Nhà kinh tế học Mark Carney chính thức nhậm chức Thủ tướng Canada, người chỉ trích bitcoin sẽ ảnh hưởng thế nào đến chính sách tiền mã hóa?

Tác giả: Zen, PANews

Vào sáng ngày 14 tháng 3 theo giờ địa phương, Mark Carney, người giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Đảng Tự do với gần 86% phiếu bầu, sẽ chính thức nhậm chức Thủ tướng Canada.

Ở tuổi 59, Carney là một chuyên gia kinh tế xuất thân từ ngân hàng trung ương nhưng lại là người mới vào chính trị, đồng thời trở thành thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Canada chưa từng đảm nhiệm vai trò nghị sĩ.

Kể từ khi cựu Thủ tướng Canada Justin Trudeau tuyên bố từ chức, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bắt đầu áp thuế quan cao đối với Canada và nhiều lần đề cập việc biến Canada thành tiểu bang thứ 51 của Mỹ. Trong hoàn cảnh bình thường, với tư cách là người ngoại đạo chính trị, Carney khó có thể đạt được tư cách ứng cử. Tuy nhiên, lý lịch nổi bật với vai trò Thống đốc ngân hàng trung ương có lẽ khiến ông trở thành lựa chọn hàng đầu để dẫn dắt Canada vượt qua cuộc khủng hoảng thuế quan do Trump khởi xướng. Carney cho rằng bản thân là người duy nhất sẵn sàng đối phó với Trump.

"Tôi biết cách quản lý khủng hoảng... Trong tình huống này, bạn cần kinh nghiệm xử lý khủng hoảng và kỹ năng đàm phán," Carney nói trong cuộc tranh luận lãnh đạo tháng trước.

"Ngân hàng gia thực dụng": Cựu Thống đốc Ngân hàng Canada và Anh Quốc

Năm 1988, Carney tốt nghiệp Đại học Harvard với bằng cử nhân Kinh tế học, sau đó tiếp tục học tại Đại học Oxford và nhận bằng thạc sĩ và tiến sĩ Kinh tế học. Sự nghiệp của ông khởi đầu tại Goldman Sachs, nơi ông làm việc 13 năm tại các văn phòng ở London, Tokyo, New York và Toronto. Vào đầu thế kỷ 21, ông trở về Canada và bước vào khu vực công vụ. Năm 2003, ông được bổ nhiệm làm Phó Thống đốc Ngân hàng Canada, phụ trách giám sát chính sách tiền tệ của đất nước, và năm sau trở thành Thứ trưởng cấp cao Bộ Tài chính.

Tháng 2 năm 2008, Carney bắt đầu đảm nhiệm chức Thống đốc Ngân hàng Canada, đúng vào thời điểm khủng hoảng tài chính toàn cầu bùng phát. Chỉ một tháng sau khi nhậm chức, ông lập tức hạ lãi suất của Canada. Hành động này cùng các biện pháp khác giúp khôi phục niềm tin thị trường, giúp Canada phục hồi nhanh hơn phần lớn các quốc gia khác khỏi cuộc khủng hoảng. Carney nhận được sự tán dương rộng rãi vì cách xử lý khủng hoảng năm đó, khi ông đã thiết lập cơ chế cho vay khẩn cấp mới và hiếm thấy đưa ra cam kết rõ ràng rằng sẽ duy trì mức lãi suất thấp kỷ lục trong một khoảng thời gian xác định.

Năm 2013, Carney được Bộ trưởng Tài chính Anh lúc đó là George Osborne chiêu mộ, trở thành Thống đốc đầu tiên không mang quốc tịch Anh tại Ngân hàng Anh. Vì ngoại hình giống diễn viên Hollywood George Clooney, Carney khi ấy được gọi vui là "thống đốc ngân hàng ngôi sao nhạc rock". Khi tới London, Carney quyết tâm mang lại sự đổi mới cho ngân hàng có truyền thống hơn 300 năm này. Ông giới thiệu tiền polymer và áp dụng một phương thức giao tiếp mới gọi là "định hướng tương lai" (forward guidance), nhằm giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về xu hướng lãi suất.

Carney cũng từng tham gia tích cực vào cuộc tranh luận sôi nổi về Brexit, nhiều lần cảnh báo về những rủi ro mà Brexit có thể gây ra cho nền kinh tế Anh, điều này khiến ông bị chỉ trích là "chính trị hóa ngân hàng trung ương độc lập". Tuy nhiên, Carney khẳng định việc bàn về các rủi ro này là trách nhiệm của mình. Sau khi kết quả trưng cầu dân ý Brexit năm 2016 được công bố, đồng bảng Anh giảm mạnh trong vài giờ. Carney phát biểu trên truyền hình, cam kết với thị trường rằng nếu cần, ngân hàng trung ương sẽ triển khai các biện pháp hỗ trợ thanh khoản. Năm 2020, Carney rời Ngân hàng Anh và sau đó giữ chức Đặc phái viên Liên Hợp Quốc về Tài chính và Biến đổi Khí hậu, tiếp tục làm việc trong các lĩnh vực mà ông nhấn mạnh khi còn làm thống đốc: hệ thống tài chính cần phải thích nghi với các rủi ro do khủng hoảng khí hậu gây ra.

Ngày 16 tháng 1 năm 2025, Carney chính thức tuyên bố tranh cử lãnh đạo Đảng Tự do. Dù con đường bước vào chính trường khá bất thường, Carney nói với những người ủng hộ: "Thời đại chúng ta đang sống là một thời kỳ phi thường." Đáng chú ý, Carney sinh ra tại Canada, ông bà nội ông di cư từ Ireland sang Canada, và ông cho rằng dòng máu Ireland là một phần quan trọng trong tính cách của mình. Ông nhận quốc tịch Ireland vào những năm 1980 và trở thành công dân Anh vào năm 2018 khi đang lãnh đạo Ngân hàng Anh. Tuy nhiên, với tư cách ứng cử viên thủ tướng, ông cho biết sẽ từ bỏ quốc tịch Anh và Ireland.

Kêu gọi siết chặt quản lý tài sản mã hóa, ủng hộ CBDC

Là một nhân vật then chốt trong lĩnh vực kinh tế, Carney từng được gọi là "người chỉ trích Bitcoin" do những bình luận tiêu cực về Bitcoin và tiền mã hóa. Đến nay, quan điểm và đánh giá của Carney về tài sản mã hóa chủ yếu tập trung vào bài phát biểu năm 2018 mang tên "Tương lai của tiền tệ".

"Việc cung cấp cố định như Bitcoin không phải là ưu điểm mà là một khuyết điểm nghiêm trọng. Về bản chất, nếu những đồng tiền này được sử dụng rộng rãi, sẽ tạo ra áp lực giảm phát cho nền kinh tế. Việc tái tạo một 'tiêu chuẩn vàng ảo' toàn cầu sẽ là hành động vô tri về lịch sử tiền tệ," Carney cho hay.

Carney cũng cho rằng tiền mã hóa là công cụ lưu trữ giá trị kém hiệu quả trong ngắn hạn. "Trong năm năm qua, độ lệch chuẩn hàng ngày (biên độ dao động) của Bitcoin cao gấp mười lần so với đồng bảng Anh. Hãy tưởng tượng nếu bạn vay 1.000 bảng bằng Bitcoin vào tháng 12 năm ngoái để trả học phí sinh hoạt bằng bảng Anh cho năm tới, hiện tại bạn đã mất khoảng 500 bảng. Nhưng nếu bạn làm điều đó vào tháng 9 năm ngoái, hiện tại bạn có thể đã lời 2.000 bảng. Điều này chẳng khác gì một trò chơi xổ số."

Bên cạnh đó, ông chỉ ra rằng nguyên nhân sâu xa khiến mọi người nghi ngờ giá trị dài hạn của tiền mã hóa nằm ở chỗ chúng vẫn chưa chứng minh được khả năng trở thành phương tiện trao đổi hiệu quả.

"Dù đánh giá thế nào về tiền mã hóa như một loại tiền tệ, các cơ quan quản lý vẫn cần hành xử thận trọng, tránh làm tê liệt những đổi mới công nghệ có tiềm năng nâng cao ổn định tài chính, hỗ trợ dịch vụ thanh toán sáng tạo, hiệu quả, đáng tin cậy hơn và có tiềm năng ứng dụng rộng rãi hơn."

Carney cho rằng việc áp dụng chiến lược cô lập hoàn toàn có thể khiến ta bỏ lỡ những cơ hội lớn từ sự phát triển công nghệ thanh toán nền tảng. Con đường tối ưu hơn là quản lý một số bộ phận trong hệ sinh thái tài sản mã hóa nhằm ngăn chặn hoạt động bất hợp pháp, thúc đẩy tính toàn vẹn thị trường và bảo vệ an toàn, vững chắc cho hệ thống tài chính. "Đã đến lúc đưa hệ sinh thái tài sản mã hóa vào khuôn khổ tiêu chuẩn giống như các hệ thống tài chính khác."

Carney thừa nhận ảnh hưởng do công nghệ nền tảng của tiền mã hóa tạo ra. Ông cho rằng việc đưa tài sản mã hóa vào khung quản lý có thể thúc đẩy đổi mới, mang lại dịch vụ tốt hơn cho công chúng. Ông chỉ ra rằng thực tế, tài sản mã hóa đã chỉ ra ba hướng đi cho tương lai của tiền tệ:

1. Cho thấy cách tiền tệ và phương thức thanh toán cần điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu xã hội ngày càng thay đổi — đặc biệt là nhu cầu tương tác ngang hàng phi tập trung;
2. Thông qua tiềm năng công nghệ nền tảng, nâng cao hiệu quả, độ tin cậy và tính linh hoạt của thanh toán;
3. Thúc đẩy suy nghĩ về việc ngân hàng trung ương có nên cung cấp tiền kỹ thuật số (CBDC) cho công chúng hay không.

Carney là người ủng hộ mạnh mẽ tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC). Ông từng nói rằng trong thế giới tương lai mà ông hình dung, CBDC sẽ là trung tâm của nền kinh tế. Theo ông, CBDC cung cấp mức độ an toàn cao hơn và trải nghiệm người dùng tốt hơn so với tiền mã hóa và stablecoin, quan điểm này tương đồng với người tiền nhiệm Trudeau. Trudeau luôn tỏ thái độ chỉ trích tiền mã hóa và thiên về triển khai CBDC đồng đô la Canada.

Trước đây, Canada duy trì thái độ cởi mở với tiền mã hóa, coi chúng là hàng hóa, yêu cầu các nền tảng hoạt động tại Canada phải đăng ký và tuân thủ luật chứng khoán, tuy nhiên không có chính sách hỗ trợ cụ thể. Thái độ "chỉ trích Bitcoin" của Carney cũng cho thấy ông sẽ không đi theo Mỹ trong việc thúc đẩy chiến lược dự trữ chiến lược tài sản mã hóa.

Xét về mặt tư tưởng, động lực thúc đẩy CBDC của Carney có lẽ chỉ đơn thuần là mong muốn cải thiện tình hình kinh tế của đất nước ông yêu quý, trái ngược với lập trường phản đối kiên quyết từ lãnh đạo phe bảo thủ đối lập Pierre Poilievre.

Cần lưu ý rằng, Carney có thể không nắm giữ chức thủ tướng lâu dài. Theo các cuộc thăm dò dư luận, đảng Bảo thủ đối lập hiện đang dẫn trước nhẹ trong cuộc tổng tuyển cử sắp tới, dự kiến diễn ra trước ngày 20 tháng 10 năm nay. Tuy nhiên, do tâm lý chống Trump đang lên cao, cộng với việc người dân không tin rằng nhà dân túy Poilievre sẽ dám đối đầu với Trump, Carney và Đảng Tự do đang nhanh chóng trỗi dậy.