Bức thư đầu tiên về thị trường tiền mã hóa năm 2026
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Bức thư đầu tiên về thị trường tiền mã hóa năm 2026
Khi kim chỉ nam của dòng vốn đã rõ ràng chuyển hướng, niềm tin trở thành thứ vừa rẻ nhất, vừa xa xỉ nhất.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Sleepy
Bắc Kinh, Kiến Quốc Môn. Tôi hẹn gặp một người bạn làm việc trong lĩnh vực vốn mạo hiểm (VC) tại một quán cà phê dưới tòa nhà. Qua khung cửa kính lớn bên ngoài là bầu trời xám lạnh đặc trưng của tháng Hai. Đây là lần đầu tiên sau rất lâu tôi mới lại hẹn một người trong giới tiền mã hóa để trò chuyện ở quán cà phê — và bản thân điều này dường như đã là một tín hiệu. Quả nhiên, ngay khi bạn tôi vừa ngồi xuống, ánh mắt bất lực đã lướt qua tôi: “Theo anh, đợt suy thoái này sẽ kéo dài bao lâu? Chúng tôi đã nửa năm rồi chưa thực hiện bất kỳ khoản đầu tư nào.”
Nửa năm — đối với một ngành mà tốc độ đổi mới được tính theo từng ngày — gần như tương đương một thế kỷ.
Cô ấy nói với tôi rằng, điều này không phải vì không còn ai khởi nghiệp nữa; mỗi tháng họ vẫn tiếp xúc với rất nhiều startup founder. Nhưng giờ đây, họ cảm thấy bối rối, không biết đâu còn là hướng đi hay cơ hội tốt.
Cô ấy khuấy nhẹ tách cà phê trước mặt, nở nụ cười chua chát: “Ôi, sếp tôi bảo tôi đi tìm hiểu AI, nhưng tôi vẫn giữ niềm tin vào crypto.”
Trong câu nói ấy, tôi nghe thấy sự giằng xé cuối cùng và nỗi bất mãn sâu kín của một người làm nghề. Khi kim chỉ nam của dòng vốn đã rõ ràng chuyển hướng, thì niềm tin trở thành thứ rẻ nhất — đồng thời cũng xa xỉ nhất.
Ngày hôm sau, Kyle Samani — đồng sáng lập Multicoin Capital, từng được mệnh danh là “Đại giáo chủ Solana” và là lá cờ đầu của triết lý “đầu tư dựa trên bài báo khoa học” — tuyên bố rời bỏ ngành trên mạng xã hội. Đại giáo chủ đã phản bội đạo.
Khi cả những bộ não thông minh nhất và dòng vốn nhạy bén nhất trong ngành cùng chọn rời đi, tôi nhận ra: chúng ta đang bước vào một thời điểm nghiêm trọng.
Đợt rút vốn quy mô lớn
Trong thập kỷ qua, câu chuyện về tiền mã hóa được viết trên làn sóng thanh khoản toàn cầu tràn ngập. Giờ đây, làn sóng ấy đang rút đi — nhưng điều bị cuốn lên bờ không chỉ riêng tiền mã hóa.
Tháng Hai năm 2026 là cơn ác mộng đối với tất cả những nhà nắm giữ tài sản rủi ro trên toàn cầu. Chúng ta không còn chứng kiến hiệu ứng bập bênh nữa — chứng khoán Mỹ, vàng và tiền mã hóa, những tài sản từng có mức độ chấp nhận rủi ro rất khác nhau trong quá khứ, giờ đây lại nắm tay nhau lao thẳng xuống vực thẳm.
Đằng sau đợt sụt giảm toàn diện này là một sự thật mà chúng ta đã từng dự đoán, nhưng lại không muốn tin: thời đại của nguồn vốn rẻ — nơi chúng ta có thể nhắm mắt và cứ tin rằng “ngày mai sẽ tốt đẹp hơn” — đã chính thức khép lại.
Nhà kinh tế học Hyman Minsky từng nói: “Đỉnh cao của sự thịnh vượng thường là khởi điểm của sự sụp đổ.” Giờ đây, thời khắc ấy đã đến. Nguyên nhân sâu xa của cuộc khủng hoảng này nằm ở vòi nước đang dần bị siết chặt tại Washington. Trong suốt chu kỳ nới lỏng định lượng kéo dài suốt một thập kỷ qua, lãi suất gần như bằng 0 đã khiến thị trường toàn cầu tràn ngập các dòng vốn nóng tìm kiếm lợi nhuận cao. Những đồng tiền ấy như dòng lũ tràn qua đê, ào ạt đổ vào mọi loại tài sản có thể kể được những câu chuyện hấp dẫn — và tiền mã hóa rõ ràng là tài sản hấp dẫn nhất trong số đó.
Thế nhưng, khi Kevin Warsh — một nhân vật thuộc phe diều hâu — được đề cử làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) nhiệm kỳ tới, khi FED bắt đầu thu hẹp bảng cân đối kế toán, khi chỉ số đô la Mỹ liên tục tăng mạnh và chi phí vốn toàn cầu đều leo thang, thì thủy triều đã rút. Và điều đầu tiên lộ rõ nhất chính là những tài sản phụ thuộc hoàn toàn vào câu chuyện — chứ không phải giá trị thực.
Sự sụp đổ của hai ngôi đền
Thế giới tiền mã hóa có hai ngôi đền. Một là Đền Giá trị, thờ phụng “vàng kỹ thuật số” — Bitcoin; ngôi đền còn lại là Đền Ứng dụng, thờ phụng “Internet thế hệ tiếp theo” — Web3. Hiện nay, cả hai ngôi đền này gần như sụp đổ cùng lúc.
Hãy bắt đầu từ Đền Giá trị. Kể từ khi bản bạch thư của Satoshi Nakamoto ra đời năm 2008, “vàng kỹ thuật số” luôn là câu chuyện cốt lõi và vững chắc nhất của Bitcoin. Nó được coi là phương tiện lưu trữ giá trị chống lạm phát, phi tập trung và độc lập với các quốc gia có chủ quyền.
Tuy nhiên, khi khủng hoảng thực sự ập đến, thị trường sẽ dùng tiền để bỏ phiếu. Trong những năm gần đây, khi Bitcoin ngày càng được các tổ chức chủ lưu chấp nhận, mức độ tương quan giữa Bitcoin và cổ phiếu công nghệ Mỹ (NASDAQ) từng đạt tới 0,8. Điều này cho thấy, Bitcoin hiện nay hoàn toàn không phải là công cụ phòng vệ rủi ro — mà là bộ khuếch đại rủi ro. Nó không phải là nơi trú ẩn an toàn, mà chính là tâm bão. Chỉ cần Nasdaq hắt hơi một cái, Bitcoin có thể ngay lập tức vào phòng chăm sóc đặc biệt (ICU).
Đền Giá trị đang rung lắc dữ dội, vậy Đền Ứng dụng thì sao?
Để hiểu được sự sụp đổ của Đền Ứng dụng, chúng ta phải nhìn vào một bối cảnh rộng lớn hơn: nền tảng câu chuyện công nghệ trong vài năm qua đã thay đổi.
Trong thập kỷ từ năm 2010 đến 2020, công nghệ blockchain gần như là “công nghệ tương lai” duy nhất đủ sức khơi dậy trí tưởng tượng của giới đầu tư. Đó là nhân vật chính trong câu chuyện đổi mới công nghệ của thời đại ấy — một ván bài mà mọi VC đều không thể bỏ lỡ. Sự tăng giá của Bitcoin không chỉ đơn thuần là một hiện tượng tiền tệ, mà còn là phản ánh giá trị của nền tảng công nghệ này.
Thế nhưng, giờ đây, nhân vật chính đã đổi người. AI đã trở thành vị thần mới.
Sự trỗi dậy của AI giống như một tấm gương soi rõ sự hư vô của các ứng dụng Web3. Ban đầu, khi làn sóng AI ập đến, ngành tiền mã hóa còn nuôi một chút hy vọng lạc quan. Chúng ta từng cố gắng kết hợp hai lĩnh vực này, tạo nên một câu chuyện đẹp đẽ: “AI là lực lượng sản xuất, còn blockchain là quan hệ sản xuất.” Nhưng giờ đây, rõ ràng đây chỉ là sự tự an ủi một chiều. AI chẳng cần blockchain để chứng minh giá trị của mình; vốn và nhân tài luôn chảy về nơi dễ hiểu nhất, hấp dẫn nhất và dễ thổi bong bóng nhất. Và hiện nay, nơi ấy chính là AI.
Chiếc gương ấy cũng khiến những tín đồ như Kyle Samani cảm thấy tuyệt vọng. Samani và Multicoin do ông sáng lập từng là những nhà truyền đạo tận tụy nhất của Web3. Họ là những người ủng hộ Solana sớm nhất và quan trọng nhất; luận văn DePIN do họ đề xuất từng được xem là con đường khả thi nhất để Web3 bước vào đời thực.
Thế nhưng, khi vị Đại giáo chủ này cuối cùng thừa nhận bản chất của blockchain chỉ là một sổ cái tài sản, điều đó chẳng khác nào tuyên bố sự sụp đổ của Đền Ứng dụng. Chúng ta từng nghĩ mình đang xây dựng một thành Rome của tương lai, nhưng cuối cùng lại nhận ra: mình chỉ đang liên tục thay chip và thảm mới cho một sòng bạc.
Vấn đề nghiêm trọng hơn là ngành đang đánh mất tài sản quý giá nhất: khả năng tưởng tượng về tương lai.
Những lập trình viên hàng đầu và các tài năng trẻ đang dùng hành động để biểu quyết — rời khỏi một ngành chỉ biết lặp đi lặp lại các mô hình Ponzi để chuyển sang các lĩnh vực khác. Khi các vườn ươm khởi nghiệp trên toàn cầu đã hoàn toàn không còn hướng về Web3, chúng ta biết rằng: một thời đại có lẽ đã khép lại.
Tuy nhiên, công nghệ chưa bao giờ biến mất chỉ vì câu chuyện sụp đổ. Sổ cái phi tập trung, hợp đồng thông minh, những đột phá trong mật mã học — những công nghệ này vẫn lặng lẽ tồn tại ở đó.
Chỉ là lúc này, chưa ai biết đích đến thực sự của chúng nằm ở đâu. Có thể chúng sẽ không tái cấu trúc thế giới một cách hoành tráng như AI, mà sẽ được dùng để giải quyết một vấn đề cụ thể, thiết thực hơn trong một bối cảnh nhất định. Nhưng câu chuyện như thế lại không còn hấp dẫn, cũng chẳng còn đủ sức hút để kéo theo dòng vốn nóng và những tín đồ cuồng nhiệt.
Muôn vẻ nhân sinh
Sự sụp đổ của những câu chuyện vĩ mô cuối cùng sẽ lan tỏa đến từng cá nhân cụ thể. Khi những ngôi đền hóa thành phế tích, điều chúng ta thấy là một bức tranh muôn vẻ đầy bi thương.
Tháng Một năm 2026, Entropy — startup về dịch vụ lưu ký phi tập trung được đánh giá là có nền tảng kỹ thuật cứng cốt lõi nhất — thông báo đóng cửa sau bốn năm vận hành; cũng trong tháng Một, sàn giao dịch Bit[.]com cũng tuyên bố sẽ đóng cửa dần dần; tháng Hai, sàn giao dịch tuân thủ pháp luật Gemini do hai anh em Winklevoss sáng lập thông báo cắt giảm 25% nhân sự và rút hoàn toàn khỏi thị trường Anh, Liên minh châu Âu và Úc, thu hẹp hoạt động chỉ còn tại Hoa Kỳ — tổng số nhân viên của công ty này đã giảm hơn 70% so với đỉnh cao năm 2022.
Tôi mở mạng xã hội và thấy những lập trình viên từng viết đầy WAGMI trong phần giới thiệu cá nhân, hay thêm hậu tố “.eth” phía sau tên mình, giờ đây lại đổi chữ ký thành “Building with LLMs”.
Tôi mở Twitter và thấy “Công chúa” đang hồi tưởng về buổi trò chuyện tại quán cà phê cách đây bốn năm, khi chúng tôi cùng vẽ nên viễn cảnh tương lai của ngành; tôi cũng thấy nhiều người bạn cũ đăng bài kể lại thời kỳ thịnh vượng và thú vị mà ngành từng trải qua.
Khi một ngành bắt đầu tập thể hoài niệm, điều đó chứng tỏ nó đã đánh mất tương lai. Chúng ta bắt đầu nhớ về mùa hè năm 2021, nhớ về thời điểm tổng giá trị thị trường tiền mã hóa toàn cầu chạm mốc 3 nghìn tỷ đô la Mỹ — đỉnh cao của mọi đỉnh cao; nhớ về thời kỳ một bức ảnh khỉ có thể bán được hàng triệu đô la — sự điên cuồng của thời đại; nhớ về ảo giác rằng tiền bạc lúc ấy dễ dàng như không khí.
Khi trận lở tuyết ập đến, mỗi bông tuyết đều cảm thấy mình vô tội. Nhưng chúng ta không phải những bông tuyết — chúng ta từng tự tay tạo nên đống tuyết ấy, và giờ đây, lại chứng kiến nó tan chảy ngay trong tay mình.
Hội nghị Consensus còn có thể đạt được sự đồng thuận nào?
Tuần tới, Hội nghị Consensus sẽ được tổ chức tại Hồng Kông dưới ánh đèn rực rỡ của Cảng Victoria. Dễ hình dung, những tín đồ tiền mã hóa toàn cầu sẽ lại tụ họp tại đây. Họ mặc vest chỉnh tề, lời nói luôn gắn với cụm “đồng thuận”. Nhưng trong hội trường ấy, liệu thực sự còn có sự đồng thuận nào không?
Điều này khiến tôi cảm thấy một sự phi lý sâu sắc. Trong một ngành đã đánh mất hai trụ cột câu chuyện then chốt — “vàng kỹ thuật số” và “Web3” — trong một mùa đông khi vốn rẻ đã biến mất và các “Đại giáo chủ” lần lượt phản bội đạo, chúng ta còn có thể đạt được sự đồng thuận nào? Là sự đồng thuận ôm lấy nhau để sưởi ấm, hay sự đồng thuận thừa nhận thất bại?
Có lẽ, sự đồng thuận thực sự chưa bao giờ được hình thành trong một hội trường ồn ào, mà luôn nảy sinh trong từng phút trầm tư lặng lẽ của mỗi người làm nghề — trong can đảm để bắt đầu lại sau khi thừa nhận ảo tưởng đã vỡ tan.
Ngành này cần một cuộc “tự thanh toán” triệt để, từ trên xuống dưới. Nhưng thanh toán không đồng nghĩa với hủy diệt. Khi thủy triều rút đi, trên đống đổ nát, luôn có những thứ còn sót lại.
Những người thực sự tin vào công nghệ phi tập trung có thể tìm thấy tia lửa trong đống đổ nát — nhưng đó sẽ không còn là ngọn lửa bùng cháy để thay đổi thế giới, mà chỉ là ánh sáng nhỏ bé giúp giải quyết vấn đề. Có thể, trong thập kỷ tới, chúng ta sẽ chứng kiến những ứng dụng blockchain thực sự ăn sâu vào thực tiễn sản xuất, phục vụ một nhóm người cụ thể và không đặt mục tiêu tăng giá trăm lần. Chúng có thể xuất hiện trong tài chính chuỗi cung ứng, trong xác thực danh tính số, hoặc ở những góc khuất mà ngày nay chúng ta chưa thể tưởng tượng ra.
Đó sẽ là những câu chuyện nhỏ hơn, chậm hơn — nhưng cũng chân thực hơn. Chúng không cần những câu chuyện vĩ mô, không cần những thần thoại làm giàu trong một đêm — chúng chỉ cần sự kiên nhẫn và thời gian. Đối với những người vẫn còn ngồi tại bàn chơi, đây có lẽ là hy vọng duy nhất còn sót lại.
Khi viết đến đây, tôi đưa mắt nhìn ra cửa sổ. Bầu trời buổi sớm tại Bắc Kinh vẫn xám xịt — như chính tình cảnh của ngành lúc này.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
BlockBeats
