Năm 2025, gần 9/10 dự án mất giá, tiếp tục săn airdrop vô tội vạ đồng nghĩa với việc tự đưa tiền cho người khác
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Năm 2025, gần 9/10 dự án mất giá, tiếp tục săn airdrop vô tội vạ đồng nghĩa với việc tự đưa tiền cho người khác
Những đợt airdrop tốt nhất thường thưởng cho sự tham gia sâu và sớm, chứ không chỉ là các tương tác ngắn hạn.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả:DeFi Warhol
Biên dịch: TechFlow
Việc airdrop tiền mã hóa thường được coi là “tiền rơi từ trên trời”, nhưng những “nông dân” dày dạn kinh nghiệm đều biết rằng không phải đợt airdrop nào cũng đáng để bỏ ra phí Gas và công sức. Trong 5-7 năm qua, tôi đã tham gia hàng chục đợt airdrop, một số mang lại lợi nhuận sáu con số, trong khi một số khác thì tay trắng.
Chìa khóa nằm ở việc đánh giá cẩn trọng. Trong báo cáo này, tôi sẽ cố gắng xây dựng một khuôn khổ để đánh giá tiềm năng của các đợt airdrop.
Tôi đề xuất một phương pháp đánh giá khách quan nhằm xác định liệu một cơ hội airdrop có đáng để tham gia hay nên bỏ qua ngay lập tức. Tôi sẽ kết hợp các ví dụ thực tế (từ đợt airdrop huyền thoại của Uniswap đến các đợt airdrop gần đây của Layer 2) cùng các tiêu chuẩn định lượng, giúp người dùng mã hóa chuyên nghiệp thậm chí cả các quỹ đầu tư mạo hiểm nhận diện được các cơ hội airdrop có tỷ suất sinh lời cao và rủi ro thấp.
Các yếu tố then chốt để đánh giá airdrop
Đánh giá tiềm năng của một đợt airdrop không phải dựa vào phỏng đoán hay chạy theo trào lưu, mà là một quá trình phân tích có cấu trúc. Chúng ta có thể chia nhỏ thành một vài tiêu chuẩn then chốt, mỗi tiêu chuẩn tập trung vào một khía cạnh quan trọng về rủi ro hoặc lợi nhuận:
-
Cơ bản nền tảng và câu chuyện (narrative) của giao thức
-
Phân bổ token và kinh tế học token (Tokenomics)
-
Tiêu chí đủ điều kiện và cơ chế chống Sybil
-
Chi phí đầu vào, chi phí và tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận
-
Môi trường thị trường và thời điểm
-
Thanh khoản và chiến lược thoát vốn
Tiếp theo, chúng ta sẽ đi sâu vào từng yếu tố, bao gồm những câu hỏi cần đặt ra và lý do vì sao chúng quan trọng.
Cơ bản nền tảng và câu chuyện (Narrative)
Trước khi chạm vào testnet hay chuyển tiền xuyên chuỗi, điều đầu tiên cần làm là đánh giá chính dự án. Airdrop không phải là "phép màu" đến từ hư vô – giá trị của nó bắt nguồn từ sự thành công của giao thức nền tảng.
Dự án giải quyết vấn đề thực tế hay chỉ đang chạy theo trào lưu?
Một trường hợp sử dụng mạnh mẽ hoặc công nghệ đổi mới (ví dụ như giải pháp mở rộng mới hoặc nguyên tắc DeFi độc đáo) cho thấy rằng token này có thể duy trì giá trị sau khi cơn sốt ban đầu lắng xuống. Ví dụ, Arbitrum với tư cách là giải pháp Layer 2 hàng đầu trên Ethereum, đã đạt được mức độ áp dụng người dùng thật trước cả khi phát hành token, điều này khiến những người tham gia tin tưởng vào tiềm năng giá trị của airdrop. Ngược lại, nhiều dự án nhái theo không có giá trị riêng biệt đã nhanh chóng sụp đổ về giá sau khi phát hành token, khi các "nông dân" bán tháo.
Có câu chuyện hấp dẫn hay xu hướng thị trường nào không?
Một động lực chính của thị trường mã hóa là câu chuyện (narrative). Trong giai đoạn 2023-2024, các chủ đề như blockchain mô-đun, tái stake (restaking), và ZK-rollups thu hút sự chú ý của đông đảo nhà đầu tư. Một dự án phù hợp với một câu chuyện nổi bật (ví dụ như mạng dữ liệu mô-đun Celestia) có thể tạo ra nhu cầu bùng nổ đối với token nhờ vào sức nóng của narrative. Tuy nhiên, narrative cũng có thể mất sức hút nhanh chóng (và thực tế là chúng đã từng). Tôi thiên về lựa chọn những dự án có nền tảng kỹ thuật vững chắc.
Người dùng và nhà phát triển có thực sự hoạt động tích cực không?
Kiểm tra dữ liệu on-chain và các kênh cộng đồng là rất quan trọng. Mức độ hoạt động cao trên testnet, cộng đồng Discord sôi động và cập nhật thường xuyên từ đội ngũ phát triển hàng tuần là những tín hiệu tích cực. Nếu việc sử dụng dự án không hoàn toàn mang tính đầu cơ thì càng tốt. Ví dụ, Blur (một sàn NFT) đã kết hợp airdrop với cơ chế trò chơi hóa, cho thấy sự tăng trưởng bùng nổ và khối lượng giao dịch thật, điều này chứng tỏ sức hấp dẫn của nó là tự nhiên, chứ không chỉ dựa vào hành vi ngắn hạn của các “nông dân đầu cơ”.
Một câu chuyện cơ bản vững vàng và một cộng đồng người dùng tích cực là nền tảng cho sự thành công của dự án. Nếu bản thân giao thức không đủ mạnh, thì dù thiết kế airdrop có tinh vi đến đâu cũng không thể duy trì giá trị token lâu dài.
Bản thân tôi đã từng trải qua bài học cay đắng. Năm 2022, tôi dành hàng tháng trời tham gia vào các testnet Layer 1 (L1), nhưng những dự án này chưa bao giờ thu hút được người dùng thật. Những token này dù cuối cùng cũng niêm yết, nhưng không có nhu cầu thị trường, giá giảm mạnh hơn 90%.
Nói ngắn gọn, nếu tôi không quan tâm đến một dự án nào ngoài việc nhận airdrop, tôi sẽ cân nhắc kỹ lưỡng.
Phân bổ token và Kinh tế học token (Tokenomics)
Thiết kế token là một bước quan trọng khác. Điều này bao gồm tổng lượng token được phân phối trong airdrop, quy tắc phân phối và mở khóa, cũng như định giá ngầm hiểu. Các điểm then chốt tôi quan tâm bao gồm:
-
Phân bổ cho người dùng (phần trăm tổng cung)
-
Khả năng thu thập giá trị
-
Cơ chế mở khóa và khóa (vesting)
-
Định giá hoàn chỉnh (FDV - Fully Diluted Valuation)
-
Động lực thị trường trước khi ra mắt
-
Sự công bằng trong phân bổ
Phân bổ cho người dùng
Người dùng airdrop được chia bao nhiêu phần “bánh”?
Tỷ lệ phần trăm phân bổ cho người dùng trong đợt airdrop rất quan trọng. Những đợt airdrop phân bổ tỷ lệ có ý nghĩa cho người dùng thường nuôi dưỡng cộng đồng mạnh mẽ hơn, thậm chí hỗ trợ giá token. Theo kinh nghiệm, các đợt airdrop phân bổ hơn 10% tổng cung thường hoạt động tốt hơn, tỷ lệ giữ lại người dùng cao hơn, trong khi những đợt dưới 5% thường bị bán tháo nhanh chóng. Ví dụ, đợt airdrop nổi tiếng của Uniswap năm 2020 đã phân bổ 15% tổng cung $UNI cho người dùng, tương đương khoảng 6,4 tỷ USD vào thời kỳ đỉnh điểm. Điều này không chỉ giúp Uniswap xây dựng một cộng đồng quản trị trung thành mà còn hỗ trợ mạnh mẽ giá trị token.
Ngược lại, một số dự án airdrop năm 2024 phân bổ cực kỳ ít cho người dùng, phần lớn token nằm trong tay nội bộ. Người dùng thường bán tháo ngay phần thưởng nhỏ bé của họ, khiến giá không thể phục hồi. Celestia phân bổ khoảng 7,4% $TIA cho “Genesis Drop” (dành cho người tham gia testnet và người dùng sớm), trong khi Arbitrum airdrop khoảng 11,6% cung cấp trong tháng 3 năm 2023. Cả hai tỷ lệ này đều đủ lớn để người dùng cảm thấy có phần đóng góp. Nếu chỉ có một phần rất nhỏ cung cấp được phân bổ cho cộng đồng, tôi sẽ xem đó là tín hiệu cảnh báo rằng token có thể đối mặt với rủi ro bán tháo.
Các đợt airdrop mã hóa năm 2024 phân bổ thấp cho người dùng, nội bộ chi phối
Thu thập giá trị
Vai trò của token là gì? Nó thu thập giá trị như thế nào?
Không phải tất cả token đều hưởng lợi từ sự thành công của giao thức – đây là điểm thiếu liên kết chết người trong nhiều dự án airdrop.
Một số token chỉ dùng để quản trị, ví dụ như $UNI hoặc $DYDX. Nếu tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) có thể quản lý dòng tiền thực tế hoặc các thông số hệ thống, thì chức năng quản trị có thể tạo ra giá trị phòng thủ dài hạn. Nhưng trong các giao thức phí thấp hoặc thụ động, chức năng này thường trở thành ảnh hưởng hình thức. Khi nâng cấp giao thức không liên quan đến người nắm giữ token, thị trường sẽ nhanh chóng chiết khấu giá các token “chỉ để quản trị”.
Còn các token khác, ví dụ như $HYPE hoặc $GMX, liên kết giá trị token với doanh thu, thông qua staking, mua lại hoặc lợi nhuận nội tại (thực tế hay tổng hợp). Những token này mang lại quyền lựa chọn cho “nông dân”: kiếm phần thưởng airdrop và nắm giữ dòng tiền. Tôi thiên về những thiết kế airdrop có vai trò kinh tế tích cực, không chỉ là biểu tượng quản trị, mà là token có thể tham gia chia sẻ phí, lợi nhuận lạm phát hoặc thông lượng giao thức.
Cơ chế khóa và mở khóa
Token airdrop có thể giao dịch ngay lập tức hay bị khóa/mở khóa theo giai đoạn?
Đối với “nông dân”, token có thể giao dịch ngay thường tốt hơn (tôi có thể bán ngay và khóa lợi nhuận). Nếu token không thể chuyển nhượng hoặc bị khóa theo thời gian, bạn thực chất bị ép phải trở thành “người nắm giữ dài hạn”, và tôi thường đùa rằng điều này thường chỉ là “kết quả của thất bại đầu cơ ngắn hạn”.
Một ví dụ đáng cảnh giác là đợt airdrop $EIGEN của EigenLayer năm 2024. Người dùng dành một năm để đào điểm, nhưng khi token lên sàn thì không thể chuyển nhượng ngay, điều này khiến các “nông dân” không thể rút tiền trở nên phẫn nộ.
Chúng tôi thường tránh các đợt airdrop yêu cầu khóa dài hạn hoặc áp dụng mô hình veToken, trừ khi tôi có niềm tin rất lớn vào giá trị dài hạn của dự án. Chiến lược của tôi là giữ quyền lựa chọn – tôi muốn có thể chọn bán sớm. Một câu nói đáng nhớ là: “Không giao thức nào an toàn 100%, vậy cũng không nên giả định tôi sẽ nắm giữ 100% vĩnh viễn.”
Định giá hoàn chỉnh (FDV)
Ước tính FDV (tổng cung * giá thị trường dự kiến) tại thời điểm token lên sàn.
FDV quá cao sẽ phá hủy giá token; cần hiểu rằng airdrop không tạo ra “phép màu” trái ngược với logic định giá cơ bản. Năm 2024, nhiều dự án airdrop lên sàn với FDV cực cao, nhưng trong vòng hai tuần giá giảm mạnh 50%-80%.
Một nghiên cứu trên 62 dự án airdrop cho thấy 88% token giảm giá trong vòng 15 ngày, thường do giá khởi điểm không hợp lý.
Tôi tìm kiếm biên an toàn: nếu định giá của dự án tương tự là 500 triệu USD, trong khi định giá ngầm hiểu của dự án này lên tới 5 tỷ USD, thì cần cảnh giác. Ngược lại, nếu chất lượng dự án tốt và vốn hóa ban đầu hợp lý, đây thường là tín hiệu tăng giá.
Hơn nữa, cần xem xét thanh khoản: token có lên sàn giao dịch chính hay có thanh khoản DEX (sàn phi tập trung) sâu không? Nếu không có đủ thanh khoản để hấp thụ áp lực bán, ngay cả dự án tốt cũng có thể bị bán tháo mạnh. Trong số ít dự án airdrop năm 2024 duy trì được giá sau tháng đầu tiên, đặc điểm chung là thanh khoản sâu và FDV hợp lý.
Thị trường trước TGE (sự kiện tạo token) và tín hiệu định giá sớm
Một động thái đáng chú ý là sự xuất hiện của thị trường tiền TGE. Trên các thị trường này, các dự án liên quan đến airdrop lớn bắt đầu được giao dịch trên DEX vĩnh viễn hoặc thị trường OTC trước khi token chính thức lên sàn.
Những thị trường sơ khai này thường phản ánh kỳ vọng táo bạo, đôi khi chỉ dựa vào hype mà đã ngầm định FDV hàng chục tỷ USD. Với “nông dân”, các tín hiệu này rất quan trọng: giá tiền TGE cao có thể củng cố độ tin cậy của narrative, thậm chí thúc đẩy động lực đào điểm. Tuy nhiên, điều này cũng khuếch đại rủi ro: nếu cơ bản không đáp ứng được hype, giá token có thể sụp đổ nhanh chóng sau khi nhận.
Tôi xem các tín hiệu giá sơ khai này như chỉ số tâm lý thị trường, chứ không phải đảm bảo tuyệt đối.
Chìa khóa là nhận diện khi nào thị trường trả mức phí bảo hiểm quá cao cho tiềm năng chưa hiện thực hóa, và điều chỉnh mức độ rủi ro của mình trước khi mối quan hệ sai lệch này được sửa chữa.
Sự công bằng trong phân bổ
Kiểm tra xem airdrop có bị tập trung quá mức vào một vài ví hay phân bố tương đối đều.
Phân bổ airdrop nghiêng nặng có thể nghĩa là một vài “cá mập” sẽ bán tháo thị trường. Ví dụ, mặc dù airdrop của Arbitrum nhìn chung rất hào phóng, nhưng một số người dùng hàng đầu (cao điểm nhất) nhận được mức phân bổ tối đa 10.250 $ARB, trực tiếp tạo ra một nhóm “cá voi”.
Thú vị là, một lượng nhỏ ví thường nhận phần lớn token. Nếu tôi thấy dữ liệu (ví dụ từ bảng Dune hoặc blog dự án) cho thấy “1% người tham gia hàng đầu sẽ nhận được tỷ lệ lớn token”, tôi sẽ đưa điều này vào cân nhắc. Tôi ưu tiên các thiết kế giới hạn mức thưởng cá nhân hoặc áp dụng cơ chế phân bổ kiểu bậc hai (quadratic-style) để tránh tình trạng “người thắng tất cả”. Ví dụ, chương trình điểm của L2 Blast giới thiệu giới hạn phân bổ dựa trên hoạt động, ngay cả người dùng bình thường cũng nhận được phần thưởng có ý nghĩa, ngăn chặn động lực “giàu càng giàu”.
Tóm lại, phân bổ cộng đồng lớn hơn, thanh khoản token cao hơn và định giá hợp lý thường báo hiệu một đợt airdrop khỏe mạnh. Trong khi đó, các đợt airdrop phân bổ ít, khóa nghiêm ngặt và định giá ảo thường thuộc loại “đào-rút-bán”. Nếu có thể tham gia, những đợt này có thể phù hợp để chênh lệch giá ngắn hạn, nhưng thường không đáng để đầu tư nhiều công sức ban đầu.
Tiêu chí đủ điều kiện và phòng chống Sybil
Tiếp theo, chúng ta cần nghiên cứu kỹ cách thỏa mãn điều kiện airdrop và cách dự án chống lại tấn công Sybil (nhiều tài khoản “nông dân”). Điều này giúp đánh giá xác suất thực tế nhận được phân bổ, và liệu có thể mở rộng lợi nhuận qua nhiều ví (hay chỉ giới hạn một ví).
Minh bạch tiêu chí đủ điều kiện
Đội ngũ tiết lộ mức độ nào về tiêu chí airdrop?
Một số airdrop là “hồi tố” dựa trên hành vi lịch sử với tiêu chí bất ngờ (ví dụ, airdrop Uniswap khiến mọi người từng dùng Uniswap đều nhận được 400 $UNI, khá bất ngờ). Còn một số khác dựa trên nhiệm vụ hoặc điểm, ví dụ Optimism, Arbitrum và nhiều nhiệm vụ testnet.
Nếu tiêu chí airdrop công khai (hoặc ít nhất có thể suy luận từ tài liệu hoặc thông tin rò rỉ), hãy liệt kê và đánh giá độ khó. Ví dụ, airdrop Arbitrum rõ ràng liệt kê hệ thống điểm dựa trên hành động (như chuyển tiền xuyên chuỗi, giao dịch trong các tháng khác nhau, triển khai thanh khoản...).
Sự minh bạch này giúp tôi lên kế hoạch trước và đạt điểm cao nhất trên ví của mình. Ngược lại, nếu tiêu chí mơ hồ, bạn có thể phải “rải lưới” tham gia mọi hoạt động để đảm bảo đủ điều kiện, điều này kém hiệu quả và có thể lãng phí thời gian, tài nguyên.
Tỷ lệ đầu vào và lợi nhuận trên mỗi ví
Đánh giá số tiền thưởng mà một ví đủ điều kiện có thể nhận được.
Đôi khi đội ngũ ám chỉ các cấp thưởng, hoặc có thể suy luận từ các airdrop lịch sử tương tự. Ví dụ, nhiều airdrop L2 Ethereum cuối cùng mang lại token trị giá 500-2000 USD cho ví người dùng thông thường. Nếu tôi dự đoán phạm vi airdrop tương tự và nhiệm vụ tương đối đơn giản, thì rất đáng tham gia. Nhưng nếu cần đầu vào rất cao (ví dụ chạy node hàng tháng) mà chỉ nhận được lợi nhuận tương tự, tôi có thể chỉ vận hành một ví hoặc bỏ luôn. Mặt khác, nếu có khả năng nhận lợi nhuận năm con số (ví dụ như các trader dYdX đầu kỳ từng nhận airdrop $DYDX trị giá hàng chục ngàn USD), thì đầu vào cao hơn là xứng đáng.
Hơn nữa, tôi cũng cân nhắc việc dùng nhiều ví có nâng cao đáng kể lợi nhuận hay không, hoặc quy tắc có thể hạn chế thao tác này. Nhiều airdrop cố gắng ngăn chặn Sybil (lạm dụng nhiều tài khoản). Ví dụ, Optimism loại bỏ hơn 17.000 địa chỉ Sybil trong đợt airdrop 2022 (chiếm khoảng 6,8% ví đủ điều kiện); Hop Protocol thậm chí thu hồi token từ các địa chỉ Sybil sau airdrop.
Nếu một dự án rõ ràng phản đối mạnh mẽ Sybil, dùng hàng chục ví có thể phản tác dụng, vì bạn có thể lãng phí phí Gas rồi cuối cùng bị loại.
Nguyên tắc của tôi là: nếu rủi ro Sybil cao, nên tập trung vào một hoặc vài ví chất lượng cao (có hoạt động thật), thay vì rải lưới phân tán đầu vào.
Cơ chế chống Sybil
Ngoài cấm trực tiếp, hãy quan sát các cơ chế ưu tiên người dùng thật thông qua trọng số điểm hoặc thiết kế tiêu chí.
Một số dự án thưởng cao hơn cho hành vi khó giả mạo (ví dụ hoạt động dài hạn, NFT danh tiếng on-chain hoặc KYC). LayerZero năm 2024 từng đánh dấu 800.000 địa chỉ là Sybil và lên kế hoạch cắt giảm phần thưởng của họ xuống 15% mức bình thường.
Lần airdrop đầu tiên của Starknet yêu cầu ít nhất 0,005 ETH trên L2 tại thời điểm chụp ảnh (snapshot), thoạt nghe như yêu cầu nhỏ, nhưng loại bỏ nhiều người dùng thật không giữ tiền trên L2. Tôi sẽ tính đến các điều kiện đặc biệt này: nếu phát hiện tiêu chí bất thường (như số dư tối thiểu, NFT cụ thể...), tôi sẽ điều chỉnh chiến lược “đào airdrop”, ví dụ đảm bảo tất cả địa chỉ tham gia đều đạt yêu cầu số dư trước snapshot.
Hơn nữa, nếu một dự án từng phát NFT testnet hoặc tổ chức sự kiện Crew3/Galxe, những thứ này có thể trở thành điều kiện tiên quyết cho airdrop; bỏ lỡ nhiệm vụ sớm có thể khiến bạn mất hết tư cách, vì vậy tôi theo dõi sát các sự kiện này.
Rủi ro thay đổi quy tắc
Tình huống tồi tệ nhất là bạn hoàn thành mọi yêu cầu nhưng bị loại do thay đổi quy tắc. Dù hiếm, nhưng một số dự án thực sự điều chỉnh tiêu chí phút cuối để chống Sybil hoặc phản hồi cộng đồng. Đôi khi người dùng nghĩ mình đủ điều kiện nhưng cuối cùng bị loại, gây bất mãn và phản ứng dữ dội. Duy trì hoạt động trong cộng đồng dự án rất hữu ích. Tôi từng thấy một số giao thức ám chỉ hành vi nào họ coi là không hợp lệ (ví dụ, cấp tiền từ một địa chỉ cho hàng chục ví mới = bị cấm).
Tôi đánh giá cao những dự án giao tiếp rõ ràng, nhưng luôn giả định khả năng bị loại không phải bằng không. Tâm lý này giúp tránh tự tin thái quá. Một điểm cần nhớ: “Nếu bạn bỏ lỡ airdrop, đó là lỗi của bạn, không có lý do nào.” Dữ liệu on-chain không quan tâm đến bất kỳ lý do nào, vì vậy tôi cố gắng “đào airdrop” theo cách trông tự nhiên dưới sự kiểm tra.
Điểm chính là: hiểu quy tắc đủ điều kiện giúp ta đánh giá mức độ cạnh tranh của airdrop và chiến lược nên dùng. Nếu rủi ro Sybil cao, cần thận trọng hơn (đáng để đầu tư thời gian vào một danh tính đáng tin cậy); với kịch bản hoàn toàn mở (không kiểm tra Sybil, thuần dựa trên khối lượng giao dịch...), có thể dùng chiến lược nhiều ví hơn, nhưng lúc đó lợi nhuận thường bị loãng bởi lượng lớn “nông dân airdrop”. Đây là sự cân bằng tinh tế, chiến lược mặc định của tôi là ít nhất biểu hiện như một “người dùng cốt lõi thật sự” trên một tài khoản, để vượt qua hầu hết bộ lọc Sybil và nhận phần thưởng đáng kể.
Đầu vào, chi phí và rủi ro so với lợi nhuận
“Đào airdrop” về bản chất là đầu tư thời gian và tiền bạc, vì vậy tôi phải phân tích chi phí-lợi ích trước:
Thời gian và độ phức tạp
Một số airdrop chỉ cần thao tác một lần (ví dụ, thực hiện một giao dịch trên DEX). Số khác, như các chương trình testnet, có thể cần chạy phần mềm hàng tuần, hoàn thành nhiệm vụ hoặc sử dụng thường xuyên trong nhiều tháng. Tôi sẽ lập kế hoạch cho các yêu cầu này. Nếu danh sách nhiệm vụ chứa hàng chục thao tác (ví dụ cầu nối xuyên chuỗi, giao dịch, cung cấp thanh khoản trên nhiều dApp), tôi sẽ ước tính tổng thời gian đầu tư.
Dành 100 giờ chỉ để đổi lấy tiềm năng 500 USD rõ ràng là tỷ suất lợi nhuận (ROI) rất thấp. Thay vì vậy, tôi thà dành thời gian cho cơ hội có giá trị hơn. Tôi đặc biệt cảnh giác với các hoạt động dạng “điểm” không có thời gian kết thúc rõ ràng; chúng có thể biến thành cái máy chạy vô tận với lợi nhuận giảm dần.
Kinh nghiệm tham gia các chương trình khuyến khích L2 năm 2022 dạy tôi đặt tiêu chuẩn thoát ra. Ví dụ: “Nếu sau một tháng, điểm của tôi không đạt ít nhất X% so với người dùng hàng đầu, hãy đánh giá lại và có thể rút lui.”
Phí Gas và chi phí trực tiếp
Tôi tính toán phí Gas (phí giao dịch) cần tiêu tốn và các chi phí liên quan khác (ví dụ phí cầu nối xuyên chuỗi, yêu cầu gửi tối thiểu...). Ví dụ, tiêu chí airdrop Arbitrum khuyến khích người dùng cầu nối hơn 10.000 USD và giao dịch trong nhiều tháng, nhưng nếu phí Gas mạng cao, những thao tác này có thể không rẻ. Tất cả chi phí này cần được cân nhắc với lợi nhuận tiềm năng.
Một thói quen tốt là mô phỏng vài lần thao tác, quan sát phí Gas tiêu tốn, sau đó nhân với số lần lặp hoặc số lượng ví. Tôi từng từ bỏ một số kế hoạch “đào airdrop” trông có tiềm năng về mặt narrative vì chi phí Gas có thể vượt quá phần thưởng dự kiến (đặc biệt trong thời kỳ phí Gas cao năm 2021, nhiều airdrop nhỏ thậm chí không đáng để rút vì phí nhận lên tới 100 USD).
Rủi ro tài chính
Bạn có cần khóa lượng lớn tiền hoặc chịu rủi ro thị trường không? Cung cấp thanh khoản, cho vay hoặc stake có thể khiến bạn đối mặt với tổn thất vô thường (Impermanent Loss) hoặc rủi ro hợp đồng thông minh. Ví dụ, trong mùa “canh tác lợi nhuận” DeFi, một số dự án khai thác thanh khoản (như Sushi...) mang lại airdrop nhưng người nông dân phải đối mặt với rủi ro tổn thất vô thường hoặc lỗ hổng giao thức.
Nếu bạn phải gửi lượng lớn tiền vào một giao thức mới (ví dụ cầu nối mới hoặc dApp cho vay) để thỏa mãn điều kiện airdrop, bạn cần đánh giá hợp đồng đã được kiểm toán chưa và cân nhắc rủi ro bị tấn công. Rủi ro này không phải giả định, từ lỗ hổng cầu nối Ronin 600 triệu USD đến các cầu nối testnet nhỏ hơn thất bại, tôi từng thấy các “nông dân airdrop” mất vốn do theo đuổi airdrop trong các hệ thống có lỗ hổng.
Dự báo trường hợp xấu nhất
Luôn tự hỏi: “Nếu cuối cùng chẳng nhận được gì thì sao?”
Nếu câu trả lời là tôi đã lãng phí thời gian hoặc tiền bạc vượt quá khả năng chịu đựng, thì không đáng. Tôi giả định một tỷ lệ “đào airdrop” sẽ thất bại (ví dụ dự án hủy airdrop, tôi bị lọc, hoặc token mất giá trị). Ví dụ, tôi từng dành nhiều thời gian trên một số testnet L1 (không nêu tên), nhưng các dự án này chưa bao giờ phát hành token, hoàn toàn là chi phí chìm. Những thất bại này dạy tôi phải giảm thiểu chi phí không thể đảo ngược.
Với thời gian, điều đó nghĩa là đặt các mốc kiểm tra định kỳ để đánh giá lại (đừng bị mắc bẫy sai lầm chi phí chìm). Với tiền bạc, nghĩa là đừng chi phí Gas khổng lồ, hoặc giữ linh hoạt (ví dụ dùng script hoặc chọn khung giờ thấp điểm để giảm chi phí).
Để quyết định “có đáng không”, tôi thường thực hiện phép tính ROI kỳ vọng nhanh: ví dụ, xác suất xảy ra airdrop (giả sử 80% có, 20% hủy) * giá trị token ước tính (ví dụ mỗi ví trị giá 1.000 USD) trừ chi phí. Nếu giá trị kỳ vọng cuối cùng rõ ràng dương và các yếu tố định tính ổn, tôi sẽ tiếp tục. Nếu kết quả gần bằng không hoặc âm, tôi sẽ từ bỏ hoặc chờ thêm thông tin rõ ràng.
Môi trường thị trường và thời điểm
Thị trường tăng giá vs thị trường giảm giá
Trong thị trường tăng giá, airdrop có thể mang lại lợi nhuận rất cao. Token thường lên sàn với định giá cao hơn, đồng thời tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ) của người mua mạnh mẽ hơn. Trong thị trường giảm giá, ngay cả dự án tốt cũng có thể đối mặt với nhu cầu thị trường lạnh nhạt. Ví dụ, nhiều airdrop lớn giai đoạn 2022-2023 (như Optimism, Aptos...) diễn ra trong môi trường thị trường giảm giá, dẫn đến hiện tượng token giảm mạnh sau lên sàn và phục hồi chậm.
Ngược lại, các airdrop trong chu kỳ thị trường tăng giá 2021 thường thấy giá token tăng sau khi lên sàn. Tôi không cố gắng dự đoán hoàn hảo xu hướng vĩ mô (việc đào airdrop bản thân là trung tính tương đối trước khi token lên sàn), nhưng môi trường thị trường ảnh hưởng đến chiến lược thoát vốn của tôi (sẽ thảo luận sau) và mức độ tích cực tham gia đào. Trong thời kỳ cuồng nhiệt thị trường tăng giá, tôi có thể đào nhiều cơ hội hơn và nắm giữ token lâu hơn một chút; trong thời kỳ u ám thị trường giảm giá, tôi sẽ tập trung vào các dự án tiềm năng nhất và lên kế hoạch bán nhanh khi token lên sàn.
Chu kỳ narrative
Tôi đã đề cập đến việc khớp narrative trong phân tích cơ bản, nhưng thời điểm cũng quan trọng. Narrative này đang ở giai đoạn tăng hay đã quá đông?
Ví dụ, narrative tái stake (Restaking) đầu năm 2024 rất nóng, bất kỳ tin đồn airdrop nào cũng thu hút sự chú ý lớn. Nếu bạn tham gia sớm (ví dụ tái stake ETH khi TVL còn thấp), bạn sẽ nổi bật hơn; nhưng đến quý I/2024, người tham gia muộn đã bước vào một bể cạnh tranh khốc liệt.
Tôi cố gắng đánh giá “meta narrative” của một airdrop đang ở “giai đoạn đầu” hay “giai đoạn muộn”. Nếu toàn bộ Twitter mã hóa (CT) đang bàn tán về việc đào testnet nào đó, có lẽ cơ hội kiếm tiền dễ đã qua, hoặc nỗ lực chống nữ Sybil sẽ rất lớn. Ngược lại, một hoạt động khiêm tốn trong lĩnh vực mới nổi có thể là viên ngọc ẩn. Ví dụ, năm 2025, các giao thức kết hợp AI và DeFi bắt đầu thu hút sự chú ý, các airdrop trong lĩnh vực này có thể chưa bị tràn ngập thợ đào, từ đó mang lại xác suất thành công cao hơn.
Mốc thời gian riêng của dự án
Cần xem xét tiến độ dự án trong lộ trình. Nếu mainnet hoặc phát hành token sắp tới (ví dụ trong vài tuần), thì thời gian đào của bạn rất hạn chế và tiêu chí airdrop có thể đã định hình.
Nếu dự án là testnet không có thời gian kết thúc rõ ràng, bạn cần đánh giá mình có thể đào liên tục bao lâu. Một số dự án chạy theo “mùa giải thưởng”, nếu lịch trình chương trình có thưởng công khai, việc biết thông tin này sẽ hữu ích. Đặc biệt cần lưu ý thời điểm snapshot: nhiều airdrop chụp ảnh hoạt động người dùng tại một độ cao block nhất định. Nếu bạn biết hoặc nghi ngờ snapshot sắp đến, đây là cơ hội cuối cùng để đảm bảo hoạt động đạt chuẩn (hoặc nếu cho rằng đã đủ, có thể dừng đầu vào để tránh chi phí quá mức).
Cách dự án xử lý tin tức và thất bại
Điểm này tương đối tinh tế, nhưng chúng ta có thể đánh giá tiềm năng thông qua cách dự án ứng phó với sự kiện bất lợi hoặc cập nhật. Testnet sập có làm người dùng bỏ chạy hay họ quay lại? Đội ngũ có trì hoãn bán token không? Ví dụ, nếu dự án bị tấn công hoặc khai thác lỗ hổng, nhưng đội ngũ ứng phó chuyên nghiệp, cộng đồng vẫn ủng hộ, sự kiên cường này thực tế tăng niềm tin của tôi (cho thấy dự án có khả năng đối phó khủng hoảng). Ngược lại, nếu chỉ một lần trì hoãn nhỏ đã khiến lượng lớn người dùng rời khỏi Discord, có thể cho thấy mức độ quan tâm quá hời hợt.
Những dự án có thể “bỏ qua tin xấu trong narrative thị trường tăng giá” (dù gặp vấn đề, cộng đồng vẫn lạc quan) thường ở vị thế mạnh hơn. Tôi từng thấy điều tương tự ở Arbitrum và Optimism; mặc dù có tranh cãi trong phân phối airdrop và FUD (sợ hãi, không chắc chắn, nghi ngờ) về quản trị, nhóm người dùng vẫn tăng trưởng, cho thấy nhu cầu tiềm năng là thật.
Tóm lại, bối cảnh rất quan trọng. Trong thời kỳ thị trường quá nóng (khi ai cũng điên cuồng đào, cạnh tranh khốc liệt), chiến lược của tôi thận trọng hơn; trong thời kỳ thị trường u ám (khi ít người sẵn sàng đầu tư), tôi tích cực hơn vì lợi nhuận cuối cùng so với đầu vào có thể cao hơn. Ví dụ, khoản lợi nhuận airdrop lớn nhất của tôi đến từ hoạt động đào cuối năm 2022, khi nhiều người thất vọng với thị trường; đến khi các token này (như Arbitrum) lên sàn năm 2023, tôi là một trong số ít người nhận và tận dụng được cơn sốt thị trường.
Thanh khoản và chiến lược thoát vốn
Cuối cùng, tôi lên kế hoạch cách hiện thực hóa giá trị nếu airdrop thực sự đến. Một câu châm ngôn giao dịch cổ là: “Lên kế hoạch giao dịch, thực thi kế hoạch.” Với airdrop, điều này nghĩa là:
Chiến lược nhận
Khi token airdrop mở nhận, thị trường thường biến động dữ dội. Nhớ ngày Arbitrum mở nhận, người nhận trả phí Gas cao, máy chủ RPC sập, cảnh tượng hỗn loạn.
Để ứng phó, tôi chuẩn bị trước, ví dụ thiết lập nút RPC dự phòng, nếu có thể viết script tự động nhận, và sẵn sàng ngay khi token lên sàn. Nếu tôi có nhiều ví, tôi thường ưu tiên xử lý các tài khoản định bán ngay (để giao dịch trước đỉnh cao); nếu một số ví nhỏ định giữ dài hạn, tôi không ngại nhận muộn hơn.
Hơn nữa, cần kiểm tra có hạn chót nhận không; nhiều airdrop cho phép nhận trong vài tháng, nhưng cũng có dự án thu hồi token chưa nhận về DAO sau một thời gian. Tuy nhiên, với tôi thường không có vấn đề không nhận, vì tôi tích cực nhận token.
Thanh khoản thị trường
Tôi ưu tiên các airdrop lên sàn giao dịch nổi tiếng hoặc có thanh khoản AMM (nhà tạo lập thị trường tự động) sâu ngay từ ngày đầu. Nếu dự án có nhà đầu tư lớn hậu thuẫn hoặc热度 cao, các sàn lớn như Binance hay Coinbase có khả năng niêm yết token (hoặc ít nhất tạo pool thanh khoản sâu trên DEX lớn).
Ví dụ, $ARB của Arbitrum gần như có thể giao dịch ngay trên các sàn chính sau lên sàn, khối lượng nhanh chóng vượt 1 tỷ USD, tạo điều kiện thoát vốn tương đối dễ dàng. Trong khi đó, các airdrop ít người biết có thể chỉ giao dịch trên một DEX đơn lẻ, thanh khoản thấp; bán số lượng lớn token một lúc có thể khiến giá giảm mạnh hoặc trượt giá ăn mòn lợi nhuận. Vì vậy, tôi nghiên cứu trước: nếu đội ngũ thông báo hợp tác nhà tạo lập thị trường hoặc hỗ trợ sàn, đây là tín hiệu tích cực; ngược lại, nếu là airdrop Cosmos ngách, cần dùng ví gốc để trao đổi token, tôi dự kiến biến động giá lớn và điều chỉnh quy mô nắm giữ (thậm chí từ bỏ ngay nếu không đảm bảo thoát thuận lợi).
Bán, giữ hay stake
Tôi sẽ quyết định trước tỷ lệ bán và giữ token. Theo kinh nghiệm, giá token airdrop thường đạt đỉnh trong hai tuần đầu sau lên sàn.
Tôi thiên về bán sớm phần lớn token. Thông thường, chiến lược của tôi là bán khoảng 50% ngay ngày đầu hoặc sau khi nhận để khóa lợi nhuận, sau đó giữ phần còn lại và đặt dừng lỗ theo dõi hoặc giá mục tiêu. Cách làm này vừa phòng rủi ro “dump” phổ biến của token, vừa giữ được không gian tăng giá nếu token ngược xu hướng.
Chỉ trong rất ít trường hợp (ví dụ tôi cực kỳ tin tưởng dự án, hoặc giá lên sàn thấp rõ rệt so với kỳ vọng cơ bản của tôi), tôi mới chọn giữ dài hạn phần lớn token. Dù vậy, nếu có thể stake hoặc cho vay để kiếm thêm lợi nhuận, tôi cũng cân nhắc sử dụng token, nhưng thận trọng: nếu lợi nhuận yêu cầu cơ chế khóa (như lock-up quản trị), tôi sẽ cân nhắc sự linh hoạt bị mất.
Xem xét thuế và pháp lý
Tôi không thể hoàn toàn bỏ qua ảnh hưởng quy định. Ở nhiều khu vực pháp lý, airdrop thường được coi là thu nhập chịu thuế (ít nhất theo giá trị tại thời điểm nhận). Tôi đưa điều này vào cân nhắc, vì một airdrop lớn có thể kích hoạt hóa đơn thuế cao.
Đôi khi, để dự trữ thuế, bán ngay là lựa chọn khôn ngoan hơn. Ngoài ra, cần lưu ý hạn chế khu vực. Ví dụ, EigenLayer cấm người dùng Mỹ nhận airdrop. Tôi theo dõi sát dự án có yêu cầu KYC (xác minh danh tính) hay áp dụng chặn khu vực không. Nếu có, airdrop này với tôi có thể gần như vô giá, hoặc cần tham gia thông qua thực thể đặt tại khu vực thân thiện hơn. Tình huống này đang trở thành vấn đề mới nổi. Ví dụ, một số airdrop năm 2025 đã bắt đầu yêu cầu KYC đơn giản để tuân thủ quy định.
Bản chất, token airdrop chỉ thực sự là lợi nhuận khi đã变现. Tôi sẽ xây dựng kế hoạch thoát vốn rõ ràng cho mỗi airdrop để tránh cuối cùng trở thành người “ôm” token mất giá nhanh.
Thực hành tốt nhất và suy nghĩ cuối cùng
Tổng hợp nội dung trên, đây là một số thực hành tốt nhất tôi dùng để đánh giá một airdrop sớm có đáng đầu tư hay không:
Làm bài tập về nhà
Trước khi tham gia bất kỳ “nhiệm vụ” nào, hãy nghiên cứu cơ bản dự án và kế hoạch token. Nếu có thể, đọc tài liệu dự án hoặc diễn đàn quản trị, tìm manh mối về token. Nhiều trường hợp bỏ lỡ cơ hội là do giả định có airdrop nhưng thực tế không có (hoặc ngược lại). Đừng chỉ dựa vào tin đồn, hãy xác minh tính đúng đắn thông tin.
Đưa ra giả thuyết (nhưng phải kiểm chứng)
Hình thành lý do rõ ràng giải thích vì sao airdrop này có thể có giá trị, ví dụ “dự án này dẫn đầu trong lĩnh vực mới nổi, có thể phát hành token với vốn hóa ban đầu thấp nhưng nhu cầu cao.” Sau đó, liên tục kiểm chứng giả thuyết qua dữ liệu on-chain và tin tức. Nếu logic narrative của dự án sụp đổ (ví dụ tăng trưởng đình trệ hoặc bị đối thủ vượt mặt), hãy sẵn sàng điều chỉnh chiến lược hoặc từ bỏ “canh tác”. Linh hoạt là đức tính; cố chấp bám vào giả thuyết đã phá sản chỉ lãng phí hàng tháng trời. Theo kinh nghiệm, kiêu ngạo và thiên kiến xác nhận là kẻ thù lớn nhất. Đừng bao giờ nghĩ mình “đáng được” airdrop, hãy điều chỉnh theo thực tế phát triển.
Đánh điểm và so sánh
Có thể đánh điểm mỗi cơ hội theo nhiều chiều (ví dụ cơ bản, kinh tế học token, chi phí đầu vào...). Tôi đôi khi dùng bảng tính để gán trọng số cho từng yếu tố (ví dụ chất lượng giao thức chiếm 30%, tiềm năng thưởng 30%, chi phí/rủi ro 20%, độ khó chống Sybil 20%). Phương pháp định lượng này giúp tôi đối mặt với điểm yếu của dự án. Ví dụ, một dự án có thể rất hot, nhưng nếu cơ chế phân bổ token kém, tổng điểm có thể giảm. Qua đánh điểm, bạn có thể phát hiện một airdrop ít hot lại mang lại tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận tốt hơn, thay vì những dự án hot có 100.000 người cạnh tranh.
Quản lý rủi ro, đừng đánh bạc
Xem “canh tác airdrop” như một danh mục đầu tư. Đa dạng hóa vào vài cơ hội tiềm năng, thay vì đặt cược tất cả vào một dự án. Như vậy, dù một dự án thất bại (không có airdrop hoặc giá token ảm đạm), các dự án khác có thể bù đắp. Tôi thường đồng thời vận hành 5-10 “canh tác” mỗi quý, rõ ràng có thể chỉ một nửa mang lại lợi nhuận. Luôn nhớ bảo vệ vốn: “Khi siêu airdrop xuất hiện, bạn phải ở đó.” Nghĩa là đừng tiêu hết ETH vào phí Gas cho các airdrop phụ. Giữ đủ dự trữ để khi cơ hội lớn thực sự đến, bạn có thể lao vào toàn lực.
Theo dõi tín hiệu on-chain
Theo dõi sát động thái on-chain của dự án, ví dụ tăng trưởng ví mới, dữ liệu sử dụng testnet, hoặc (nếu công khai) bảng xếp hạng điểm. Nếu bạn phát hiện thứ hạng mình đang giảm khi “canh tác” (người khác đầu vào nhiều hơn), hãy đánh giá lại có đáng tiếp tục theo đuổi hay không. Tương tự, nếu thấy hoạt động dự án đang giảm, có thể cho thấy cộng đồng mất hứng thú – tín hiệu xấu cho giá trị cuối cùng của token.
Lên kế hoạch thoát (và cả vào)
Tham gia “canh tác” với kết quả làm định hướng. Trước khi bắt đầu phải rõ cách nhận airdrop và chiến lược bán là gì. Hết sức tránh rơi vào tình trạng thanh khoản kém. Nếu airdrop ám chỉ sẽ khóa dài hạn hoặc chỉ giao dịch trên DEX phi tập trung của một chuỗi, bạn cần quyết định trước liệu có chấp nhận được không. Nếu không, bạn thậm chí có thể bỏ qua dự án này, vì có thể bạn không thể thoát một cách thanh lịch. Khi airdrop đến, thực thi nghiêm ngặt kế hoạch, đừng để lòng tham hoặc sợ hãi chi phối quyết định. Tôi từng thấy người nhận airdrop trị giá 10.000 USD nhưng vì muốn đợi lên 20.000 USD nên tiếp tục giữ, rồi chứng kiến nó rớt xuống 2.000 USD. Đừng trở thành người như vậy. Hệ thống hóa việc khóa lợi nhuận. Dù sao đi nữa, không phải ngày nào cũng có người “miễn phí” đưa token cho bạn; kịp thời hiện thực hóa chiến thắng không có gì phải xấu hổ.
Học hỏi và cải tiến
Mỗi airdrop, dù thành công hay thất bại, đều mang lại bài học. Hãy hình thành thói quen ghi chép, hoặc ít nhất ghi nhớ trong lòng điều gì bạn làm đúng hay sai. Bạn có đánh giá quá cao tiềm năng dự án? Có bỏ qua yêu cầu đủ điều kiện quan trọng? Hay bạn có linh cảm về tiềm năng airdrop nhưng không đầu tư đủ công sức (cái cảm giác “tôi biết mà vẫn chưa làm đủ”)? Chúng ta đều từng trải qua. Sử dụng kinh nghiệm để tối ưu hóa khung làm việc của bạn.
Sau nhiều năm thực hành, thái độ của tôi với airdrop trở nên thận trọng hơn nhưng cũng cơ hội chủ nghĩa hơn – nghi ngờ với sự hào nhoáng, nhưng dứt khoát hành động khi phát hiện cơ hội bị đánh giá thấp. Mục tiêu là nuôi dưỡng trực giác sắc bén, có thể nhận diện lợi thế: tức là “thị trường đang đánh giá thấp giá trị airdrop này, và tôi có thể kiếm lợi từ đó”.
Đánh giá một airdrop sớm vừa là nghệ thuật vừa là khoa học. Nghệ thuật nằm ở việc hiểu động cơ con người và narrative mã hóa, khoa học nằm ở việc phân tích dữ liệu và kinh tế học token. Những airdrop tốt nhất thường thưởng cho sự tham gia sâu và sớm, chứ không chỉ là tương tác ngắn hạn.
Điều này nghĩa là, nếu bạn chân thành sử dụng sớm và ủng hộ các dự án chất lượng, thường sẽ nhận được phần thưởng hậu hĩnh nhất. Khung làm việc của tôi nhằm giúp lọc ra những cơ hội như vậy. Bằng cách tập trung vào cơ bản, có thái độ thực tế với thiết kế token, đánh giá cẩn trọng mối quan hệ đầu vào-lợi nhuận, và linh hoạt điều chỉnh chiến lược theo thông tin mới, tôi đã tăng đáng kể xác suất “canh tác” chỉ những airdrop thực sự đáng giá.
Tóm lại, săn airdrop nên được đối xử như bất kỳ khoản đầu tư nào khác: cần thẩm định kỹ lưỡng, quản lý rủi ro và chiến lược rõ ràng. Làm được điều này, bạn có thể tìm thấy cơ hội thực sự giữa biển thông tin hỗn loạn, và hy vọng nắm bắt được cơ hội airdrop quy mô UNI hay ARB tiếp theo khi nó gõ cửa, không để vuột mất.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Defi_Warhol
