Ngày càng nhiều dự án sẽ tổ chức TGE, tôi nên đánh giá tốt xấu ra sao?

2025.02.17

Chia sẻ đến

Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow

Ngày càng nhiều dự án sẽ tổ chức TGE, tôi nên đánh giá tốt xấu ra sao?

Việc phát hành token giống như một canh bạc lớn, dù thỉnh thoảng mang lại lợi nhuận 10 lần nhưng đó chỉ là ngoại lệ.

2025.02.17 - 06:35:15

TGE

Chuyên sâu báo cáo Web3

Việc phát hành token giống như một canh bạc lớn, dù thỉnh thoảng mang lại lợi nhuận 10 lần nhưng đó chỉ là ngoại lệ.

Tác giả: Stacy Muur

Biên dịch: TechFlow

Chúng ta đang ở giữa làn sóng phát hành token và sự kiện tạo token (TGE), nhưng không phải đợt phát hành nào cũng đáng để tham gia. Vậy làm thế nào để xác định một dự án có đáng chú ý hay không? Tôi sẽ lấy ví dụ @KintoXYZ để chia sẻ khung phân tích của mình.

Nhìn lại quá khứ, các đợt phát hành token năm 2016 đã mang đến cơ hội đầu tư lớn. Đến năm 2017, cơn sốt ICO đạt đỉnh điểm kỳ vọng thị trường, tương tự như hiện tượng bùng nổ AI Agent vào tháng 12 năm ngoái.

Còn hiện tại, việc phát hành token giống như một canh bạc lớn. Mặc dù đôi khi mang lại lợi nhuận gấp 10 lần, nhưng đó chỉ là ngoại lệ. Theo dữ liệu từ Cryptorank, trong tháng 1 năm nay chỉ 30% đợt phát hành token thu được lợi nhuận dương. Trong số 30% này, thực sự có một vài dự án tiềm năng ẩn giấu.

Vậy làm sao để đánh giá một đợt phát hành token có đáng để bạn quan tâm hay không? Trong bài viết này, tôi sẽ dùng Kinto làm ví dụ để minh họa phương pháp phân tích của mình.

Bước 1: Phân tích sản phẩm

Tóm lại, khi phân tích việc phát hành token, bạn cần chia giao thức thành nhiều thành phần và đánh giá theo ba chiều: mức độ trưởng thành, nhu cầu và tính đổi mới.

Đối với phân tích sản phẩm, tôi tập trung vào các khía cạnh sau:

Chủ đề (Narrative)
Trạng thái sản phẩm
Chỉ số dữ liệu và hiệu suất thị trường
Lợi thế cạnh tranh

Khi phân tích chủ đề, có thể tham khảo Chu kỳ Hype của Gartner (Gartner Hype Cycle):

(Hình gốc từ Stacy Muur, được TechFlow biên dịch)

Nếu giao thức đang ở giai đoạn:

Gần điểm khởi phát đổi mới: 5 điểm (ví dụ: Meme BNB tuần này)
Gần đỉnh kỳ vọng phồng rộp: 0 điểm (ví dụ: AI Agent mới hoặc nền tảng khởi chạy AI Agent trên chuỗi mới)
Gần giai đoạn thất vọng: 1 điểm (ví dụ: nhiều giao thức DePIN/GameFi hiện tại)
Giai đoạn công nghệ trưởng thành: 3 điểm (ví dụ: nhiều giao thức RWA hiện đang ở giai đoạn này)
Giai đoạn nền tảng năng suất: 1 điểm (ví dụ: phần lớn các giao thức DeFi hiện nằm ở đây)

Tại sao các giao thức ở giai đoạn thất vọng và cao nguyên năng suất chỉ được 1 điểm? Vì khi một chủ đề rơi vào giai đoạn thất vọng, nó sẽ bị lãng quên hoặc hồi sinh dưới hình thức mới (ví dụ: ERC404). Trong khi đó, ở cao nguyên năng suất, chủ đề trở nên trung tính, đóng góp ít cho khả năng lan tỏa của giao thức.

Tương tự, chúng ta chấm điểm cho các thông số sau (0–5 điểm):

Giao thức có phải là người dẫn đầu về TVL trong lĩnh vực của nó chưa? 5 điểm.
Vẫn còn ở giai đoạn testnet? 2 điểm.
Có rất nhiều đối thủ cạnh tranh và một vài cái tên nổi bật rõ ràng? 1 điểm.

Bạn có thể đặt thêm câu hỏi tùy nhu cầu, nhưng hãy đảm bảo ghi lại tất cả câu hỏi và câu trả lời để sau này tính điểm trung bình.

Phân tích trường hợp Kinto

Như đã nói, tôi sẽ dùng Kinto làm ví dụ để minh họa cách phân tích một đợt phát hành token.

Dưới đây là tổng quan nhanh về sản phẩm, giúp bạn hiểu rõ đặc điểm cốt lõi của nó.

Kinto là một sàn giao dịch mô-đun cấp tổ chức, định vị ở lớp trung gian giữa tài khoản ngân hàng truyền thống và ví Web3, tập trung cung cấp dịch vụ tài chính an toàn trên chuỗi cho người dùng.

Kinto là một sàn giao dịch mô-đun cấp tổ chức, nằm giữa tài khoản ngân hàng truyền thống và ví Web3, cam kết cung cấp quyền truy cập tài chính an toàn trên chuỗi.

Tóm lại, Kinto kết nối thế giới tài chính truyền thống và blockchain, với những đặc điểm sau:

Thực hiện KYC, AML và giám sát gian lận ngay trên lớp blockchain;
KYC riêng tư và an toàn hơn so với sàn tập trung (CEX), vì không lưu trữ dữ liệu người dùng, người dùng có thể tự chọn nhà cung cấp KYC;
Giao dịch chỉ được thực hiện bởi những người tham gia đã được xác minh, từ đó ngăn chặn Sybil;
Mỗi người dùng được trang bị ví hợp đồng thông minh do Trừu tượng Tài khoản (Account Abstraction) điều khiển, gần như vô hình với người dùng;
Lớp trừu tượng chuỗi Misubi:
- Kinto là giao thức đầu tiên ra mắt hoán đổi không chuỗi, cho vay không chuỗi và hợp đồng vĩnh viễn không chuỗi, thông qua @HyperliquidX;
Là giao thức Ethereum Layer 2 hoàn toàn KYC, có tích hợp bảo hiểm, Kinto giảm thiểu rủi ro pháp lý và tài chính.

Cần lưu ý rằng, mặc dù Kinto thực hiện KYC, nó vẫn là một giao thức phi tập trung, thuộc sở hữu người dùng và không lưu ký.

Tóm lại, Kinto là một sản phẩm kết hợp chức năng ví và sàn giao dịch trên chuỗi, tích hợp sẵn KYC, AML và hỗ trợ tài sản tài chính truyền thống.

Bạn có thể nghĩ Kinto là đối thủ cạnh tranh của Hyperliquid, nhưng thực tế không phải vậy. Ngược lại, Kinto cung cấp cho người dùng con đường truy cập trực tiếp vào Hyperliquid, đồng thời hỗ trợ vay mượn xuyên chuỗi trên Aave và cho phép người dùng trao đổi tài sản trên bất kỳ AMM nào trên Ethereum, Arbitrum, Base... Nó định vị mình như một lớp trừu tượng cho DeFi.

Đối với người dùng cuối, Kinto hoạt động như một ví có chức năng sàn giao dịch tập trung (CEX), ví dụ như hỗ trợ kênh nạp tiền pháp định. Đồng thời, nó hoàn toàn vận hành trên chuỗi, phi tập trung, không cần cấp phép và miễn phí gas —— tất cả các chức năng này hiện đã ra mắt.

(Hình gốc từ Stacy Muur, được TechFlow biên dịch)

Bây giờ, hãy dùng khung phân tích để trả lời vài câu hỏi then chốt:

Kinto định vị là gì?

Kinto nằm ở điểm giao nhau giữa hạ tầng và giao dịch, với các chủ đề cốt lõi gồm “hướng tới tổ chức”, “hệ sinh thái tài chính”, “trừu tượng chuỗi” và “tổng hợp”. Định vị này quả thật có chút mới mẻ; hiện tại ngoài Kinto, cá nhân tôi chưa thấy sản phẩm nào khác cố gắng xây dựng một lớp DeFi có KYC. Tuy nhiên, so với các đối thủ tập trung, nhu cầu đối với giải pháp này sẽ ra sao? Trong lĩnh vực trừu tượng chuỗi, nó có thể vượt mặt Universal Accounts của Particle (cũng đang phát triển nhanh) không? Những câu hỏi này cần thêm thời gian để kiểm chứng. Vì vậy, tôi sẽ cho Kinto 3 điểm, và điểm số này có thể tăng lên khi khối lượng hoạt động tăng.
Giai đoạn phát triển của Kinto ra sao?

Kể từ khi ra mắt mainnet vào tháng 3 năm 2024, Kinto đã vận hành một thời gian. Theo dữ liệu từ L2Beat, TVS (Tổng giá trị khóa) của nó là 47 triệu USD. Tuy nhiên, số lượng thao tác trong 30 ngày gần nhất không cao, chỉ 34K, tổng số ví là 147K. Về mặt này, tôi cho Kinto 4 điểm.
Hiệu suất chức năng giao dịch của Kinto thế nào?

Ngoài các tài sản Web3 truyền thống, Kinto còn hỗ trợ rộng rãi các tài sản tài chính truyền thống phổ biến. Chức năng này giúp nó khác biệt với cả sàn tập trung (CEX) và sàn phi tập trung (DEX), các tài sản được hỗ trợ bao gồm Nvidia, Meta, Uber và S&P 500. Sự đa dạng này có thể thu hút một nhóm người dùng cụ thể, do đó ở hạng mục này, tôi cho Kinto điểm cao là 5 điểm.

Câu hỏi càng cụ thể, điểm số sản phẩm cuối cùng càng chính xác. Lưu ý rằng, cần đảm bảo trọng số mỗi câu hỏi tương đương nhau, nếu không điểm số cuối cùng có thể mất độ chính xác.

Trong trường hợp Kinto, điểm số sản phẩm cuối cùng của tôi là 3,6.

Bước 2: Đánh giá năng lực chuyên môn

Khi đánh giá năng lực chuyên môn, tôi sẽ xem xét tất cả yếu tố có thể ảnh hưởng đến thành công sản phẩm từ góc độ nhân sự, năng lực kỹ thuật và phát triển kinh doanh (BD). Các lĩnh vực then chốt cần chú ý gồm:

Đội ngũ: Đánh giá kinh nghiệm trước đây của thành viên, tính minh bạch, mức độ hoạt động trên mạng xã hội và sự tham gia của nhà phát triển.
Vốn đầu cơ mạo hiểm (VC): Vốn đầu cơ mạo hiểm không chỉ là kênh huy động vốn quan trọng mà còn là chìa khóa để kết nối với các dự án khác và các lãnh đạo ngành.
Số tiền gây quỹ: Nguồn vốn dồi dào rất quan trọng đối với việc tuyển dụng đội ngũ và phát triển sản phẩm.
Đối tác: Mạng lưới đối tác rộng rãi có thể nâng cao đáng kể hiệu quả đăng ký người dùng.

Lấy Kinto làm ví dụ, tôi muốn chỉ ra vài điểm đánh giá quan trọng. Nhiều người gặp khó khăn khi tìm thông tin đội ngũ, nhưng thực ra phương pháp rất đơn giản. Chỉ cần tìm tên thương hiệu trên X (Twitter) và LinkedIn, bạn có thể duyệt hồ sơ thành viên để đánh giá năng lực chuyên môn của họ.

Khi đánh giá vòng gây vốn, có vài điểm then chốt cần lưu ý:

Liệu VC dẫn dắt (Lead VC) có tiếp tục tham gia các vòng gây vốn tiếp theo (ví dụ: Kyber Capital) hay không là tín hiệu tích cực đo lường niềm tin của nhà đầu tư.
Trên nền tảng Cryptorank, các công ty VC được xếp hạng theo hoạt động, bạn cũng có thể xem hiệu suất các dự án khác trong danh mục đầu tư của họ để tham khảo.

Càng phân tích nhiều dự án theo cách này, hiệu quả nghiên cứu của bạn càng cao, từ đó nhanh chóng nhận diện rủi ro và cơ hội tiềm năng.

Trong số đối tác của Kinto có một vài giao thức đáng chú ý như Caldera, Socket và Arbitrum.

Tôi chấm điểm cho Kinto như sau:

Đội ngũ: 5 điểm
VC: 4 điểm
Gây quỹ: 4 điểm
Đối tác: 4 điểm

Điểm trung bình: 4,25

Bước 3: Kinh tế học token (Tokenomics)

Kinh tế học token là một trong những phần thách thức nhất khi phân tích dự án, đặc biệt sau nhiều đợt phát hành token với lưu thông thấp và định giá FDV (toàn bộ pha loãng) cao khiến nhà đầu tư thất vọng.

Ở bước này, chúng ta cần tập trung vào các khía cạnh sau:

FDV tại TGE (sự kiện tạo token) có hợp lý không (phân tích sản phẩm và đội ngũ trước đó rất quan trọng khi đánh giá tính hợp lý của FDV).
Lượng cung token lưu thông.
Mô hình phân bổ token.
Thiết kế thời gian khóa và mở bán.
Hiệu dụng cung - cầu.
Lạm phát ngắn hạn và trung hạn.
Thiết kế cơ chế phát hành token.

Nhiệm vụ cốt lõi của chúng ta là trả lời ba câu hỏi then chốt:

Dự án có khởi động với FDV đủ để hỗ trợ tăng trưởng ngắn hạn không?
Có yếu tố nào có thể gây áp lực bán sau khi token lên sàn (ví dụ: airdrop, bán trước công khai hoặc whitelist, token cố vấn hay đại sứ) không?
Xét về tiện ích thực tế của token, việc nắm giữ token trung hạn có ý nghĩa không?

Dưới đây là kết quả phân tích kinh tế học token của Kinto, tôi chia thành hai phần.

(Hình gốc từ Stacy Muur, được TechFlow biên dịch)

Yếu tố tích cực:

Cơ chế đấu giá cho phép người dùng thiết lập mức giá mua mong muốn, giúp khám phá FDV công bằng hơn.
70% tổng nguồn cung token được phân bổ cho cộng đồng, cho thấy sự coi trọng phi tập trung hóa của dự án.
Thời gian mở bán token cho đội ngũ kéo dài 3–4 năm, giảm áp lực bán ngắn hạn.
Người tham gia phát hành token không bị khóa, giúp tăng tính thanh khoản.
Minh bạch vòng VC: Giá token trong vòng gây vốn gần nhất của Kinto là 10 USD (tương ứng FDV 100 triệu USD).
Theo kỳ vọng thị trường, giá đấu giá có thể dao động từ 20–30 USD, đưa FDV Kinto lên 300 triệu USD, mức này khá hợp lý.
Token $K không chỉ là token quản trị, mà còn dùng để thanh toán phí khôi phục tài khoản và mở rộng bảo hiểm ví. Ngoài ra, toàn bộ doanh thu giao thức sẽ vào kho bạc, và người nắm giữ token có thể quản lý số tiền này qua biểu quyết trên chuỗi.

Vấn đề:

Cơ chế giá đấu giá có thể hạn chế khả năng tăng giá token sau TGE.
Airdrop có thể làm tăng áp lực bán.
Token sẽ không có tính chuyển nhượng ngay lập tức; để đạt được khả năng chuyển nhượng trước ngày 31 tháng 3, phải thỏa mãn ít nhất hai trong ba điều kiện sau:
- Ít nhất 20% lượng cung lưu thông: Để tránh việc dự án khởi động với lượng lưu thông thấp và FDV cao, ít nhất 20% token cần được mở khóa và phân phối cho người tham gia.
- Quản trị bước vào giai đoạn 2: Cuộc bầu cử Nios đầu tiên đã diễn ra, và Roll-up đạt giai đoạn 1 (gần hoàn thành, dự kiến trước 31/3).
- TVL đạt 100 triệu USD: Tổng giá trị khóa (TVL) của mạng phải vượt 100 triệu USD và duy trì hơn bốn tuần.

(Hình gốc từ Stacy Muur, được TechFlow biên dịch)

Tôi chấm điểm kinh tế học token của Kinto: 3,25 điểm.

Bước 4: Cộng đồng

Khi nghiên cứu đợt phát hành token, khía cạnh cuối cùng cần phân tích là mức độ hoạt động, lòng trung thành và quy mô cộng đồng giao thức. Một cộng đồng trung thành và năng động, kết hợp với sản phẩm tốt, có thể tạo ra kết quả phi thường, Hyperliquid là một ví dụ điển hình. Vì vậy, khía cạnh này rất đáng để chúng ta chú trọng.

Chúng ta cần xem xét các khía cạnh sau:

Số lượng người dùng chất lượng cao: Số lượng người dùng thực sự có ảnh hưởng và khả năng đóng góp trong cộng đồng.
Hoạt động cộng đồng: Mức độ tương tác, thảo luận và tham gia của thành viên cộng đồng.
Hoạt động sản phẩm: Phân tích việc sử dụng sản phẩm thực tế của người dùng để đánh giá tỷ lệ giữ chân người dùng và nhu cầu token sau TGE.
Nhu cầu liên quan đến nền tảng phát hành token: Một số nền tảng phát hành token (như Coinlist) có cộng đồng nhà đầu tư rất năng động, điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu token.

Làm thế nào để theo dõi những thông tin này?

Phân tích tính xác thực dữ liệu tham gia: Ví dụ, nếu một bài viết có lượt retweet cao nhưng số like gần như bằng nhau, có thể là dữ liệu giả hoặc do hoạt động nhiệm vụ kiểu Galxe. Thông thường, tỷ lệ retweet so với like không vượt quá 1:5.
Sử dụng công cụ phân tích: Có thể dùng các công cụ như Moni Discover, TweetScout hoặc Kaito để theo dõi mức độ quan tâm và số lượng người dùng chất lượng cao. Những công cụ này giúp hiểu hiệu quả hơn về mức độ hoạt động thực tế và tiềm năng của cộng đồng.

Trên nền tảng Moni, số lượng người theo dõi Kinto tăng mạnh. Hiện tượng này thường liên quan đến hai tình huống:

Người theo dõi giả (bot)
Hoạt động hoặc tặng quà theo kiểu Galxe hoặc Zealy

Vì vậy, ta có thể suy đoán số lượng người theo dõi thật sự và hoạt động của Kinto trên X khoảng 35.000 người. Con số này phù hợp với các chỉ số khác.

Xét biểu đồ "Đề cập thông minh" (Smart Mentions), hiệu suất khá tốt. Do đó, tôi chấm điểm cuối cùng cho cộng đồng Kinto là 3,75 điểm.

Tiếp theo nên làm gì?

Công việc phân tích đến nay rất then chốt, nhằm đánh giá tính hợp lý của FDV khởi động dự án, phân tích tiềm năng tăng trưởng và quyết định liệu dự án có đáng chú ý hay không.

Tiếp theo, bạn cần tính điểm số cuối cùng của giao thức đã phân tích và ra quyết định dựa trên điểm số đó. Dưới đây là tiêu chuẩn chấm điểm tôi thường dùng:

Dưới 2,5 điểm: Bỏ qua, không khuyến nghị tham gia.
2,5 – 3 điểm: Chỉ cân nhắc tham gia nếu dự án có ưu thế nổi bật (ví dụ: điểm khởi phát đổi mới hoặc mức độ quan tâm cao trên nền tảng Kaito và cộng đồng sôi nổi).
3 – 3,5 điểm: Nếu quyết định tham gia, chỉ nên đầu tư số vốn nhỏ vì rủi ro cao.
3,5 – 4 điểm: Đây có thể là các giao thức hạng ba; nếu có nhiều yếu tố thuận lợi, có thể là cơ hội tốt, nhưng không nên đầu tư quá nhiều.
4 – 4,5 điểm: Là sản phẩm chất lượng, đáng để tham gia phát hành token.
4,5 – 5 điểm: Đây là dự án chất lượng hiếm có, rất đáng chú ý.