Chaos Labs rút lui, ai sẽ đảm nhận rủi ro cho Aave?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Chaos Labs rút lui, ai sẽ đảm nhận rủi ro cho Aave?
Khi kiểm soát rủi ro rút lui, nền tảng an toàn của DeFi được định giá lại.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Omer Goldberg
Biên dịch: Peggy, BlockBeats
Lời biên tập: Chaos Labs tuyên bố chủ động chấm dứt hợp tác quản lý rủi ro với Aave và đề xuất chấm dứt sớm mối quan hệ ủy quyền này. Là đội ngũ cốt lõi đảm nhiệm định giá và quản lý rủi ro cho toàn bộ thị trường Aave V2 và V3 trong ba năm qua, việc rời đi của họ diễn ra đúng vào giai đoạn then chốt khi Aave đang đẩy mạnh tái cấu trúc kiến trúc V4 và mở rộng hướng tới các tổ chức.
Trong thông báo, Chaos Labs nhấn mạnh rằng quyết định này không bắt nguồn từ bất đồng ngân sách ngắn hạn, mà là do sự khác biệt sâu sắc giữa hai bên về một vấn đề nền tảng: “Rủi ro nên được quản lý như thế nào?”. Khi các đóng góp cốt lõi dần rời bỏ, độ phức tạp của hệ thống gia tăng và việc triển khai V4 đòi hỏi viết lại toàn bộ kiến trúc, phạm vi trách nhiệm và chi phí quản lý rủi ro đã mở rộng đáng kể — song mức đầu tư nguồn lực và thứ tự ưu tiên lại chưa được điều chỉnh tương ứng.
Bài viết tiếp tục chỉ ra rằng, trong bối cảnh DeFi ngày càng thu hút dòng vốn tổ chức, hồ sơ quản lý rủi ro bản thân đã trở thành tài sản “tiếp cận then chốt” quan trọng nhất. Khi một giao thức phải đồng thời đáp ứng cả cấu trúc hệ thống ngày càng phức tạp lẫn các yêu cầu tuân thủ ngày càng khắt khe hơn, quản lý rủi ro không còn chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà đã trở thành năng lực nền tảng quyết định khả năng vận hành liên tục của giao thức.
Khi DeFi bước sang giai đoạn tiếp theo, quản lý rủi ro nên được đặt ở vị trí nào — và liệu ngành công nghiệp có sẵn sàng chịu chi phí tương ứng hay không?
Dưới đây là nguyên văn:
Kể từ tháng 11 năm 2022, Chaos Labs đã định giá từng khoản vay được khởi tạo trên Aave và đảm nhiệm quản lý rủi ro cho toàn bộ thị trường Aave V2 và V3 trên mọi mạng lưới, trong suốt thời gian đó không xảy ra khoản nợ xấu nào có ảnh hưởng thực chất.
Trong giai đoạn này, tổng giá trị tài sản bị khóa (TVL) của Aave tăng từ 5,2 tỷ USD lên hơn 26 tỷ USD; tổng số tiền gửi tích lũy vượt quá 2,5 nghìn tỷ USD; và hơn 2 tỷ USD đã được thanh lý.
Hôm nay, chúng tôi quyết định chủ động chấm dứt mối quan hệ ủy quyền này và đề xuất chấm dứt sớm hợp tác.
Quyết định này không được đưa ra vội vàng. Chúng tôi luôn hợp tác một cách thiện chí với các đóng góp viên DAO, và Aave Labs cũng luôn duy trì thái độ chuyên nghiệp — thậm chí đã nâng ngân sách lên mức 5 triệu USD nhằm giữ chân chúng tôi. Tuy nhiên, chúng tôi chọn rời đi vì mối hợp tác này giờ đây không còn phù hợp với nhận thức nền tảng của chúng tôi về “rủi ro nên được quản lý như thế nào”.
Dù hai bên có những bất đồng về con đường phát triển trong tương lai, tôi vẫn tin rằng Aave Labs đang hành động theo cách mà họ hiểu là tốt nhất cho Aave.
Tại sao chúng tôi chọn rời đi
Trong ba năm qua, chúng tôi cùng Aave đồng hành qua nhiều cuộc khủng hoảng thị trường — những thời điểm ấy gần như kiểm chứng từng tham số chúng tôi thiết lập và từng mô hình học máy chúng tôi xây dựng.
Khi chúng tôi gia nhập, chi tiêu ròng hàng năm của DAO là âm 35 triệu USD; vài tháng trước, mức đỉnh của nó đã đạt 150 triệu USD. Trong tiến trình này, với tư cách là một trong những đóng góp viên cốt lõi, chúng tôi thực sự cảm thấy tự hào.
Người ta sẽ không dễ dàng từ bỏ một trải nghiệm như vậy. Vì vậy, vì tính minh bạch và hy vọng mang lại tham khảo hữu ích cho DAO trong tương lai, chúng tôi xin trình bày rõ lý do.
Tiền có thể giải quyết rất nhiều vấn đề, nhưng không phải tất cả. Vấn đề sâu xa hơn nằm ở chỗ: hai bên tồn tại một bất đồng cấu trúc căn bản về “cách thức quản lý rủi ro”. Qua những cuộc thảo luận liên tục về lộ trình tương lai, sự bất đồng này ngày càng rõ ràng.
Tóm lại, vấn đề tập trung vào ba điểm:
Việc các đóng góp viên cốt lõi của Aave rời đi đã làm gia tăng đáng kể khối lượng công việc và rủi ro vận hành;
Việc ra mắt V4 mở rộng phạm vi chức năng quản lý rủi ro, gia tăng trách nhiệm vận hành và pháp lý — trong khi kiến trúc V4 không do chúng tôi thiết kế, cũng không phải kiểu thiết kế mà chúng tôi sẽ áp dụng;
Trong ba năm qua, chúng tôi luôn thực hiện công việc quản lý rủi ro cho Aave trong tình trạng lỗ. Ngay cả khi ngân sách tăng thêm 1 triệu USD, hoạt động tổng thể vẫn duy trì ở trạng thái lợi nhuận âm.
Điều này để lại chỉ hai lựa chọn — và cả hai đều không thể chấp nhận được đối với chúng tôi:
Cố gắng hết sức trong điều kiện thiếu nguồn lực, nhưng không thể đạt được tiêu chuẩn quản lý rủi ro xứng tầm với “ứng dụng DeFi lớn nhất thế giới”;
Tiếp tục dùng nguồn vốn cá nhân để bù đắp chi phí quản lý rủi ro cho Aave, và chịu lỗ liên tục.
Ngay cả khi vấn đề kinh tế được giải quyết, sự bất đồng về thứ tự ưu tiên và phương thức quản lý rủi ro giữa hai bên vẫn tồn tại — và đây không phải vấn đề đơn giản có thể khắc phục bằng cách tăng ngân sách.
Nhưng những điều trên sẽ không làm thay đổi quan điểm của chúng tôi về công việc này.
Đối với Chaos Labs, được đóng góp cho Aave luôn là một vinh dự, đồng thời cũng là một trách nhiệm nặng nề. Danh tiếng của chúng tôi đến từ hồ sơ đã qua. Mỗi hợp tác, hoặc phải được hoàn thành đúng theo tiêu chuẩn xứng đáng, hoặc sẽ không được thực hiện.
Con người, công nghệ và kinh nghiệm vận hành
Aave là một thương hiệu xuất sắc. Vị thế dẫn đầu của nó không bắt nguồn từ những tính năng hoành tráng nhất, hay chiến lược tăng trưởng táo bạo nhất.
Điều thực sự giúp Aave duy trì lợi thế lâu dài chính là “độ tin cậy”. Thương hiệu và tâm lý thị trường, bản chất chỉ là phản ánh chậm trễ của hiệu suất, tính an toàn và năng lực quản lý rủi ro — đặc biệt trong những môi trường thị trường cực đoan khiến các đối thủ khác sụp đổ. Chính trên nền tảng này, sự đồng thuận “Chỉ cần dùng Aave” (Just Use Aave) dần hình thành.
Các đối thủ cạnh tranh tung ra những cơ chế và chiến lược tăng trưởng táo bạo hơn, nhưng lần lượt sụp đổ do sai lầm trong quản lý rủi ro hoặc lỗ hổng bảo mật. Trong một thị trường được cấu thành từ những tài sản biến động nhất thế giới, “khả năng sinh tồn” bản thân đã là một sản phẩm. Ai quản lý rủi ro tốt hơn và bền bỉ hơn, người đó sẽ chiến thắng.
Sự đổi mới thực sự của Aave lại nằm ở những lĩnh vực mà nhiều giao thức khác phớt lờ: quy trình và hạ tầng. Chúng tôi đã xây dựng và lần đầu tiên triển khai trên Aave các Risk Oracle (Oracle rủi ro), cho phép giao thức tự phục hồi và cập nhật tham số theo thời gian thực dựa trên điều kiện thị trường biến động mạnh và động thái. Hạ tầng này đã hỗ trợ Aave mở rộng lên hơn 250 thị trường trên 19 chuỗi khối, xử lý hàng trăm lần cập nhật tham số mỗi tháng, đồng thời duy trì các tiêu chuẩn vận hành nghiêm ngặt — từ đó giành được niềm tin như hôm nay.
Trong năm qua, Chaos Labs đã thực hiện và liên tục triển khai hơn 2.000 lần cập nhật tham số rủi ro trên các thị trường Aave, bao gồm cả điều chỉnh thủ công và cơ chế quản lý Risk Oracle tự động. Hệ thống hạ tầng này cho phép Aave mở rộng lên hơn 250 thị trường trên 19 chuỗi khối, đồng thời vẫn duy trì khả năng quản lý rủi ro theo thời gian thực.
Số lần cập nhật tham số rủi ro của Aave được thực hiện bởi người quản lý thủ công và Chaos Risk Oracles.
Sự nghiêm ngặt này bắt nguồn từ một hệ thống hợp tác và ngăn xếp thực thi cụ thể: ACI phụ trách tăng trưởng và quản trị (@Marczeller), TokenLogic phụ trách quản lý tài chính và tăng trưởng (@Token_Logic), BGD phụ trách kỹ thuật giao thức (@bgdlabs), còn Chaos Labs phụ trách quản lý rủi ro.
Thương hiệu là phần bên ngoài mà mọi người nhìn thấy; còn điều thực sự khiến nó xứng đáng được chú ý chính là con người, công nghệ và kinh nghiệm vận hành phía sau.
Chiến lược GTM và mở rộng hướng tới tổ chức
Đóng góp của chúng tôi vượt xa hơn quản lý rủi ro.
Trong vài năm qua, ngành tiền mã hóa đang nhanh chóng hướng tới mô hình tổ chức. Các tổ chức tài chính lớn nhất thế giới bắt đầu kết nối với DeFi, nhưng dù lợi ích từ việc “lên blockchain” có thực tế đến đâu, thì cũng vô nghĩa nếu các tổ chức lo ngại rằng tiền của khách hàng có thể gặp rủi ro. Đối với bất kỳ thực thể chịu sự điều tiết nào, mọi cuộc thảo luận đều bắt đầu và kết thúc ở yếu tố rủi ro. Việc kiếm thêm vài điểm cơ bản (basis points) về lợi nhuận tuyệt đối không đáng để đánh đổi rủi ro mất vốn ban đầu. Tổ chức theo đuổi lợi nhuận điều chỉnh theo rủi ro (risk-adjusted return), và họ sẽ không phân bổ vốn vào một giao thức mà họ không thể “giải thích rõ ràng” cho đội ngũ tuân thủ của mình.
Chính vì vậy, hồ sơ quản lý rủi ro của Aave đã trở thành tài sản GTM (Go-To-Market) quan trọng nhất của nó. Còn chúng tôi, với tư cách là người xây dựng hồ sơ này, do đó có thể trực tiếp đối thoại với các tổ chức nói trên. Theo yêu cầu của Aave Labs, chúng tôi đã đảm nhận vai trò này, gặp gỡ đối tác trên toàn cầu, sản xuất các báo cáo nghiên cứu và báo cáo thẩm định, đồng thời trực tiếp tham gia vào quá trình mở rộng hướng tới tổ chức của Aave. Chúng tôi cũng hy vọng DAO sẽ tiếp tục được hưởng lợi từ những tích lũy này trong những tháng tới.
Con thuyền Theseus
Nếu từng tấm ván trên một con thuyền đều được thay thế, thì đó còn là con thuyền cũ hay không? Cái tên không đổi, lá cờ không đổi, nhưng bản chất bên trong đã hoàn toàn khác.
Hiện tại Aave đang ở trong tình trạng như vậy. Các đóng góp viên cốt lõi xây dựng và vận hành V3 đã rời đi, và kinh nghiệm vận hành tích lũy trong ba năm qua — vốn giúp Aave vượt qua các chu kỳ thị trường — cũng vì thế mà thất thoát.
Chúng tôi là đóng góp viên kỹ thuật cuối cùng còn lại thuộc nhóm này.
V3 vẫn là ứng dụng lớn nhất trong DeFi, đòi hỏi quản lý rủi ro liên tục 7×24×365. Dù Aave Labs tỏ ra lạc quan về tốc độ chuyển đổi sang V4, nhưng lịch sử cho thấy các quá trình chuyển đổi như vậy thường kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm. Trước khi V4 hoàn toàn tiếp nhận toàn bộ thị trường và thanh khoản của V3, cả hai hệ thống buộc phải vận hành song song. Khối lượng công việc sẽ không giảm đi một nửa, mà thực tế là tăng gấp đôi.
Quan trọng hơn cả là kinh nghiệm vận hành. Ngay cả khi giả định năng lực của các nhóm khác nhau là như nhau, thì kinh nghiệm tích lũy trong ba năm vận hành liên tục cũng không thể chuyển giao trực tiếp trong quá trình bàn giao.
Phải mất bao lâu để bù đắp khoảng cách này? Câu trả lời rõ ràng không phải “không”. Và trước khi khoảng cách này biến mất, chi phí phải được ai đó gánh chịu — và trách nhiệm này gần như hoàn toàn đổ dồn lên chúng tôi, trong khi ngân sách vốn đã không đủ so với phạm vi công việc đang mở rộng.
Sự kế thừa thương hiệu không đồng nghĩa với sự kế thừa hệ thống.
Tại sao V4 lại khác biệt
V4 là một giao thức cho vay hoàn toàn mới, sở hữu mã hợp đồng thông minh mới, kiến trúc hệ thống mới và mô hình thiết kế mới. Ngoài cái tên, V4 gần như không có điểm chung nào với Aave V3.
Những thay đổi ở cấp độ kiến trúc ảnh hưởng trực tiếp đến rủi ro: sự phụ thuộc lẫn nhau gia tăng giữa các thị trường và các mô-đun, cấu trúc tín dụng mới, và logic thanh lý đã được điều chỉnh. Còn “rủi ro bậc hai” của bất kỳ giao thức mới nào chỉ dần hiện rõ khi vốn thực sự chảy vào hệ thống.
Việc tiếp nhận hệ thống này một cách có trách nhiệm đồng nghĩa với việc phải xây dựng lại toàn bộ hạ tầng, chuỗi công cụ và hệ thống mô phỏng — rồi từ đầu đến cuối thực hiện lại toàn bộ quy trình vận hành trên một kho mã chưa từng trải qua kiểm nghiệm thị trường. Phạm vi công việc này vượt xa V3, và đây chính là trọng tâm trong quyết định của chúng tôi.
Rủi ro là hệ quả của kiến trúc. Khi kiến trúc thay đổi căn bản, bản thân công tác quản lý rủi ro cũng phải được tái cấu trúc. Khác với các dịch vụ “chuẩn hóa” như oracle giá hay bằng chứng dự trữ (proof of reserves), Risk Oracle và hệ thống đi kèm phải được tùy chỉnh riêng cho kiến trúc cụ thể của từng giao thức. Một khi kiến trúc được viết lại, hạ tầng quản lý rủi ro cũng buộc phải xây dựng lại từ đầu.
Vấn đề nằm ở chỗ: phạm vi công việc mở rộng rõ rệt, nhưng nguồn lực lại không được tăng tương ứng. Aave Labs có thể chấp nhận sự đánh đổi này, nhưng chúng tôi thì không.
Chi phí thực sự của việc này
Chúng tôi từ bỏ một hợp tác trị giá 5 triệu USD — vốn vận hành ổn định trong lịch sử. Với một công ty khởi nghiệp, đây tuyệt nhiên không phải một quyết định nhẹ dạ, vì vậy cũng xứng đáng được giải thích đầy đủ hơn trong bối cảnh tổng quan.
Tiền thù lao chỉ là một phần; điều quan trọng hơn là một tín hiệu: mức độ nguồn lực mà một tổ chức dành cho rủi ro phản ánh thứ tự ưu tiên mà tổ chức đó dành cho yếu tố rủi ro.
Đồng thời, tôi cũng cho rằng ít người thực sự hiểu được chi phí thực tế, khoản chi thực tế và rủi ro thực sự mà loại hệ thống này phải gánh chịu. Vì vậy, ở đây chúng tôi muốn làm rõ điều đó.
Cần khẳng định rõ: DAO hoàn toàn có quyền quyết định điều gì là quan trọng với mình và sẵn sàng trả bao nhiêu cho điều đó. Tôi không phản bác điều này. Nhiệm vụ của tôi chỉ là đánh giá xem những điều kiện này có phù hợp với chúng tôi hay không — và lần này, rõ ràng là không phù hợp.
So sánh Aave với ngân hàng
Aave thường tự so sánh mình với ngân hàng, và chúng tôi cũng dùng tiêu chuẩn này để đánh giá. Các ngân hàng thường dành 6–10% doanh thu cho cơ sở hạ tầng tuân thủ và quản lý rủi ro. Năm 2025, doanh thu của Aave đạt 142 triệu USD, trong khi ngân sách dành cho chúng tôi là 3 triệu USD — chiếm khoảng 2%.
Chúng tôi ước tính ngân sách quản lý rủi ro tối thiểu cho cả V3 và V4 nên là 8 triệu USD, nhằm bao phủ phạm vi rủi ro mở rộng hơn, cơ sở hạ tầng bổ sung và công việc GTM mà chúng tôi đã đảm nhận — chiếm khoảng 5,6% doanh thu, vẫn thấp hơn mức sàn của ngân hàng.
Thậm chí, so sánh này có thể còn “dễ dãi” hơn. Sự minh bạch của blockchain khiến rủi ro thị trường và rủi ro an ninh mạng trở nên phức tạp và bất cân xứng hơn. Việc mã nguồn giao thức được công khai nghĩa là mặt tấn công cũng hiển thị rõ ràng với tất cả. Một loạt vụ tấn công gần đây đã chứng minh rằng đây không phải rủi ro lý thuyết. Chúng tôi cho rằng DeFi nên đầu tư vào quản lý rủi ro nhiều hơn chứ không phải ít hơn so với tài chính truyền thống.
Dĩ nhiên, quy mô của Aave gần như không có đối thủ trong DeFi, và việc so sánh với ngân hàng chỉ là một điểm tham chiếu để hiểu mức độ đầu tư mà các tổ chức “nghiêm túc đối với rủi ro” thường thực hiện. Việc một giao thức “có khả năng” đầu tư vào rủi ro và việc nó “chọn đầu tư hay không” là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.
Đối với Aave, khả năng không phải là vấn đề: DAO nắm giữ khoảng 140 triệu USD dự trữ, và Aave Labs vừa thông qua một đề xuất huy động vốn tự chủ trị giá 50 triệu USD. Nhưng ngay cả khi nguồn lực khan hiếm, chi phí quản lý rủi ro cũng sẽ không vì thế mà thay đổi. Ngân sách không thể tái cấu trúc cấu trúc đe dọa — chi phí là chi phí.
Những chi phí không xuất hiện trong ngân sách
Chi phí nhân sự và hạ tầng chỉ là chi phí hiển nhiên; còn tồn tại những chi phí tiềm ẩn khó định lượng hơn nhưng bắt buộc phải gánh chịu.
Thứ nhất là rủi ro pháp lý và tổ chức. Trong DeFi, việc tham gia vào quản lý rủi ro (dù là nhà quản lý rủi ro hay quản lý kho bạc) đều đặt bạn trước ranh giới trách nhiệm chưa được xác định rõ ràng. Không có khuôn khổ điều tiết trưởng thành, không có “cảng an toàn” (safe harbor), cũng không có quy định pháp lý rõ ràng về trách nhiệm của nhà quản lý rủi ro khi giao thức thất bại. Khi hệ thống vận hành bình thường, công việc này “vô hình”; nhưng một khi xảy ra sự cố, trách nhiệm sẽ không biến mất.
Thứ hai là an ninh mạng và vận hành. Việc cung cấp dịch vụ quản lý rủi ro cho một giao thức quản lý hàng chục tỷ USD tài sản tự thân đã khiến bạn trở thành mục tiêu tấn công. Chi phí xây dựng hệ thống kiểm toán, giám sát, hạ tầng và kiểm soát nội bộ sẽ tăng đồng tỷ lệ với quy mô tiền gửi của người dùng.
Những chi phí này không chỉ riêng chúng tôi phải chịu. Bất kỳ đội nào đảm nhiệm vai trò này ở quy mô tương đương đều phải đối mặt với mức độ phơi nhiễm như nhau. Vấn đề nằm ở chỗ: cấu trúc hợp tác như hiện tại có phản ánh đúng thực tế này hay không?
Nếu lợi ích tăng trưởng (upside) bị giới hạn, trong khi rủi ro suy giảm (downside) là vô hạn, thì việc tiếp tục hợp tác không phải là “niềm tin”, mà ngược lại, chính là một cách quản lý rủi ro tồi tệ.
Nguyên tắc của chúng tôi
Tại Chaos, chúng tôi luôn kiên định một nguyên tắc đơn giản: chỉ ký tên vào những công việc mà chúng tôi hoàn toàn công nhận.
Khi mọi chuyện suôn sẻ, việc tuân thủ nguyên tắc này rất dễ dàng; điều thực sự quan trọng là khi nó đòi hỏi phải trả giá. Hôm nay, cái giá đó là 5 triệu USD.
Tôi từng viết trong bài “The Market Crypto Never Built” về hình mẫu quản lý rủi ro cấp tổ chức nên như thế nào. Quyết định lần này chính là hiện thân thực tiễn của niềm tin ấy. Nếu chúng ta khẳng định ngành công nghiệp cần những tiêu chuẩn cao hơn, thì trước hết chúng ta phải áp dụng những tiêu chuẩn đó cho chính mình.
Tôi mong V4 sẽ thành công. Nếu thực tế chứng minh những lo ngại của chúng tôi là quá mức, thì đó sẽ là điều tốt lành cho toàn ngành.
Gửi cộng đồng Aave: Cảm ơn sự tin tưởng trong suốt thời gian qua — đây thực sự là vinh dự của chúng tôi.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@omeragoldberg
