Phỏng vấn sâu đồng sáng lập Paradigm Matt Huang: Người từng rời đi khiến Sequoia phải tiếc nuối, nay kiên định lao vào thế giới tiền mã hóa
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phỏng vấn sâu đồng sáng lập Paradigm Matt Huang: Người từng rời đi khiến Sequoia phải tiếc nuối, nay kiên định lao vào thế giới tiền mã hóa
Huang và nhóm của ông không chỉ đang đầu tư cho tương lai, mà còn đang từng dòng mã viết nên tương lai.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Dom Cooke
Biên dịch: TechFlow
Nhiếp ảnh: Carolyn Fong
"Đôi khi tôi cảm thấy mình đang điều hành một 'Học viện X-Men'," Matt Huang, người đồng sáng lập và là đối tác quản lý của Paradigm, nói về công ty đầu tư tiền mã hóa trị giá 12 tỷ USD này — nơi quy tụ một nhóm những "người đột biến thiên tài" với khả năng phi thường.
Ví dụ như Charlie Noyes, nhân viên đầu tiên của công ty. Anh là sinh viên bỏ học tại MIT năm 19 tuổi, thậm chí còn không biết dùng lịch. Trong cuộc họp lúc 10 giờ sáng đầu tiên, anh đến muộn tới năm tiếng mà chẳng hề xin lỗi;
Ngày nay, anh đã trở thành đối tác cấp cao của Paradigm.
Có cả Georgios Konstantopoulos, Giám đốc Công nghệ (CTO) của Paradigm, từ một game thủ nghiện World of Warcraft trưởng thành thành một trong những kỹ sư có ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực tiền mã hóa. Và cả nhà phát triển transmissions11, một thiên tài ẩn danh được Paradigm phát hiện qua một máy chủ Discord khi còn học trung học, nay đã trở thành thành viên trọng yếu của đội ngũ.
"Đôi khi họ tạo ra sự hỗn loạn khiến bạn điên đầu, muốn nhổ tóc mình ra," Huang nói, "nhưng khi bạn nhìn thấy thành quả của họ, bạn sẽ phải thốt lên: trời ơi, trên thế giới này không ai khác làm được điều đó."
Khi tôi ghé thăm văn phòng của Paradigm ở San Francisco vào một buổi sáng lạnh giá, hai thành viên trong đội của Huang đang nghiên cứu một cơ chế có thể cách mạng hóa dòng chảy của hàng ngàn tỷ đô la tiền điện tử trong hệ thống tài chính.
Trong phòng họp trên tầng cao nhất, nơi thiết kế cong vòm tựa như hành lang vọng âm của một nhà thờ, đối tác Dan Robinson, đi đôi giày Nike Air Force 1 màu xanh lá đặc trưng của Paradigm, đang nhanh chóng giải thích đột phá mới nhất của họ, tốc độ nói nhanh như giao dịch tần suất cao.
Đối tác nghiên cứu Dave White đeo kính hình lục giác, râu quai nón hơi bù xù, tập trung làm việc trên laptop, thi thoảng dừng lại để thảo luận các công thức toán học đằng sau khái niệm mà anh phát minh. Huang chăm chú lắng nghe, mặc chiếc áo len đen đơn giản kiểu Nhật, vóc dáng thể thao hòa hợp hoàn hảo với khí chất trầm tĩnh, toát lên hình ảnh một nhà lãnh đạo luôn đi trước thời đại.
"Mọi việc anh ấy làm đều xuất sắc," Doug Leone, cựu lãnh đạo Sequoia từng làm việc cùng Huang từ năm 2014 đến 2018, nhận xét, "Anh ấy cực kỳ thông minh, đồng thời cũng rất khiêm tốn. Khó mà tiếp xúc với Matt mà không cảm thấy anh ấy là một người đặc biệt."
Qua hai ô cửa sổ vòm lớn phía trên Quảng trường Union ở San Francisco, phía đông là những tòa nhà bê tông cao tầng của tài chính truyền thống, phía nam là khu SoMa (Nam Thị trường) với hàng loạt startup. Khung cảnh này phản ánh đúng vai trò cầu nối giữa tài chính truyền thống và công nghệ đỉnh cao của Paradigm, cũng như khả năng nắm bắt tiềm năng đột phá xuyên suốt sự nghiệp của Matt Huang.
Năm 2012, trong một tuần nghỉ phép ở Bắc Kinh, Huang ghé thăm một công ty khởi nghiệp. Công ty này chỉ vận hành trong hai căn hộ, người sáng lập Zhang Yiming đang phát triển một ứng dụng tin tức cá nhân hóa — một ý tưởng mà ban đầu Huang cho rằng chắc chắn sẽ thất bại. Tuy nhiên, khi ngồi bên chiếc bàn ăn IKEA cũ, gần chiếc tủ lạnh phủ bụi, nhìn Zhang Yiming trao đổi qua thông dịch viên, Huang đã cảm nhận được điều gì đó vượt qua ngôn ngữ.
"Tôi nhớ rõ lúc đó tôi có cảm giác sâu sắc rằng người này cực kỳ năng lực, kiên định, tiến thủ, nhưng cũng rất cân bằng, không để bản thân sụp đổ. Anh ấy hiểu rõ mình muốn xây dựng điều gì, đồng thời mang trong mình tham vọng chinh phục thế giới."
Zhang Yiming là người ấn tượng nhất mà Huang từng gặp — ấn tượng đến mức anh quyết định đầu tư. Công ty này sau đó phát triển thành ByteDance, cha đẻ của TikTok. Cổ phần của Huang hiện nay trị giá hàng tỷ đô la Mỹ — con số cụ thể thì anh không rõ, vì anh chưa bao giờ sắp xếp bảng tính liên quan.
Khả năng trực giác phát hiện nhân tài này đã trở thành cốt lõi của Paradigm. Năm 2018, Fred Ehrsam, đồng sáng lập Coinbase, tìm đến Huang khi anh còn làm tại Sequoia, trình bày viễn cảnh về một công ty đầu tư hoàn toàn mới. Họ cùng nhau sáng lập Paradigm với tư cách đối tác ngang hàng, nhưng theo thời gian, Ehrsam dần dồn tâm sức vào lĩnh vực tiền mã hóa và công ty khởi nghiệp giao diện não-máy mới, đồng thời nhận ra Huang mới là người sinh ra để dẫn dắt Paradigm. Theo đánh giá của Ehrsam, Huang là "người sinh ra vì Paradigm".
Là con trai của một trong những nhà lý thuyết tài chính hàng đầu thế giới và một giáo sư tiên phong trong khoa học máy tính, Matt Huang từ nhỏ đã sống trong vùng giao thoa của toán học, kinh tế học và công nghệ. Trong vỏn vẹn sáu năm, công ty của anh — Paradigm — đã tăng trưởng từ vốn điều hành 400 triệu USD lên hơn 12 tỷ USD. Thành tựu này đến từ việc đầu tư sớm và tập trung vào các dự án nền tảng trong lĩnh vực tiền mã hóa, đồng thời đóng góp quan trọng vào hạ tầng cốt lõi của ngành.
Các nhà nghiên cứu của Paradigm không chỉ là nhà đầu tư — họ còn phát triển các đột phá nền tảng và mở mã nguồn cho toàn ngành sử dụng. Cách làm này cực kỳ hiếm trong giới tài chính, nhưng Paradigm không phải một công ty đầu tư truyền thống. Nó giống một tổ chức kết hợp giữa phòng thí nghiệm nghiên cứu và đội ngũ kỹ sư, đồng thời mang vẻ tinh tế và tầm nhìn tương tự "Phố Wall phiên bản Tây bờ biển".
"Anh ấy siêu thông minh, đồng thời rất khiêm tốn. Khó mà tiếp xúc với Matt mà không cảm thấy anh ấy là một người đặc biệt." — Doug Leone, Sequoia
Trong phòng họp trên tầng cao nhất của Paradigm, đối tác Dan Robinson và đối tác nghiên cứu Dave White đang tập trung vào một nghiên cứu đột phá mang tên "thanh khoản vòng tròn" (bullseye liquidity). Đột phá này có thể thay đổi hoàn toàn cách giao dịch stablecoin (token kỹ thuật số neo theo đô la Mỹ). Stablecoin đã trở thành thành phần thiết yếu của hệ thống tài chính tiền mã hóa, nhưng cơ sở hạ tầng giao dịch vẫn còn khá sơ khai, mỗi cặp giao dịch cần một bể thanh khoản riêng biệt. Nghiên cứu của họ nhằm thống nhất các thị trường phân tán này thông qua một hệ thống hiệu quả.
Mặc dù đột phá này có thể mang lại lợi thế đáng kể cho các công ty mà Paradigm đầu tư (như Uniswap và Noble), họ dự định công bố nghiên cứu trên blog. Robinson nói: "Nếu người khác triển khai được giải pháp này và giúp ngành tiền mã hóa tốt hơn tổng thể, chúng tôi hoàn toàn ổn với điều đó."
White tạm dừng công việc trên OpenAI o1 Pro — anh đang xác minh một vài chứng minh toán học, sau đó chuyển sang hoàn thiện một quan điểm về không gian n chiều. Trên màn hình, Dan Robinson trình chiếu một mô hình trực quan hóa toán học trông như một phần tư miếng khi của Captain America. Matt Huang dành phần lớn thời gian lắng nghe — anh luôn thích lắng nghe hơn — nhưng khi lên tiếng, rõ ràng anh đã hoàn toàn hấp thụ nội dung phức tạp mà họ trình bày.
Nhớ lại hồi còn nhỏ, Robinson kể, nhóm bạn thường tranh cãi mãi cho đến khi Matt phát biểu. "Anh ấy nói ít," Robinson nói, "nhưng cuối cùng chúng tôi luôn làm theo lời khuyên của anh ấy." Những người hiểu Huang nhất mô tả anh là người bề ngoài yên lặng nhưng ẩn chứa năng lực phi thường. Patrick Collison, đồng sáng lập Stripe, nhận xét: "Tỷ lệ 'độ sâu nhận thức mỗi phút' của Matt cực kỳ cao, ngay cả khi có nhiều phút anh ấy im lặng." Collison đã mời Huang vào hội đồng quản trị của mình năm 2021. Sự chú ý của Huang đến chi tiết hiện hữu khắp nơi — từ tốc độ tải website của Paradigm đến những thương hiệu đường phố Nhật ít người biết anh yêu thích, cho đến việc tuyển dụng nhân tài. "Anh ấy đặt tiêu chuẩn rất cao cho sự xuất sắc," CEO Coinbase Brian Armstrong nói, "không dung thứ cho sự tầm thường."
Tuy nhiên, đằng sau sự kiên định với sự xuất sắc đó, Huang thể hiện một sự khiêm tốn dễ chịu. Như Doug Leone nói: "Anh ấy có khiếu hài hước tốt, nhưng điều đó bị che khuất bởi sự tử tế đến mức bạn không thể không nghiêm túc với anh ấy." Có lẽ điều nói lên nhiều nhất là những đánh giá này gần như đều đến từ người khác — Huang là kiểu người thành tựu lớn được truyền miệng nhỏ nhẹ chứ không khoe khoang, ảnh hưởng của anh được cảm nhận nhiều hơn là phô trương.
Collison bổ sung: "Không phải nhà đầu tư hay nhà lãnh đạo vĩ đại nào cũng là người tốt. Nhưng trong mọi thử thách về đạo đức kiểu 'liệu người này có thể làm cha đỡ đầu cho con mình không', Matt đều vượt qua với điểm số cao nhất."
Paradigm không phải một công ty đầu tư truyền thống. Nó giống một tổ chức kết hợp giữa phòng thí nghiệm nghiên cứu và đội ngũ kỹ sư, đồng thời mang theo sự tinh tế và tầm nhìn của "Phố Wall phiên bản Tây bờ biển".
Sự kết hợp giữa xuất sắc về kỹ thuật và sự khiêm tốn kín đáo này khiến Paradigm trở thành một trong những tổ chức quan trọng nhất trong lĩnh vực tiền mã hóa. Trong một ngành từng phát triển từ con số không lên vốn hóa 3 nghìn tỷ USD, trải qua nhiều làn sóng đầu cơ và sụp đổ, các công cụ mã nguồn mở của Paradigm hiện đã hỗ trợ 90% việc phát triển hợp đồng thông minh. Các đột phá của họ không chỉ giúp dòng chảy tài sản kỹ thuật số trị giá hàng ngàn tỷ đô la hiệu quả hơn, mà còn giành được niềm tin từ những nhà đầu tư hàng đầu toàn cầu, bao gồm Harvard, Stanford, Sequoia và Yale.
CAROLYN FONG
Thức tỉnh
Một trong những ký ức đầu đời của Matt Huang là hình ảnh anh đi bộ một mình trên các con phố Tokyo lúc chín tuổi. Là người khám phá một trong những thành phố lớn nhất thế giới, mỗi buổi sáng anh đều băng qua những con hẻm hẹp và các trục đường chính đông đúc, hoàn thành chuyến đi dài một giờ đến trường. Trải nghiệm độc lập sớm này đã ảnh hưởng sâu sắc đến thế giới quan của anh. "Một khi bạn có 'N=2' (chỉ sự so sánh giữa Tokyo và New York), cách bạn nhìn mọi thứ sẽ thay đổi," Huang nói.
Năm 1997, gia đình Matt chuyển đến Nhật Bản do công việc của cha anh, Chi-fu Huang. Lúc đó, Chi-fu được giao nhiệm vụ thành lập văn phòng châu Á của Long-Term Capital Management (LTCM). Trước đó, ông điều hành hoạt động giao dịch châu Á của LTCM từ Greenwich, làm việc từ 4 giờ chiều đến 3 giờ sáng để khớp giờ thị trường. Sinh ra ở Đài Loan trong một gia đình có bốn chị em, là con trai duy nhất, cha mẹ ông đã dốc hết khoản tích lũy ít ỏi gửi ông sang Mỹ. Từ đó, ông từng bước trở thành giáo sư kinh tế tại MIT, người sáng lập và đứng đầu bộ phận nghiên cứu phái sinh thu nhập cố định tại Goldman Sachs, rồi đến LTCM — một công ty tập hợp các giải Nobel, hoàn hảo kết hợp lý thuyết học thuật với thực tiễn thị trường.
Mẹ của Matt, Marina Chen, cũng có hành trình học thuật ấn tượng. Sau khi di cư từ Đài Loan, bà theo học dưới sự hướng dẫn của huyền thoại công nghệ Carver Mead tại Caltech, tiên phong trong nghiên cứu tính toán song song, công nghệ đến nay vẫn được các bộ xử lý hiện đại sử dụng rộng rãi. Dù là một trong những giáo sư nữ đầu tiên về khoa học máy tính tại Yale và dường như định sẵn cho một sự nghiệp học thuật rực rỡ, Chen chọn rời academia để toàn tâm nuôi dạy ba người con trai, dồn trí tuệ và sự tập trung vào giáo dục các con.
Trong gia đình Huang, bữa tối mỗi ngày giống một cuộc họp ủy ban đầu tư. Mỗi khi cửa ga-ra mở ra, các anh em vội vàng hoàn thành bài đọc mà cha giao — những bài đọc được chọn lọc kỹ lưỡng, phù hợp độ tuổi, nội dung từ nguyên lý kinh tế đến Scientific American. Bữa tối, họ phải trả lời các câu hỏi về chủ đề đó. Trước yêu cầu cao của cha mẹ, mỗi anh em phát triển cách ứng phó riêng. Là con cả, Matt chọn phản kháng trực tiếp.
Năm 1998, khủng hoảng tài chính Nga khiến mô hình LTCM sụp đổ, hầu như hủy hoại toàn bộ khoản tiết kiệm của gia đình Huang, cuộc sống ở Tokyo chấm dứt đột ngột. Tuy nhiên, Chi-fu Huang đã vực dậy từ thảm họa tài chính này, cùng đồng nghiệp tại LTCM và là người đoạt giải Nobel Myron Scholes, sáng lập Platinum Grove Asset Management năm 1999. Công ty này, trong chưa đầy chín năm, tăng trưởng từ 45 triệu USD lên 6 tỷ USD tài sản quản lý, trở thành một trong những quỹ phòng hộ thu nhập cố định lớn nhất thế giới, cho đến khủng hoảng 2008. Mô hình tìm kiếm cơ hội trong hỗn loạn, tái thiết từ sự sụp đổ hệ thống này, đã ảnh hưởng sâu sắc đến con trai ông.
Scarsdale, ngoại ô New York, trở thành ngôi nhà thứ tư của Matt Huang trong 11 năm. Trong trường học chủ yếu là học sinh Do Thái, anh là một trong ba học sinh châu Á hiếm hoi. Việc chuyển nhà liên tục và thích nghi văn hóa rèn luyện khả năng anh đọc động thái xã hội và kết nối với những tính cách khác nhau.
Trong lớp học, Huang khó ngồi yên. Sự hiếu động đến mức anh bị đuổi khỏi trường tiếng Trung cuối tuần vì liên tục làm phiền học sinh khác. "Khó kiểm soát," cha mẹ anh nói về anh trong đám cưới sau này. Tuy nhiên, khi tham gia theo cách riêng, anh thể hiện sự tập trung đáng kinh ngạc. Cùng nhóm bạn "không ngầu nhưng thiên về học thuật", Huang đạo diễn phim nghiệp dư, tranh luận triết học tự do, và thành thạo các trò chơi. Thành tích trong StarCraft — với tư cách bán chuyên nghiệp thi đấu trên máy chủ quốc tế — báo hiệu đặc điểm chú trọng chi tiết sau này của anh, đặc điểm này lan sang sở thích hiện tại của anh: động tác lộn ngược.
Dù Yiming giao tiếp với Matt Huang qua thông dịch, Huang lại bị cuốn hút mạnh mẽ bởi các tín hiệu phi ngôn ngữ mà người sáng lập này truyền đạt — cử chỉ, biểu cảm khuôn mặt và sự tập trung của anh tạo nên một bức tranh có thể hiểu mà không cần lời nói.
Bước ngoặt cuộc đời Huang đến khi anh phát hiện ra toán học. Câu lạc bộ toán học cho thấy sự nhạy bén thiên bẩm với môn học này, dù anh không phải là tay đua hàng đầu trong các kỳ thi quốc gia, nhưng điều này khiến cha mẹ anh nhận ra rằng chỉ cần đưa ra thử thách phù hợp, cậu con trai "khó kiểm soát" của họ cũng có thể đạt thành tích học thuật xuất sắc. Sau đó, bài xì phé và cờ vua trở thành lối thoát khác cho tư duy phân tích của anh.
Học sinh từng "biến đổi" này cuối cùng vào học tại MIT. Năm 2006, anh发现自己置身于“地球上最奇怪的人群之一”。他主修数学，并曾休学一学期专注于在线扑克，同时操控八张牌桌。然而，真正改变他的时刻（除了遇见未来的妻子）是他的好友Albert Ni宣布退学，加入一家名为Dropbox的小型初创公司，成为其第六名员工。对于一个从小被培养成为博士的人来说，退学甚至连学士学位都没完成简直不可思议。然而，Ni并非失败者——他是Huang认识的最有能力的人之一，做出了一个有意图的选择去创造新的东西。这件事促使Huang阅读了保罗·格雷厄姆（Paul Graham）的所有文章，从中他发现了硅谷，以及那种最终极的叛逆诱惑：开辟自己的道路。
在MIT的最后一年，Huang与室友一起申请了创业孵化器Y Combinator（YC），但初次申请遭到拒绝。格雷厄姆告诉他们：“我们喜欢你们，但我们完全讨厌你们的想法。”六个月后，他们带着一个可行的 prototype 再次申请并成功入选。几位MIT毕业生花了六天时间横跨美国，驱车前往旧金山。在YC，他们开发了一个如今被Huang称为“糟糕的想法”的项目——一个为流媒体时代设计的电视指南网站，名为Hotspots。这段持续两年的“失败创业”经历虽然以失败告终，却让Huang对创始人有了深切的同理心，并最终促成了Twitter的收购。在Twitter工作期间，他目睹了这家公司在IPO前的“糟糕管理”，进一步丰富了他的职业视野。
到了2012年，Matt Huang准备开启一条全新的道路。在他看来，硅谷已经变得过于显而易见，消费领域的创新也显得过于平淡，无法带来令人兴奋的工作或回报。在Twitter的一周假期期间，他萌生了在中国创办一家科技公司的想法，并前往北京拜访了六位创始人。其中一人是张一鸣，当时正在打造一个看似注定失败的消费类应用。尽管张一鸣通过翻译与Huang交流，但Huang却被这位创始人传递出的非语言信号深深吸引——他的手势、表情和专注力仿佛构成了一幅无需言语就能理解的画面。离开张一鸣的公寓时，Huang脑海中只有一个念头：“我必须找到支持这个人的方法。”
Huang随后以2000万美元和3000万美元的估值向字节跳动（ByteDance）投资，这成为他当时最大的一笔个人投资。如今，字节跳动的估值已达3000亿美元，他的投资增长了约10,000倍——将一个假设的5万美元变成了5亿美元。他仍持有大部分股份，尽管他表示自己对此“越来越平静”，但也坦言：“这确实会让人心态有些复杂，因为它可能是我这一生最好的投资。”同年，他还在旧金山对YC孵化的公司Instacart、Benchling、PlanGrid和Amplitude进行了种子轮投资，而这些公司如今都已成为估值过十亿美元的独角兽。
2014年，一封来自红杉资本（Sequoia）的招聘邮件出现在Huang的邮箱中，当时他仍在Twitter工作。尽管他的投资履历令人印象深刻，但他对成为一名职业投资人并无兴趣，甚至最初将这封邮件当作垃圾邮件处理。然而，好奇心战胜了他的犹豫，他接受了面试任务——撰写一份关于红杉应该投资哪家公司的单页报告。于是，他选择了当时只有七名员工的Coinbase，从此开启了他与加密领域的深度连接。
在红杉资本（Sequoia），Matt Huang找到了他所称的“我所经历过的最高标准的地方”。就在他入职的第二天，Facebook以190亿美元收购WhatsApp，红杉的合伙人们短暂地在大堂聚集庆祝。香槟倒好了，但无人品尝；五分钟后，所有人便回到了工作岗位。这场百亿级别的退出交易在红杉那涵盖苹果、谷歌、英伟达等市值破万亿的传奇投资组合中显得波澜不惊。这样的文化对卓越的追求进一步激发了Huang本已不凡的雄心。
谈及在红杉的四年，Huang表示：“你开始看到‘轴线’可以延展得多远，什么样的人才称得上伟大的创始人。如果没有这样的接触，你对可能性的认知将缺失顶端的动态范围。”红杉还让他明白，卓越可以有许多不同的形式。在与风格迥异但在关键维度上始终如一的投资人并肩工作后，他建立了自信，发展出自己的 phương pháp luận：“意识到我 có thể用 cách riêng của mình để làm việc, cảm giác tự do này thật sự giải phóng.”
Và Sequoia cũng thu được giá trị bất ngờ từ Huang. Đối tác quản lý Sequoia Mỹ Leone nhớ lại: “Mỗi năm, Sequoia Mỹ đều bị Sequoia Trung Quốc ‘đánh cho tan nát’ trong giải đấu poker, nhưng từ khi Matt đến, Sequoia Mỹ đã thắng. Nhờ anh ấy, chúng tôi giành lại được chiếc áo khoác màu sắc của Don Valentine.” Câu chuyện này bạn sẽ không nghe từ chính Huang, anh chưa bao giờ khoe thành tích của mình. Giống như nhiều đặc điểm khác của anh, hoặc bạn phải nghe từ người khác, hoặc phải biết hỏi mới phát hiện ra.
Rời nhà
Năm 2010, Matt Huang lần đầu tiếp xúc Bitcoin tại MIT, ngay lập tức bị thu hút bởi sự kết hợp tinh tế giữa toán học, kinh tế học, khoa học máy tính và lý thuyết trò chơi.
"Tôi đã thấm nhuần nó như một ý tưởng vô cùng đẹp đẽ," Huang nhớ lại. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu, Bitcoin giống như một sự tò mò trí tuệ hơn là cơ hội đầu tư thực sự. Cho đến năm 2012, anh mới mua Bitcoin đầu tiên tại sàn giao dịch chiếm ưu thế lúc bấy giờ Mt. Gox, và trải qua bong bóng tiền mã hóa đầu tiên trong đời. "Gần như bạn phải thua tiền lần đầu tiên," anh suy ngẫm, "rồi có thể bạn sẽ từ bỏ, nghĩ rằng nó đã chết. Nhưng khi bạn thấy nó hồi sinh và chưa chết, bạn bắt đầu nghiêm túc suy nghĩ về ý nghĩa của nó."
Theo nhiều nguồn tin, nhà đầu tư huyền thoại Michael Moritz từng nhận xét Huang là “người duy nhất trong lịch sử Sequoia khiến họ tiếc nuối khi rời đi”. Doug Leone thì nói, “Anh ấy là người đầu tiên trong sự nghiệp của tôi chủ động chọn rời Sequoia.”
Trong thời gian làm tại Sequoia, Huang nhận thấy rất ít đồng nghiệp chia sẻ niềm tin ngày càng vững chắc của anh về tầm quan trọng của công nghệ mã hóa. Mặc dù công ty ủng hộ sở thích của anh — anh đại diện Sequoia dẫn dắt một số khoản đầu tư trong lĩnh vực mã hóa — anh ngày càng tìm kiếm những người bạn đối thoại có cùng chí hướng bên ngoài công ty. Anh bắt đầu tham gia các bữa tối hàng tháng tại San Francisco, cùng sáu đến tám nhà đầu tư quan tâm đến mã hóa trao đổi, khám phá những ý tưởng tiên phong về công nghệ mới nổi này.
Năm 2017, Fred Ehrsam, vừa từ chức Chủ tịch Coinbase, đăng một bài blog đưa ra quan điểm táo bạo: tiền mã hóa chính là metaverse. Matt Huang lúc đó vẫn làm tại Sequoia, đã chủ động liên hệ Ehrsam để thảo luận về ý tưởng này. Ehrsam nhớ lại: “Tôi biết mình sẽ không thành lập công ty nào quanh khái niệm này, nhưng việc ‘vô tình’ quảng bá nó cho Sequoia nghe có vẻ thú vị.”
Cuộc trao đổi ban đầu dần phát triển thành chuỗi 40 email sâu sắc giữa hai người, thảo luận về vô vàn khả năng của tiền mã hóa. Bối cảnh của họ hoàn hảo bổ sung: Ehrsam từng đồng sáng lập và vận hành công ty quan trọng nhất trong lĩnh vực mã hóa, trong khi Huang có kinh nghiệm đầu tư hàng đầu.
"Cho đến khi gặp Matt, tôi chưa từng cảm thấy ai là đối tác đúng," Ehrsam nói. Anh từng thảo luận với các ứng viên đối tác tiềm năng khác về việc thành lập quỹ chuyên về mã hóa, nhưng luôn không tìm được người phù hợp. Trong sáu tháng tiếp theo, họ hệ thống hóa khả năng hợp tác, từ triết lý đầu tư đến cấu trúc quỹ, từng bước xác minh sự ăn ý lẫn nhau. Họ đặc biệt chú trọng làm thế nào để đạt được sự hợp tác bình đẳng thực sự — mọi việc sẽ chia đều 50/50. Nguyên tắc này dù khiến một số người “phát điên”, nhưng với họ lại là nền tảng không thể thiếu.
Với Huang, rời Sequoia là một quyết định đau đớn. Sequoia là nơi đầu tiên anh thực sự cảm thấy thuộc về: “Nếu họ muốn tôi ở lại, tôi thậm chí cảm thấy có thể nghỉ hưu ở đó.” Theo nhiều nguồn tin, nhà đầu tư huyền thoại Michael Moritz từng gọi Huang là “người duy nhất trong lịch sử Sequoia khiến họ tiếc nuối khi rời đi”. Đối tác quản lý của Sequoia, Leone, cũng nói: “Anh ấy là người đầu tiên trong sự nghiệp của tôi chủ động chọn rời Sequoia.”
Tuy nhiên, Huang tin chắc tiền mã hóa sẽ trở thành xu hướng công nghệ quan trọng nhất trong vài thập kỷ tới. “Khi anh ấy nói với tôi đây có thể là cơ hội quan trọng nhất trong đời anh ấy, câu trả lời của tôi rất đơn giản: hãy theo đuổi giấc mơ của anh, cứ đi đi,” Leone nói, giọng đầy tiếc nuối. “Tôi giận mình, vì anh ấy luôn nói với tôi về Bitcoin, mà tôi thường rất nhạy bén với những cơ hội này. Nếu tôi thực sự đủ thông minh, tôi nên theo ý tưởng của anh ấy, tạo cơ hội cho anh ấy thành lập quỹ bên trong Sequoia.”
CAROLYN FONG
Tháng 6 năm 2018, Matt Huang và Fred Ehrsam cùng nhau sáng lập Paradigm, dựa trên hai nguyên tắc cốt lõi: thứ nhất, tiền mã hóa sẽ là một trong những thay đổi công nghệ và kinh tế quan trọng nhất trong vài thập kỷ tới; thứ hai, lĩnh vực mã hóa thiếu những nhà đầu tư mà họ – với tư cách là những người sáng lập – mong muốn có: những nhà đầu tư thực sự “nguyên bản mã hóa” (crypto-native).
Graham Duncan, người sáng lập East Rock Capital và là cố vấn của Paradigm, đã hỗ trợ rất nhiều cho công ty trong giai đoạn đầu, và ấn tượng sâu sắc với niềm tin của Huang và Ehrsam. “Họ ngay từ đầu đã lập kế hoạch quy mô phát triển theo cách khiến tôi cảm thấy gần như điên rồ,” Duncan nói. “Điều đó mở rộng tầm mắt tôi, nhưng đây tuyệt đối không phải là kiêu ngạo. Tầm nhìn thời gian của họ hoàn toàn khác biệt, và những điều họ lập kế hoạch cuối cùng thực sự xảy ra.”
Cuối năm 2018, Paradigm gây quỹ quỹ đầu tiên, nhận được 400 triệu USD từ các tổ chức hàng đầu, bao gồm Harvard, Stanford và Yale — những trường đại học lần đầu tiên thực hiện đầu tư mã hóa quy mô lớn — cùng Sequoia. Cấu trúc quỹ khá mới mẻ: nó là dạng mở, không có thời hạn hoàn trả vốn cố định, cho phép nắm giữ đồng thời tài sản mã hóa công khai và đầu tư tư nhân. Sau đó, họ đưa ra quyết định táo bạo hơn: thay vì cách các công ty VC khác gọi vốn từng phần, họ nhanh chóng yêu cầu nhà đầu tư cung cấp toàn bộ 400 triệu USD và bắt đầu mua trung bình Bitcoin và Ethereum. Những vị thế này ban đầu chiếm khoảng 90% tổng quỹ, với giá mua trung bình khoảng 4.000-5.000 USD mỗi Bitcoin — một canh bạc lớn trong “mùa đông mã hóa” 2018, khi giá Bitcoin đã giảm hơn 70%.
Ba nhân viên đầu tiên của Paradigm thể hiện các khía cạnh khác nhau trong tầm nhìn của họ. Trong đó, Charlie Noyes trở thành nhân viên đầu tiên, Huang quen anh trong một cuộc trò chuyện Telegram về phân nhánh Bitcoin Cash. “Từ tin nhắn của anh ấy, tôi tưởng anh ta là một người 40 tuổi, để râu, đầy vết sẹo và cực kỳ hoài nghi,” Huang nhớ lại, “nhưng khi anh ấy xuất hiện trong bữa tối, tôi mới biết anh ấy mới 19 tuổi, điều đó khiến tôi rất ngạc nhiên.”
Charlie Noyes bắt đầu đắm chìm trong thế giới mã hóa từ năm 12 tuổi, qua cộng đồng game tiếp cận Bitcoin. Anh từng công bố các bài nghiên cứu về ứng dụng mã hóa và hai lần giành giải quán quân trong cuộc thi khoa học Intel. Sau đó, anh bỏ học vào MIT, rồi lại bỏ MIT để gia nhập Paradigm. Ban đầu, anh thích nghi với văn hóa văn phòng không tốt — coi việc “bình luận đề xuất dự án qua email, đến văn phòng một lần mỗi tuần” là cách làm việc bình thường. Sau khi đến muộn ngày đầu tiên, Huang đã ngồi xuống giải thích cho anh những yêu cầu cơ bản về hành vi nghề nghiệp, và sự kiên nhẫn này cuối cùng đã được đền đáp.
Ngày nay, Noyes 25 tuổi đã trở thành một trong những đối tác cấp cao của Paradigm. Huang ví anh như một nghệ sĩ, có thể thực hiện những bước nhảy trực giác bằng cách tổng hợp lượng lớn thông tin rời rạc, cuối cùng hình thành lý thuyết đầu tư rõ ràng. Ví dụ, năm 2020, anh nhận ra MEV (Giá trị Khai thác Tối đa) là vấn đề then chốt của blockchain và trở thành nhà đầu tư chính cho Flashbots. Cơ sở hạ tầng của Flashbots hiện đã bao phủ gần như mọi giao dịch Ethereum và thiết lập các quy tắc thị trường quan trọng cho hệ sinh thái trị giá 450 tỷ USD này.
Dan Robinson thể hiện chiều sâu kỹ thuật cần thiết để thúc đẩy ranh giới mã hóa. Anh là bạn thời trung học của Huang, cũng là “người thông minh nhất” mà Huang từng biết khi lớn lên. Trải nghiệm tại Trường Luật Harvard khiến Robinson thất vọng, anh chuyển sang học lập trình và trong thời gian làm việc tại công ty blockchain Stellar, anh đã đào sâu vào lĩnh vực mã hóa. Huang và Ehrsam đã thiết kế cho anh một vai trò độc đáo, kết hợp đầu tư, nghiên cứu và hỗ trợ xây dựng cho các công ty trong danh mục đầu tư. Thỏa hiệp ban đầu này cuối cùng trở thành mẫu hình cho phương pháp đầu tư lấy nghiên cứu làm trung tâm của Paradigm. Robinson sau này phát minh ra cơ chế then chốt cho Uniswap — sàn giao dịch phi tập trung hàng đầu trong lĩnh vực mã hóa — củng cố thêm vị thế của Paradigm trong ngành.
“Cô ấy luôn là đối tác thứ ba của Matt và Fred, tham gia hoàn toàn vào việc xây dựng công ty.”
— Graham Duncan, East Rock Capital
CAROLYN FONG
Các đối tác quản lý của Paradigm: Huang và Palmedo
Alana Palmedo gia nhập Paradigm chỉ bốn tuần sau khi công ty thành lập, lúc đó công ty vẫn đang thuê văn phòng theo tuần. Cô mang đến sự nghiêm ngặt thể chế cần thiết để kết nối tiền mã hóa với tài chính truyền thống. Dù cô không “sâu trong mã hóa”, kinh nghiệm quản lý các hoạt động phức tạp tại Quỹ tặng Đại học Boston và Văn phòng đầu tư của Bill Gates trong khủng hoảng tài chính 2008 lại cực kỳ quan trọng. Ban đầu hoài nghi, cô cuối cùng bị thuyết phục bởi phương pháp suy nghĩ sâu sắc của Huang và Ehrsam trong việc xây dựng công ty cấp độ tổ chức, đồng thời bằng trực giác của nhà đầu tư giá trị phán đoán: “Bitcoin giảm giá sâu như vậy, chắc chắn là đáy rồi.”
Graham Duncan, người sáng lập East Rock Capital, đánh giá: “Cô ấy đã trở thành đối tác thứ ba của Matt và Fred, tham gia hoàn toàn vào việc xây dựng công ty.” Trong giai đoạn đầu, Palmedo đảm nhận mọi việc từ thanh toán giao dịch đến tài chính và tuân thủ. Sau đó, cô tuyển dụng các chuyên gia trong từng lĩnh vực, giúp đội đầu tư tập trung vào các thương vụ. Ngày nay, với tư cách là đối tác quản lý, cô xây dựng văn hóa hiệu quả của Paradigm — nơi mà bất kể chức vụ, mọi người đều phải duy trì tự phản tỉnh hàng ngày và làm việc theo cách “minh bạch tuyệt đối”. Palmedo nhấn mạnh: “Mỗi người phải là 1% hàng đầu trong lĩnh vực của mình.”
Đến giữa năm 2019, giá tiền mã hóa bắt đầu phục hồi, nhưng phần lớn nhà đầu tư vẫn dè dặt với lĩnh vực này. Lúc này, Paradigm quay trở lại thị trường, các nhà đầu tư ban đầu cam kết thêm 360 triệu USD. Thời điểm này chính là điển hình cho phương pháp của Huang: gây quỹ khi người khác nghi ngờ, và chọn những đối tác cũng tin rằng tiền mã hóa sẽ tái cấu trúc tài chính một cách căn bản.
Dù tiền mã hóa chưa hoàn toàn hiện thực hóa lời hứa cách mạng của nó, các khoản đầu tư của Paradigm đã đạt được lợi nhuận phi thường. Theo hồ sơ công khai, quỹ flagship đầu tiên của họ tăng từ 760 triệu USD lên 8,3 tỷ USD vào cuối năm 2024. Các nguồn tin tiết lộ, Paradigm đã hoàn trả toàn bộ vốn gốc cho các đối tác giới hạn và chi trả hơn 1 tỷ USD lợi nhuận từ quỹ này.
Tầm nhìn
Dù thành công lớn ban đầu, người ta vẫn tự hỏi tại sao Huang — một người đã không còn lo lắng về tiền bạc, và có “công việc hoàn hảo” tại Sequoia — lại chọn bước vào lĩnh vực tiền mã hóa đầy bất định và hỗn loạn này?
Brian Armstrong, CEO và đồng sáng lập Coinbase, cũng từng tự hỏi câu tương tự: “Ai lại rời Sequoia chứ, đúng không?” Nhưng anh nhanh chóng đưa ra câu trả lời: “Anh ấy là một sát thủ thầm lặng. Ngành của chúng ta cần thêm những người như anh ấy — có đạo đức cao, tập trung vào mục tiêu dài hạn và kiên trì vì lý do đúng đắn. Anh ấy có niềm tin phi thường, sẵn sàng đi con đường ít người đi.”
Với Huang, câu trả lời đơn giản: “Tôi nghĩ mình luôn có chút nghi ngờ về quyền lực, nên khi thấy quyền lực áp đặt ảnh hưởng, tôi luôn tự hỏi: liệu đây thực sự là cách chúng ta muốn thế giới vận hành?”
Anh tiếp tục: “Mọi người Mỹ nhìn Trung Quốc và nói, trông nó thật phản utopia. Nhưng tôi nghĩ họ chưa nhận ra hoàn toàn rằng điều tương tự cũng đang xảy ra ở phương Tây.”
Lấy ví dụ “Chiến dịch Chặn nghẽn” (Operation Choke Point) dưới thời Obama, Bộ Tư pháp Mỹ đã cố gắng hạn chế các ngành công nghiệp nhất định tiếp cận dịch vụ ngân hàng. Giai đoạn đầu (2013-2017) nhằm vào các ngành bị coi là “cao rủi ro” như công ty cho vay payday và nhà bán súng. Dưới thời Biden, “Chặn nghẽn 2.0” nhắm vào lĩnh vực mã hóa, cố gắng đàn áp ngành này bằng cách “loại bỏ ngân hàng hóa” (debanking). Thậm chí các cá nhân như Hayden Adams, người sáng lập Uniswap, và Tyler Winklevoss, đồng sáng lập Gemini, cũng bị đóng tài khoản ngân hàng đột ngột mà không có lời giải thích.
Huang chia tiến hóa của tiền mã hóa thành ba giai đoạn then chốt: đầu tiên là làm tiền tệ, sau đó là hệ thống tài chính, và cuối cùng là nền tảng internet. Ba giai đoạn này phụ thuộc lẫn nhau và tiến triển dần. Anh giải thích: “Tiền tệ là nguồn gốc của hệ sinh thái mã hóa. Mua Bitcoin đầu tiên hoặc thiết lập ví đầu tiên của bạn thường là bước đầu tiên sử dụng các ứng dụng mã hóa khác. Điều đó giống như ngày xưa đăng ký tài khoản AOL và lần đầu kết nối internet.”
Ở giai đoạn tiền tệ, tiền mã hóa đã đạt được thành quả đáng kinh ngạc. Từ một bản trắng năm 2008 đến nay trở thành tài sản trị giá gần 2 nghìn tỷ USD, Bitcoin đã trở thành “dự án khởi nghiệp” thành công nhất kể từ khi ra đời. Ấn tượng hơn, thậm chí một số quốc gia — bao gồm cả Mỹ — bắt đầu dần chấp nhận Bitcoin.
Những tổ chức từng chế giễu ngành mã hóa năm 2018, như CEO BlackRock Larry Fink (từng gọi Bitcoin là “chỉ số rửa tiền”), giờ đây bắt đầu ôm ấp công nghệ này. Năm 2024, ETF Bitcoin của BlackRock thu hút 50 tỷ USD trong vỏn vẹn 11 tháng, trở thành ETF tăng trưởng nhanh nhất trong lịch sử. Mô hình danh mục đầu tư truyền thống cũng đang thay đổi, Fidelity hiện khuyến nghị nhà đầu tư phân bổ 1-3% tài sản vào mã hóa. Mô hình “60/40” cổ điển đang chuyển thành “59/39/2”, các tổ chức bắt đầu dành tỷ lệ riêng cho tài sản mã hóa.
Giai đoạn thứ hai — xây dựng hệ thống tài chính hoàn toàn mới — đang phát triển nhanh chóng. Khác với tài chính truyền thống phụ thuộc vào nhiều tầng trung gian, tiền mã hóa có thể thực hiện giao dịch gần như tức thì, thị trường hoạt động 24/7 và các công cụ tài chính sáng tạo, tất cả dựa trên nền tảng công nghệ không cần giấy phép. Sự trỗi dậy của stablecoin (tiền ổn định) minh họa rõ tiềm năng này: với tư cách là tiền kỹ thuật số dựa trên blockchain, neo theo tài sản ổn định như đô la Mỹ, khối lượng lưu hành của nó tăng từ 500 triệu USD khi Paradigm thành lập lên hơn 200 tỷ USD.
Giai đoạn thứ ba — làm nền tảng internet — vẫn ở giai đoạn đầu, chưa hoàn chỉnh. Khác với internet hiện nay, công nghệ mã hóa hứa hẹn sở hữu kỹ thuật số thực sự và hỗ trợ tương tác ngang hàng giữa người dùng mà không cần trung gian. Hiện tại, chi phí giao dịch cao đang hạn chế việc phổ biến các ứng dụng hàng ngày như mạng xã hội và game, nhưng Huang tin rằng khi các công nghệ mở rộng mới giảm mạnh chi phí, điều này sẽ thay đổi. Cơ sở hạ tầng hiện hỗ trợ NFT và tiền meme sẽ trong tương lai thúc đẩy các ứng dụng nghiêm túc và quan trọng hơn, giống như YouTube từng phát triển từ video mèo thành nền tảng quan trọng toàn cầu.
CAROLYN FONG
Huang, Ehrsam và Palmedo ở bên ngoài tầng cao nhất văn phòng San Francisco của họ.
Tất nhiên, như mọi công nghệ mới, tiền mã hóa cũng có mặt tối. Lừa đảo và tin tặc tràn lan, tiền meme khuyến khích tư duy ngắn hạn thay vì xây dựng thực sự, giá token dao động mạnh, các dự án sụp đổ thường xuyên, cả ngành đôi khi trông giống sòng bạc hơn là tương lai tài chính.
Tuy nhiên, Huang chọn nhìn nhận điều này với tầm nhìn dài hạn. Cũng như internet thời kỳ đầu vừa thu hút các nhà nghiên cứu xuất sắc, vừa thu hút kẻ gian và lừa đảo, biên giới mở của tiền mã hóa vừa thúc đẩy đổi mới, vừa nuôi dưỡng hành vi xấu. Mỗi làn sóng mới, kể cả bong bóng đầu cơ dường như phi lý từ bên ngoài, đều mang lại nhân tài và vốn mới để xây dựng hạ tầng cốt lõi.
Stablecoin là ví dụ hoàn hảo. Bong bóng ICO (phát hành token lần đầu) năm 2017 đưa tiền mã hóa vào dòng chính, đồng thời tạo ra một thế hệ triệu phú mã hóa. Một phần vốn chảy vào phát triển stablecoin, thúc đẩy cải tiến đáng kể về hạ tầng. Trên Ethereum, phí gửi USDC (một stablecoin neo đô la phổ biến) giảm từ 12 USD năm 2021 xuống còn 1 USD hôm nay. Trên mạng Layer 2 Base nổi tiếng của Coinbase, chi phí giao dịch thậm chí chưa đến 1 xu. Sự giảm chi phí này ngược lại thúc đẩy sự bùng nổ về khối lượng lưu hành, tăng 400 lần kể từ khi bong bóng vỡ, và tạo ra các trường hợp sử dụng thực tế.
Ví dụ, SpaceX sử dụng stablecoin để chuyển thu nhập từ thị trường mới nổi về Mỹ, bằng cách chuyển tiền địa phương thành đô la kỹ thuật số để chuyển tức thì. Scale AI dùng stablecoin thanh toán cho mạng lưới gắn nhãn dữ liệu toàn cầu, loại bỏ ma sát và chi phí giao dịch xuyên biên giới. Còn các công ty như Ramp, đội tài chính doanh nghiệp phát hiện lợi thế khác của stablecoin: khi lãi suất tài khoản tiết kiệm chỉ vài phần trăm, stablecoin được hậu thuẫn bởi trái phiếu kho bạc có thể thu về phần lớn lợi nhuận mà ngân hàng thường giữ lại cho mình.
Dữ liệu xác nhận xu hướng này. Trong năm năm qua, khối lượng giao dịch stablecoin tăng trưởng 120% mỗi năm. Chỉ riêng năm 2024, stablecoin xử lý tổng thanh toán đạt 5,6 nghìn tỷ USD, gần bằng một nửa khối lượng giao dịch 13,2 nghìn tỷ USD của Visa. Đà tăng trưởng này khiến Stripe mua lại nền tảng thanh toán stablecoin Bridge vào tháng 10 năm 2024. Patrick Collison, đồng sáng lập Stripe, đánh giá: “Stablecoin là siêu dẫn nhiệt độ phòng trong lĩnh vực dịch vụ tài chính. Nhờ stablecoin, trong vài năm tới, doanh nghiệp toàn cầu sẽ tận hưởng đáng kể về tốc độ, phạm vi phủ sóng và tối ưu chi phí.”
Tính cách của Matt đặc biệt nổi bật. Anh bình tĩnh, cẩn trọng và kiên nhẫn — những phẩm chất hoàn hảo phù hợp với các công nghệ phức tạp mà ảnh hưởng cần tích lũy lâu dài, như tiền mã hóa.
– Patrick Collison, Stripe
Xu hướng áp dụng này phản ánh quá trình tiến hóa tổng thể của tiền mã hóa: Bitcoin ra đời năm 2009 và đạt mốc một triệu người dùng đầu tiên vào năm 2011; Ethereum ra mắt năm 2015 và đạt cùng mốc vào năm 2017. Tiếp theo là stablecoin năm 2019, tài chính phi tập trung (DeFi) năm 2021, NFT năm 2022, và ứng dụng xã hội năm 2023.
Người chỉ trích thường nói rằng tiền mã hóa ảnh hưởng hạn chế trong thương mại hàng ngày. Huang cho rằng stablecoin là “ứng dụng killer” tiếp theo, nhưng anh cũng phân biệt giữa công nghệ “trò chơi một người” (như AI) và công nghệ “trò chơi nhiều người” (như tiền mã hóa). Loại đầu tiên có thể mang lại lợi ích ngay lập tức, trong khi loại sau cần sự áp dụng phối hợp. Anh giải thích: “Nó giống như học một ngôn ngữ mới hay mở một thành phố mới. Nếu chỉ một mình bạn làm, thì vô nghĩa.” Anh lấy email làm ví dụ, những người chỉ trích đầu tiên từng gọi email là “thú vị về mặt kỹ thuật nhưng ngây thơ về kinh tế”, y hệt những lời chỉ trích tiền mã hóa ngày nay.
Khi trao đổi với Huang, thái độ tổng thể của anh với tiền mã hóa đặc biệt điềm tĩnh. Patrick Collison đưa Huang vào hội đồng quản trị Stripe không chỉ vì chuyên môn mã hóa, mà còn vì sự nhạy bén kinh doanh rộng rãi của anh. Collison đánh giá: “Tính cách của Matt rất đặc biệt. Anh ấy bình tĩnh, cẩn trọng và kiên nhẫn — những phẩm chất rất phù hợp với các công nghệ phức tạp mà ảnh hưởng cần thời gian tích lũy, như tiền mã hóa.”
Điều khiến Huang khác biệt là khả năng nắm bắt cả hai mặt của logic đầu tư. “Anh ấy có thể xử lý những lập luận ‘gấu’ thường cụ thể hơn, đồng thời hiểu tiềm năng công nghệ, có thể nhìn thấy những điều nhỏ bé, non nớt làm sao có thể trở nên quan trọng trong tương lai,” Patrick Collison, đồng sáng lập Stripe, đánh giá.
Gần đây, trí tuệ nhân tạo (AI) với các ứng dụng rõ ràng và tức thì đã thu hút sự chú ý toàn cầu như một biên giới công nghệ mới. Ngay cả đội ngũ của Huang tại Paradigm từng cân nhắc mở rộng sang AI. Tuy nhiên, họ cuối cùng vẫn kiên định với cam kết với tiền mã hóa. Huang giải thích: “AI dù có hay không có chúng tôi thì cũng phát triển tốt. Nhưng tiền mã hóa là một công nghệ rất quan trọng cần tồn tại song song với AI, và hiện tại lại thiếu những người ủng hộ giỏi. Chúng tôi cho rằng thúc đẩy thành công của tiền mã hóa là trách nhiệm của mình.”
Đổi mới
Cam kết với thành công của tiền mã hóa khiến Paradigm áp dụng chiến lược đầu tư khác thường. Khác với đa số công ty VC chờ “người chiến thắng” xuất hiện rồi mới đặt cược, Paradigm chủ động tạo điều kiện để chiến thắng. Không chỉ phân tích xu hướng hay cung cấp vốn, mà còn giải quyết các vấn đề kỹ thuật cơ bản có thể mở rộng năng lực toàn ngành.
Phong cách lấy nghiên cứu làm trung tâm này gần như hình thành ngẫu nhiên. Khi Huang thuê Dan Robinson, bạn thời trung học và cũng là phù rể của anh, một lập trình viên tự học chuyển từ luật sư, rõ ràng không biết anh sẽ hòa nhập vào công ty đầu tư thế nào. “Chúng tôi muốn Dan gia nhập đội, vì anh ấy là người thông minh nhất tôi từng biết,” Huang nói, “nhưng anh ấy không phải người thương mại nhất, và chúng tôi cũng không chắc anh ấy sẽ tham gia quy trình đầu tư ra sao.” Để đưa Robinson vào đội, họ tạo cho anh một vai trò mới, cho phép anh dành thời gian cho các dự án mã nguồn mở, mà họ gọi là “nghiên cứu khám phá”.
“Hóa ra loại nghiên cứu này cực kỳ quan trọng trong lĩnh vực mã hóa,” Robinson giải thích. “Hầu hết nghiên cứu đầu tư là thu thập và phân tích thông tin hiện có, còn chúng tôi thì cố gắng phát minh ra thứ mới.” Những đột phá của đội nghiên cứu Paradigm thường đến từ việc khám phá các vấn đề lý thuyết, thậm chí trước khi các công ty liên quan nhận ra cần câu trả lời, ví dụ như “thanh khoản vòng tròn” (bullseye liquidity).
Điểm đặc biệt của tiền mã hóa là cơ chế toán học của nó có thể tạo ra đòn bẩy khổng lồ. Một sàn giao dịch truyền thống có thể cần hàng ngàn máy chủ và hàng trăm nhân viên để khớp người mua và người bán. Nhưng khi Vitalik Buterin đưa ra một công thức đơn giản (x*y=k) trên Reddit năm 2016, ông đã đặt nền móng cho thị trường trị giá hàng ngàn tỷ đô la tự vận hành trên blockchain.
Tuy nhiên, giải pháp thanh lịch này dù hiệu quả về mặt tính toán, lại gây lãng phí vốn lớn do phân tán thanh khoản trên mọi mức giá có thể. Chính trong quá trình giải quyết những vấn đề nền tảng này mà đội nghiên cứu Paradigm thúc đẩy sự phát triển của cả ngành.
Robinson quen Hayden Adams từ cộng đồng nghiên cứu Ethereum đầu kỳ. Adams phát triển công thức mà Vitalik Buterin đề xuất thành Uniswap. Trong vài tuần đầu gia nhập Paradigm, Robinson viết một bản ghi nhớ về Uniswap, dẫn đến khoản đầu tư hạt giống của Paradigm và bắt đầu tham gia cải tiến giao thức. Đóng góp của anh cho Uniswap v2 giúp giao dịch giữa bất kỳ token nào dựa trên Ethereum, giúp khối lượng giao dịch của giao thức tăng từ 2 tỷ USD lên hơn 1 nghìn tỷ USD.
Tuy nhiên, Robinson và Adams dành phần lớn năm 2019 để tìm kiếm đột phá căn bản hơn. Qua khám phá toán học, đội phát hiện ra phương pháp tập trung thanh khoản hiệu quả trong một khoảng giá nhất định, giúp người giao dịch tập trung vốn vào nơi thực sự cần. Đột phá này tạo ra Uniswap v3, nâng hiệu quả vốn lên 4.000 lần. Một khoản vốn 5 triệu USD giờ đây có thể cung cấp độ sâu giao dịch tương đương 2 tỷ USD vốn phân tán trên mọi mức giá. Đến tháng 10 năm 2022, định giá Uniswap đạt 1,7 tỷ USD.
Khi cạnh tranh với các công ty khác, Paradigm không chỉ là nhà đầu tư, mà còn là người xây dựng. CEO Coinbase Brian Armstrong đánh giá: “Paradigm thực sự có thể giúp bạn xây dựng một công ty mã hóa. Đội của họ có chuyên gia về thiết kế giao thức, bảo mật, pháp lý thậm chí cả chính sách.”
– Brian Armstrong, Coinbase
Mô hình này — thúc đẩy sản phẩm đột phá qua nghiên cứu — lặp lại trong danh mục đầu tư của Paradigm. Năm ngoái, khi Blur tìm đến Paradigm để hỗ trợ thêm tính năng giao dịch ký quỹ, đội đối mặt thách thức căn bản: làm sao cho vay an toàn đối với NFT phi thanh khoản có giá trị khó xác định? Đội nghiên cứu mất bốn tháng phát triển một giao thức cho vay hoàn toàn mới — Blend. Robinson nói: “Nếu bạn giải quyết được bài toán cho vay đối với NFT, bạn có thể giải quyết cho bất kỳ tài sản phi thanh khoản nào.” Trong vài tháng sau khi ra mắt, Blend không chỉ mở ra một hạng mục cho vay mới, mà nhanh chóng chiếm ưu thế trong lĩnh vực này.
Khác với cách các công ty VC truyền thống tách biệt nguồn lực kỹ thuật khỏi quyết định đầu tư, các nhà nghiên cứu của Paradigm là cốt lõi trong mọi khoản đầu tư. Họ tham gia mọi buổi thuyết trình dự án và cùng ra quyết định. Sự tích hợp sâu này cho phép Paradigm phát hiện cơ hội mà các nhà đầu tư khác có thể bỏ lỡ, vì họ đã từng giải quyết các vấn đề kỹ thuật tương tự. Ví dụ, khi stable
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@joincolossus
