"Trò chơi làm nên đại sự", không làm bài kiểm tra trắc nghiệm —— Luận về tầng chuyển tiếp Web2.5
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
"Trò chơi làm nên đại sự", không làm bài kiểm tra trắc nghiệm —— Luận về tầng chuyển tiếp Web2.5
Nếu khó có thể đạt được thành công ngay lập tức trong game blockchain, làm thế nào để tìm ra giải pháp tối ưu trong giai đoạn chuyển tiếp?
Chuyên sâu báo cáo Web3Tia sáng của sự đột phá vòng tròn
Hiện nay, việc blockchain "vượt ra ngoài vòng tròn" đã trải qua các giai đoạn như cơn sốt ICO năm 2017, mùa DeFi năm 2020 và gần đây nhất là làn sóng NFT năm 2021. Tuy nhiên, lĩnh vực Web3 hiện tại vẫn còn rất hẻo lánh. Hầu hết các dự án đều lấy điểm hấp dẫn là đầu cơ tài sản để thu lợi nhuận, hệ sinh thái thiếu những ứng dụng giải quyết vấn đề ngành, tạo ra giá trị thực tế và mang lại điểm tăng trưởng kinh tế mới. Trong thị trường gấu hiện nay, khi các bên đang tập trung phát triển hoặc tìm kiếm các dự án tiềm năng, họ không khỏi đặt ra hai câu hỏi: Lĩnh vực nào sẽ là xu hướng tiếp theo vượt ra khỏi vòng tròn? Nó có thể tạo ra giá trị ứng dụng thực sự không?
Khi cơ sở hạ tầng như Layer2 Ethereum, chuỗi bên (sidechain), công nghệ liên kết chuỗi (cross-chain) ngày càng trưởng thành; Axie Infinity bùng nổ tại khu vực Đông Nam Á đại diện là Philippines, khơi dậy phong trào "vận động kiếm tiền" trên mạng xã hội; Stepn với hơn 60.000 người dùng hoạt động mỗi ngày cũng nổi bật mạnh mẽ... Đại chúng bắt đầu nhìn thấy tia sáng hy vọng về việc vượt ra khỏi vòng tròn trong lĩnh vực game trên chuỗi (gamefi), nơi vui chơi kết hợp với token. Tuy nhiên, đến tận hôm nay, game trên chuỗi dường như vẫn còn thiếu một bước cuối cùng để thật sự bứt phá. Dù hình như đã có công nghệ hỗ trợ, có cách chơi được tích hợp token, vậy rốt cuộc vẫn còn thiếu gì nữa?
Axie infinity
Bước ngoặt cuối cùng ở đâu?
Về việc phải thúc đẩy bước ngoặt này như thế nào, mọi người có nhiều quan điểm khác nhau:
Phái "chất lượng" cho rằng cần nâng cao chất lượng trò chơi, đối trọng với game AAA, vì "vui chơi" mới là yếu tố then chốt.
Phái "cơ sở hạ tầng" tin rằng cần chờ đợi Layer2 và công nghệ liên kết chuỗi trưởng thành, sau khi các nền tảng tranh giành xong vị thế thì ứng dụng tự nhiên sẽ nổi lên.
Phái "mô hình" muốn cải tổ mô hình kinh tế của game trên chuỗi, phản đối các cơ chế đa cấp dạng Ponzi, kỳ vọng vào một mô hình token ổn định và trưởng thành sẽ tạo tiếng vang lớn...
Tôi đồng ý với tất cả những nội dung trên, nhưng cảm thấy chưa phải là giải pháp khả thi tối ưu. Mục tiêu đạt chuẩn game AAA quá lý tưởng, chờ đợi cơ sở hạ tầng hoàn thiện quá lâu dài, còn mô hình kinh tế token ổn định dường như lại không phải trọng tâm. Vậy thì, điều gì có thể tập trung cải thiện trong thời gian ngắn?
Hãy thay đổi góc nhìn, có thể sẽ mở rộng tầm nhìn và tình cờ bao hàm luôn các quan điểm trên. Tôi gom tất cả những ý tưởng này lại, đưa chúng vào một khái niệm duy nhất —— “lớp chuyển tiếp game Web2.5”. Tóm gọn trong một câu: hạ thấp rào cản để đưa người chơi Web2 vào Web3, lấy hiệu ứng tài chính GameFi và tài sản NFT làm điểm nổi bật nhằm thu hút thêm người dùng. Khi chất lượng game và cơ sở hạ tầng chuỗi công cộng còn cần thời gian để trưởng thành, chưa đủ sức thuyết phục thêm nhiều vốn đầu tư và nhà phát hành game quyết tâm di cư, vậy chi bằng trước mắt hãy dùng lượng người dùng tăng mạnh và đà phát triển dữ dội để phá vỡ giới hạn, kích thích họ tham gia, từ đó tạo nên làn sóng Web3 rộng rãi hơn. Thực tế, giai đoạn phá vòng thứ ba (NFT) cũng đã đi theo mô hình này —— trước tiên tập hợp cộng đồng bằng mô hình “tham gia dễ dàng + truyền bá mạnh mẽ”, sau đó thu hút các thương hiệu lớn chuyển mình và khuếch đại hiệu ứng phá vòng.
Quay trở lại với game trên chuỗi, đây chính là ý nghĩa của “lớp chuyển tiếp game Web2.5”. Cụ thể hơn, một kiến trúc lý tưởng cho “lớp chuyển tiếp Web2.5” nên có hình dạng như thế nào? Tôi liệt kê một vài phương hướng để cùng thảo luận.
web2.0-vs-web3
1. Nền tảng
Đầu tiên, đối với lĩnh vực mới mẻ này, người chơi game truyền thống khi bước vào sẽ cảm thấy bối rối. Vì quen thuộc với Steam hay các cửa hàng ứng dụng game, họ có nhu cầu được dẫn dắt thông qua trang đích và trang điều hướng dành riêng cho game Web3. Trên nền tảng này có thể tổng hợp hoặc lọc các ứng dụng game trên chuỗi, hiển thị đánh giá và dữ liệu khác, giúp người dùng trực tiếp tìm thấy trò chơi phù hợp với sở thích của mình.
Sau này, nền tảng cũng có thể bổ sung cơ chế cộng đồng phi tập trung cùng sáng tạo: người chơi giới thiệu những trò chơi ưa thích, chất lượng cao hoặc độc đáo lên nền tảng, kèm theo bài viết đánh giá của riêng họ, sau đó gửi toàn bộ nội dung để cộng đồng bỏ phiếu. Nếu đề xuất thành công, người giới thiệu sẽ được hưởng phần trăm doanh thu từ trò chơi sau khi được niêm yết.
2. Công cụ
Biết được có những trò chơi nào để chơi, trò nào hợp khẩu vị là chưa đủ. Việc bắt đầu chơi thuận lợi cũng cực kỳ quan trọng. Nhưng hiện tại, rào cản để tham gia game trên chuỗi còn rất cao: cần cài đặt tiện ích ví, sở hữu token hoặc NFT – những điều kiện phức tạp và nhiều bước. Hãy phân tích từng vấn đề:
Thứ nhất, để mua token hoặc NFT, người dùng cần đăng ký ví và nạp tiền. Do đó, một chiếc ví Web2.5 lý tưởng cần loại bỏ các bước đăng ký phức tạp như cụm từ khôi phục (mnemonic phrase) hay xác minh danh tính KYC;
Thứ hai, sau khi mua trên sàn giao dịch hoặc thị trường, cần rút về ví để kiểm tra;
Thứ ba, thông thường ví cần có dư một lượng token nhỏ để trả phí gas. Chuỗi thao tác này rất phức tạp và làm giảm động lực của người dùng mới. Với vấn đề thứ hai và ba, nếu có thể mua NFT hoặc token trò chơi trực tiếp bằng thẻ tín dụng, rào cản tham gia sẽ giảm đáng kể. Ví dụ như Moonpay đã tạo điều kiện thuận lợi cho người dùng mua NFT trên OpenSea.
Gần đây, Halliday cũng là một công cụ kiểu Web2.5, cho phép người dùng mua NFT dưới hình thức vay thẻ tín dụng, vào game kiếm tiền và thu lợi nhuận mà không phải chịu áp lực tài chính ban đầu.
3. Kiến trúc trò chơi
Việc xây dựng trò chơi là rất phức tạp, đòi hỏi giải quyết các vấn đề kỹ thuật lớn. Nếu logic trò chơi và tài sản số đều triển khai hoàn toàn trên chuỗi, xét về mặt kỹ thuật và kinh tế sẽ dẫn đến tình trạng tốc độ chậm, chi phí cao và nguy cơ gian lận từ người chơi.
Độ trễ cao —— Nếu mọi giao dịch của người chơi đều gửi đến hợp đồng thông minh và đọc/ghi lại trong game, hành vi "on-chain mạnh" như vậy dễ gây quá tải mạng, dẫn đến độ trễ cao trong game.
Chi phí lớn —— Trong game on-chain mạnh, mọi thay đổi trạng thái đều phải được ghi nhận trên blockchain. Người dùng muốn thực hiện bất kỳ thao tác nào cũng phải ký giao dịch, dẫn đến chi phí tính toán khổng lồ – quá lớn đối với các game yêu cầu tốc độ cao.
Rò rỉ thông tin —— Trò chơi cạnh tranh phụ thuộc vào một mức độ thông tin không hoàn chỉnh. Nhưng blockchain là công khai, ai cũng có thể truy cập. Trong game on-chain mạnh, thông tin giao dịch và trạng thái người chơi bị công khai, khiến đối thủ có thể theo dõi, dự đoán nước đi tiếp theo, điều chỉnh chiến lược để gian lận, thậm chí thao túng cả tiến trình và dòng tiền trong game.
Do đó, game Web2.5 phù hợp hơn với mô hình lai: chạy phần lõi logic trò chơi trên máy chủ riêng (off-chain), chỉ triển khai một số thành phần ít ỏi như stack hoặc hợp đồng lên chuỗi.
4. Cách chơi
Người chơi Web2 thường khó thích nghi với các cách chơi mới gắn chặt với token gốc trên Web3, thậm chí phản kháng mạnh. Ví dụ, đội ngũ Discord từng khảo sát về "liệu có nên liên kết ví?" hay "có nên đưa NFT vào không?", đều gặp phải sự phản đối mạnh từ phần lớn người chơi. Vì vậy, thiết kế cách chơi sao cho ôn hòa và bao dung cần được suy nghĩ một cách nghiêm túc.
Thứ nhất, tranh luận về miễn phí và trả phí.
Game Web2 thường miễn phí, đôi khi mới cần nạp tiền, và việc không trả phí không ảnh hưởng đến trải nghiệm tổng thể. Trong khi đó, nhiều game Web3 hiện nay yêu cầu token để vào chơi hoặc mở khóa các tính năng quan trọng, điều này hạn chế người chơi mới và làm gián đoạn trải nghiệm.
Một game Web2.5 lý tưởng cần bao gồm cả chế độ miễn phí và chế độ GameFi: cho phép người dùng trải nghiệm đầy đủ miễn phí, đồng thời mở một số chức năng cao cấp hoặc bổ trợ để người chơi có thể nạp tiền hoặc kiếm tiền.
Thứ hai, tình trạng tài sản và dữ liệu trong game lên chuỗi.
Trong bối cảnh cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện, không cần thiết phải đưa mọi dữ liệu lên chuỗi. Việc theo đuổi "ý nghĩa" mà đánh mất tính năng và thực dụng là hành động bỏ đuôi bắt được hạt mè. Ví dụ như các tài sản cấp thấp với số lượng lớn, hay đất đai trong game không có giá trị sử dụng và có thể phát hành tùy ý, đều không cần thiết phải biến thành NFT.
Vì mục tiêu phá vỡ vòng tròn, trải nghiệm thực tế quan trọng hơn. Lấy NFT làm ví dụ: lúc mới nổi, rất ít NFT lưu trữ Metadata trên IPFS, phần lớn hình ảnh vẫn nằm trên máy chủ tập trung. Về mặt nghiêm ngặt, những NFT này không hoàn toàn thuộc về cá nhân người dùng. Nhưng điều đó không làm giảm sức nóng của NFT, nó vẫn phát triển mạnh mẽ. Lý do là người dùng mới quan tâm đến câu chuyện công nghệ sáng tạo, đặc tính văn hóa bên trong chứ không khắt khe yêu cầu sự hoàn hảo ngay từ đầu.
Thứ ba, tuổi thọ tài sản trong game.
Trong game truyền thống, đạo cụ do trung tâm kiểm soát, có thể đưa lên/khóa/xóa/biếu tặng bất cứ lúc nào. Trong game Web3, tài sản thường là sở hữu vĩnh viễn, tuy đảm bảo quyền sở hữu tuyệt đối cho người dùng nhưng dễ dẫn đến rủi ro như cá voi tích trữ, thao túng game, thiếu cơ chế giảm phát ảnh hưởng đến kinh tế trong game... Đối với game Web2.5, việc thiết lập NFT có vòng đời hoặc reset theo mùa, được ghi rõ trong hợp đồng, là phương pháp bền vững và hợp lý hơn.
Thứ tư, mức độ tham gia của cộng đồng.
Trong cộng đồng game truyền thống, người dùng chủ yếu chỉ đề xuất ý kiến, không thể tham gia sâu. Cộng đồng game Web3 mang bản chất DAO, áp dụng mô hình quản trị trực tiếp và thuần túy hơn, dựa trên số lượng token nắm giữ để thực hiện dân chủ quyết sách. Tuy nhiên, hình thức dân chủ trực tiếp này cũng có nhược điểm: biểu quyết theo số lượng token dễ bị cá voi kiểm soát, các chủ đề mở quá rộng, nếu bỏ phiếu sai lầm có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến toàn cục...
Do đó, game Web2.5 không cần quá cấp tiến, nên từng bước hướng tới tự trị phi tập trung.
Về nội dung đề xuất, nhóm phát triển dự án vẫn kiểm soát tập trung mô hình kinh tế, nhưng mở thảo luận về một số nâng cấp cách chơi, điều chỉnh bản đồ... Chỉ trao quyền hạn chế, đơn giản cho người nắm giữ token một số quyền quản trị nhất định, từ đó nuôi dưỡng ý thức sở hữu và bầu không khí văn hóa cho người chơi.
Ngoài ra, đề xuất nên mở cho toàn bộ cộng đồng, nhưng chế độ biểu quyết nên dùng đại diện ủy nhiệm: người dùng có thể ủy quyền cho nhóm làm việc hoặc thành viên cộng đồng đáng tin cậy, có năng lực – những người có khả năng đưa ra quyết định đúng đắn nhất, đồng thời họ vẫn chịu trách nhiệm trước cơ quan biểu quyết của DAO.
5. Kinh tế học token
Mô hình kinh tế token là yếu tố then chốt trong game Web3, độ phức tạp thiết kế cũng rất cao. Với game Web2.5, cần cân nhắc trước tiên là đối tượng người chơi rộng rãi, phần lớn đến từ cộng đồng Web2 bên ngoài. Họ quan tâm nhiều hơn đến nội dung và chức năng trò chơi. Tiền bạc chỉ nên là công cụ khuyến khích, không phải động lực chính. Vì vậy, khi thiết kế kinh tế token, cần hiểu rõ thứ tự ưu tiên: tách biệt giữa thị trường và vòng lặp cốt lõi của trò chơi, đặt sự phát triển bền vững và lành mạnh của toàn bộ hệ thống kinh tế lên hàng đầu. Một mặt, không cần thiết kế mô hình token giảm phát cực đoan khiến giá tăng vọt và nổi tiếng chóng vánh. Mặt khác, cơ chế play-to-earn cần được điều chỉnh linh hoạt theo thị trường và diễn biến trò chơi nhằm duy trì sự phát triển bền vững của hệ thống kinh tế trong và ngoài game.
6. Khai sáng tư tưởng
Tư tưởng là sức mạnh đoàn kết con người sâu xa nhất. Vì vậy, phổ biến cho đại chúng Web2 về game trên chuỗi, GameFi, sở hữu dữ liệu Web3 là điều vô cùng ý nghĩa.
"Sở hữu kỹ thuật số thực sự nghĩa là những vật phẩm bạn có trong game thực sự thuộc về bạn. Bạn có thể bán chúng, trao đổi chúng, làm bất cứ điều gì bạn muốn. Các nhà phát triển game có thể sử dụng công nghệ này để thương mại hóa thị trường thứ cấp, tận dụng tối đa khả năng sử dụng vật phẩm giữa các trò chơi."
—— Sławomir Bubel, CEO, Hoard
Hình thức truyền bá tư tưởng đa dạng: có thể là khóa học hệ thống, bài nghiên cứu chất lượng về game trên chuỗi, hoặc diễn đàn người chơi, nền tảng phát trực tuyến... Nhìn chung, ở nước ngoài, CGU có chương trình giáo dục, hệ thống chứng chỉ tốt, trở thành người dẫn đường cho người chơi học hỏi bài bản. Trong cộng đồng nói tiếng Trung, nội dung gốc của WGGDAO rất nổi bật, xây dựng cộng đồng chia sẻ sáng tạo mang dấu ấn cá nhân; Mymetadata cung cấp thông tin phong phú và cập nhật nhanh, giúp người chơi nắm bắt động thái ngành kịp thời.
Kết luận
Cuối cùng, viết đến đây thấy hứng khởi, xin phép kết thúc bằng một bài thơ nhỏ:
Tia sáng le lói, chỉ chờ một bước vượt qua. Vậy thì, đâu là điểm nhấn thích hợp nhất? Một hai ba bốn năm sáu bảy, đâu đâu cũng tích tụ lực. Nhưng chờ đợi một điểm thay đổi kéo theo toàn thân, lại dễ khiến kiệt sức.
Chẳng bằng trung dung thông suốt cổ kim, mềm mại vận hành trong vòng tròn. Chi bằng chẳng cần phân biệt Đông Tây, cứ “bước ra trước” rồi hãy bàn tiếp.
Bài viết tham khảo:
Mười câu hỏi về nghịch cảnh và triển vọng của game blockchain
Tương lai của (Crypto) Gaming - Delphi Digital
Thể thao và Crypto: Chào mừng đến với Web2.5
Xây dựng hoàn toàn trên chuỗi rất khó; vậy còn Web2.5 thì sao?
Rất hoan nghênh chia sẻ lại, bài viết gốc rất công phu, kính mong ghi rõ nguồn “Phòng thí nghiệm瓜田 W Labs”
Website Phòng thí nghiệm瓜田: http://www.wlabsdao.com/
Discord Phòng thí nghiệm瓜田: https://discord.gg/wggdao
Twitter Phòng thí nghiệm瓜田: https://twitter.com/GuaTianGuaTian
Bài nghiên cứu chuyên sâu trên Mirror: https://mirror.xyz/iamwgg.eth
Medium Phòng thí nghiệm瓜田: https://guatianwgg.medium.com/
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
瓜田实验室W Labs
