Vì sao bị AI sa thải? Nghiên cứu cho thấy chi phí sử dụng AI còn đắt hơn cả con người mà nó thay thế

Tác giả: Scott Galloway / Ed Elson / Mia Silverio

Biên dịch: TechFlow

Dẫn nhập từ TechFlow: Năm nay, gần 50.000 người đã bị sa thải vì AI, song ngày càng nhiều doanh nghiệp phát hiện chi phí sử dụng AI còn cao hơn cả chi phí nhân sự mà nó thay thế. Uber đã tiêu hết toàn bộ ngân sách AI cho cả năm chỉ trong bốn tháng; Microsoft cắt giảm giấy phép Claude Code tại nhiều bộ phận do chi phí quá cao; một nhân viên nội bộ của Anthropic đã tiêu tốn 150.000 USD hạn mức API chỉ trong một tháng. Scott Galloway cho rằng các doanh nghiệp cuối cùng sẽ chuyển sang các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) Trung Quốc—rẻ hơn từ 10 đến 30 lần so với mô hình Mỹ—điều này sẽ buộc Tổng thống Trump phải can thiệp bằng các biện pháp hạn chế.

AI có đắt hơn cả con người mà nó thay thế?

Năm nay, gần 50.000 nhân viên đã bị sa thải với lý do “AI”. Con số này gần bằng tổng số người bị sa thải cả năm 2025. Với các doanh nghiệp áp dụng AI, lập luận rất đơn giản: AI có thể làm những việc mà con người làm được.

Nhưng trong vài tuần gần đây, lập luận này đã vấp phải thực tế phũ phàng. Ngày càng nhiều doanh nghiệp nhận ra chi phí thực tế khi triển khai AI còn cao hơn cả chi phí nhân sự mà nó nhằm thay thế.

Hình ảnh: Tác động chi phí AI đối với doanh nghiệp — Chi tiêu và phản hồi về chi phí AI của Uber, Microsoft, Nvidia, Meta và các công ty khác

Uber đã tiêu hết toàn bộ ngân sách AI dành cho năm 2026 chỉ trong vòng bốn tháng. Giám đốc điều hành vận hành (COO) của công ty cho biết, việc biện minh cho các khoản chi tiêu liên quan đến AI ngày càng trở nên khó khăn hơn trong nội bộ công ty. Microsoft đang cắt giảm giấy phép Claude Code tại nhiều bộ phận, nguyên nhân duy nhất là: quá đắt.

Một giám đốc điều hành cấp cao của Nvidia cho biết chi phí tính toán hiện nay “vượt xa chi phí nhân sự”. Meta, Pinterest và Spotify đều liệt kê chi phí suy luận (inference) tăng cao là yếu tố làm sụt giảm tỷ suất lợi nhuận trong báo cáo tài chính quý I.

Ngân sách AI của doanh nghiệp thực tế lớn đến mức nào? Khảo sát của công ty quản lý chi phí đám mây CloudZero cho thấy, năm 2025, 45% doanh nghiệp chi hơn 100.000 USD mỗi tháng cho AI—tỷ lệ này năm trước chỉ là 20%.

Một trường hợp điển hình tại Anthropic còn gây sốc hơn: Một nhân viên đã chi 150.000 USD chỉ trong một tháng để sử dụng Claude Code. Để khoản chi này có thể được biện minh, kỹ sư này phải hoàn thành khối lượng công việc tương đương 11 kỹ sư thông thường.

Trong thị trường hiện nay, từ “hiệu quả” luôn được đánh giá cao về mặt biểu diễn đến mức các doanh nghiệp thậm chí không cần tính toán thực chất hiệu quả đó. 79% công ty trong chỉ số S&P 500 đã đề cập đến AI trong các cuộc họp báo cáo tài chính gần đây, nhưng chỉ 8% trong số đó tiết lộ bất kỳ doanh thu nào liên quan đến AI.

Hình ảnh: So sánh giữa mức độ đề cập đến AI và mức độ tiết lộ doanh thu thực tế liên quan đến AI của các công ty thuộc chỉ số S&P 500

Cùng báo cáo của CloudZero cũng chỉ ra rằng chỉ một nửa số doanh nghiệp được khảo sát khẳng định họ có thể đánh giá một cách tự tin về lợi tức đầu tư (ROI) từ các khoản chi cho AI. Ông Spencer Rascoff, CEO của Match Group, cho biết AI tiêu tốn của công ty từ 5–10 triệu USD mỗi năm. Khi được hỏi về ROI, ông trả lời: “Tôi nghĩ chúng tôi đã hưởng lợi từ AI, nhưng cảm giác ấy thật khó nắm bắt.”

Các mô hình ngôn ngữ lớn Trung Quốc sẽ là người chiến thắng lớn nhất

Nhận định của Scott Galloway là: Các doanh nghiệp cuối cùng sẽ chuyển sang sử dụng mô hình rẻ nhất—chính là các mô hình ngôn ngữ lớn Trung Quốc, với giá rẻ hơn từ 10 đến 30 lần so với các mô hình Mỹ.

Số liệu thực tế đang xác nhận xu hướng này: Tỷ lệ sử dụng mô hình Trung Quốc trong cộng đồng nhà phát triển đã tăng vọt từ khoảng 1% vào năm 2024 lên trên 60% vào tháng Năm năm nay; 80% các công ty khởi nghiệp AI tại Mỹ hiện đang sử dụng các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc.

Hình ảnh: Sự thay đổi tỷ lệ sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn Trung Quốc trong cộng đồng nhà phát triển và mức độ sử dụng của các công ty khởi nghiệp AI Mỹ