TechFlow - Tỷ phú tiền mã hóa lên kế hoạch đầu tư vào "chỉnh sửa phôi thai", tổ chức buổi tiệc tối riêng tư trong ngành vào quý III, học giới kêu gọi cấm 10 năm ngăn chặn
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
TechFlow - Tỷ phú tiền mã hóa lên kế hoạch đầu tư vào "chỉnh sửa phôi thai", tổ chức buổi tiệc tối riêng tư trong ngành vào quý III, học giới kêu gọi cấm 10 năm ngăn chặn
Việc chỉnh sửa bộ gen không chỉ có ứng dụng y tế thực tế hạn chế mà còn tiềm ẩn những rủi ro dài hạn với hậu quả chưa rõ.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Lạc Hoa, Antonio
Gần đây, tỷ phú và CEO của sàn giao dịch tiền mã hóa Coinbase, Brian Armstrong, cho biết ông sẵn sàng đầu tư vào một công ty khởi nghiệp tại Mỹ chuyên về chỉnh sửa gen phôi người.
Ông đã công khai tuyển dụng các nhà khoa học chỉnh sửa gen hoặc kỹ sư sinh học tính toán/học máy trên mạng xã hội X nhằm thành lập một đội ngũ sáng lập để nghiên cứu "chỉnh sửa phôi", tập trung vào các nhu cầu y tế chưa được đáp ứng như các bệnh di truyền. Ông mời họ đăng ký tham gia một buổi tối riêng tư, trong đó ứng viên cần điền vào biểu mẫu trả lời vài câu hỏi, bao gồm cả "Bạn đã tạo ra điều tuyệt vời gì?"
Trong bài viết, ông đính kèm hình ảnh một khảo sát cách đây 7 năm của Trung tâm Nghiên cứu Pew. Khảo sát này cho thấy người Mỹ ủng hộ mạnh mẽ việc thay đổi gen cho trẻ sơ sinh nếu có thể chữa trị bệnh tật, mặc dù cùng một khảo sát cũng cho thấy phần lớn mọi người phản đối thử nghiệm trên phôi.
Chỉ vài tuần trước đó, nhiều tổ chức ngành công nghệ sinh học và nhóm học thuật đã liên kết kêu gọi cấm chỉnh sửa bộ gen di truyền ở người trong 10 năm, nhấn mạnh rằng công nghệ này không chỉ có ứng dụng y tế thực tiễn hạn chế mà còn tiềm ẩn rủi ro dài hạn với hậu quả chưa rõ ràng.
Các tổ chức này cảnh báo rằng khả năng "lập trình" các đặc điểm lý tưởng hay loại bỏ các gen xấu có thể dẫn đến sự ra đời của một hình thức "ưu sinh học" mới, ảnh hưởng tới "hướng tiến hóa cơ bản của loài người".
Tính đến nay, chưa có công ty nào tại Mỹ công khai tiến hành nghiên cứu chỉnh sửa phôi, chính phủ liên bang cũng hoàn toàn không tài trợ cho các nghiên cứu liên quan đến phôi. Tại Mỹ, nghiên cứu chỉnh sửa gen phôi hiện chỉ do hai trung tâm học thuật thực hiện: một là trung tâm của nhà khoa học chỉnh sửa gen Dieter Egli tại Đại học Columbia, và trung tâm còn lại thuộc Đại học Khoa học Sức khỏe Oregon.
Nguồn vốn cho các nghiên cứu dạng này tương đối hạn chế, chủ yếu dựa vào tài trợ tư nhân và quỹ đại học. Nhiều nhà nghiên cứu tại các trung tâm này bày tỏ họ ủng hộ ý tưởng có những công ty giàu tiềm lực thúc đẩy công nghệ này. "Chúng tôi chân thành chào đón sự hợp tác như vậy," bác sĩ hiếm muộn Paula Amato, cựu Chủ tịch Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ thuộc Đại học Khoa học Sức khỏe Oregon nói.
Họ tin rằng nếu một tỷ phú đứng ra vận động, lệnh cấm chỉnh sửa gen cho trẻ sơ sinh có thể được thay đổi.
Tháng 12 năm 2024, Armstrong tuyên bố trên X rằng ông và nhà đầu tư Blake Byers sẽ gặp gỡ các doanh nhân theo đuổi các lĩnh vực "tử cung nhân tạo", "chỉnh sửa phôi" và "thụ tinh trong ống nghiệm thế hệ tiếp theo". Cả hai từng đồng sáng lập NewLimit, một công ty sử dụng tái lập trình biểu sinh để kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh của con người, hiện đã huy động được gần 300 triệu USD. Byers từng phát biểu rằng một phần lớn GDP toàn cầu nên được dành cho nghiên cứu "bất tử", bao gồm cả phương pháp công nghệ sinh học và tải tư duy con người lên máy tính.
Hiện tại, cuộc gặp mặt các doanh nhân trong lĩnh vực "chỉnh sửa phôi" đã được lên kế hoạch, sẽ diễn ra vào quý III năm 2025 tại khu vực Vịnh San Francisco. Khách mời tham dự bữa tối bao gồm Stepan Jerabek, nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại phòng thí nghiệm Egli, người đang thử nghiệm công nghệ chỉnh sửa base trên phôi; và Lucas Harrington, một nhà khoa học chỉnh sửa gen, từng là học trò của Jennifer Doudna – người đoạt giải Nobel Hóa học.
Harrington cho biết nhóm đầu tư mạo hiểm SciFounders do ông đồng điều hành cũng đang cân nhắc thành lập một công ty về chỉnh sửa phôi. Trong một email, ông nói: "Chúng tôi mong muốn có một công ty đánh giá bằng nghiên cứu thực nghiệm xem chỉnh sửa phôi có an toàn hay không, và đang tích cực tìm kiếm việc ươm tạo một công ty đảm nhận nhiệm vụ này. Chúng tôi cho rằng cần có các nhà khoa học chuyên môn và bác sĩ lâm sàng để đánh giá an toàn công nghệ này."
Ông cũng chỉ trích các lệnh cấm và tạm dừng áp dụng công nghệ này, cho rằng chúng không ngăn được việc sử dụng chỉnh sửa gen mà có thể khiến hoạt động này chìm vào bóng tối, làm giảm độ an toàn khi áp dụng. Theo ông, một số nhóm biohacker đã âm thầm huy động được một khoản vốn nhỏ để thúc đẩy công nghệ này.
Ngược lại, tuyên bố công khai của Armstrong trên nền tảng X thể hiện thái độ minh bạch hơn. "Lần này có vẻ là nghiêm túc thật, họ thực sự muốn triển khai dự án," Egli nói. Nhà khoa học này hy vọng CEO của Coinbase có thể tài trợ một phần nghiên cứu cho phòng thí nghiệm của ông, "Tôi cho rằng tuyên bố công khai của ông ấy rất có giá trị — vừa thăm dò nhiệt độ dư luận, quan sát phản ứng từ các phía, vừa thúc đẩy tranh luận công cộng."
Năm 2015, Trung Quốc lần đầu tiên đưa tin các nhà nghiên cứu chỉnh sửa gen người bằng CRISPR trong phòng thí nghiệm, gây chấn động toàn cầu — khi con người nhận ra việc thay đổi đặc điểm di truyền lý thuyết lại đơn giản đến vậy. Năm 2017, báo cáo từ bang Oregon, Mỹ tuyên bố họ đã thành công sửa chữa đột biến DNA gây bệnh trong phôi thí nghiệm được tạo từ trứng và tinh trùng của bệnh nhân.
Tuy nhiên, bước tiến đột phá này ẩn chứa vấn đề. Các học giả như Egli qua kiểm tra nghiêm ngặt hơn đã phát hiện ra rằng công nghệ CRISPR thực tế có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho tế bào, thường dẫn đến mất đoạn nhiễm sắc thể quy mô lớn. Ngoài hiện tượng khảm (các tế bào khác nhau bị chỉnh sửa khác nhau), công nghệ chỉnh sửa DNA tưởng chừng chính xác này thực tế lại gây ra những hậu quả phá hủy khó phát hiện.
Khi công chúng tranh luận sôi nổi về các vấn đề đạo đức của "trẻ em CRISPR", giới nghiên cứu lại tập trung vào các thách thức khoa học cơ bản và giải pháp. Sau đó, ngành chuyển sang công nghệ chỉnh sửa base — thay đổi từng đơn vị DNA riêng lẻ. Phương pháp này gây ít tác dụng ngoài ý muốn hơn, về lý thuyết còn có thể trao cho phôi nhiều biến thể gen có lợi chứ không chỉ sửa đổi đơn lẻ. Trong khi phương pháp cũ thực chất là cắt đứt cấu trúc xoắn kép, gây tổn thương và khiến cả gen biến mất.
Hiện tại, công nghệ chỉnh sửa gen chỉ được cấp phép dùng để điều trị bệnh ở người trưởng thành, ví dụ như liệu pháp gen trị bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm có chi phí lên tới hơn 2 triệu USD. Ngược lại, chỉnh sửa phôi có thể có chi phí cực thấp: nếu chỉnh sửa từ giai đoạn sớm hình thành phôi, tất cả tế bào cơ thể sẽ mang gen đã được sửa đổi.
Tuy nhiên, công nghệ chỉnh sửa gen vẫn chưa đạt đến mức độ chín muồi để tạo ra "trẻ em đặt hàng". Để đạt được mục tiêu này, vẫn cần vượt qua nhiều thách thức kỹ thuật: bao gồm thiết kế chính xác hệ thống chỉnh sửa, xây dựng phương pháp kiểm tra hệ thống các biến đổi DNA bất thường ở phôi... Đây chính là hướng đi mà công ty mà Armstrong dự định đầu tư cần phải giải quyết.
Tại thời điểm bài viết, Armstrong chưa hồi đáp email của tờ MIT Technology Review xin bình luận về kế hoạch của ông, và công ty Coinbase của ông cũng không phản hồi.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
