Đối thoại cùng đồng sáng lập Offchain Labs: Từ giới học thuật đến Nhà Trắng, anh ấy định hình tương lai của Arbitrum bằng tầm nhìn dài hạn như thế nào
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Đối thoại cùng đồng sáng lập Offchain Labs: Từ giới học thuật đến Nhà Trắng, anh ấy định hình tương lai của Arbitrum bằng tầm nhìn dài hạn như thế nào
Khi nói về lộ trình phát triển của Arbitrum, Ed nhấn mạnh rằng phát triển bền vững phải bắt đầu từ "tạo ra giá trị", và vai trò của anh chính là tập trung vào điều này.
Chuyên sâu báo cáo Web3Phỏng vấn: Chloe, PANews
Bài viết: Weilin, PANews
Ed Felten có lẽ là một trong những doanh nhân trong ngành blockchain mang đậm chất học thuật nhất. Ông hiện là Đồng sáng lập và Giám đốc Khoa học của Offchain Labs, đồng thời cũng là người thúc đẩy chính đằng sau giải pháp mở rộng Layer 2 trên Ethereum mang tên Arbitrum.
Năm 2003, Ed đã trở thành giáo sư khoa Khoa học Máy tính tại Đại học Princeton, và năm 2010 được bổ nhiệm làm Giám đốc Công nghệ đầu tiên của Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ. Năm 2012, ông quay trở lại công tác nghiên cứu và bắt đầu tìm hiểu về Bitcoin cùng công nghệ blockchain. Vào đầu năm 2015, Arbitrum ban đầu chỉ là một dự án cuối khóa trong môn học máy tính tại Princeton, nhưng ngay lập tức thu hút sự chú ý của Felten, từ đó ông bắt tay nghiên cứu sâu hơn về hướng đi công nghệ Rollup. Tuy nhiên không lâu sau, ông nhận lời mời gia nhập Nhà Trắng với vai trò Phó Giám đốc Công nghệ, phụ trách các vấn đề an ninh công nghệ. Sau khi trở lại môi trường học thuật vào năm 2018, Felten cùng hai nghiên cứu sinh tiến sĩ tái khởi động dự án Arbitrum và đồng sáng lập Offchain Labs, chính thức đưa Arbitrum bước vào giai đoạn phát triển hệ thống hóa.
Tại sự kiện Web3 Carnival ở Hồng Kông, PANews đã có buổi phỏng vấn độc quyền với Ed Felten, nơi ông chia sẻ sâu sắc hành trình chuyển mình từ nghiên cứu khoa học và chính sách sang khởi nghiệp blockchain, đồng thời thảo luận về việc Layer 2 cần cân bằng như thế nào với hệ sinh thái Ethereum, cách xây dựng lợi thế cạnh tranh công nghệ cho Arbitrum, cũng như tiềm năng kết hợp giữa AI và blockchain.
Theo ông, Ethereum thực sự đang đối mặt với một lựa chọn: Liệu nó muốn tối đa hóa thu nhập cho các trình xác thực (validator), hay muốn sở hữu lượng người dùng lớn nhất và đội ngũ nhà phát triển sôi động nhất? Nhìn vào thực tế hiện nay, chiến lược của mạng lưới đang nghiêng về phát triển người dùng và nhà phát triển – điều mà L2 rất giỏi. Khi nói về lộ trình phát triển của Arbitrum, Ed nhấn mạnh rằng phát triển bền vững phải bắt đầu từ “tạo ra giá trị”, và vai trò của ông chính là tập trung vào điều đó.
PANews: Trước đây ông từng đảm nhiệm những vị trí quan trọng trong giới học thuật và cơ quan chính phủ. Điều gì đã thúc đẩy ông rẽ lối sang khởi nghiệp blockchain? Những trải nghiệm trước đây ảnh hưởng thế nào đến định hướng nghiên cứu và quyết định công nghệ của Offchain Labs?
Ed Felten: Tôi đã làm giáo sư trong nhiều năm, và trong khoảng thời gian đó, tôi luôn tìm kiếm những hướng nghiên cứu có thể kết hợp giữa các vấn đề kỹ thuật sâu sắc với các vấn đề xã hội hoặc chính sách công. Khi lần đầu tiên biết đến công nghệ blockchain thông qua Bitcoin, tôi lập tức cảm thấy đây là một ví dụ điển hình. Khoảng từ năm 2011, tôi bắt đầu nghiên cứu blockchain dưới góc độ thuần học thuật. Tôi luôn tự hỏi: Những yếu tố kỹ thuật nào đang cản trở công nghệ này phát triển, hoặc khiến nó không thể hiện được hết tiềm năng của mình?
Lúc đầu, tôi tiếp cận từ khía cạnh kinh tế học của chuỗi khối – đây là hướng nghiên cứu đầu tiên của tôi, sau đó dần chuyển sang các vấn đề về khả năng mở rộng. Năm 2014, khi tìm hiểu về hợp đồng thông minh, tôi cảm thấy vô cùng hào hứng, vì điều đó khiến tôi nhớ lại giai đoạn tăng trưởng ban đầu của Internet – khi các trang web chuyển từ trải nghiệm tĩnh, đơn thuần đọc hoặc xem ảnh, thành thứ có thể tương tác và lập trình được. Khi nhìn thấy hợp đồng thông minh, tôi nghĩ rằng sự thay đổi như vậy sẽ xảy ra một lần nữa, và cũng quan trọng không kém.
Từ đó, tôi bắt đầu suy nghĩ về cách mở rộng công nghệ này, dẫn đến những công việc đầu tiên của tôi với Arbitrum. Sau đó, tôi làm việc tại Nhà Trắng trong hai năm, và khi trở lại, tôi đã gặp gỡ các đồng sáng lập của mình. Chúng tôi bắt đầu hợp tác chính thức vào năm 2017 và 2018.
Kinh nghiệm làm giáo sư của tôi vẫn tiếp tục ảnh hưởng theo nhiều phương diện. Một mặt, để thành công trong vai trò giáo sư công nghệ, bạn phải thực hiện rất nhiều công việc quản lý – như dành thời gian tuyển dụng nhân tài, quản lý họ, quản lý ngân sách, đảm bảo tiến độ đúng hạn – những kỹ năng này rất hữu ích khi vận hành một doanh nghiệp. Vì vậy, điều hành một công ty khởi nghiệp cũng giống như quản lý một nhóm nghiên cứu học thuật.
Nhưng tôi nghĩ điều quan trọng khác tôi học được là: cần nhìn nhận vấn đề bằng tầm nhìn dài hạn, tập trung vào những nền tảng cơ bản – tư duy này hình thành trong thời gian tôi làm giáo sư, và ảnh hưởng rất lớn đến cách chúng tôi suy nghĩ về nghiên cứu trung và dài hạn.
Trong thời gian làm việc tại chính phủ, tôi đã tiếp xúc với rất nhiều nhà lãnh đạo xuất sắc. Tôi học được từ họ những bài học quý giá, cũng như cách xây dựng cộng đồng và đạt được sự đồng thuận. Tôi cho rằng, sự chú trọng vào “xây dựng cộng đồng” và “để cộng đồng tham gia quản trị” chính là cốt lõi của Arbitrum.
Khi nghĩ về DAO của Arbitrum và cách nó tự quản lý, điều hành các chuỗi Arbitrum, tôi liên tưởng đến quá trình vận hành chính trị.
Ngay từ những ngày đầu của Arbitrum, khoảng năm 2014, chúng tôi đã dự đoán rằng các chuỗi công khai hỗ trợ hợp đồng thông minh sẽ cực kỳ quan trọng, nhưng đồng thời “khả năng mở rộng” cũng sẽ là thách thức then chốt. Vì vậy, ngay từ đầu, chúng tôi đã coi việc mở rộng khả năng của hợp đồng thông minh là vấn đề cơ bản nhất cần giải quyết.
PANews: Hiện nay lĩnh vực Layer 2 đang thể hiện rõ hiệu ứng đầu đàn, và sự đa dạng hóa gây ra tình trạng phân mảnh thanh khoản và trải nghiệm người dùng. Theo ông, các dự án Layer 2 nên ứng phó với khó khăn này như thế nào?
Ed Felten: Về câu hỏi đầu tiên của bạn – liệu L2 có mang tính “bóc lột” (extractive) hay không – tôi cho rằng không phải vậy. Nếu nhìn vào mối quan hệ giữa L2 và L1, thực tế L2 mới là người dùng lớn nhất của L1. L2 mang lại thêm nhiều người dùng, nhiều giao dịch và lưu lượng truy cập hơn.
Lấy Ethereum làm ví dụ, hiện nay hơn 95% hoạt động thực tế đang diễn ra trên L2 và L3. Nếu không có các L2 này, những hoạt động đó rất có thể đã chuyển sang các L1 khác rồi.
Dĩ nhiên mỗi ngày dữ liệu có thể dao động, nhưng tỷ lệ này luôn ở mức rất cao. L2 đã mở rộng đáng kể dung lượng tổng thể của hệ thống Ethereum, điều mà nếu không có L2 thì hoàn toàn không thể đạt được.
Tôi cho rằng quy mô cộng đồng Ethereum ngày hôm nay phần nào là nhờ vào sự tồn tại của L2. Việc Ethereum vẫn dẫn đầu trong lĩnh vực blockchain hợp đồng thông minh, tôi cũng tin rằng L2 đóng góp rất lớn. Tôi xem L2 là một phần của stack công nghệ Ethereum. Coi L2 và L1 là đối thủ cạnh tranh là một quan điểm nhị nguyên sai lầm – thực tế chúng phối hợp cùng nhau, cùng phục vụ người dùng.
Vấn đề thứ hai là về thanh khoản phân mảnh và trải nghiệm người dùng bị phân mảnh. Đây thực sự là một trong những vấn đề quan trọng nhất mà các đội L2 đang tập trung giải quyết. Tôi tin rằng chúng ta sẽ sớm chứng kiến những tiến triển lớn ở khía cạnh này.
Chúng tôi có một tầm nhìn lớn lao, đó là tạo ra một giao diện người dùng thống nhất hơn. Dù người dùng vẫn cần biết họ đang sử dụng chuỗi nào, giống như khi lướt web bạn cần biết mình đang truy cập trang nào – điều này quan trọng vì liên quan đến sự khác biệt về mức độ tin cậy và bảo mật. Nhưng giống như Internet, bạn có thể dễ dàng nhảy từ website này sang website khác, toàn bộ trải nghiệm là kết nối liền mạch. Tôi tin rằng trong thế giới blockchain, chúng ta cũng có thể đạt được điều đó.
Nhưng để làm được điều này, chúng ta cần thiết kế giao diện người dùng một cách tinh tế, đồng thời tầng giao thức cốt lõi cũng phải cung cấp sự hỗ trợ cần thiết để hiện thực hóa kiểu giao diện và tương tác mà người dùng thực sự mong muốn.
Tôi tin chắc chúng ta sẽ đạt được điều đó. Chúng ta sẽ có một trải nghiệm liên chuỗi trơn tru hơn: người dùng nắm giữ tiền trên một chuỗi có thể dễ dàng sử dụng số tiền đó để thực hiện thao tác trên chuỗi khác, mà không còn cần những cú nhấp chuột rườm rà hay các thao tác xuyên chuỗi phức tạp.
Tất nhiên, để đạt được điều này, cần rất nhiều đội ngũ cùng nỗ lực trong thời gian dài.
PANews: Trong chu kỳ thị trường hiện tại, nhiều người đổ lỗi cho sự suy giảm giá trị kinh tế của mạng chính Ethereum là do Layer 2, thậm chí dán nhãn L2 là “ký sinh”. Ông đánh giá sao về quan điểm này? Theo ông, Layer 2 nên cân bằng như thế nào giữa phát triển bản thân và sự phát triển lâu dài của mạng chính Ethereum?
Ed Felten: Thực tế, điều này quay về một thách thức cốt lõi khi vận hành một blockchain: Bạn muốn tối đa hóa doanh thu hay tối đa hóa lượng người dùng và quy mô cộng đồng?
Bởi vì nếu bạn muốn tối đa hóa doanh thu, bạn sẽ có xu hướng thu hẹp dung lượng mạng, buộc mọi người phải đấu giá để giành không gian block khan hiếm. Khi L2 xuất hiện và mở rộng không gian block của Ethereum, tôi cho rằng đây thực ra luôn là một phần trong chiến lược của Ethereum – cố gắng cung cấp thêm không gian block.
Nhưng bạn không thể vừa tăng không gian block mà vừa muốn tăng giá, đúng không? Bởi hai điều này mâu thuẫn nhau.
Theo tôi, Ethereum thực sự đang đối mặt với một lựa chọn: Nó muốn tối đa hóa thu nhập cho các trình xác thực, hay muốn sở hữu lượng người dùng lớn nhất và đội ngũ nhà phát triển sôi động nhất? Nhìn vào thực tế hiện nay, chiến lược của nó đang nghiêng về phát triển người dùng và nhà phát triển – điều mà L2 rất giỏi. Nhưng tôi nghĩ, bạn không thể có cả hai cùng lúc.
PANews: Hiện tại, Optimistic chiếm phần lớn thị phần Layer 2. So với các công nghệ như ZK, lợi thế cạnh tranh cốt lõi của Optimistic là gì? Arbitrum sẽ đảm bảo tính cạnh tranh lâu dài của stack công nghệ mình ra sao?
Ed Felten: So với ZK, rollup Optimistic có hai lợi thế chính: thứ nhất là đơn giản hơn, thứ hai là chi phí thấp hơn.
Cụ thể, nó đơn giản hơn vì không liên quan đến những kỹ thuật mật mã học cực kỳ phức tạp, cũng không cần một công cụ chuỗi (toolchain) hoàn toàn mới và đồ sộ để chuyển chương trình thành hệ thống chứng minh toán học – đó là một quá trình rất phức tạp.
Một lợi thế khác là chi phí của giao thức Optimistic rất thấp. Với ZK, việc tạo chứng minh vốn dĩ đã rất tốn kém. Trong khi đó, với giao thức Optimistic, việc xác minh trên chuỗi chỉ cần thiết khi có tranh chấp xảy ra. Và nếu thực sự có tranh chấp, điều đó có nghĩa một bên đang hành xử ác ý, và khoản đặt cược của họ sẽ bị tịch thu. Do đó, trong hệ thống Optimistic, những người tham gia trung thực sẽ không bao giờ phải trả phí xác minh, mang lại lợi thế chi phí khổng lồ.
Tất nhiên, chi phí của ZK đang dần giảm xuống. Tôi thực sự tin rằng cuối cùng chúng ta sẽ tiến tới một giai đoạn mà các chuỗi khác nhau sẽ kết hợp cả cơ chế xác minh Optimistic và ZK. Nhưng để đạt được sự kết hợp đó, chi phí ZK cần phải thấp hơn hiện nay rất nhiều.
Hiện tại, Arbitrum chỉ hỗ trợ Optimistic. Trong tương lai, chúng tôi dự kiến sẽ hỗ trợ cả hai cơ chế, để người dùng có thể tự do lựa chọn tùy theo chi phí hoặc các yếu tố khác.
PANews: DAO đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong quản trị hệ sinh thái, nhưng cũng đối mặt với những thách thức như tập trung quyền quyết định, nâng cao tỷ lệ tham gia bỏ phiếu và cân bằng lợi ích thương mại. Arbitrum DAO sẽ cải thiện hiệu quả quản trị và duy trì nguyên tắc phi tập trung như thế nào trong thời gian tới?
Ed Felten: Arbitrum DAO tự quyết định hành động của mình. Vì vậy tôi không phát biểu dưới bất kỳ hình thức nào nhân danh Arbitrum DAO, nhưng tôi có thể chia sẻ quan điểm cá nhân.
Một điều tôi học được khi làm việc tại chính phủ là: Quá trình ra quyết định do công chúng tham gia vừa đầy thách thức, vừa mạnh mẽ. Đúng vậy, quá trình này có thể lộn xộn, đôi khi cũng chậm chạp, nhưng tôi cho rằng nó rất kiên cường. Khi cộng đồng đạt được sự đồng thuận, họ có thể thực hiện những điều rất tham vọng.
Tôi nghĩ hiện nay vẫn còn ở giai đoạn rất sơ khai. Arbitrum DAO khác với các DAO khác ở chỗ nó sở hữu quyền lực thực sự và vận hành theo cách thức phi tập trung thật sự. Bạn có thể thấy những tiếng nói khác nhau đưa ra quan điểm khác nhau, mọi người tranh luận – đó là một trạng thái lành mạnh. Chính xác là điều chúng tôi mong đợi khi trao quyền kiểm soát chuỗi cho DAO.
Tôi cho rằng về tổng thể đây là thành công, nhưng nó cũng đang và sẽ luôn đối mặt với những thách thức phổ biến khi quản trị một cộng đồng lớn và đa dạng.
PANews: Gần đây Offchain Labs ra mắt Onchain Labs nhằm hỗ trợ các dự án khởi nghiệp, ông có thể tiết lộ cụ thể những hỗ trợ nào (như công nghệ, vốn hay nguồn lực thị trường) sẽ được cung cấp cho các dự án này? Trong tương lai có kế hoạch gì khác để khuyến khích sự đa dạng hóa hệ sinh thái Arbitrum?
Ed Felten: Tôi thích xem nó như một "trình ươm tạo nhẹ", nhằm thúc đẩy việc khởi động dự án và đảm bảo các dự án này có được nguồn vốn hỗ trợ.
Một trong những mục tiêu của Onchain Labs là khơi dậy sáng tạo và thúc đẩy hành động nhanh chóng.
Chúng tôi không có ý định áp đặt sự định hướng hay kiểm soát mạnh mẽ lên các đội ngũ này, mà chỉ muốn giúp họ khởi động, cung cấp một ít vốn hỗ trợ, rồi để họ tự phát triển.
PANews: Chúng tôi nhận thấy Arbitrum cũng đã tham gia vào lĩnh vực AI, ví dụ như đề xuất chương trình tài trợ cho đại lý AI Trailblazer, hay hỗ trợ các dự án AI như ElizaOS. Theo ông, công nghệ AI sẽ cách mạng hóa ngành blockchain ra sao, và Arbitrum có lợi thế riêng gì trong chiến lược triển khai AI?
Ed Felten: Tôi nghĩ rằng có hai cách tương tác hoàn toàn khác nhau giữa AI và blockchain.
Một là các đại lý AI ngoài chuỗi, chúng đại diện cho người dùng thực hiện thao tác, hoặc bản thân chúng là người dùng chuỗi. Đối với các đại lý ngoài chuỗi này, nhu cầu của chúng rất gần với người dùng thông thường: chúng cần một hệ thống blockchain chi phí thấp và đáng tin cậy. Nhưng tốc độ phản hồi còn quan trọng hơn cả với người dùng con người. Với người dùng, thời gian phản hồi 0,1 hay 0,2 giây đã rất nhanh, nhưng với một cỗ máy, điều đó có thể đã là độ trễ "rất dài".
Khi các đại lý AI này được áp dụng rộng rãi, tôi nghĩ chúng ta sẽ chứng kiến thị trường DeFi trở nên phức tạp và năng động hơn, cũng như xuất hiện những ứng dụng trò chơi thú vị hơn.
Giai đoạn quan trọng tiếp theo là hiện thực hóa các đại lý AI trên chuỗi. Điều này đòi hỏi năng lực tính toán và xử lý dữ liệu mạnh hơn nhiều so với hầu hết blockchain hiện nay có thể cung cấp.
Chúng tôi đang nỗ lực, một mặt mở rộng dung lượng chuỗi để trực tiếp hỗ trợ mục tiêu này, mặt khác phát triển các cơ chế hỗ trợ chuyên biệt để huấn luyện, xác minh và đánh giá mô hình AI ngay trên chuỗi.
PANews: Kế hoạch mua lại (buyback) đang trở thành chiến lược phổ biến của các dự án crypto, nhưng một số người cho rằng điều này chỉ giúp tăng niềm tin thị trường ngắn hạn, chứ không giải quyết được vấn đề cốt lõi. Kế hoạch mua lại của Arbitrum dựa trên những cân nhắc cụ thể nào, mục tiêu dài hạn và cách thức thực hiện ra sao?
Ed Felten: Tôi nghĩ vai trò của tôi thực chất là tập trung vào tăng trưởng và phát triển bền vững dài hạn. Tôi luôn tin chắc rằng, phải bắt đầu từ “tạo ra giá trị”. Nếu bạn có thể tạo ra giá trị cho người dùng, cho cộng đồng, thì mọi người sẽ tự tìm ra cách tận dụng và thu nhận giá trị đó.
Vì vậy với tôi, như tôi đã nói trước đó, trọng tâm là tạo ra giá trị, còn việc thu nhận giá trị đó ra sao, tôi cho rằng nên để cộng đồng quyết định.
PANews: Hiện nay thị trường altcoin nói chung ảm đạm, ngoài mua lại, Arbitrum có kế hoạch sâu xa hơn nào để tăng giá trị nội tại của token không?
Câu hỏi này thực ra nên do DAO trả lời, chứ không phải tôi. Tuy nhiên tôi cho rằng, giá trị cuối cùng đến từ ý chí tham gia quản trị của mọi người, và doanh thu được tạo ra trên chuỗi. Còn doanh thu lại đến từ lưu lượng và tỷ lệ sử dụng. Vì vậy, thúc đẩy tăng trưởng sử dụng công nghệ là yếu tố quan trọng nhất để hiện thực hóa tất cả.
Chúng tôi tại Offchain Labs luôn nhìn nhận sự phát triển công nghệ và tạo giá trị theo tầm nhìn dài hạn. Tôi nghĩ立 trường của DAO cũng tương tự như vậy.
Theo tôi, DAO đang tập trung thúc đẩy tăng trưởng để tạo ra giá trị dài hạn.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
PANews
