Sequencer có nên phi tập trung hóa không? Vấn đề hiệu năng và gian lận trong Layer2
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Sequencer có nên phi tập trung hóa không? Vấn đề hiệu năng và gian lận trong Layer2
Điểm mạnh của Layer2 nằm ở đâu?
Chuyên sâu báo cáo Web3
Tác giả: Lao Bai, nhà phân tích blockchain tại Amber Group
Điểm mạnh của Layer2 nằm ở đâu?
Điều tuyệt vời nhất của Rollup chính là: dưới điều kiện gần như (không phải 100%) kế thừa độ an toàn từ L1, nó có thể đẩy hiệu năng lên mức tối đa.
Tại sao vậy?
Vì blockchain chậm là do nhiều nút phải xử lý + truyền tải mọi giao dịch, đồng thời cuối cùng phải đạt được sự thống nhất.
Nếu ETH chỉ có một nút duy nhất, TPS có lẽ ít nhất cũng đạt vài nghìn, nhưng vì phải phi tập trung với rất nhiều nút, TPS hiện giờ chỉ còn khoảng chục đơn vị.
Do đó, các hướng mở rộng quy mô chính cho các Alt Layer1 hiện nay chủ yếu gồm những điểm sau:
-
Nâng cao hiệu suất nút —— xử lý nhiều giao dịch hơn trong mỗi đơn vị thời gian;
-
Giảm số lượng nút —— giảm tần suất giao tiếp giữa các nút, rút ngắn thời gian đạt được sự đồng thuận;
-
Tối ưu cơ chế truyền tải —— nâng cao hiệu quả sử dụng băng thông, giảm tỷ lệ băng thông bị chiếm dụng bởi giao thức đồng thuận;
-
Các nút không cần xử lý mọi thứ —— giống dây chuyền sản xuất công xưởng, phân công hợp tác để tăng hiệu suất (sharding, phân lớp, mô-đun hóa... Flow là trường hợp đặc biệt).
Từ EOS đầu tiên đến Aptos gần đây, tất cả các Alt Layer1 đều chọn 1-2 trong bốn hướng trên để phát triển sâu, kèm theo một vài cải tiến kỹ thuật nhỏ, về bản chất chỉ khác nhau ở cách thức và sự lựa chọn.
Tại sao Layer2 có thể đưa hiệu suất lên cực hạn?
Bởi vì về lý thuyết, nó có thể chạy bằng chỉ một nút duy nhất. Nó có thể vô hạn nâng cấp điểm 1, mà hoàn toàn không cần quan tâm đến 2, 3, 4.
"Tôi" có một Sequencer tập trung chính thức thì đã sao? Dù gì "tôi" cũng có OP hoặc ZK để đảm bảo an toàn tài sản cho các bạn.
Vì thế không cần cơ chế đồng thuận, không cần truyền tải dữ liệu, không cần phân công hợp tác —— chẳng khác gì mô hình khách hàng – máy chủ (client-server) trong thế giới Web2.
Giới hạn hiệu suất (TPS) của Layer2 nằm ở đâu?
Khả năng cao sẽ là giá trị nhỏ hơn giữa hai yếu tố sau:
-
Giới hạn xử lý hiệu suất của một Sequencer đơn lẻ;
-
Giới hạn Gas khối trên ETH L1 khi đóng vai trò là lớp thanh toán (hiện tại khoảng 30 triệu).
Sequencer của Layer2 có nên được phi tập trung hóa không?
Để trả lời câu hỏi này, trước hết cần đặt câu hỏi: ưu và nhược điểm của việc không phi tập trung hóa là gì?
-
Ưu điểm:Có thể đạt tới giới hạn TPS tối đa; việc phi tập trung hóa nhiều Sequencer chắc chắn sẽ kéo theo các vấn đề như đồng thuận, truyền tải dữ liệu… dẫn đến suy giảm hiệu suất.
-
Nhược điểm:Không đủ "blockchain" về mặt ý thức hệ, đồng thời có thể xảy ra vấn đề Sequencer hành xử độc hại.
Sequencer có thể hành ác không?
Cốt lõi của Rollup nằm ở chỗ dùng OP hoặc ZK để kế thừa độ an toàn từ L1 sang Layer2.
Tuy nhiên, về mặt lý thuyết, độ an toàn này chỉ gần như tuyệt đối, chứ không thể hoàn toàn tương đương.
Vì vậy, thực tế vẫn tồn tại một chút không gian cho Sequencer hành xử sai trái, đặc biệt là với Sequencer đơn lẻ.
Không gian đó ở đâu?
Không phải như bạn nghĩ, ví dụ như sửa đổi giao dịch hay tạo ra một giao dịch từ hư không, vì Sequencer phải định kỳ gửi dữ liệu gốc đã đóng gói lên Layer1, và các nút đầy đủ khác sẽ tải dữ liệu này từ Layer1 để giám sát Sequencer.
Do có chữ ký, Sequencer không thể gửi giao dịch "bất hợp pháp" do mình bịa ra hoặc sửa đổi —— tức là dù có gửi thì cũng vô nghĩa.
Sequencer thực tế chỉ có thể làm hai việc
-
Ẩn giao dịch hợp pháp —— tương đương với kiểm duyệt;
-
Sắp xếp lại thứ tự giao dịch —— tôi có thể tạo ra hai bộ "sổ cái hợp pháp", mà các nút đầy đủ của các bạn chưa chắc đã biết.
Ví dụ về việc ẩn giao dịch hợp pháp: A và B giao dịch OTC, A chuyển ETH cho B, B sau 2 giây kiểm tra thấy đã nhận được, liền chuyển tiền vào tài khoản ngân hàng của A. Nhưng không ngờ A đã hối lộ Sequencer, khiến Sequencer trực tiếp không đưa giao dịch chuyển ETH từ A sang B lên L1. Kết quả là vài phút sau (Arbitrum cập nhật dữ liệu lên Layer1 mỗi 3 phút, OP còn lâu hơn), ETH trong ví B bỗng dưng biến mất.
Vấn đề sổ kép có thể hình dung qua ví dụ sau: Một dự án NFT siêu hot đang mở mint, có người cấu kết với Sequencer nhằm độc chiếm slot mint, nhưng Sequencer lại không thể công khai từ chối yêu cầu mint của người dùng khác. Vì vậy, họ đáp ứng bình thường với người dùng, nhưng âm thầm tạo một bản "phân nhánh" của sổ cái, trong đó tất cả NFT đã được người hối lộ mint trước. Cuối cùng, chỉ bản sổ cái "phân nhánh" này được gửi lên Layer1, khiến nhiều người dùng dù hiển thị mint thành công ban đầu, nhưng vài phút sau khi lớp thanh toán hoàn tất, lại trở thành vô hiệu.
Tóm lại, kết quả mà Layer2 cung cấp cho bạn trong vòng vài giây chỉ là Finality trên Layer2, chứ chưa phải Finality trên lớp thanh toán L1. Finality thực sự chỉ được xác định khi dữ liệu Rollup đã được gửi hoàn tất lên Layer1 (tất nhiên, bản thân Layer1 cũng có giai đoạn kết thúc hoàn toàn khoảng 15 phút; hiện V God đang thúc đẩy rút ngắn thời gian này xuống còn 12 giây - single slot finality, nhưng vấn đề này không thuộc phạm vi bài viết).
Vậy thì, liệu Sequencer có nên được phi tập trung hóa không?
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Lao Bai
