Toàn diện hiểu về các chuỗi song song Polkadot: Phân bổ, đấu giá và quản trị, v.v.
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Toàn diện hiểu về các chuỗi song song Polkadot: Phân bổ, đấu giá và quản trị, v.v.
Các khe cắm chuỗi song song được cung cấp thông qua cơ chế đấu giá theo kiểu nến không cần giấy phép, một hình thức đấu giá đã được điều chỉnh để đảm bảo tính công bằng và an toàn trên blockchain.
Chuyên sâu báo cáo Web3Trước đây, Quỹ Web3 đã nhận được rất nhiều câu hỏi về các parachain: việc phân bổ ban đầu các vị trí parachain và quy trình để một dự án trở thành parachain. Dưới đây là một tài liệu mô tả, bao gồm bản thảo kế hoạch phân bổ công bằng cho các vị trí parachain tại thời điểm khởi chạy Polkadot, cũng như giải thích cách Polkadot sẽ xử lý các khe cắm parachain bổ sung trong tương lai.
Chúng tôi đã gửi phiên bản sơ khai của tài liệu này tới nhiều dự án xây dựng trên Polkadot, và nay chúng tôi công bố nó cho cộng đồng Polkadot, mong muốn nhận được phản hồi từ các nhà phát triển parachain khác và những người nắm giữ cổ phần.
Cơ chế thuê khe cắm parachain vẫn đang trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai. Chúng tôi hy vọng các dự án có thể đóng góp vào quá trình này. Nhiều khía cạnh của hệ thống này vẫn có thể thay đổi, nhưng điều mà chúng tôi có thể cam kết hôm nay là:
Số lượng khe cắm parachain là hạn chế, số lượng ban đầu khi khởi tạo sẽ ít và tăng dần theo thời gian;
Việc thuê khe cắm sẽ không yêu cầu giấy phép và tuân theo cơ chế thị trường. Để đảm bảo phân bổ công bằng các khe cắm parachain, chúng tôi quyết định sử dụng đấu giá. Bất kỳ ai cũng có thể tham gia, hình thức đấu giá là kiểu "nến cháy" đã được sửa đổi dành riêng cho blockchain, với thời điểm kết thúc ngẫu nhiên và xác định hồi tố;
Nếu ai đó (cá nhân hoặc hợp đồng thông minh) giành chiến thắng trong cuộc đấu giá, họ sẽ không cần sự cho phép nào để triển khai parachain của mình;
Tuổi thọ của một khe cắm parachain là hữu hạn;
Một số lượng nhỏ khe cắm sẽ được giữ lại trong một thời gian nhất định, dành cho các parachain đặc biệt vì mục đích “lợi ích công cộng” do Quỹ Web3 quản lý;
Vài điểm nền tảng này khó có khả năng thay đổi trước thời điểm “khởi nguyên”, và hiện tại việc ước tính chính xác số lượng khe cắm parachain và chi phí của chúng là rất khó khăn.
Các Parachain của Polkadot
Parachain là thuật ngữ chúng tôi dùng để chỉ các hệ thống bên ngoài (thường là blockchain, nhưng không nhất thiết) cấu thành nên Polkadot. Blockchain có thể tương tác với Polkadot theo hai cách chính: parachain gốc và parachain thông qua cầu nối. Để triển khai dưới dạng parachain gốc, các nhóm có thể sử dụng khuôn khổ Cumulus dựa trên Substrate (http://wiki.polkadot.network/), xây dựng từ đầu hoặc sử dụng một trong các bộ công cụ phát triển parachain sắp ra mắt. Parachain gốc có thể tận dụng truyền tin liên chuỗi nhanh hơn và an ninh chia sẻ của Polkadot.
Bạn sẽ không cần phải dùng lạm phát tiền tệ để khuyến khích thợ đào hay người đặt cược nhằm đảm bảo an toàn cho mạng lưới của bạn. Ngược lại, nếu một blockchain có một tập hợp các quyết định thiết kế truyền thống khiến nó khó vận hành trong kiến trúc Polkadot, thì nó có thể giữ lại cơ chế đồng thuận và cơ chế hoàn tất riêng, và kết nối như một “parachain cầu nối” thông qua một cầu nối nằm trên một parachain. Để parachain cầu nối có thể giao tiếp với mạng Polkadot, chính nó phải đạt trạng thái hoàn tất trước, sau đó mới truyền tin một cách an toàn. Rất có thể nhiều blockchain sẽ có thể chia sẻ cùng một parachain cầu nối, giảm chi phí chiếm dụng khe cắm.
Các loại parachain tiềm năng kết nối với chuỗi relay
Tại sao số lượng parachain lại bị giới hạn?
Parachain tiêu tốn một số tài nguyên để đảm bảo an toàn và sẵn sàng hoạt động. Do tài nguyên trong mạng Polkadot là hữu hạn, nên số lượng khe cắm parachain bị giới hạn. Điều này tương tự như các mạng khác, đều có giới hạn về hiệu suất tính toán, đồng thời đưa ra phí và các biện pháp quản lý khác. Mặc dù chưa rõ thiết kế "phiên bản 1" của Polkadot sẽ hỗ trợ bao nhiêu parachain, nhưng do các khía cạnh của hệ thống chưa được tối ưu hóa, số lượng chuỗi có thể hỗ trợ trong giai đoạn đầu khởi nguyên sẽ tự nhiên rất ít. Như đã đề cập trong sách trắng Polkadot ban đầu, "phiên bản 1" của Polkadot có một số giới hạn quan trọng về khả năng mở rộng, đặc biệt là chi phí bậc hai của hàng đợi tin nhắn, dẫn đến một giới hạn tự nhiên. Để giành được một khe cắm parachain, DOT phải được khóa, do đó parachain mang giá trị trong việc đặt cược — vận hành một chuỗi vô dụng sẽ rất tốn kém.
Mục tiêu triển khai parachain
Hiện tại chúng tôi dự kiến Polkadot sẽ ra mắt với vài khe cắm parachain. Trong năm đầu tiên hoặc hai năm đầu tiên vận hành Polkadot, khi các triển khai được tối ưu hóa, số lượng khe cắm parachain sẽ tăng từ khoảng 5 lên 50 đến 200. Theo thứ tự ưu tiên, các mục tiêu của kế hoạch triển khai này là:
Đảm bảo an toàn cho chuỗi relay Polkadot. Ưu tiên hàng đầu là những dự án mang lại giá trị lớn nhất cho Polkadot. Duy trì sự cân bằng giữa cung và cầu đối với các khe cắm parachain để tạo động lực kinh tế phù hợp cho các máy xác thực tham gia mạng. Cho phép tăng cường thử nghiệm và các trường hợp sáng tạo khi mạng lưới mở rộng. Kế hoạch này bao gồm các “parachain khởi nguyên” sẽ ra mắt trong giai đoạn khởi nguyên, còn các parachain trúng đấu giá sẽ có sẵn sau khi khởi nguyên. Phần tiếp theo sẽ giải thích chi tiết.
Parachain Khởi Nguyên
Trong giai đoạn khởi nguyên, sẽ không có nhiều parachain. Với điều kiện có các đơn vị vận hành parachain, chủ sở hữu khe cắm sẽ do Quỹ Web3 quyết định theo hai cách:
Quỹ Web3 tài trợ một số chuỗi lợi ích công cộng (chuỗi hạ tầng), bao gồm các chuỗi cầu nối và một chuỗi hợp đồng thông minh cơ bản. Nếu các chuỗi này đã sẵn sàng trong giai đoạn khởi nguyên, chúng sẽ được đưa vào. Quỹ Web3 sẽ tổ chức một hoặc nhiều cuộc đấu giá ngoại chuỗi, với hình thức tương tự như đấu giá nội chuỗi được mô tả ở phần sau, nhằm cho các đội thuê khe cắm bằng cách gửi nhiều DOT hơn so với các đội khác. Các chuỗi lợi ích công cộng bao gồm những chuỗi mà Quỹ Web3 đánh giá là có tầm chiến lược hoặc đã cam kết phát triển. Bao gồm:
Cầu nối Ethereum-Polkadot
Cầu nối Bitcoin-Polkadot
Các dự án hạ tầng then chốt như DEX hoặc stablecoin
Vui lòng truy cập Polkadot Wiki để xem phiên bản cập nhật nhất của tài liệu này:
http://wiki.polkadot.network/
Đấu giá Parachain
Phần lớn các khe cắm sẽ được bán trong các cuộc đấu giá công khai mà bất kỳ ai cũng có thể tham gia.
Sẽ luôn có sẵn đấu giá parachain, nghĩa là nếu dự án của bạn muốn chiếm một khe cắm trên Polkadot, bạn sẽ luôn có cơ hội để đấu giá và giành lấy. Khi nhu cầu về khe cắm tăng lên, cơ chế quản trị có thể thêm các khe cắm mới. Ngược lại, nếu tại một thời điểm nào đó có quá nhiều parachain, tổng số khe cắm có thể được giảm xuống.
Khe cắm parachain được cung cấp thông qua đấu giá kiểu “nến cháy” không cần giấy phép, đã được điều chỉnh để đảm bảo công bằng và an toàn trên blockchain. Cơ chế này làm cho một người tham gia khó có thể cố gắng can thiệp sớm vào hệ thống hoặc dùng chiến thuật “bắn tỉa đấu giá” để gây hại cho những người đấu giá trung thực, từ đó làm mất công bằng.
Đấu giá kiểu “nến cháy”:
https://en.wikipedia.org/
Người đấu giá có thể là các parachain hiện tại muốn gia hạn hoặc kéo dài thuê bao, hoặc là những người tham gia mới muốn triển khai parachain. Trong trường hợp thứ hai, những người tham gia này có thể là tài khoản Polkadot thông thường (tức là tài khoản nắm giữ tiền trên chuỗi relay), nhưng cũng có thể đến từ chính một parachain, có thể cho phép hợp đồng thông minh tham gia đấu giá. Vì vậy, thậm chí cả một cộng đồng cũng có thể gây quỹ thông qua một hợp đồng thông minh để đảm bảo rằng dự án giành được một khe cắm parachain, và có thể cung cấp một phần thưởng cho những người ủng hộ.
Quy trình giành khe cắm Parachain
Như đã nói, cấu trúc tồn tại vĩnh viễn nghĩa là luôn có các khe cắm parachain để đấu giá.
Theo một nghĩa nào đó, khác với việc mua một món đồ, các cuộc đấu giá này không phải là bán thật sự. Người đấu giá chỉ gửi một khoản DOT vào tài khoản gửi tiết kiệm định kỳ. Do đó, chi phí thực tế của việc thuê chỉ là chi phí cơ hội, có thể mô hình hóa như sự mất giá do lạm phát. Khi thời hạn thuê parachain kết thúc, khoản tiền ký quỹ sẽ được hoàn trả.
Thời hạn khe cắm parachain được chia thành các “kỳ thuê” sáu tháng. Tất cả các khe cắm bắt đầu và kết thúc cùng lúc, do đó trong bất kỳ kỳ thuê nào, chỉ có một số lượng khe cắm giống nhau.
Cuộc đấu giá là quyền chiếm giữ một khe cắm parachain trong bốn kỳ, tạo thành thời gian thuê hai năm tới. Bốn kỳ sáu tháng này có thể thuộc về cùng một người đấu giá (chiếm liền mạch hai năm kể từ kỳ thuê tiếp theo), hoặc thuộc về bốn người đấu giá riêng biệt, hoặc một tổ hợp nào đó.
Hình thức này cho phép các trường hợp sử dụng linh hoạt: một dự án mới có thể chỉ mua kỳ đầu tiên để “thử nghiệm” làm parachain trong sáu tháng. Ngược lại, một dự án có thể đảm bảo vận hành hai năm bằng cách đấu giá cho cả bốn kỳ. Hoặc, một dự án có thể đấu giá cho hai kỳ cuối để đảm bảo 12 tháng vận hành trong vòng 12 tháng tới. Một parachain hiện tại có thể duy trì việc gia hạn bằng cách luôn thắng ở kỳ cuối cùng, từ đó giữ thời gian thuê còn lại của họ trong khoảng 18 đến 24 tháng.
Mục đích của cơ chế đấu giá là tối đa hóa lượng DOT bị khóa trong suốt hai năm, do đó, người đấu giá có mức giá cao nhất trong một kỳ cụ thể có thể không phải lúc nào cũng “chiến thắng”.
Các kịch bản ví dụ dưới đây và Hình 1 minh họa cách thức hoạt động của cơ chế đấu giá. Giả sử chỉ có một khe cắm parachain khả dụng (như trong mọi cuộc đấu giá khởi nguyên):
Charlie đấu giá với 75 DOT cho cả bốn kỳ.
Dave đấu giá 100 DOT, nhưng chỉ cho hai kỳ cuối (anh ta không quan tâm hai kỳ đầu).
Emily đấu giá 40 DOT, nhưng chỉ cho hai kỳ đầu (cô ấy không muốn hai kỳ cuối).
Bây giờ chúng ta tìm cách kết hợp các lượt đấu giá sao cho một hoặc nhiều người đấu giá được phân bổ khe cắm họ muốn. Có bốn cách phân bổ khả dĩ:
Charlie thắng, Dave và Emily thua. Trong trường hợp này, 75 DOT được giữ trong bốn kỳ, trung bình mỗi kỳ phân bổ 75 DOT.
Dave thắng, Charlie và Emily thua. Trong trường hợp này, 100 DOT chỉ giữ trong hai kỳ, trung bình mỗi kỳ là 100*2/4 = 50 DOT. Kết quả tồi hơn.
Emily thắng, Charlie và Dave thua. Trong trường hợp này, 40 DOT chỉ giữ trong hai kỳ, trung bình bốn kỳ là 40*2/4 = 20 DOT. Cũng tồi hơn.
Cuối cùng, ta có thể để cả Dave và Emily thắng, Charlie thua. Trong trường hợp này, 100 DOT giữ trong hai kỳ, 40 DOT giữ trong hai kỳ còn lại, trung bình bốn kỳ là (100*2 + 40*2)/4 = 70 DOT. Tốt hơn, nhưng vẫn không bằng Charlie.
Hình 1: Mục đích của cơ chế đấu giá là tối đa hóa lượng DOT bị khóa trong suốt hai năm
Do đó, mặc dù Dave có mức giá cao nhất, nhưng khi tính toán, ta thấy rằng do anh chỉ đấu giá cho hai kỳ thuê, anh phải chia sẻ khe cắm với Emily, người đấu giá thấp hơn cho hai kỳ còn lại. Tổng mức giá của Dave và Emily trong bốn kỳ thấp hơn mức giá của Charlie, nên Charlie là người giành được khe cắm.
Tham gia đấu giá
Tất cả các cuộc đấu giá khe cắm parachain sẽ diễn ra bằng DOT. Các dự án muốn triển khai parachain có thể có được DOT theo nhiều cách, bao gồm:
Phát hành token parachain riêng và đổi trên thị trường công khai lấy DOT; sử dụng nguồn lực hiện có để mua DOT trên thị trường; tổ chức gây quỹ cộng đồng để huy động DOT; nộp đơn xin tài trợ từ Quỹ Web3. Ngoài ra, một nhóm dự án có thể hợp nhất thành một chuỗi để chia sẻ chi phí khe cắm parachain. Ví dụ, nhiều cầu nối có thể hợp lý chia sẻ một khe cắm parachain.
Chi phí của Parachain
Xét về giá trị tuyệt đối của token DOT, khe cắm parachain là miễn phí: vận hành một khe cắm chỉ cần gửi DOT vào tài khoản tiết kiệm, và khoản gửi này sẽ được hoàn trả sau khi hết thời hạn sử dụng. Đối với những dự án có vốn nhàn rỗi (đặc biệt là vốn mã hóa) và đã lạc quan về triển vọng kinh tế của mạng Polkadot, thì “giá” này gần như bằng không.
Đối với các dự án chưa bị “mua đứt” bởi Polkadot hoặc không có dự trữ vốn ban đầu, thì “giá” hiệu quả của việc thuê khe cắm parachain chỉ là chi phí cơ hội của việc nắm giữ DOT chứ không phải tài sản nào khác. Hai điểm đáng chú ý: một dự án thành công trở thành parachain phải mang lại tiện ích cho mạng Polkadot, từ đó nâng cao giá trị và nhóm người dùng tổng thể. Dưới tác động hiệu ứng mạng, tác động kinh tế của những thay đổi này nên là siêu tuyến tính. Do đó, kỳ vọng hợp lý là các dự án parachain muốn nắm giữ một phần danh mục tài sản của họ dưới dạng DOT để hưởng lợi từ thành công của chính họ.
Thứ hai, trong mạng Polkadot, token DOT cần được dùng cho bốn hoạt động: quản trị, thuê parachain, giao dịch và staking. DOT đã gửi ký quỹ thuê parachain không thể dùng cho ba trong bốn hoạt động trên (vẫn có thể tham gia quản trị), do đó chúng ta có thể coi giá thực tế là chi phí cơ hội không thể giao dịch, thuê khe cắm khác hoặc stake. Mặc dù giá trị của hai loại tiền tệ trước còn chưa chắc chắn, nhưng giá trị của loại thứ ba có thể chấp nhận được, vì cả hai đều sinh lời từ lạm phát và được dùng như hàng rào chống lạm phát.
Đối với khởi nguyên Polkadot, phần thưởng staking tối đa theo tỷ lệ dự kiến là 20%, được chi trả bằng lượng phát hành tăng 10% mỗi năm. (Điều này thấp hơn nhiều so với tỷ lệ lạm phát khởi nguyên khoảng 30% mỗi năm của Ethereum, nhờ hiệu quả của cơ chế BABE/GRANDPA so với cơ chế PoW mà Ethereum sử dụng.) Do đó, chi phí thực tế của việc không tham gia staking là bỏ lỡ phần thưởng, chưa kể đến việc tham gia staking không cần rủi ro và không cần làm gì. Tùy theo khẩu vị rủi ro, lĩnh vực chuyên môn, chi phí lao động, hiệu suất hệ thống staking và định giá DOT, tỷ lệ 20% chỉ nên được xem là giá trị tối đa lý thuyết: chi phí cơ hội thực tế từ DOT có thể thấp hơn nhiều.
Ngược lại, ta lưu ý rằng chi phí hàng năm để đảm bảo an toàn cho một số chuỗi chính (như Cosmos, Tezos và EOS) là hàng chục triệu USD, Ethereum và Bitcoin là hàng tỷ USD. Do đó, chi phí an toàn của Polkadot sẽ giảm đi từ ba đến năm bậc độ lớn, đồng thời còn cung cấp truyền tin nhanh, tùy ý và không cần tin cậy giữa các chuỗi chủ – một bước tiến cách mạng.
Giá trị vốn hóa của 300 loại tiền mã hóa hàng đầu đều vượt 10 triệu USD, gần như tất cả đều có khối lượng giao dịch hàng ngày trên 100.000 USD. Giả sử lạm phát hàng năm cho đào, staking hoặc giao dịch là 2% một cách thận trọng, thì ngay cả dự án mã hóa khiêm tốn nhất cũng chi hơn 200.000 USD mỗi năm cho an ninh. Thực tế, hầu hết các công ty đều có thể thu được lợi thế kinh tế từ việc thuê khe cắm parachain Polkadot với mức giá này, thay vì dùng cơ chế đồng thuận dựa trên lạm phát – tốn kém, cô lập và thường không an toàn.
Nghiên cứu và mô hình hóa sâu hơn sẽ giúp hiểu rõ hơn chi phí đại khái để giành được một khe cắm trên Polkadot.
Chúng tôi nhận thức được rằng việc kết nối với mạng Polkadot như một parachain là một chi phí rất lớn. Khi chúng tôi mở rộng mạng bằng cách tăng số lượng khe cắm parachain và phát triển thêm nhiều cầu nối và cầu nối nhẹ, chi phí tổng thể nên giảm xuống. Nhìn chung, an ninh chia sẻ trên Polkadot rẻ và an toàn hơn nhiều so với các mạng yêu cầu phát hành token riêng để khuyến khích thợ đào hoặc máy xác thực.
Quản trị
Polkadot không có cơ chế quản trị rõ ràng nào để chặn hoặc loại bỏ một parachain. Nghĩa là, Polkadot về bản chất là một hệ thống có thể quản lý, do đó, các cơ chế quản lý có thể nâng cấp và thay đổi blockchain thành bất cứ thứ gì nó quyết định. Những thay đổi gây tranh cãi và có hại là có thể xảy ra, nhưng vì nó yêu cầu sự tham gia của nhiều nhóm bên liên quan như hội đồng, máy xác thực và người nắm giữ token lâu dài, chúng tôi ước tính khả năng thực tế của những thay đổi như vậy tương đương với cơ hội của một hard fork độc hại tương tự trên một số mạng chính. Trong bối cảnh blockchain, quản trị là điều mới mẻ: không thể phủ nhận, Polkadot là một thí nghiệm của nhiều công nghệ tiên phong, mặc dù chúng tôi hy vọng giảm thiểu rủi ro thông qua kiểm toán, mô hình hóa và thử nghiệm, nhưng chúng tôi không bao giờ có thể chắc chắn điều gì sẽ xảy ra. Nếu thí nghiệm thất bại, hard fork sẽ là lựa chọn cuối cùng không thể tránh khỏi.
Giống như việc parachain không thể sử dụng khoản tiền DOT đã gửi để thuê khe cắm, quyền thuê khe cắm thuộc về họ, và họ có thể dùng nó để làm bất cứ điều gì họ muốn. Các parachain lỗi thời (ví dụ, hàm chuyển trạng thái cho phép vòng lặp vô hạn, bom bộ nhớ hoặc tin nhắn rác) sẽ bị các máy xác thực mạng nhận diện và vô hiệu hóa. Cũng như các chuỗi độc lập kết nối với Polkadot áp dụng cơ chế đồng thuận của Polkadot, các parachain rời khỏi mạng cũng sẽ từ bỏ cơ chế đồng thuận của Polkadot. Những parachain từng tồn tại này trở thành các chuỗi riêng biệt, buộc phải tự chuẩn bị cho sự sống còn và an ninh của chính mình.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
