Một bài viết hiểu rõ dự án IEO mới nhất của FTX «PsyOptions» Báo ngày hành tinh Giải thích và phân tích dự án

Tác giả: Tần Hiểu Phong, Planet Daily

Vào ngày 4 tháng 1 theo giờ Bắc Kinh, sàn giao dịch tiền mã hóa FTX đã công bố dự án IEO mới nhất là giao thức quyền chọn DeFi PsyOptions (quy tắc cụ thể xem cuối bài).

PsyOptions là một giao thức quyền chọn phi tập trung được xây dựng trên chuỗi khối Solana, điểm đặc biệt của nó nằm ở việc tập trung vào thanh toán bằng tài sản thật và quyền chọn kiểu Mỹ. Theo giới thiệu chính thức, mục tiêu của PsyOptions là "mang cảm giác TradFi vào DeFi" thông qua việc xây dựng một nền tảng dịch vụ tài chính phi tập trung, không cần sự cho phép và thuộc sở hữu cộng đồng.

Đội sáng lập PsyOptions luôn tập trung vào việc xây dựng hệ sinh thái Solana, từng tham gia hai lần liên tiếp các sự kiện "Hackathon" DeFi do Solana & Serum tổ chức. Trong sự kiện Hackathon đầu tiên, đội ngũ này lấy cảm hứng từ Chainlink để tạo ra một dự án oracle nhưng không giành được giải thưởng và tiếc nuối bị loại; trong sự kiện Hackathon diễn ra vào tháng 2 năm nay, đội ngũ nhắm đến lĩnh vực phái sinh DeFi, tạo ra giao thức quyền chọn DeFi trên hệ sinh thái Solana và cuối cùng giành giải quán quân, từ đó hình thành nên PsyOptions.

Sau nửa năm chuẩn bị kỹ lưỡng (phát triển công nghệ, tuân thủ pháp lý), vào tháng 8 năm ngoái, PsyOptions chính thức ra mắt mạng chính Solana và ra mắt phiên bản v1. PsyOptions V1 là lớp thanh lý và thanh toán quyền chọn trên Solana. Không cần phụ thuộc bên ngoài (tức oracle), bất kỳ ai cũng có thể tạo quyền chọn cho bất kỳ token tiêu chuẩn SPL nào – bao gồm cả token, NFT và cổ phiếu được token hóa – một cách hoàn toàn phi tin cậy trong mọi khoảng thời gian.

"Giao thức cốt lõi hoàn toàn phi tin cậy, không đưa ra bất kỳ giả định nào về cách giao dịch hoặc định giá quyền chọn, cho phép người dùng tự định giá theo ý muốn; các nhà tạo lập thị trường trên Serum sẽ định giá quyền chọn theo cách họ thấy phù hợp", PsyOptions khẳng định như vậy.

Quyền chọn, nói một cách đơn giản, là việc trao cho bên mua quyền (nhưng không phải nghĩa vụ) mua hoặc bán tài sản cơ sở với mức giá và thời điểm đã thỏa thuận trước. Quyền chọn PsyOptions bao gồm năm khái niệm: tài sản cơ sở, tài sản báo giá, kích thước hợp đồng, giá thực hiện và ngày đáo hạn. Dưới đây chúng ta sẽ tìm hiểu cụ thể các trường hợp sử dụng quyền chọn PsyOptions.

Giả sử giá SOL hiện tại là 170 USDT, người dùng Tiểu Tần cho rằng giá SOL trong tương lai sẽ giảm hoặc dao động ngang, trong khi người dùng Tiểu Trương lại nghĩ rằng giá SOL sẽ tăng mạnh. Lúc này, hai bên có thể sử dụng quyền chọn để phòng ngừa rủi ro. Họ thỏa thuận rằng sau một tháng, Tiểu Trương sẽ mua 100 SOL từ Tiểu Tần với giá 190 USDT. Để đảm bảo thực hiện đúng hợp đồng, cả hai bên sử dụng giao thức quyền chọn PsyOptions tạo ra một quyền chọn mua SOL/USDT. Trong trường hợp này, Tiểu Trương là người mua quyền chọn mua, còn Tiểu Tần là người bán quyền chọn mua. Trong ví dụ này, tài sản cơ sở là SOL, tài sản báo giá là USDT, kích thước hợp đồng là 100, giá thực hiện là 190 USDT, ngày đáo hạn là một tháng sau.

Về mặt thao tác cụ thể, trước tiên Tiểu Tần cần thế chấp 100 SOL vào giao thức quyền chọn để đảm bảo khả năng thanh toán sau này; sau khi thế chấp hoàn tất, anh ấy sẽ nhận được hai loại token – token quyền chọn và token quyền lợi, cả hai đều tuân theo tiêu chuẩn SPL.

Token quyền chọn có thể được Tiểu Tần bán cho Tiểu Trương, giá cụ thể do anh ấy tự đặt, có thể bán cao hơn giá trị; khi đáo hạn, nếu giá SOL tăng lên 170 USD trở lên, Tiểu Trương có thể dùng token quyền chọn để mua số lượng SOL đã thỏa thuận với giá thực hiện 170 USD; nếu giá SOL thấp hơn 170 USD, Tiểu Trương có thể chọn không thực hiện quyền, bỏ luôn quyền chọn. Dù là trường hợp nào, sau khi đáo hạn token quyền chọn sẽ bị hủy.

Token quyền lợi là quyền đòi lại tài sản cơ sở, sau khi quyền chọn đáo hạn và hoàn thành nghĩa vụ trả cho người mua quyền chọn, phần tài sản cơ sở còn lại sẽ thuộc về chủ sở hữu token quyền lợi. Ví dụ, sau khi đáo hạn, Tiểu Trương lấy đi 70 SOL, thì token quyền lợi của Tiểu Tần chỉ còn 30 SOL; nếu Tiểu Trương từ chối thực hiện quyền chọn, token quyền lợi vẫn là 100 SOL.

Thông qua phần giới thiệu trên, ta thấy rằng quyền chọn PsyOptions được biểu thị dưới dạng token SPL, điều này có nghĩa là chúng có thể được giao dịch trên bất kỳ DEX nào hỗ trợ token SPL, trở thành một mô-đun cơ bản kết hợp với các giao thức DeFi khác. Ví dụ như token quyền chọn và token quyền lợi có thể được thế chấp vay mượn trước khi đáo hạn, dù rằng giá trị của chúng có thể suy giảm dần theo thời gian. Thiết kế này cũng thể hiện tính linh hoạt và khả năng kết hợp cao của giao thức PsyOptions.

Ngoài ra, việc thanh toán cuối cùng của quyền chọn PsyOptions là thanh toán bằng tài sản thật, người dùng có thể nhận được tài sản cơ sở (tức SOL trong ví dụ trước, cũng có thể là các tài sản định giá bằng tiền mã hóa khác), trong khi phần lớn các quyền chọn hoặc hợp đồng tương lai hiện nay đều áp dụng thanh toán bằng tiền mặt (tức dùng stablecoin như USDT để thanh toán).

Hai phương thức này đều có ưu và nhược điểm riêng. Đối với những người dùng trung thành với tài sản tiền mã hóa, họ có thể thích phương thức thanh toán bằng tài sản thật hơn; tuy nhiên, trên một số hạ tầng công cụ liên chuỗi chưa phát triển tốt, ví dụ như hiện tại số lượng BTC bị khóa trên blockchain Solana chỉ vài nghìn cái, việc thanh toán bằng tài sản thật sẽ bị hạn chế, lúc này phương thức thanh toán bằng tiền mặt sẽ có lợi hơn. Hơn nữa, giao thức PsyOptions yêu cầu người dùng khóa tài sản cơ sở, dẫn đến việc các token bị khóa không thể dùng cho bỏ phiếu quản trị hay các chiến lược sinh lời khác.

Về huy động vốn, vào tháng 10 năm ngoái, PsyOptions công bố đã hoàn tất vòng gọi vốn đầu tiên trị giá 3,5 triệu USD, do Alameda Research dẫn đầu, với sự tham gia từ CMS Holdings, Ledger Prime, MGNR, Wintermute và Airspeed18.

Về token, token gốc của giao thức PsyOptions là PSY, cũng là token quản trị của dự án, cho phép bỏ phiếu quản lý doanh thu do giao thức tạo ra, và trong tương lai sẽ triển khai cơ chế staking. Theo kế hoạch chính thức, 3% tổng lượng token PSY sẽ được niêm yết gần đây trong đợt IEO trên FTX và Gate. Dữ liệu từ Cryptorank cho thấy trong hai năm qua, tỷ suất sinh lời từ các dự án IEO trên FTX khá cao, xếp thứ hai về tỷ suất lợi nhuận cao nhất trong lịch sử và hiện đang xếp thứ ba về tỷ suất lợi nhuận hiện tại, như hình dưới đây:

FTX cũng đã công bố quy tắc cụ thể để tham gia IEO PsyOptions hôm nay, chi tiết xin xem thông báo chính thức tại: https://help.ftx.com/hc/zh-cn/articles/4414515394836

• Chỉ những người dùng đã stake ≥150 FTT và hoàn thành xác minh KYC cấp độ 2 trước 13:00 (UTC) ngày 17 tháng 1 năm 2022 mới được tham gia đợt bán trước PsyOptions này.

• Do số lượng đơn xác minh danh tính gần đây tăng mạnh, tất cả người dùng gửi đơn xác minh danh tính sau 13:00 (UTC) ngày 11 tháng 1 năm 2022 sẽ không được đảm bảo chắc chắn có thể tham gia sự kiện bán trước.