảng lưu trữ phi tập trung.
EthStorage với tư cách là dự án mới nổi, tận dụng tốt nền tảng sinh thái Ethereum, có khả năng tương tác mạnh, có thể kết hợp với các L1, L2 có tầng DA, đưa ra định hướng và giải pháp mới. Hiện tại, các dự án lưu trữ phi tập trung đều đang theo đuổi hướng đi riêng và tiếp tục phát triển. Chúng ta hãy cùng chờ đợi thời điểm bánh răng thị trường xoay chuyển sang lĩnh vực lưu trữ.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Cycle Capital Research
