Stacks: Hệ thống tăng cường cho Bitcoin
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Stacks: Hệ thống tăng cường cho Bitcoin
Lời hứa cơ bản của Stacks rất đơn giản: xây dựng một hệ sinh thái có thể lập trình, có thể kết hợp và kế thừa tính bảo mật cùng sự phi tập trung của Bitcoin.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: Three body capital
Biên dịch: MIM
Chúng tôi lần đầu tiên biết đến cái tên Stacks trong một cuốn sách — cụ thể là từ cuốn "Life After Google" của George Gilder, nơi chúng tôi được biết về người sáng lập Muneeb Ali.
Sau đó, chúng tôi đã tham gia đợt phát hành token STX vào năm 2019 — đáng chú ý đây là đợt phát hành token đầu tiên hoàn toàn tuân thủ quy định và được đăng ký chính thức — tuy nhiên kể từ đó nhiều năm trôi qua, chúng tôi chưa từng động đến lượng phân bổ của mình.
Thực tế chứng minh rằng nhóm STX luôn miệt mài xây dựng một giao thức mới vô cùng ấn tượng.
Bạn có thể hỏi cố vấn tài chính của mình xem nên đầu tư vào đâu để thu được lợi nhuận khổng lồ. Cuối cùng, cần công khai đầy đủ — chúng tôi vẫn đang nắm giữ vị thế STX.
Sau những lời mở đầu này, giờ chúng ta có thể đi vào phần thú vị. Cam kết cơ bản của Stacks rất đơn giản: Xây dựng một hệ sinh thái có thể lập trình, có thể tổ hợp, thừa hưởng tính bảo mật và phi tập trung của Bitcoin.
Công bằng mà nói, khái niệm này không quá xa lạ so với các ý tưởng về sidechain và Rollup phổ biến trong thế giới Ethereum. Mặc dù bản thân Ethereum được thiết kế để có thể lập trình, nhưng hình thức nguyên thủy của nó luôn gặp vấn đề về tốc độ và chi phí. Ai cũng biết những vấn đề này và đều phàn nàn về chúng. Trong khi các nền tảng cạnh tranh như Solana hay Avalanche tồn tại như các blockchain độc lập hoàn toàn, thì ý tưởng về Rollup là thực hiện phần lớn công việc tính toán bên ngoài chuỗi, đồng thời "thanh toán" kết quả lên chuỗi chính Ethereum, nhằm tránh chi phí xử lý trên chuỗi.
Vì vậy, người ta dễ dàng cho rằng mối quan hệ giữa Stacks và Bitcoin tương tự như mối quan hệ giữa sidechain/Rollup với Ethereum, nhưng điều đó thật sự rất sai lệch.
Stacks sở hữu chuỗi riêng, trình biên dịch và ngôn ngữ lập trình mang tên Clarity. Nó chạy song song với Bitcoin và gắn nhãn lên tài sản lớn nhất (vẫn là Bitcoin, đồng tiền có vốn hóa lớn nhất xung quanh), nhằm đảm bảo giao dịch và tính toàn vẹn của nó.
Như thường lệ, sự kiện này khiến chúng tôi ôn lại kiến thức cũ về Stacks và viết thành bài viết này. Tại sao lại viết ngay bây giờ? Vì trường hợp sử dụng CityCoins có khả năng cao sẽ đưa Stacks tiến vào dòng chính.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ làm rõ nhiều điều.
Bitcoin, Stacks và PoX
Chúng tôi đã viết rất nhiều bài về tính tổ hợp của Ethereum trên blog này, vì chủ đề này rất phong phú.
Mặt khác, cho đến nay, các bài viết về kinh tế vĩ mô của chúng tôi luôn nhắc đến Bitcoin: nó là sự thay thế cho vàng, giống như một phương tiện lưu trữ giá trị, một số nhân vật nổi tiếng mua nó để phòng ngừa lạm phát, nhưng ngoài ra, nó kém hấp dẫn hơn so với những điều thú vị đang diễn ra trong hệ sinh thái Ethereum.
Điều này là dễ hiểu, vì kể từ phiên bản đầu tiên, Bitcoin thực sự không thay đổi nhiều — mặc dù đã xuất hiện những hard fork nhằm tăng tốc độ giao dịch hoặc giảm chi phí, nhưng phần lớn trong số đó đã biến mất, chỉ còn lại vài fork mang mục đích đầu cơ là tồn tại. Như được viết trong whitepaper gốc, Bitcoin vẫn là một "hệ thống tiền điện tử ngang hàng". Dù ứng dụng của nó đã vượt xa định nghĩa này, trở thành một phương tiện lưu trữ giá trị. Nhưng bản chất của nó (mã code mà nó vận hành) vẫn rất đơn giản, không có hợp đồng thông minh, không tính toán chuyên biệt, không có gì rườm rà cả.
Nếu chúng ta chấp nhận thực tế rằng "Bitcoin tuy cồng kềnh nhưng có thể nói là chuỗi an toàn và bất biến nhất hiện có", thì câu hỏi đặt ra là liệu có tồn tại một blockchain mới tốt hơn — một blockchain có sự cộng hưởng tích cực, mang lại tất cả lợi ích dự kiến của tính toán phi tập trung (chi phí thấp, thông lượng hợp lý, v.v.) nhưng không làm tăng rủi ro tập trung, tránh việc lịch sử bị sửa đổi bởi một nhóm nhỏ các validator.
Và đây chính xác là cam kết mà Stacks đưa ra — tính toán phi tập trung, có thể lập trình (tương tự Ethereum), nhưng có thể rẻ hơn, nhanh hơn (giống các token tập trung hơn), đồng thời vẫn sở hữu khả năng chống kiểm duyệt của một giao thức phi tập trung và bất biến như Bitcoin. Liệu nó có thể là đồng tiền tốt nhất thế giới?
Chúng ta không cần tìm hiểu quá sâu về cơ chế của Stacks (có thể tra cứu chi tiết trên website của họ), ý tưởng đơn giản hóa của Proof-of-Transfer (PoX) như sau: Các thợ đào Stacks đấu giá Bitcoin để trở thành người sản xuất khối tiếp theo, từ đó xác thực giao dịch, đồng thời gửi hash tiêu đề khối đã hoàn thành vào trường tin nhắn của giao dịch Bitcoin, rồi ghi vĩnh viễn lên chuỗi khối chính Bitcoin.
Chuỗi khối Stacks chạy song song với Bitcoin thông qua quá trình xây dựng để đồng bộ với chuỗi chính. Tuy nhiên, khả năng truyền tải liên tục các microblock gần như theo thời gian thực sẽ cho phép Stacks hoạt động với tốc độ giao dịch vượt xa Bitcoin — điều này sẽ rất được hoan nghênh.
Bitcoin được chuyển trong quá trình này sẽ được gửi vào ví tài khoản của người dùng STX, phần lớn BTC họ nhận được là phần thưởng cho việc "stacking" — điều này rất phù hợp với tinh thần "ngồi stacking". Phần BTC còn lại thực tế được gửi đến một địa chỉ hủy bỏ, loại bỏ vĩnh viễn khỏi lưu thông (hãy nghĩ đến kiểu đốt như EIP-1559). Những lần chuyển này xảy ra như một phần của PoX, chính khoản "thanh toán đối giá" này hỗ trợ cơ chế đồng thuận của Stacks — giống như Bitcoin khai thác khối bằng cách tiêu thụ điện năng, Stacks khai thác khối bằng cách đốt Bitcoin.
Khi các khối được tạo ra, thêm nhiều token STX được đúc ra (tốc độ này sẽ giảm dần, tương ứng với việc halving của Bitcoin), và được dùng để thưởng cho các thợ đào xác nhận khối.
Thú vị là, cấu trúc khuyến khích hiện tại không phải là hình phạt trực tiếp như trả giá, mà là một cơ chế nhằm khuyến khích hành vi tích cực và trung thực: Thợ đào khối hiện tại nhận phần thưởng từ khối trước đó, kèm theo một khóa ngắn — tăng cường bảo vệ trên lượng STX đã khai thác để ngăn chặn việc khai thác thiếu trung thực hoặc không tối ưu.
Hơn nữa, nó khuyến khích các nút bỏ phiếu (một lần nữa thông qua việc nộp bằng chứng đốt BTC) cho các thợ đào mà họ biết là trung thực và sản xuất khối đúng hạn. Điều này thúc đẩy việc thêm nhiều BTC hơn.
Tóm lại, cơ chế này yêu cầu phải có Bitcoin để trở thành thợ đào STX. Ngưỡng gia nhập thấp, khuyến khích cạnh tranh, do đó hành vi giao dịch công bằng và trung thực. Cuối cùng, có rất nhiều cách để đạt được hành vi tốt, và đây là một trong số đó.
Tổng thể, hình ảnh từ website Stacks dưới đây cung cấp đủ thông tin nền tảng:
Liệu Stacks có phải là nền tảng lớn tiếp theo?
Công bằng mà nói, hiện tại thảo luận về điều này có thể còn quá sớm. Hệ sinh thái Stacks vừa mới bắt đầu vận hành, và hiện có vài DEX, DeFi và dApp NFT đang được xây dựng, triển khai. Dự án nổi bật nhất trên nền tảng này hiện nay có lẽ là CityCoins, hứa hẹn trở thành một nền tảng cho phép quản trị thành phố. Cho đến nay, chúng ta đã thấy hai đợt triển khai là Miami Coin và New York City Coin, có thể trong tương lai sẽ có thêm nhiều thành phố khác.
Rất nhiều người sẽ hỏi: “Tại sao không xây dựng nó trên Ethereum?” Cách giải thích câu hỏi này là hãy đặt mình vào vị trí của các thị trưởng và chính quyền địa phương quản lý những thành phố này. Bitcoin có nhận thức công chúng rộng rãi, và đã thể hiện rõ vai trò như một công cụ phòng ngừa lạm phát, chống kiểm duyệt, v.v. Quan trọng nhất, Bitcoin rất dễ hiểu — do đó, về mặt cấu trúc, một hệ thống hợp đồng thông minh “xây dựng trên Bitcoin” (ngay cả khi không hoàn toàn đúng về mặt kỹ thuật) cũng dễ được mọi người tiếp nhận.
Kế hoạch CityCoins áp dụng cơ chế tương tự như STX đối với BTC: Cá nhân gửi STX vào hợp đồng để khai thác tiền thành phố, 30% STX được gửi vào ví ủy thác của thành phố, phần còn lại 70% dùng để trả thưởng cho những người stake đồng tiền thành phố, từ đó họ nhận được cả STX và BTC. Theo các tài liệu công bố hiện nay, CityCoins cho phép người nắm giữ bỏ phiếu quyết định cách quản lý và phát triển thành phố của họ. Có thể, theo thời gian, những đồng tiền này sẽ trở thành phương tiện trao đổi cho các thành phố cụ thể đó.
Dù tình hình ra sao, CityCoins có thể trở thành chất xúc tác đưa hệ sinh thái Stacks lên đỉnh cao. Liệu nó có trở thành "ứng dụng killer" của Stacks, dưới sự ủng hộ của chính quyền địa phương ở Mỹ và toàn thế giới, tạo thành một thị trường tiềm năng có thể tiếp cận hàng tỷ người dùng?
Một lượng lớn người dùng sẽ gia nhập hệ sinh thái Stacks, điều này giải quyết vấn đề thường xuyên làm khó các hệ sinh thái mới. Một số hệ sinh thái khác giải quyết vấn đề này bằng cách đổ tiền mặt vào, tạo động lực kinh tế cho việc áp dụng hệ sinh thái.
Đối với những người khác, có lẽ các động lực này mang tính chính trị hơn.
Lần trở lại thứ hai của Bitcoin
Tất cả những điều này liên quan đến Stacks, và chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi xem còn những ứng dụng nào khác có thể được xây dựng trên nền tảng Stacks.
Nhưng có lẽ mục tiêu cuối cùng của tất cả những điều này là nâng tầm Bitcoin vượt xa khả năng lưu trữ giá trị tĩnh đơn thuần. Biểu đồ nhỏ trong tài liệu của Stacks tóm tắt ý tưởng này:
Ngoài việc là một phương tiện lưu trữ giá trị, Stacks còn giải phóng khả năng của Bitcoin tham gia vào mọi hoạt động trên mạng lưới phi tập trung. Bitcoin không thể lập trình như Ethereum, nên trước đây nó luôn bị loại trừ.
Tuy nhiên, giải pháp của Stacks không thay đổi Bitcoin theo bất kỳ cách nào về mặt cơ bản: Bitcoin sẽ tiếp tục hoạt động như trước đây. Việc khai thác khối, halving, lưu trữ giá trị — không có thay đổi mã code nào. Vì vậy, nó không phải là một hard fork, không phải là Bitcoin Cash hay Bitcoin SV hay Litecoin cố gắng "thay đổi" thứ gì đó và chia tách cộng đồng trong quá trình này. Nếu nó chưa hỏng, thì đừng sửa chữa nó.
Bằng cách neo tính bảo mật của giao thức vào sự bất biến của Bitcoin, kèm theo cơ chế đốt, khi thực hiện giao dịch và khai thác khối Stacks, Bitcoin sẽ vĩnh viễn rút khỏi nguồn cung, cho phép người nắm giữ Bitcoin tham gia vào lợi nhuận từ DeFi và các phát triển liên quan đến hợp đồng thông minh khác (giống như Ethereum), trong khi trước đó, Bitcoin của họ bị khóa lại.
Nói cách khác, với Stacks, những người theo chủ nghĩa Bitcoin Maxi có thể tiếp tục giữ bản sắc của mình (vì Bitcoin không thay đổi), đồng thời hưởng lợi từ các hợp đồng thông minh có tính tổ hợp và có thể nâng cấp — những hợp đồng thông minh có khả năng phát triển và tự tạo ra giá trị.
Bằng cách nối cầu giữa nhiều blockchain, người ta có thể mang giá trị nội tại của Bitcoin (đồng tiền có vốn hóa lớn nhất thế giới cho đến nay) vào thế giới DeFi, làm tài sản thế chấp cho vay mượn, cung cấp thanh khoản và tất cả những điều tuyệt vời khác mà mạng lưới phi tập trung mang lại. Các dự án như Thorchain được xây dựng trên tiền đề này, và có lẽ hệ sinh thái Stacks sẽ đạt được thành công lớn hơn.
Ngoài một số dạng Bitcoin được đóng gói (WBTC), vốn cần một thực thể tập trung để làm dịch vụ quản lý và cung cấp wrapper ERC-20, cho phép Bitcoin được "nối cầu" sang mạng Ethereum và tham gia DeFi, thì Stacks còn có thể thu thập và chuyển giá trị này sang NFT, game và tất cả các ứng dụng mạng phi tập trung khác xuất hiện trong nhiều năm qua.
Cho đến nay, Bitcoin luôn bị coi là nhàm chán và bị bỏ quên. Nhưng tình hình có thể sớm thay đổi.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
