Khám phá sự tiến hóa của chu kỳ đổi mới: Tại sao lợi nhuận vượt trội thường bị những người phát triển giai đoạn hai thu hoạch?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Khám phá sự tiến hóa của chu kỳ đổi mới: Tại sao lợi nhuận vượt trội thường bị những người phát triển giai đoạn hai thu hoạch?
Khi một nguyên lý mới xuất hiện, không chỉ cần xem xét tác động trực tiếp mà còn phải xem ai là người phù hợp nhất để thúc đẩy, tối ưu hóa và mở rộng các hành vi được hỗ trợ bởi nguyên lý đó.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Saurabh Deshpande
Biên dịch: Felix, PANews
Nếu bạn đang theo dõi trực tiếp những gì đang xảy ra trên chuỗi, có thể cảm giác như "ngày tận thế" sắp đến. Có thể nói rằng trí tuệ nhân tạo đã thay thế tiền mã hóa trở thành cái nôi của công nghệ tương lai. Tất cả những lời đồn này đều có chút lý do, nhưng tốt hơn hết là nên nhìn nhận vấn đề từ một góc độ vĩ mô hơn.
Bài viết này giải thích cách các chu kỳ đổi mới tiến hóa dần dần để đạt được điểm phù hợp giữa công nghệ và thị trường. Câu chuyện hôm nay sẽ đi sâu vào điểm chung giữa Uber, Pendle và EigenLayer. Hy vọng rằng điều này sẽ giúp bạn xua tan những luận điệu bi quan trên Twitter và tìm thấy một góc nhìn mới.
Trong hàng ngàn năm, con người từng tin rằng họ không thể bay. Trong vòng 112 năm kể từ chuyến bay đầu tiên của loài người, giờ đây chúng ta đã tìm ra cách thu thập tên lửa trở về từ không gian. Đổi mới dường như là một thực thể biến đổi dần xuyên suốt các thời đại.
Phép màu thực sự của công nghệ hiếm khi nằm ở phát minh ban đầu; mà nằm ở hệ sinh thái hình thành xung quanh nó. Hãy coi đó là sự tăng trưởng kép, nhưng thay vì tiền bạc thì là đổi mới.
Mặc dù những người đi trước trong việc tạo ra thứ mới thường chiếm lĩnh các bản tin và thu hút vốn đầu tư mạo hiểm, nhưng chính những nhà xây dựng thế hệ thứ hai mới thường khai thác được giá trị lớn nhất – những người nhìn thấy tiềm năng chưa được khai phá trong cơ sở hạ tầng hiện tại. Họ nhìn thấy những khả năng mà người khác khó nhận ra. Lịch sử tràn ngập những đổi mới như vậy, những người chưa bao giờ dự đoán được phát minh của mình sẽ định hình lại thế giới ra sao. Họ chỉ đơn giản là cố gắng giải quyết những vấn đề trước mắt. Trong quá trình đó, họ mở ra những khả năng vượt xa khỏi tầm nhìn ban đầu.
Đổi mới tốt nhất không phải là điểm kết thúc, mà là bệ phóng cho một hệ sinh thái hoàn toàn mới cất cánh. Bài viết hôm nay sẽ khám phá hiện tượng này trong Web3. Bắt đầu từ hệ thống định vị toàn cầu (GPS) mà chúng ta sử dụng mỗi ngày, sau đó lần ngược lại lĩnh vực tiền mã hóa thông qua tái đặt cược (re-staking) và cơ chế điểm số.
Một cuối tuần làm thay đổi Internet
Hệ thống Định vị Toàn cầu (GPS) từ khi ra đời năm 1973 luôn hướng tới mục tiêu định vị chính xác vị trí trên Trái đất. Nhưng Google Maps còn đi xa hơn, giúp hàng tỷ người có thể truy cập, sử dụng và hiểu dữ liệu thô này.
Google Maps bắt nguồn từ ba thương vụ mua lại chiến lược vào cuối năm 2004.
Thứ nhất là Where 2 Technologies, một công ty khởi nghiệp nhỏ của Úc làm việc trong một phòng ngủ ở Sydney. Họ phát triển “Expedition”, một ứng dụng máy tính để bàn bằng C++ sử dụng các bản đồ hình khối đã được render trước để dẫn đường mượt mà. So với trải nghiệm vụng về của MapQuest, trải nghiệm người dùng của họ vượt trội hơn hẳn.
Đồng thời, Google cũng mua lại Keyhole (công nghệ hình ảnh vệ tinh) và ZipDash (phân tích giao thông thời gian thực), tích hợp các phần cốt lõi cho tầm nhìn bản đồ của mình. Những thương vụ mua lại này cùng nhau tạo nên nền tảng của Google Maps: kết hợp định vị tương tác, dữ liệu hình ảnh phong phú và thông tin động vào một ứng dụng duy nhất.
Expedition là một ứng dụng máy tính để bàn, nhưng Larry Page kiên quyết muốn một giải pháp dựa trên Web. Những nỗ lực ban đầu tiến triển chậm chạp và thiếu sáng tạo. Bret Taylor, cựu phó giám đốc sản phẩm của Google và là cử nhân Stanford, bắt đầu xử lý vấn đề này.
Bret Taylor đã viết lại toàn bộ giao diện bằng JavaScript không đồng bộ và XML (AJAX). AJAX là một công nghệ mới nổi, cho phép trang web cập nhật nội dung mà không cần tải lại toàn bộ trang. Trước khi có AJAX, các ứng dụng Web đều tĩnh và nặng nề. Nhưng với AJAX, tốc độ phản hồi có thể sánh ngang phần mềm máy tính để bàn. Bản đồ trở nên kéo thả được, các hình khối mới tải mà không cần làm mới trang — điều này vào năm 2005 là một trải nghiệm cách mạng.
Thiên tài thực sự nằm ở chỗ Google phát hành API bản đồ vào cuối năm đó, biến sản phẩm thành một nền tảng. Các nhà phát triển giờ đây có thể nhúng Google Maps và xây dựng trên đó, kích hoạt hàng ngàn dự án "mashups" (trộn lẫn), cuối cùng phát triển thành các doanh nghiệp hoàn chỉnh. Uber, Airbnb và DoorDash tồn tại được là nhờ Bret Taylor đã khiến bản đồ có thể lập trình được trong một cuối tuần mang tính quyết định.
Trực giác của Bret Taylor là một hiện tượng lặp lại nhiều lần trong lĩnh vực công nghệ: giá trị sâu sắc nhất thường không đến từ nền tảng, mà đến từ những gì người khác xây dựng trên nền tảng đó. Những "hiệu ứng bậc hai" này đại diện cho phép màu thật sự của sự đổi mới cộng dồn — một bước đột phá có thể trao quyền cho cả hệ sinh thái, sinh ra những ứng dụng không ai ngờ tới.
Khi Google Maps trở nên có thể lập trình, một chuỗi hiệu ứng dây chuyền đã xảy ra. Airbnb, DoorDash, Uber và Zomato là những người tiên phong, tích hợp GPS vào cốt lõi dịch vụ của họ. Pokémon Go đi xa hơn nữa, chồng lớp thực tế tăng cường lên dữ liệu vị trí, làm mờ ranh giới giữa thực và ảo.
Đằng sau tất cả điều này là gì? Dĩ nhiên là thanh toán. Bởi vì nếu không thể thanh toán liền mạch, thì dịch vụ theo yêu cầu nào có ý nghĩa?
Công nghệ GPS mà họ dựa vào không phải là điều gì mới mẻ. Nhưng riêng GPS không thể tạo nên điều kỳ diệu. Nó là đỉnh cao của quá trình tiến hóa công nghệ kéo dài hàng thập kỷ, chẳng hạn như định vị vệ tinh, phần cứng di động, AJAX, API và kênh thanh toán, tất cả đều lặng lẽ hình thành.
Đây là lý do tại sao hiệu ứng bậc hai lại mạnh mẽ đến vậy. Chúng hiếm khi thu hút sự chú ý trong hiện tại. Nhưng một ngày nào đó, bạn ngước lên và nhận ra rằng các hoạt động hàng ngày của mình đang được điều phối bởi một mạng lưới đổi mới vô hình đã âm thầm tích lũy trong nhiều năm.
Tái đặt cược và việc tạo ra sản phẩm
Tháng 6 năm 2023, EigenLayer đưa chức năng "tái đặt cược" lên mainnet Ethereum, thay đổi hoàn toàn bức tranh an ninh của Ethereum. Khái niệm này vừa mới lạ vừa dễ hiểu, bất kỳ ai quan tâm đến tiền mã hóa đều có thể nắm bắt: “Nếu bạn có thể đặt cược ETH của mình hai lần thì sao?”
Trong việc đặt cược truyền thống, ETH của bạn kiếm được lợi suất ổn định nhưng vừa phải, khoảng 3,5% - 7%. Tái đặt cược về cơ bản là để cùng một lượng ETH đảm nhận hai vai trò: vừa bảo vệ mạng Ethereum, vừa bảo vệ mạng lưới giao thức EigenLayer — cùng một khoản tiền, nhiều nguồn thu nhập, và hiệu quả vốn cao hơn.
Đến tháng 4 năm 2024, EigenLayer đã chuyển từ một đổi mới lý thuyết thành một hệ thống hoạt động đầy đủ và đạt được sự chấp nhận đáng kể. Dữ liệu nói lên tất cả: 70% các trình xác thực Ethereum mới chọn tham gia ngay lập tức vào giao thức. Đến cuối năm 2024, hơn 6,25 triệu ETH (khoảng 19,3 tỷ USD) đã bị khóa trong tái đặt cược. Nếu xếp theo GDP của các quốc gia/vùng lãnh thổ, con số này sẽ đứng khoảng thứ 120.
Điều thú vị không chỉ là EigenLayer đã hiện thực hóa tái đặt cược. Mà là những người khác bắt đầu noi theo. EtherFi, một nhà cung cấp đặt cược thanh khoản, lặng lẽ ra mắt vào đầu năm 2023.
Ether.fi dự đoán tái đặt cược trên EigenLayer sẽ là một trong những cơ hội hấp dẫn nhất trong lĩnh vực DeFi. Bạn đặt cược ETH, nhận được token eETH, sau đó tự động tái đặt cược trên EigenLayer. Và như một phần thưởng, bạn có thể mang eETH đi chơi trong các hộp cát DeFi khác. Pendle chính là một hộp cát như vậy. Điều này giống như được trả tiền nhiều lần cho cùng một việc — tài chính mã hóa, thưa quý vị.
Kết quả ra sao? Khá ấn tượng. Đến tháng 5 năm 2024, TVL của Ether.fi tăng vọt lên khoảng 6 tỷ USD. “Liquid Vault” của họ cung cấp lãi suất hàng năm khoảng 10%, trong khi mức đặt cược thông thường lúc đó còn khá nhàm chán.
Việc Ether.fi làm với ETH đã tái đặt cược thực chất giống với những gì Lido từng làm với ETH đã đặt cược. Bằng cách tạo ra tính thanh khoản, khả năng tiếp cận và tính khả dụng cho ETH tái đặt cược, họ đã khiến việc tái đặt cược trở nên thiết thực, phổ biến và sinh lời.
Bên cạnh việc săn lùng lợi nhuận, còn có "đào điểm số", nơi mọi người không chỉ theo đuổi lợi nhuận tức thì mà còn tích lũy "điểm", những điểm này trong tương lai có thể trở thành token có giá trị. Nếu muốn, bạn có thể gọi đây là vòng xoáy đầu cơ. Khi ngày càng nhiều người dùng tái đặt cược thông qua Ether.fi, nhiều token eETH hơn được lưu hành và tích hợp sâu với các dự án DeFi khác như Pendle, nơi bạn có thể giao dịch lợi nhuận tương lai, thậm chí cả điểm số, tạo ra các công cụ tài chính hoàn toàn mới từ hư không.
Chuyện gì đã xảy ra với điểm số — rốt cuộc, tiền mã hóa là thiên đường cho các tay lính đánh thuê vốn hiệu quả cao. Khi các giao thức bắt đầu thưởng điểm, một đám đông người dùng đổ xô đến để tối đa hóa điểm số và trong quá trình đó thao túng hệ thống. Mục đích ban đầu của điểm số là để phân bổ token công bằng và rộng rãi hơn. Nhưng một khi nó biến thành một cuộc đua, kết quả đã lệch lạc. Những "thợ đào" tích cực nhất không phải lúc nào cũng là người dùng trung thành nhất. Mặc dù nhiều dự án vẫn đang sử dụng điểm số để phân phối token, nhưng chiến lược này không còn hấp dẫn như trước.
Vì vậy, như thường lệ, bài học không chỉ là đổi mới rất quan trọng. Quan trọng hơn, những người chiến thắng lớn nhất thường không phải là những người tạo ra thứ khiến mọi người bàn tán ngay từ đầu. Họ là những người đến sau, nhìn thấu tình hình thực tế và tạo ra đúng thứ cần thiết vào đúng thời điểm.
Dĩ nhiên, EigenLayer đã đặt nền móng, nhưng Ether.fi và những công ty khác nhìn thấy hiệu ứng bậc hai cũng giành được miếng bánh, cuối cùng chiếm hơn 20% thị phần đặt cược Ethereum vào giữa năm 2024. Trong lĩnh vực tiền mã hóa, việc trở thành người đầu tiên không quan trọng bằng việc hiểu rõ người khác đang làm gì.
Điểm số và Pendle
Sau thành công vang dội của đợt airdrop Jito, điểm số trở nên phổ biến vào tháng 12 năm 2023. Giao thức dựa trên Solana này ra mắt với FDV hơn 1 tỷ USD, khuấy động một "cơn sốt vàng". Đột nhiên, tất cả các giao thức trong hệ sinh thái đều chuyển từ phân bổ token trực tiếp sang hệ thống điểm số. Họ bắt đầu thưởng điểm cho người dùng tham gia giao thức, những điểm này sau này có thể đổi lấy token quản trị. Cơ chế phân phối mới mẻ ban đầu này nhanh chóng trở thành chiến lược thống trị.
Pendle ra mắt vào tháng 6 năm 2021, tập trung vào việc mã hóa tài sản và giao dịch lợi nhuận tương lai. Đổi mới cốt lõi của Pendle rất tinh tế, vì nó chia lợi nhuận thành hai phần: token gốc (PT) đại diện cho tài sản cơ sở và token lợi suất (YT) nắm giữ lợi nhuận tương lai. Việc tách biệt này cho phép người dùng giao dịch riêng lẻ các thành phần, từ đó kiểm soát chiến lược lợi suất tốt hơn bao giờ hết.
Khi cuộc đua điểm số chính thức bắt đầu, Pendle phát hiện mình ở vị trí thuận lợi nhờ một tính năng được xây dựng vì một lý do hoàn toàn khác. YT token của nền tảng tạo ra một cơ chế tương đương với việc "đào điểm số đòn bẩy". Người dùng có thể kiếm được cả lợi suất dao động và điểm số liên quan mà không cần thêm vốn.
Dưới đây là cách nó hoạt động trong thực tế. Giả sử Sid muốn kiếm điểm số từ các giao thức như EigenLayer, nơi thưởng cho những người cung cấp thanh khoản. Theo cách truyền thống, anh ta cần gửi ETH vào hợp đồng đặt cược của EigenLayer và khóa số tiền đó trong vài tuần hoặc vài tháng. Với sự kết hợp giữa token tái đặt cược thanh khoản (LRT) và Pendle, Sid có thể mua token lợi suất (YT) đại diện cho lợi nhuận tương lai và điểm số, mà không cần gửi ETH trực tiếp vào EigenLayer.
Ví dụ, giả sử giá eETH là 2.000 USD, kiếm được 24 điểm EigenLayer mỗi ngày. pteETH đại diện cho token lợi suất cố định, yteETH đại diện cho token lợi suất dao động, bán với giá 200 USD. Người nắm giữ pteETH từ bỏ điểm số để đổi lấy lợi suất cố định. Người nắm giữ yteETH nhận được lợi suất dao động và điểm số. Bây giờ, với chỉ 2.000 USD, Sid có thể kiếm được 240 điểm (tương đương 10 ETH) mỗi ngày thay vì chỉ 24 điểm.
Người sáng lập Pendle, TN Lee, từng phân tích chi tiết điều này trong một podcast. Nhóm của anh không xây dựng kiến trúc tổng thể cho điểm số. Họ không thể dự đoán điều này. Nhưng họ đã xây dựng cơ sở hạ tầng hoàn hảo cho hành vi mới nổi này và thu về lượng vốn khổng lồ. Ngay cả khi xu hướng này cuối cùng nguội đi, TVL giảm xuống khoảng 2,5 tỷ USD, giá trị vốn hóa thị trường của họ vẫn cao hơn 10-15 lần so với trước khi có điểm số.
Memecoin, Pump.fun và Raydium
Đôi khi, hiệu ứng bậc hai xuất hiện từ những nơi ít ai ngờ tới và trong quá trình đó hồi sinh cả hệ sinh thái. Sự phục hưng của Solana vào 2023-2024 là một ví dụ tuyệt vời, minh chứng rõ nét cho sự thay đổi nhanh chóng trong tiền mã hóa, và cách những ai định vị mình ở ngã tư then chốt có thể thu về giá trị.
Sau sự sụp đổ của FTX vào cuối năm 2022, nhiều chuyên gia trong ngành đã viết "bản cáo phó" cho Solana. Lý lẽ dường như hợp lý. SBF và công ty của ông có ảnh hưởng lớn đến hệ sinh thái, cung cấp vốn, thanh khoản và hỗ trợ thị trường. Không có họ, Solana vật lộn để tồn tại. Công nghệ này luôn gặp vấn đề về độ tin cậy, tin tức "Solana sập" trở thành trò cười. Blockchain từng tự định vị là "kẻ giết Ethereum" dường như đang hấp hối.
Nhưng một sự thay đổi phi thường đang diễn ra. Suốt năm 2023, công nghệ Solana cải thiện ổn định. Sự cố sập xảy ra ngày càng ít. Xác nhận giao dịch và trải nghiệm người dùng trở nên mượt mà rõ rệt. Những nhà phát triển bị thu hút bởi nền tảng kỹ thuật của Solana (như thông lượng cao, chi phí thấp và xác nhận dưới một giây) bắt đầu quay lại, dù thận trọng.
Đến đầu năm 2024, cục diện đảo ngược hoàn toàn. Khi người dùng thất vọng với các token quản trị DeFi truyền thống và xu hướng chung chuyển sang "chủ nghĩa hư vô tài chính", sự chú ý và vốn bắt đầu đổ dồn vào memecoin. Những token này thường gần như không có công dụng nào ngoài sở hữu cộng đồng và tín hiệu văn hóa, nhưng lại thu hút được trí tưởng tượng của thị trường. Solana, với tốc độ giao dịch chớp nhoáng và chi phí cực thấp, trở thành môi trường lý tưởng cho làn sóng mới này.
PumpFun ra mắt vào tháng 1 năm 2024. "Nhà máy memecoin" này đơn giản hóa quá trình tạo token (từng là đặc quyền của các nhà phát triển có kỹ năng lập trình) xuống chỉ vài phút. PumpFun dân chủ hóa việc tạo token theo cách hoàn hảo với tinh thần thử nghiệm tài chính mã hóa. Gần như trong một đêm, hàng ngàn token mới với tên như "BONK", "Dogwifhat", "POPCAT" tràn ngập hệ sinh thái Solana.
Những đồng tiền mã hóa thoạt trông nhẹ nhàng này nhanh chóng bộc lộ tiềm năng như chất xúc tác cho chuỗi giá trị phức tạp. Những token mới này cần một thứ cực kỳ quan trọng: thanh khoản. Nếu không có sàn giao dịch, ngay cả ý tưởng memecoin hay ho nhất cũng sẽ vô giá trị. Raydium, sàn giao dịch phi tập trung trong hệ sinh thái Solana, đang ở vị trí đáng mơ ước.
Từ khi thành lập, Raydium đã cam kết trở thành sàn giao dịch hàng đầu trên Solana, tập trung vào hiệu quả vốn và giảm trượt giá. Giao thức này không được thiết kế riêng cho memecoin. Nhưng hóa ra, kiến trúc kỹ thuật của nó, tương tự như nhóm thanh khoản tập trung của Uniswap và quy trình niêm yết token không cần cho phép, rất phù hợp để xử lý sự tràn vào đột ngột của tài sản mới.
Thời điểm thật hoàn hảo. Nhiều năm phát triển cơ sở hạ tầng đã tạo nền tảng vững chắc cần thiết cho trường hợp sử dụng bất ngờ này.
Việc niêm yết trên Raydium trở thành cột mốc quan trọng đối với những token mới nổi, nâng cao uy tín và nhận diện trong thị trường ngày càng đông đúc. Đến đầu năm 2025, mối quan hệ cộng sinh này trở nên then chốt, khi hơn 40% doanh thu Swap của Raydium đến từ các token do PumpFun tạo ra.
Mối quan hệ này đôi bên cùng có lợi: PumpFun cần các nhóm thanh khoản hiện có của Raydium để nâng các token của mình từ sản phẩm ngách thành tài sản có thể giao dịch, trong khi Raydium phát triển mạnh nhờ khối lượng giao dịch bùng nổ do các token này mang lại.
Kinh tế học của đội ngũ PumpFun cũng đáng kinh ngạc: họ thu 1% phí giao dịch cho mỗi token được giao dịch độc quyền trên nền tảng PumpFun, trong khi cấu trúc phí của Raydium là 0,25%. Điều này có nghĩa Raydium cần tạo ra khối lượng giao dịch gấp bốn lần để cân bằng doanh thu mỗi token với PumpFun. Với thanh khoản sâu hơn và cộng đồng người dùng rộng lớn hơn, Raydium luôn thành công vượt qua ngưỡng này từ tháng 8 năm 2024 đến tháng 2 năm 2025.
Raydium không phải là người sáng tạo memecoin nguyên thủy, cũng không phải là người tiên phong với khái niệm nhà máy token. Tuy nhiên, bằng cách cung cấp cơ sở hạ tầng mạnh mẽ cho việc giao dịch các tài sản này và nhanh chóng ứng phó với các mối đe dọa cạnh tranh, họ đã chiếm phần lớn giá trị trong hệ sinh thái.
Câu chuyện huyền thoại về memecoin trên Solana thể hiện một khía cạnh quan trọng của hiệu ứng bậc hai: giá trị thường không thuộc về người tạo ra hành vi mới, mà thuộc về những người thúc đẩy hành vi đó ở quy mô lớn. PumpFun đơn giản hóa việc tạo token, trong khi Raydium thực hiện việc khám phá giá và giao dịch hiệu quả. Mỗi đổi mới đều gây ra những thích nghi tiếp theo. Nỗ lực tích hợp dọc của PumpFun thúc đẩy Raydium tạo ra LaunchLab, và tạo ra một loạt hiệu ứng thứ cấp, định hình lại toàn bộ hệ sinh thái.
Sự chú ý này không chỉ hồi sinh hệ sinh thái mà còn được tận dụng tích cực. Khi cơn sốt memecoin ngày càng nóng, các token như Trump và Libra có thể đã được tung ra chỉ để tạo tiếng vang. Chiến lược của họ dựa vào câu chuyện, thời điểm và khả năng lan truyền như virus. Trump tận dụng năng lượng của meme chính trị, trong khi Libra nghiêng về văn hóa internet rộng lớn hơn. Cả hai token ban đầu đều thu hút sự chú ý lớn và đạt đến định giá phi lý ngay sau khi ra mắt.
Nhưng năng lượng này không kéo dài lâu. Sự chú ý đến nhanh và đi nhanh. Thị trường thứ cấp nguội dần. Các nhà giao dịch chuyển sự chú ý. Cộng đồng thu hẹp. Điểm mạnh của các token này là chứng minh cách nắm bắt sự chú ý vào đúng thời điểm và biến nó thành vàng đầu cơ. Tuy nhiên, họ thất bại trong việc duy trì vốn hóa thị trường. Họ không có tính hữu ích thực sự, cũng không có lộ trình phát triển bền vững, chỉ là hiện tượng thoáng qua.
Dù vậy, họ chứng minh một điểm: đổi mới có thể thu hút sự chú ý. Và trong tiền mã hóa, sự chú ý là một trong những nguyên liệu thô mạnh mẽ nhất. Nếu sử dụng đúng cách, nó có thể khơi dậy những cơn sốt mới; nếu sai, nó sẽ nhanh chóng biến mất.
Đối với những người quan sát đổi mới trong tiền mã hóa, bài học là rõ ràng. Khi một nguyên lý mới xuất hiện, hãy xem xét không chỉ tác động trực tiếp, mà còn ai là người phù hợp nhất để thúc đẩy, tối ưu hóa và mở rộng các hành vi mà nó hỗ trợ. Đó thường là nơi thực sự tạo ra lợi nhuận vượt trội.
Vậy bây giờ phải làm gì?
Đọc đến đây, bạn có thể tự hỏi hiệu ứng bậc hai tiếp theo sẽ như thế nào. Có thể bạn gọi đó là đổi mới cộng dồn, hoặc là sự kết hợp công nghệ, nhưng trọng tâm là như nhau. Bài viết này nói về việc nhiều công nghệ va chạm đồng thời, tạo ra phản ứng dây chuyền lớn hơn tổng các phần.
Chúng ta đã chứng kiến điều này xảy ra: tái đặt cược định hình lại cơ chế khuyến khích DeFi, cơ sở hạ tầng memecoin hồi sinh cả hệ sinh thái, các giao thức lợi suất bất ngờ tạo ra đòn bẩy airdrop. Vậy quân domino tiếp theo đổ là gì? Có thể là trải nghiệm EVM. Cũng có thể. Nó thực sự đang được viết lại, thiết kế lại và hoàn thiện để cảm giác như phần mềm thực sự — ít nhất đó là lời hứa. Nó sẽ trở thành lớp cộng dồn vĩ đại tiếp theo hay chỉ là một bản nâng cấp từng bước nữa, vẫn còn phải chờ xem.
Nhưng nếu các yếu tố này kết nối suôn sẻ, có thể kích hoạt một phản ứng dây chuyền chưa từng có.
Ẩn sau những tranh luận về L2 và tiếng ồn ào của cuộc chiến mở rộng quy mô, một cuộc đua đang hình thành — không chỉ để mở rộng Ethereum, mà còn nâng cao tính hữu ích của nó bằng cách cải thiện khả năng sử dụng. Tính khả dụng thực sự, nghĩa là cho phép người khác xây dựng trên đó mà không bị làm phiền bởi ví, phí giao dịch hay thất bại giao dịch. Bởi vì khi ma sát biến mất, đổi mới sẽ phát triển mạnh mẽ. Và khi đổi mới phát triển mạnh mẽ, lợi nhuận cộng dồn sẽ xuất hiện ở những nơi ít ai ngờ tới.
Trong vài tháng qua, tôi đã tiếp xúc với một số cá nhân xuất sắc dẫn đầu sự thay đổi này: Andre Cronje từ Sonic, Keone Hon từ Monad và Shuyao Kong từ MegaETH. Mặc dù phương pháp của họ khác nhau, nhưng mục tiêu rất rõ ràng: loại bỏ độ trễ. Loại bỏ ma sát. Thậm chí loại bỏ ví. Thay thế bằng thứ gì đó nhanh hơn, mượt mà hơn và vô hình hơn. Tạo ra trải nghiệm phần mềm thực sự, chứ không phải các bước nhấp chuột rườm rà.
Cả MegaETH và Monad đều tuyên bố xử lý 10.000 giao dịch mỗi giây. Đây là tốc độ tương đương Solana, nhưng với ngữ nghĩa Ethereum. Cần nhớ rằng lĩnh vực mã hóa luôn có xu hướng thổi phồng, nếu điều này trở thành hiện thực, đây sẽ là chuỗi dựa trên EVM đầu tiên khiến Solana phải dè chừng về trải nghiệm người dùng. (Thật trớ trêu khi các blockchain EVM từ lâu đã phải chịu đựng xác nhận chậm và những cửa sổ bật lên ví kinh khủng.)
Thông điệp của Andre không nhấn mạnh vào tốc độ thuần túy, mà vào việc loại bỏ sự phức tạp. Ông cho rằng giới hạn hiệu suất của Ethereum còn xa mới đạt đến. Theo ông, hiện tại nó chỉ đang hoạt động ở khoảng 2% công suất. Không phải do giới hạn phần cứng, mà do cách Máy ảo Ethereum (EVM) truy cập và ghi dữ liệu. Sonic, với cấu trúc cơ sở dữ liệu mới, đã giảm nhu cầu lưu trữ dữ liệu đến 98%. Lộ trình phát triển Sonic của ông đặt cược vào sự trừu tượng hóa — trừu tượng hóa phí, trừu tượng hóa tài khoản, trừu tượng hóa ví. Nếu mọi thứ diễn ra theo kế hoạch, đến cuối năm nay, người dùng thậm chí sẽ không nhận ra mình đang ở trên blockchain, đồng thời vẫn duy trì mức độ phi tập trung đáng kể. Và đó mới là điều quan trọng.
Vậy ai sẽ chiến thắng trong thế giới hoàn toàn mới này? Có thể không phải là những đội xây dựng cơ sở hạ tầng đang chạy đua cải thiện điểm chuẩn TPS, mà là những ứng dụng được xây dựng trên cơ sở hạ tầng đó, giống như Pumpfun đã tận dụng cơ sở hạ tầng Solana để thu về 500 triệu USD trong chưa đầy một năm. Đặc biệt là các giao thức xã hội, có thể sẽ đột phá. Những dự án như Farcaster đã chứng minh tiềm năng kết hợp tính vĩnh viễn của tiền mã hóa với sự tiện lợi vốn có của mạng internet. Không cần trả phí để đăng bài, không còn cửa sổ bật lên MetaMask. Chỉ còn việc chia sẻ nội dung.
Rồi đến DeFi. Các ứng dụng tài chính thế hệ tiếp theo cần dữ liệu đầu vào tốt hơn. Andre nói thẳng: «Chúng ta không có biến động trên chuỗi, biến động ngụ ý hay biến động thực tế». Khi những dữ liệu này thực sự xuất hiện, dự kiến sẽ có thị trường quyền chọn thực sự, các phái sinh mạch lạc và các hợp đồng perpetual được cấu trúc rõ ràng — tầng tài chính mà tiền mã hóa luôn giả vờ đã sở hữu.
Có lẽ điều thú vị nhất là những ứng dụng chưa ai tưởng tượng ra. Vì mọi thứ luôn diễn ra như vậy. Năm 2005, không ai nhìn thấy Google Maps và nói: «Bạn biết nó cần gì không? Dịch vụ đi chung xe». Nhưng một khi nền tảng thay đổi, mọi thứ trên nó cũng thay đổi theo.
Vì vậy, cá nhân tôi hơi nghi ngờ. Tôi đã ở trong lĩnh vực mã hóa đủ lâu để biết rằng mỗi lời hứa cải tiến mười lần thường chỉ mang lại một bảng điều khiển hơi tốt hơn và nhiều thông báo Discord hơn. Nhưng tôi cũng rất háo hức. Vì lần này, công nghệ nền tảng cảm giác là thật. Và phía sau nó, một thế hệ mới của những người xây dựng đang âm thầm làm việc với những phép màu bậc hai có thể định hình lại mọi thứ. Bởi vì đối với mỗi công nghệ nền tảng đột phá bạn thấy hôm nay, đã có hàng chục người xây dựng đang phát triển các ứng dụng bậc hai để thực sự hiện thực hóa giá trị của nó.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@Decentralisedco
