Bài viết mới của Sam Altman, người sáng lập OpenAI: Điểm kỳ dị ôn hòa đã đến, bước ngoặt lớn cho số phận nhân loại vào năm 2030
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Bài viết mới của Sam Altman, người sáng lập OpenAI: Điểm kỳ dị ôn hòa đã đến, bước ngoặt lớn cho số phận nhân loại vào năm 2030
Ước gì chúng ta có thể tiến tới kỷ nguyên siêu trí tuệ một cách ổn định, theo cấp số nhân và êm đềm.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: JYH, XinZhiyuan
Bài viết dài do chính tay Altman chia sẻ với tựa đề "Điểm kỳ dị ôn hòa" đã gây chấn động lớn trong giới AI. Ông dự báo nhân loại đang tiến vào kỷ nguyên siêu trí tuệ, điểm kỳ dị sẽ không ập đến một đêm mà len lỏi âm thầm.
Sau khi ra mắt o3-pro, Altman đã nhanh chóng công bố bài viết mới nhất của mình —— "Điểm kỳ dị ôn hòa".
Ngay từ những dòng đầu tiên, cảm giác cấp bách đã tràn đến:
Loài người đã vượt qua "chân trời sự kiện" (event horizon) về phát triển AI, bước vào giai đoạn tăng tốc theo cấp số mũ.
Altman cho rằng, điểm kỳ dị không xuất hiện một cách đột ngột, mà dần len lỏi: điều kỳ diệu trở thành chuyện bình thường, chuyện bình thường lại hóa tiêu chuẩn tối thiểu.
Trong nội dung bài viết, ông cũng đưa ra dự đoán về đường thời gian công nghệ trong 5 năm tới:
-
Năm 2025: Các tác nhân AI có thể thực hiện công việc nhận thức thật sự (ví dụ như lập trình), phương thức làm việc đang được tái cấu trúc;
-
Năm 2026: AI có khả năng sở hữu năng lực khám phá tri thức mới;
-
Năm 2027: Robot có tiềm năng thực hiện nhiệm vụ trong thế giới vật lý;
-
Năm 2030: Năng suất cá nhân sẽ vượt xa mức năm 2020, phương thức sản xuất xã hội sẽ có biến đổi lớn.
Đáng chú ý, đây là bài viết cuối cùng do Altman tự tay viết, hoàn toàn không sử dụng bất kỳ yếu tố AI nào.
Ông cũng chỉ ra một phần thông tin ít được quan tâm khác – lượng tiêu thụ mỗi lần truy vấn ChatGPT.
Mỗi truy vấn trung bình tiêu tốn khoảng 0,34 watt-giờ điện năng, tương đương với việc một lò nướng hoạt động hơn một giây, hoặc một bóng đèn tiết kiệm điện sáng vài phút.
Ngoài ra, mỗi truy vấn còn tiêu tốn khoảng 0,000085 gallon nước, tương đương khoảng 1/15 thìa cà phê.
Cùng theo góc nhìn của Altman để khám phá tương lai của AI.
Con người đã vượt qua điểm tới hạn, chính là lúc này đây
Chúng ta đã vượt qua chân trời sự kiện (event horizon), quá trình "thăng thiên" đã bắt đầu.
Trong vật lý thiên văn, nếu một sự kiện vượt quá chân trời sự kiện, nó sẽ không còn ảnh hưởng đến người quan sát bên ngoài
Chỉ còn một bước ngắn nữa là con người xây dựng được trí tuệ số siêu việt, nhưng ít nhất cho đến nay, quá trình này diễn ra êm ái hơn nhiều so với tưởng tượng.
Robot chưa tràn ngập khắp nơi, đa số người dân cũng không suốt ngày trò chuyện với AI. Chúng ta vẫn sinh lão bệnh tử, vẫn chưa thể dễ dàng du hành vào vũ trụ, và vũ trụ vẫn còn vô vàn bí ẩn chưa lời giải.
Tuy nhiên, chúng ta thực sự đã tạo ra các hệ thống trí tuệ vượt trội con người ở nhiều khía cạnh, và chúng có thể nâng cao năng suất một cách mạnh mẽ. Những đột phá khoa học từng bị coi là không thể đã hoàn thành; chính những hiểu biết quý giá đó đã tạo nên các hệ thống như GPT-4 và o3, và dẫn dắt chúng ta hướng đến tương lai xa hơn.
AI sẽ đóng góp vào thế giới trên nhiều phương diện.
Trong đó, AI sẽ thúc đẩy khoa học tiến bộ nhanh chóng và nâng cao năng suất, mang lại bước nhảy vọt về chất lượng cuộc sống. Tương lai sẽ tốt đẹp hơn hiện tại rất nhiều. Tiến bộ khoa học là động cơ lớn nhất thúc đẩy toàn bộ sự phát triển, chỉ cần nghĩ đến vô vàn khả năng trong tương lai, cũng đủ khiến người ta phấn khích.
Theo một nghĩa nào đó rất quan trọng, ChatGPT hiện tại đã mạnh hơn bất kỳ cá nhân nào trong lịch sử.
Hàng trăm triệu người dùng mỗi ngày phụ thuộc vào nó để xử lý các nhiệm vụ ngày càng quan trọng: một tính năng nhỏ có thể tạo ra tác động tích cực khổng lồ, trong khi một sai lệch nhỏ dưới tác động của hàng trăm triệu người dùng cũng có thể gây hậu quả tiêu cực nghiêm trọng.
Thời gian biểu 5 năm, 2030 là mốc tiếp theo
Năm 2025, các tác nhân AI có khả năng thực hiện công việc nhận thức thật sự đã xuất hiện, cách thức viết mã sẽ bị thay đổi mãi mãi. Năm 2026, con người có thể đón nhận các hệ thống có khả năng khám phá tri thức mới. Năm 2027, robot có thể thực hiện nhiệm vụ trong thế giới vật lý có thể ra đời.
Nhiều người hơn sẽ có thể tạo ra phần mềm và nghệ thuật. Nhưng nhu cầu của thế giới đối với hai lĩnh vực này cũng sẽ tăng theo cấp số nhân. Miễn là sẵn sàng đón nhận công cụ mới, các chuyên gia rất có thể vẫn duy trì vị thế dẫn đầu so với người mới.
Tóm lại, đến năm 2030, hiệu suất làm việc cá nhân sẽ vượt xa mức năm 2020, đây sẽ là một thay đổi đáng kinh ngạc, và nhiều người sẽ tìm thấy cách để tận dụng lợi ích từ đó.
Ở một số khía cạnh rất quan trọng, năm 2030 có lẽ sẽ không có sự khác biệt ngoạn mục. Mọi người vẫn sẽ yêu thương gia đình, thể hiện sáng tạo, tận hưởng trò chơi, bơi lội giữa hồ nước.
Nhưng ở những khía cạnh khác cũng quan trọng không kém, năm 2030 có thể sẽ hoàn toàn khác biệt so với mọi thời đại trước. Chúng ta vẫn chưa biết AI có thể vượt qua con người đến đâu, nhưng sắp tới sẽ tìm ra câu trả lời.
Trong thập niên 2030, trí tuệ và năng lượng – tức là ý tưởng sáng tạo, cùng khả năng biến ý tưởng thành hiện thực – sẽ trở nên dồi dào chưa từng có.
Lâu nay, hai yếu tố này luôn là rào cản cơ bản kìm hãm sự tiến bộ của nhân loại; nếu sở hữu trí tuệ và năng lượng dồi dào (cùng với quản trị tốt), về mặt lý thuyết, chúng ta có thể đạt được tất cả.
Bánh xe tự quay của AI ngày càng nhanh, điểm kỳ dị len lỏi âm thầm
Chúng ta đã sống trong một kỷ nguyên trí tuệ số phi thường, sau những cú sốc ban đầu, phần lớn mọi người đã coi đó là chuyện hiển nhiên.
Chúng ta nhanh chóng chuyển từ kinh ngạc vì AI có thể tạo ra các đoạn văn phong phú, sang kỳ vọng nó viết được tiểu thuyết hay; từ kinh ngạc vì nó có thể đưa ra chẩn đoán y tế cứu sống, sang kỳ vọng nó nghiên cứu ra phương pháp chữa trị; từ kinh ngạc vì nó có thể viết một chương trình nhỏ, sang kỳ vọng nó sáng lập một công ty hoàn toàn mới.
Điều kỳ dị chính là như vậy: điều thần kỳ ngày xưa trở thành chuyện thường ngày, rồi lại thành tiêu chuẩn bình thường.
Từ các nhà khoa học, OpenAI được biết rằng năng suất của họ đã tăng gấp 2–3 lần so với trước khi dùng AI.
AI cấp cao có ý nghĩa to lớn, nhưng có lẽ chẳng điều gì quan trọng bằng việc dùng nó để đẩy nhanh chính nghiên cứu AI. Chúng ta có thể tìm ra các nền tảng tính toán mới, các thuật toán tối ưu hơn, và cả những điều bất ngờ khác. Nếu có thể hoàn thành mười năm nghiên cứu chỉ trong một năm hoặc thậm chí một tháng, tốc độ tiến bộ rõ ràng sẽ khác biệt hoàn toàn.
Từ nay về sau, các công cụ hiện có sẽ giúp chúng ta có được những hiểu biết khoa học sâu sắc hơn, đồng thời hỗ trợ tạo ra các hệ thống AI tốt hơn.
Tất nhiên, điều này chưa phải là hệ thống AI tự cập nhật mã nguồn hoàn toàn độc lập, nhưng rõ ràng đã là hình mẫu sơ khai của việc cải thiện đệ quy tự thân. Những vòng lặp tự củng cố khác cũng đã bắt đầu vận hành.
Việc tạo ra giá trị kinh tế khổng lồ đã khởi động vòng xoáy mở rộng hạ tầng nhanh chóng, nhằm hỗ trợ các hệ thống AI ngày càng mạnh mẽ này.
Và việc robot sản xuất robot cũng không còn xa, theo một nghĩa nào đó, điều này cũng bao gồm cả việc các trung tâm dữ liệu xây dựng thêm trung tâm dữ liệu khác.
Nếu chúng ta phải sản xuất thủ công một triệu robot hình người đầu tiên, nhưng sau đó chúng có thể vận hành toàn bộ chuỗi cung ứng — khai thác và tinh luyện khoáng sản, lái xe tải, vận hành nhà máy v.v. — để sản xuất thêm robot, và những robot này lại xây dựng thêm cơ sở sản xuất chip, trung tâm dữ liệu, v.v., thì tốc độ tiến bộ rõ ràng sẽ rất khác biệt.
Khi sản xuất trung tâm dữ liệu được tự động hóa, chi phí trí tuệ cuối cùng sẽ tiệm cận chi phí điện năng.
(Mọi người thường tò mò về mức tiêu thụ năng lượng mỗi truy vấn ChatGPT: trung bình mỗi lần truy vấn tiêu tốn khoảng 0,34 watt-giờ, tương đương lò nướng chạy hơn một giây hoặc bóng đèn tiết kiệm điện hoạt động vài phút. Đồng thời tiêu tốn khoảng 0,000085 gallon nước, tương đương 1/15 thìa cà phê.)
Đang tiến gần đến đích AGI, phép màu AI trở thành chuyện bình thường
Tiến bộ công nghệ sẽ tiếp tục tăng tốc, và con người cũng sẽ thích nghi với mọi thay đổi như thường lệ.
Chắc chắn sẽ có những đau đớn nhất thời, ví dụ như việc mất việc hàng loạt trong một số ngành nghề, nhưng ngược lại, sự tăng trưởng tài sản thế giới sẽ nhanh đến mức chúng ta có thể nghiêm túc thảo luận về những khái niệm chính sách mới mà trước đây không thể tưởng tượng.
Có lẽ, chúng ta sẽ không thiết lập ngay lập tức một bản hợp đồng xã hội hoàn toàn mới, nhưng nhìn lại sau vài thập kỷ, lượng biến chắc chắn sẽ dẫn đến chất biến.
Lấy lịch sử làm gương, chúng ta sẽ tìm ra những mục tiêu và nhu cầu mới, và nhanh chóng tiếp nhận các công cụ mới. Kỳ vọng sẽ tăng lên, nhưng năng lực cũng tăng nhanh không kém, chất lượng cuộc sống của mọi người đều sẽ tốt hơn.
Sự thay đổi nghề nghiệp sau Cách mạng Công nghiệp là minh chứng điển hình
Con người sẽ tạo ra những điều tốt đẹp hơn cho nhau.
So với AI, con người có một lợi thế lâu dài, quan trọng và độc đáo: chúng ta vốn dĩ quan tâm đến người khác và những điều họ nghĩ, điều họ làm, trong khi máy móc thì không.
Nông dân 1.000 năm trước, nếu nhìn thấy công việc của nhiều người ngày nay, sẽ nói rằng đó hoàn toàn là "việc giả", sẽ cho rằng người hiện đại chỉ là ăn no uống đủ, sống xa hoa rồi tự chơi game giải trí.
Hy vọng rằng, người dân 1.000 năm sau nhìn lại công việc của chúng ta hôm nay, cũng sẽ cho rằng đó là "việc giả", nhưng dù sao đi nữa, những người thực hiện vẫn cảm thấy công việc đó cực kỳ quan trọng và thỏa mãn.
Tốc độ xuất hiện các phép màu mới đáng kinh ngạc.
Ngày nay, chúng ta thậm chí khó tưởng tượng nổi năm 2035 sẽ có khám phá mới nào ——
Có thể năm nay ta vừa giải mã bí ẩn vật lý năng lượng cao, năm sau đã bắt đầu định cư ngoài không gian; hoặc năm nay đạt đột phá lớn trong khoa học vật liệu, năm sau đã sở hữu giao diện não-máy băng thông thật sự cao.
Nhiều người sẽ chọn sống như cũ, nhưng ít nhất một bộ phận người có thể quyết định "kết nối vào".
Nhìn về tương lai, tất cả dường như khó tin. Nhưng khi chúng ta sống trong đó, có thể sẽ cảm thấy chấn động, nhưng vẫn có thể ứng phó một cách bình tĩnh.
Xét theo góc nhìn tương đối, điểm kỳ dị xảy ra dần dần, quá trình hội tụ diễn ra chậm rãi.
Chúng ta đang leo lên đường cong tăng trưởng công nghệ theo cấp số mũ: khi nhìn về phía trước, nó dường như dốc đứng không thể vượt; khi nhìn lại phía sau, lại thấy phẳng lặng bình thường. Nhưng nó luôn là một đường cong liên tục, mượt mà.
(Hãy thử tưởng tượng, nếu vào năm 2020 ai đó nói rằng đến năm 2025 sẽ xuất hiện sản phẩm gần đạt AGI, nghe có vẻ phi lý đến mức nào, hãy so sánh với hành trình thực tế của năm năm qua.)
Siêu não bộ, trọng trách nặng nề
Cơ hội lớn đi kèm thách thức nghiêm trọng.
Chúng ta đương nhiên cần giải quyết các vấn đề an toàn ở cả cấp độ kỹ thuật lẫn xã hội, nhưng xét đến ảnh hưởng kinh tế khổng lồ, việc phổ cập siêu trí tuệ rộng rãi cũng cực kỳ quan trọng.
Con đường tốt nhất có lẽ là như sau:
Trước hết, giải quyết vấn đề căn chỉnh (alignment problem). Điều này có nghĩa là phải đảm bảo mạnh mẽ rằng hệ thống AI học tập và hành động theo đúng các mục tiêu thực sự mà nhân loại theo đuổi lâu dài.
Dòng thông tin trên mạng xã hội là một ví dụ về AI lệch mục tiêu: các thuật toán phía sau cực kỳ giỏi trong việc khiến bạn cứ cuộn lướt mãi, hiểu rõ sở thích ngắn hạn của bạn, nhưng chính vì điều này mà nó khai thác một cơ chế trong não bạn, và cơ chế này lại áp đảo các sở thích dài hạn của bạn.
Sau đó, tập trung vào việc làm cho siêu trí tuệ trở nên rẻ tiền, dễ tiếp cận, và không quá tập trung vào bất kỳ cá nhân, công ty hay quốc gia nào.
Xã hội có sức đề kháng, sáng tạo và khả năng thích nghi rất mạnh. Nếu có thể huy động được ý chí và trí tuệ tập thể của nhân loại, thì mặc dù sẽ phạm nhiều sai lầm, một số tình huống có thể trở nên rất tệ hại, nhưng cuối cùng chúng ta sẽ nhanh chóng học hỏi, thích nghi và tận dụng công nghệ này để đạt hiệu quả tối đa, rủi ro tối thiểu.
Trong khuôn khổ ranh giới rộng rãi mà xã hội phải xác định, việc trao cho người dùng sự tự do đầy đủ dường như cực kỳ quan trọng. Cả thế giới càng sớm bắt đầu thảo luận về các ranh giới này, cũng như định nghĩa căn chỉnh tập thể (collective alignment), thì càng có lợi.
Toàn ngành, chứ không riêng OpenAI, đang xây dựng một bộ não cho thế giới.
Nó sẽ cực kỳ cá nhân hóa, dễ sử dụng với mọi người; rào cản duy nhất của chúng ta sẽ là những ý tưởng hay.
Lâu nay, các kỹ sư trong giới khởi nghiệp thường chế giễu những "đại vương ý tưởng" —— người có ý tưởng nhưng phải tìm đội ngũ để hiện thực hóa. Nhưng theo quan điểm của Altman, những người này sắp đến thời kỳ rực rỡ của riêng họ.
Hiện nay, OpenAI đảm nhận nhiều vai trò, nhưng danh tính hàng đầu là một công ty nghiên cứu siêu trí tuệ.
Con đường phía trước còn dài, trọng trách nặng nề, nhưng phần lớn con đường đã được thắp sáng, các vùng đất chưa biết đang nhanh chóng biến mất. Có thể cống hiến cho sự nghiệp mà chúng tôi yêu thích, chúng tôi cảm thấy vô cùng vinh dự.
"Trí tuệ rẻ đến mức không cần đo đếm" đã trong tầm tay. Lời nói này nghe có vẻ điên rồ, nhưng nếu năm 2020 chúng tôi nói với bạn rằng thế giới sẽ như hôm nay, thì nghe có vẻ còn điên rồ hơn cả dự đoán hiện tại của chúng tôi về năm 2030.
Ước gì chúng ta có thể tiến về kỷ nguyên siêu trí tuệ một cách ổn định, theo cấp số mũ và êm ả.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
