Chào tạm biệt thời đại gắn kết: Cuộc cách mạng tách riêng trên thị trường tài chính toàn cầu
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Chào tạm biệt thời đại gắn kết: Cuộc cách mạng tách riêng trên thị trường tài chính toàn cầu
Ngành tài chính luôn không ngừng phát triển và tiến hóa, đồng thời sẽ áp dụng bất kỳ cấu trúc nào có thể thu hẹp khoảng cách giữa thời điểm sự kiện xảy ra và thời điểm giá phản ánh quan điểm về sự kiện đó.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Prathik Desai
Biên dịch: Block unicorn
Đồng hồ không phải là giải pháp che giấu độ trễ. Trong vài thập kỷ qua, thị trường tài chính luôn được xây dựng xung quanh tốc độ truyền tải thông tin hiện có. Chúng giới thiệu chuông đóng cửa, thanh toán theo lô và các sở giao dịch khu vực — những điều hợp lý trong thời đại thông tin lan truyền chậm. Nhưng tất cả đã thay đổi. Vốn không chờ đợi. Cũng như nước luôn tìm được kẽ hở để chảy qua, vốn cũng vậy. Lực hấp dẫn tài chính sẽ kéo nó về con đường nhanh nhất để tiếp cận thông tin giá. Đó chính là quy luật thị trường. Các nhà tham gia thị trường sẽ không mãi chịu đựng sự kém hiệu quả.
Đây là điều tôi quan sát được từ góc nhìn vĩ mô về sự phát triển của thị trường tài chính trong vài tuần gần đây.
Trong bài viết hôm nay, tôi sẽ giúp bạn hiểu điều gì đã phá vỡ cấu trúc “gắn kết” cũ của thị trường tài chính, biến nó thành một cấu trúc mới hiệu quả hơn, “không gắn kết”, vượt qua ranh giới địa lý, hình thức sản phẩm và khung thời gian.
Thay đổi vai trò
Tôi đã học tài chính hơn một thập kỷ. Ở giai đoạn đầu, tôi luôn coi các sở giao dịch chứng khoán truyền thống là đồng nghĩa với “thị trường”. Trong phần lớn thời gian phát triển của mình, các sở giao dịch chứng khoán là nơi hội tụ mọi thứ và mọi người: người mua, người bán, cơ quan quản lý và cả công nghệ thúc đẩy thị trường. Chúng có chỉ số theo dõi danh mục cổ phiếu và đồng hồ xác định thời điểm giao dịch — cho biết rõ ràng khi nào được phép giao dịch và khi nào thì không.
Nhưng tình trạng này đã thay đổi trong vài năm gần đây. Thực tế, ngay trong vài tuần qua, chúng ta đã chứng kiến nhiều sự kiện xác nhận rõ ràng xu hướng chuyển dịch này.
Ngày 18 tháng 3, Công ty Chỉ số S&P Dow Jones đã cấp phép chỉ số S&P 500 cho Trade[XYZ], cho phép các nhà triển khai thị trường HIP-3 ra mắt trên sàn Hyperliquid hợp đồng phái sinh vĩnh viễn (perpetual) đầu tiên và duy nhất theo chỉ số S&P 500. Chỉ số S&P 500 là chỉ số cổ phiếu lớn tại Mỹ được theo dõi rộng rãi nhất toàn cầu, bao quát 500 công ty hàng đầu Mỹ, chiếm khoảng 80% tổng giá trị thị trường Mỹ — tương đương hơn 61 nghìn tỷ USD. Chỉ số này cũng bao phủ ít nhất một nửa giá trị thị trường cổ phiếu toàn cầu.
Một chỉ số đã tồn tại gần 70 năm nay lại được niêm yết trên một thị trường mới chỉ ra đời được 6 tháng.
Ngày hôm sau khi S&P công bố thông tin này, Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) đã phê duyệt đơn xin giao dịch và thanh toán một phần cổ phiếu dưới dạng token của Nasdaq. Nasdaq là một trong những sàn giao dịch sôi động nhất thế giới, khối lượng giao dịch danh nghĩa thường vượt quá Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE), trong khi NYSE lại là sàn có giá trị thị trường lớn nhất toàn cầu.
Ngày 16 tháng 3, Thị trường Toàn cầu Cboe (Cboe Global Markets) đã nộp đề xuất lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) nhằm triển khai “giao dịch cổ phiếu Mỹ gần như liên tục (24x5)”. Cơ quan vận hành lớn nhất đứng sau sở giao dịch tài chính Mỹ này khẳng định họ sẵn sàng cung cấp dịch vụ giao dịch cổ phiếu liên tục sớm nhất vào tháng 12 năm 2026.
Nhưng vì sao lại như vậy? Ngày càng nhiều người yêu cầu kéo dài thời gian giao dịch cổ phiếu Mỹ.
Cả ba sáng kiến này đều nhắm vào cấu trúc giao dịch “gắn kết” lỗi thời. Việc Hyperliquid ra mắt thị trường giao dịch hợp đồng tương lai chỉ số S&P 500 thách thức thói quen kéo dài hàng chục năm rằng nhà đầu tư chỉ có thể giao dịch các chỉ số truyền thống thông qua các thị trường truyền thống. Đồng thời, nó cũng làm cho việc giao dịch chỉ số cổ phiếu lớn được theo dõi nhiều nhất thế giới này 24/7 trên toàn cầu trở nên khả thi.
Sáng kiến giao dịch cổ phiếu được mã hóa (tokenized stocks) của Nasdaq nhắm vào hạ tầng. Nó giới thiệu một hình thức “đóng gói” mới, cho phép cùng một cổ phiếu được giao dịch theo nhiều cách khác nhau. Trước đây, các nỗ lực mã hóa cổ phiếu từng bị giới chuyên môn chỉ trích.
Nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu các token này có được hưởng đầy đủ quyền lợi như cổ phiếu gốc hay không.
Tuy nhiên, nếu tôi cung cấp cho bạn quyền tiếp cận cổ phần tương đương thông qua token trên blockchain, mà vẫn không làm mất đi quyền biểu quyết và bảo vệ pháp lý đi kèm với cổ phiếu phi vật chất (dematerialized stock) gốc, thì bạn có chấp nhận không?
Vì sao bạn lại làm như vậy? Điều đó mang lại lợi ích gì cho bạn?
Vậy còn nếu bạn là một nhà đầu tư ở ngoài nước Mỹ, muốn tiếp cận thị trường cổ phiếu của nền kinh tế lớn nhất thế giới một cách thuận tiện hơn thì sao? Và nếu loại cổ phiếu được mã hóa này còn giúp bạn dễ dàng tích hợp vào hệ thống thế chấp và cho vay thì sao?
Khi xét đến giao dịch liên tục, những lợi thế này sẽ tăng lên gấp bội.
Đây chính là điều Cboe đang nhắm tới. Kế hoạch giao dịch “gần như liên tục” (24 giờ mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần) của họ nhằm thừa nhận thực tế vốn không chờ đợi giờ làm việc. Các nhà giao dịch luôn muốn bày tỏ quan điểm ngay khi tiếp cận được thông tin. Nếu Cboe không cung cấp thị trường để họ thực hiện điều đó, họ sẽ đổ xô sang các nền tảng khác có khả năng đáp ứng nhu cầu này.
Những điều tôi vừa nêu không phải là suy đoán, cũng không phải là viễn cảnh “có thể xảy ra trong tương lai gần”. Chúng đang diễn ra — ngay lúc này, trong khi chúng ta đang nói chuyện.
Một tương lai phân tách
Sự áp dụng mô hình “phân tách” sản phẩm tài chính được thể hiện rõ nét nhất tại thị trường HIP-3 của Hyperliquid — thị trường chỉ mới chính thức ra mắt vào cuối tháng 10 năm 2025.
Chỉ trong vòng một tháng qua, khối lượng giao dịch tích lũy tại thị trường HIP-3 đã tăng thêm 72 tỷ USD. Còn trong bốn tháng trước đó, tổng khối lượng tích lũy là 78 tỷ USD.
Trong tháng Ba, các thị trường perpetual (vĩnh viễn) do Trade[XYZ] cung cấp đối với hàng hóa tài chính và cổ phiếu truyền thống chiếm tới 90% khối lượng giao dịch hàng ngày tại HIP-3. Nhưng điều thú vị chưa dừng lại ở đó.
Hơn một nửa khối lượng giao dịch của Trade[XYZ] đến từ các thị trường hợp đồng perpetual đối với bạc, dầu thô, dầu Brent và vàng.
Hyperliquid cung cấp một nền tảng giao dịch thống nhất để giao dịch tiền điện tử giao ngay (spot crypto), cũng như các hợp đồng perpetual liên quan đến tiền điện tử và tài sản truyền thống. Điều này không chỉ đơn giản hóa quy trình giao dịch trên một nền tảng duy nhất, mà còn mang lại thanh khoản cao hơn, giao diện người dùng thống nhất và chênh lệch giá mua – bán (bid-ask spread) nhỏ hơn.
Các nhà giao dịch vẫn muốn giao dịch một số tài sản lớn nhất và phổ biến nhất — bao gồm hàng hóa, cổ phiếu niêm yết, cổ phiếu của các công ty tư nhân lớn và chỉ số. Bạn có thể muốn giao dịch bạc, vàng, dầu thô, Tesla, Apple, Amazon, Google, chỉ số theo dõi 100 công ty phi tài chính hàng đầu Mỹ hoặc chỉ số S&P 500 — tất cả đều có thể thực hiện được trên nền tảng Hyperliquid.
HIP-3 tách chức năng đầu tư vào các tài sản này ra khỏi cơ sở hạ tầng sở giao dịch hiện hữu, đồng thời vẫn theo dõi giá trị tài sản cơ sở gốc của chỉ số hoặc hợp đồng gốc. Vì vậy, khi bạn mở vị thế mua dài (long) hợp đồng tương lai bạc trên HIP-3, tài sản cơ sở được theo dõi vẫn gắn với giá trị một ounce bạc theo nguồn dữ liệu Pyth.
Các nhà giao dịch chuyển từ các nền tảng trước sang giao dịch bạc trên HIP-3 vì HIP-3 không phân biệt nhà giao dịch Mỹ hay ngoài Mỹ, cũng không tuân theo bất kỳ múi giờ cụ thể nào. Mỗi khi có sự kiện nào đó khiến nhà giao dịch muốn bày tỏ quan điểm thông qua định giá tài sản, HIP-3 đều cung cấp thị trường để họ làm điều đó — không bị giới hạn bởi vị trí địa lý hay múi giờ.
Sự gia tăng đáng kể khối lượng hợp đồng chưa thanh lý (OI) trên nền tảng Hyperliquid trong vài tuần qua là minh chứng rõ ràng cho kết quả nêu trên. OI đo lường tổng giá trị các vị thế phái sinh chưa thanh lý. Khác với khối lượng giao dịch phản ánh mức độ hoạt động, OI phản ánh cam kết giao dịch.
Khối lượng OI ngày 1 tháng 3 là 1,13 tỷ USD; đến ngày 1 tháng 4 đã tăng gấp đôi, đạt 2,2 tỷ USD. Điều này cho thấy các nhà giao dịch đang đặt niềm tin mạnh mẽ vào các hợp đồng perpetual của Hyperliquid và sẵn sàng khóa vốn vào đó.
Các chỉ số này cho thấy, khi việc tiếp cận thị trường trở nên thuận tiện hơn và rào cản giảm đi, các nhà giao dịch sẽ không trung thành với một nền tảng hay một loại tài sản cụ thể nào. Họ sẽ chọn bất kỳ nền tảng nào có thể cung cấp biến động, tính tiện lợi và thanh khoản.
Đây cũng là lý do vì sao các tổ chức truyền thống như S&P, Nasdaq và Cboe đang chủ động hành động để thừa nhận xu hướng này.
Gần đây, ít nhất hai sự kiện đã chứng minh tầm quan trọng của giao dịch liên tục và biến động thị trường đối với nhà giao dịch.
Saurabh viết trên Twitter của Decentralised.Co: “Vào ngày 28 tháng 2, Mỹ và Israel tấn công Iran trong thời gian thị trường truyền thống đóng cửa. Chỉ trong vài giờ, giá các hợp đồng perpetual gắn với dầu trên nền tảng Hyperliquid đã tăng vọt 5%, do các nhà giao dịch xử lý tức thời cú sốc này.”
Chỉ trong hai tuần sau khi chiến tranh bùng phát, khối lượng giao dịch các hợp đồng perpetual gắn với dầu đã tăng từ 200 triệu USD lên tổng cộng 6 tỷ USD.
Một trong những mối lo lớn nhất đối với các nền tảng mới nổi là thanh khoản. Nếu thanh khoản thấp, chênh lệch giá mua – bán có thể giãn rộng, khiến nhà giao dịch gặp bất lợi về giá so với các nền tảng khác.
Tuần trước, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thảo luận với các quan chức Iran về việc tổ chức “các cuộc đàm phán mang tính xây dựng”, nền tảng Hyperliquid đã thể hiện khả năng thanh khoản mạnh mẽ. Hợp đồng tương lai chỉ số S&P 500 mới ra mắt trên nền tảng HIP-3 có thể theo dõi chính xác chuyển động giá của hợp đồng tương lai E-mini S&P 500 trên Sở Giao dịch Hàng hóa Chicago (CME), tới từng phút.
Dù giá hợp đồng perpetual trên blockchain thấp hơn khoảng 50–70 điểm so với hợp đồng ES, nhưng biên độ biến động giá lại rất giống nhau.
Điều này có ý nghĩa gì
Trong vài thập kỷ qua, thị trường truyền thống luôn bị “gắn kết” chặt chẽ, kiểm soát đồng thời cả ba yếu tố: địa điểm (sở giao dịch), thời gian (khung giờ giao dịch) và sản phẩm (chỉ số / hợp đồng).
Họ lựa chọn duy trì hiện trạng vì đã thất bại trong việc thiết lập các cơ chế phù hợp để giải quyết những vấn đề kém hiệu quả như độ trễ thời gian, giới hạn khung giờ giao dịch và các rào cản quy định đối với nhà đầu tư ngoài Mỹ. Thay vào đó, họ che giấu những điểm thiếu hiệu quả này và đóng gói chúng dưới dạng các quy trình thể chế nhằm xây dựng hình ảnh một tổ chức đáng tin cậy — để thu hút nhà đầu tư.
Người ta vẫn tiếp tục giao dịch và đầu tư. Không phải vì họ ngu ngốc, hay nhẹ dạ cả tin vào những lời quảng bá của thị trường tài chính truyền thống. Họ làm vậy vì họ không có lựa chọn nào khác. Tình trạng này bắt đầu thay đổi kể từ khi công nghệ blockchain xuất hiện, mang đến cho thế giới các thị trường trên chuỗi (on-chain markets), khiến việc giao dịch và đầu tư trở nên thuận tiện chưa từng có.
Người ta đã nhìn thấy lựa chọn này — và nắm bắt ngay lấy nó.
Họ từng không quan tâm, và cũng sẽ không bao giờ quan tâm đến việc cấu trúc thị trường thay đổi như thế nào. Họ cũng chẳng bận tâm cấu trúc mới là “gắn kết” hay “không gắn kết”. Dù các tổ chức hiện hữu có đồng ý hay không, miễn là nhà giao dịch và nhà đầu tư có thể sử dụng công cụ tài chính để bày tỏ quan điểm một cách thuận tiện hơn, họ sẽ chấp nhận cấu trúc thị trường mới. Cấu trúc ấy đến từ Nasdaq, Cboe hay S&P 500 — những ông lớn truyền thống — hay đến từ các nền tảng không cần cấp phép (permissionless platforms) chạy trên blockchain, điều đó hoàn toàn không quan trọng.
Ngành tài chính luôn tiến hóa không ngừng và sẽ chấp nhận bất kỳ cấu trúc nào có thể thu hẹp khoảng cách giữa thời điểm sự kiện xảy ra và thời điểm giá phản ánh quan điểm thị trường.
Những sự kiện quan trọng đang diễn ra khắp nơi trên thế giới, mọi lúc, mọi nơi. Vậy vì sao giá cả phải đợi đến khi chiếc đồng hồ trong một tòa nhà kính ở New York bắt đầu chạy vào sáng thứ Hai mới được xác định?
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
