LBank Research: Cơ hội cốt lõi đằng sau sự hỗ trợ lẫn nhau giữa Desci và Web3
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
LBank Research: Cơ hội cốt lõi đằng sau sự hỗ trợ lẫn nhau giữa Desci và Web3
Bằng cách ứng dụng công nghệ blockchain và Web3, DeSci hướng tới việc xây dựng một hệ sinh thái nghiên cứu khoa học công bằng, minh bạch, cởi mở và thúc đẩy hợp tác hơn.
Chuyên sâu báo cáo Web3
Lời mở đầu:
DeSci, viết tắt của Decentralized Science (Khoa học phi tập trung), cung cấp một nền tảng công bằng, minh bạch và phi tập trung cho việc tài trợ, sáng tạo, đánh giá, xác nhận, lưu trữ và phổ biến nghiên cứu khoa học thông qua công nghệ blockchain và hợp đồng thông minh. Mục tiêu của nó là phá vỡ các rào cản về tài chính trong nghiên cứu khoa học truyền thống, thúc đẩy sự hợp tác giữa các nhà khoa học toàn cầu, đồng thời đảm bảo tính minh bạch và công khai của dữ liệu nghiên cứu.
Khoa học phi tập trung (DeSci) là gì?
Khoa học phi tập trung (Decentralized Science – DeSci) là một phong trào đổi mới nhằm thay đổi mô hình nghiên cứu khoa học truyền thống. Bằng cách áp dụng công nghệ blockchain và Web3, DeSci hướng tới xây dựng một hệ sinh thái nghiên cứu khoa học công bằng, minh bạch, cởi mở và thúc đẩy hợp tác hơn. Cốt lõi của tư tưởng này nằm ở việc sử dụng các công cụ và công nghệ phi tập trung để định nghĩa lại cách thức tài trợ nghiên cứu, chia sẻ tri thức và lan tỏa thành quả học thuật.
Bản chất của DeSci là giải quyết hàng loạt vấn đề tồn tại trong lĩnh vực khoa học truyền thống (TradSci), chứ không chỉ đơn thuần là ủng hộ khái niệm “khoa học mở”. So với phong trào khoa học mở, DeSci chú trọng nhiều hơn vào ứng dụng công nghệ để tái cấu trúc mối quan hệ trong hệ sinh thái nghiên cứu, nhấn mạnh việc sử dụng token, NFT và tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) để phá vỡ mô hình độc quyền tập trung, từ đó xây dựng một hệ thống nghiên cứu năng động và bao hàm hơn.
Hiện nay, DeSci đang tập trung vào những mục tiêu sau:
- Xây dựng cơ chế khuyến khích: Tạo động lực cho các nhà nghiên cứu chia sẻ kết quả nghiên cứu, đồng thời công nhận giá trị học thuật thông qua hệ thống uy tín.
- Tài trợ và đánh giá phi tập trung: Phá vỡ sự độc quyền của các tổ chức tập trung trong việc phân bổ kinh phí và xét duyệt thành quả nghiên cứu, thay vào đó là phân bổ nguồn lực theo cách do cộng đồng dẫn dắt, giúp nhiều dự án có giá trị được hỗ trợ.
- Giảm rào cản tiếp cận khoa học: Cho phép nhiều người hơn tiếp cận tri thức khoa học và đóng góp vào sự nghiệp nghiên cứu, thúc đẩy quá trình dân chủ hóa khoa học.
- Công khai minh bạch quy trình nghiên cứu: Đảm bảo mọi khâu trong nghiên cứu đều được công khai, minh bạch, tăng cường tính trung thực học thuật và niềm tin.
Thông qua những phương pháp đổi mới này, DeSci cố gắng xóa bỏ sự mất cân bằng trong lưu thông thông tin và phân bổ nguồn lực vốn tồn tại trong nghiên cứu khoa học truyền thống, giúp hoạt động nghiên cứu trở nên cởi mở và hiệu quả hơn. Nó không chỉ cung cấp những công cụ và nền tảng mới cho các nhà nghiên cứu mà còn tạo ra cơ hội để cộng đồng toàn cầu tham gia vào nghiên cứu khoa học.
Về bản chất, triết lý mà DeSci theo đuổi là: Khoa học phải phục vụ cho tất cả mọi người, tri thức khoa học cần được công khai và minh bạch. Nhờ sức mạnh của công nghệ Web3, phong trào này đang thúc đẩy khoa học chuyển mình từ mô hình tập trung truyền thống sang một kỷ nguyên mới – cởi mở, hợp tác và do công nghệ dẫn dắt.
DeSci giải quyết các điểm nghẽn trong nghiên cứu khoa học truyền thống như thế nào?
Mô hình kinh tế nghiên cứu hiện hành tồn tại những bất cập mang tính cấu trúc rõ rệt. Về lý thuyết, các nhà tài trợ, nhà khoa học và nhà xuất bản nên hợp tác chặt chẽ để thúc đẩy nghiên cứu khoa học phát triển, lan tỏa và ứng dụng. Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn khác biệt — các nhà tài trợ phân bổ ngân sách, các nhà khoa học tiến hành nghiên cứu, nhà xuất bản phổ biến thành quả; ba khâu then chốt này bị tách rời, hoạt động như những thực thể lợi ích kinh tế độc lập, bị chi phối nhiều hơn bởi lợi ích cá nhân thay vì mục tiêu chung của cộng đồng nghiên cứu. Tình trạng này dẫn đến phân bổ nguồn lực kém hiệu quả, cản trở việc chia sẻ thành quả, làm chậm sự phát triển lành mạnh của nghiên cứu khoa học.
Mô hình kinh tế nghiên cứu khoa học truyền thống, ảnh: Messari Research
Chính trong bối cảnh đó, DeSci ra đời. Mục tiêu của DeSci là sử dụng công nghệ blockchain và Web3 để phá vỡ các "ốc đảo lợi ích" và "nút thắt hiệu suất" trong khoa học truyền thống, từ đó tái cấu trúc hệ sinh thái nghiên cứu. DeSci nhắm đến một trong những vấn đề cốt lõi của nghiên cứu khoa học truyền thống: “Thung lũng tử thần” (Valley of Death). Khái niệm này ám chỉ giai đoạn đứt gãy then chốt giữa nghiên cứu khoa học cơ bản và việc thương mại hóa thành công các thành quả để mang lại lợi ích cho xã hội. Trong mô hình truyền thống, do thiếu hụt tài trợ, dữ liệu bị khép kín và hiệu quả hợp tác thấp, rất nhiều nghiên cứu tiềm năng đã chết yểu trong giai đoạn này, không thể đóng góp thiết thực cho xã hội.
DeSci khắc phục những khoảng trống này bằng các biện pháp đổi mới sau:
- Cơ chế phân bổ vốn hiệu quả: Sử dụng tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) và mô hình kinh tế token hóa để cung cấp nguồn vốn minh bạch, hiệu quả cho các dự án nghiên cứu, tránh lãng phí tài nguyên.
- Chia sẻ dữ liệu và hợp tác: Xây dựng nền tảng dữ liệu nghiên cứu mở, giúp việc truy cập và sử dụng dữ liệu nghiên cứu trở nên thuận tiện hơn, phá vỡ các ốc đảo thông tin, thúc đẩy hợp tác liên ngành.
- Mô hình xuất bản đột phá: Sử dụng công nghệ blockchain để phi tập trung hóa quy trình xuất bản học thuật, đảm bảo tính minh bạch và khả năng kiểm chứng, đồng thời giảm chi phí xuất bản, hạn chế ảnh hưởng độc quyền của các nhà xuất bản truyền thống.
- Rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu cơ bản và ứng dụng: Nhờ mô hình hợp tác khoa học do cộng đồng dẫn dắt, DeSci thúc đẩy nhanh chóng việc chuyển hóa thành quả nghiên cứu, nâng cao tỷ lệ đóng góp thực tế của nghiên cứu đối với xã hội.
Tóm lại, DeSci không chỉ đơn thuần sửa chữa những thiếu sót trong nghiên cứu khoa học truyền thống, mà còn đang kiến tạo một khuôn mẫu nghiên cứu hoàn toàn mới. Trong mô hình này, các bên liên quan không còn tách rời nhau, mà thông qua các công cụ công nghệ đạt được mức độ hợp tác sâu sắc hơn, cùng nhau thúc đẩy sự phát triển cởi mở, minh bạch và hiệu quả của nghiên cứu khoa học. Điều này mở ra một hướng đi hoàn toàn mới để giải quyết các điểm nghẽn trong nghiên cứu, đồng thời mở rộng vô số khả năng cho tương lai của khoa học.
Sự phát triển của lĩnh vực DeSci ra sao?
Là một lĩnh vực mới nổi, DeSci đang theo đuổi nhiều hướng đổi mới đa chiều. Theo phân tích từ Messari Research, hệ sinh thái các dự án DeSci hiện nay có thể được chia thành nhiều lĩnh vực chuyên biệt như tài trợ, nghiên cứu, quản lý dữ liệu, đánh giá ngang hàng, xuất bản, hạ tầng và dịch vụ, hệ sinh thái khoa học mở, nghệ thuật và xây dựng cộng đồng. Tính đến tháng 7 năm 2023, số lượng dự án DeSci hoạt động đã đạt 85 dự án, trong đó một số thậm chí bao gồm nhiều lĩnh vực chuyên biệt cùng lúc. Sự gia tăng mạnh mẽ của các dự án này tập trung vào quý IV năm 2021 đến quý I năm 2022, trùng khớp với hội thảo chuyên đề về DeSci được tổ chức tại LisCon vào tháng 10 năm 2021. Ngoài ra, cơn sốt thị trường tiền mã hóa thời điểm đó cũng góp phần thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển nhanh chóng của DeSci.
Hiện nay, lĩnh vực DeSci thể hiện ba đặc điểm nổi bật: thứ nhất, đa số các dự án sử dụng DAO làm hình thức tổ chức, thông qua tổ chức tự trị phi tập trung để điều hành theo cộng đồng và phân bổ nguồn lực; thứ hai, vấn đề tài trợ là trọng tâm chính của các dự án DeSci, tận dụng các công cụ tài sản kỹ thuật số từ Web3 để huy động vốn hiệu quả và thúc đẩy phát triển các dự án nghiên cứu; cuối cùng, công nghệ sinh học, đặc biệt là lĩnh vực sức khỏe và tuổi thọ, là ứng dụng trọng tâm của DeSci. Dù là hỗ trợ tài chính cho nghiên cứu cơ bản hay giải quyết vấn đề “thung lũng tử thần” trong phát triển thuốc, DeSci đều đưa ra các giải pháp sáng tạo.
Hiệu suất thị trường vốn của các dự án DeSci như thế nào?
Về hiệu suất trên thị trường vốn, các dự án DeSci vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu. Theo dữ liệu từ CoinGecko, tổng vốn hóa thị trường các token trong lĩnh vực DeSci đã vượt ngưỡng 2,6 tỷ USD. Tuy nhiên, so với các lĩnh vực Web3 khác, vốn hóa của các dự án DeSci nhìn chung vẫn ở mức thấp, do những yếu tố sau:
- DeSci vẫn thuộc giai đoạn khám phá ban đầu, số lượng dự án còn hạn chế;
- Nhiều token được thiết kế chủ yếu nhằm gây quỹ và tái đầu tư cho dự án, phạm vi lưu hành bị giới hạn nên ít tham gia thị trường thứ cấp;
- Đối tượng mục tiêu của DeSci tương đối nhỏ hẹp, sự kết hợp giữa nghiên cứu khoa học và Web3 thu hút chủ yếu là những người trong các lĩnh vực chuyên môn cụ thể;
- Do gắn bó chặt chẽ với thế giới thực, DeSci thiên về ứng dụng thực tiễn hơn là đầu cơ tài chính thuần túy, điều này hạn chế không gian thổi phồng giá trị của token.
Hiện tại, dù tổng vốn hóa của các dự án DeSci chưa tạo ra hiệu ứng quy mô lớn, nhưng tầm ảnh hưởng của chúng đang dần được mở rộng, đặc biệt trong nhóm người dùng quan tâm đến đổi mới nghiên cứu và giải quyết các điểm nghẽn truyền thống. Trong tương lai, khi ngày càng có nhiều dự án triển khai và chuyển hóa thành quả nghiên cứu, hiệu suất của DeSci trên thị trường vốn được kỳ vọng sẽ từng bước cải thiện, mang lại tiềm năng phát triển to lớn hơn cho sự kết hợp giữa khoa học và Web3.
Những dự án tiêu biểu trong lĩnh vực DeSci là gì?
1) Molecule
Molecule được thành lập năm 2021, là một giao thức phi tập trung nhằm cách mạng hóa mô hình phát triển công nghệ sinh học truyền thống. Dự án này hướng tới việc xây dựng một hệ sinh thái tài trợ hoàn toàn mới cho nghiên cứu sinh học giai đoạn đầu, đồng thời sáng tạo đưa tài sản trí tuệ (IP) trong lĩnh vực công nghệ sinh học lên chuỗi khối, từ đó tạo ra khái niệm IP-NFT, được mệnh danh là “OpenSea trong lĩnh vực công nghệ sinh học”.
Công nghệ cốt lõi: Giao thức IP-NFT
Giao thức IP-NFT (token không thể thay thế đại diện cho tài sản trí tuệ) của Molecule là một công cụ mới kết hợp luật pháp và hợp đồng thông minh, có khả năng tổ hợp và mã hóa trên chuỗi khối các quyền pháp lý, quyền truy cập dữ liệu và giá trị kinh tế của các dự án nghiên cứu sinh học. Cơ chế này cung cấp một mô hình hợp tác mới cho các nhà nghiên cứu và nhà tài trợ, giúp việc sở hữu tài sản trí tuệ và phân bổ lợi nhuận trở nên minh bạch và hiệu quả hơn.
Thị trường Molecule: Kết nối nghiên cứu và vốn
Dựa trên IP-NFT, Molecule xây dựng một thị trường dành riêng cho nghiên cứu chuyển hóa, nhằm thúc đẩy việc kết nối hiệu quả giữa các nhà nghiên cứu và nhà tài trợ. Trên nền tảng Molecule Discovery, các nhà nghiên cứu có thể gửi đề xuất nghiên cứu, các nhà tài trợ có thể đánh giá và thương lượng điều khoản hợp tác với nhóm nghiên cứu. Thông qua cách này, Molecule cung cấp sự hỗ trợ mạnh mẽ cho việc chuyển hóa nghiên cứu cơ bản thành ứng dụng thực tiễn, thúc đẩy nhanh chóng việc hiện thực hóa các nghiên cứu y học.
BioDAO Launchpad: Ươm tạo các DAO công nghệ sinh học
Để thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa sự phát triển của hệ sinh thái công nghệ sinh học phi tập trung, Molecule đã khởi xướng nền tảng ươm tạo Bio.xyz. Nền tảng này tập trung xây dựng và ươm tạo các DAO khoa học sinh học mới (BioDAO), đây là những tổ chức phi tập trung dựa trên IP-NFT, quy tụ bệnh nhân, nhà nghiên cứu và những người yêu thích, nhằm gây quỹ cho các nghiên cứu y học trong lĩnh vực cụ thể.
Nền tảng ươm tạo của Molecule cung cấp hỗ trợ tài chính hạt giống lên đến 100.000 USD cho mỗi dự án BioDAO giai đoạn đầu, bao gồm nhiều trường hợp thành công nổi bật như:
- VitaDAO: DAO công nghệ sinh học phi tập trung đầu tiên trên thế giới tập trung vào nghiên cứu tuổi thọ, đồng thời là nhà tài trợ lớn nhất trên nền tảng Molecule.
- AthenaDAO: Tập trung vào nghiên cứu và tài trợ cho sức khỏe phụ nữ.
- HairDAO: Nghiên cứu khoa học nhằm giải quyết vấn đề rụng tóc.
Xây dựng hệ sinh thái và triển vọng tương lai
Thông qua mô hình IP-NFT đổi mới và mạng lưới hỗ trợ sinh thái mạnh mẽ, Molecule không chỉ giúp các nhà nghiên cứu tiếp cận nguồn vốn sớm mà còn thúc đẩy sự phổ biến của công nghệ sinh học phi tập trung. Tính đến nay, Molecule đã hỗ trợ thành công nhiều dự án chuyển từ nghiên cứu cơ bản sang ứng dụng thực tiễn. Ngoài ra, thông qua hợp tác với các tổ chức như AthenaDAO và VitaDAO, Molecule đang xây dựng một hệ sinh thái công nghệ sinh học lấy đổi mới và tính cởi mở làm trung tâm.
Token hóa và động lực thị trường
Thị trường IP-NFT của Molecule hiện đã thu hút nhiều viện nghiên cứu và nhà tài trợ tham gia, đồng thời đạt được luồng vốn lưu chuyển hiệu quả trên các nền tảng giao dịch phi tập trung như Uniswap. Tầm nhìn của Molecule là tiếp tục mở rộng hệ sinh thái, khiến quá trình phát triển công nghệ sinh học trở nên minh bạch, cởi mở và hiệu quả hơn, từ đó thúc đẩy tương lai của công nghệ sức khỏe toàn cầu.
Molecule và BIO Protocol là trụ cột trong lĩnh vực DeSci, tập trung thúc đẩy quá trình phi tập trung hóa nghiên cứu khoa học. Các dự án này với các hướng đổi mới và cơ chế token khác nhau đang cùng nhau xây dựng nền tảng cho hệ sinh thái DeSci:
- VitaDAO ($VITA): VitaDAO là một tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) do cộng đồng dẫn dắt, chuyên tập trung vào việc cung cấp tài trợ giai đoạn đầu cho nghiên cứu tuổi thọ. Trước tình trạng thiếu vốn trầm trọng và độc quyền công nghệ trong lĩnh vực dược phẩm sinh học truyền thống, đặc biệt là nghiên cứu tuổi thọ, VitaDAO đưa ra một giải pháp hoàn toàn mới. Bằng cách áp dụng blockchain và cơ chế khuyến khích kinh tế mã hóa, VitaDAO nỗ lực giúp các dự án nghiên cứu trong lĩnh vực tuổi thọ tiếp cận được nguồn vốn khởi nghiệp then chốt. Đổi lại, VitaDAO sẽ trực tiếp nắm giữ tài sản trí tuệ (IP) và quyền dữ liệu của các nghiên cứu được hỗ trợ, sau đó tích hợp chúng vào một danh mục tài sản có thể truy cập công khai. Tổ chức này thúc đẩy việc phát triển và khai thác các tài sản trí tuệ này thông qua thị trường dữ liệu hoặc con đường cấp phép và thương mại hóa truyền thống, đồng thời thực hiện token hóa tài sản, phát hành token quản trị gốc $VITA. Cá nhân hoặc tổ chức có thể nhận được token $VITA bằng cách đóng góp công sức, vốn hoặc các nguồn lực khác (như dữ liệu hoặc tài sản trí tuệ). Những người sở hữu $VITA có quyền tham gia vào việc tuyển chọn và quản trị tài sản cũng như nghiên cứu của VitaDAO.
Mô hình này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro độc quyền công nghệ mà còn mở ra con đường mới cho việc công khai hóa và ứng dụng rộng rãi các thành quả nghiên cứu, thúc đẩy sự kết hợp sâu sắc giữa nghiên cứu khoa học và công nghệ blockchain.
Hệ sinh thái VitaDAO, ảnh: Whitepaper VitaDAO
Người sáng lập dự án Tyler Golato đồng thời là đồng sáng lập của VitaDAO, Molecule và BIO Protocol. Paul Kohlhaas, tác giả whitepaper VitaDAO, hiện là quản trị viên nhóm kinh tế token kiêm thành viên nhóm công nghệ và pháp lý, cũng là người sáng lập và CEO của các dự án DeSci Molecule và BIO Protocol, từng làm việc tại Quỹ ConsenSys, và VitaDAO còn nhận được khoản đầu tư đầu tiên trong lĩnh vực web3 từ Pfizer – bộ phận đầu tư y tế của Pfizer.
Ngày 13 tháng 11 năm 2024, CZ – người sáng lập Binance – đã đăng bài trên nền tảng mạng xã hội X với nội dung “Học hỏi tại buổi gặp nhỏ dành cho các doanh nhân DeSci do Binance Labs tổ chức”, kèm theo hình ảnh chụp chung với Vitalik. Trong sự kiện này, Vitalik còn giới thiệu với CZ sản phẩm tuổi thọ đầu tiên của VitaDAO – VD001, một chất bổ sung spermidine liều cao tự nhiên đã được FDA Thái Lan phê duyệt.
BIO Protocol ($BIO): Là dự án DeSci đầu tiên nhận được đầu tư từ Binance Labs, BIO Protocol thu hút được sự quan tâm rộng rãi. Ngoài Binance Labs, dự án còn nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ từ nhiều quỹ đầu tư nổi tiếng trong lĩnh vực mã hóa và công nghệ sinh học, bao gồm 1kx, Boost VC, Sora Ventures, Zee Prime Capital và quỹ công nghệ sinh học Northpond Ventures với quy mô vốn hơn 3 tỷ USD. Tháng 11 năm 2024, BIO Protocol đã hoàn tất vòng gây quỹ cộng đồng giai đoạn sáng tạo với tổng số tiền 30,3 triệu USD, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc xây dựng cộng đồng và quản trị phi tập trung.
Sứ mệnh cốt lõi của BIO Protocol là thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của công nghệ sinh học. Thông qua giao thức này, bệnh nhân toàn cầu, các nhà khoa học và chuyên gia công nghệ sinh học có thể cùng nhau tài trợ, xây dựng và chia sẻ các dự án công nghệ sinh học và tài sản trí tuệ (IP) dưới dạng token, từ đó mở ra thêm nhiều khả năng đổi mới trong lĩnh vực này. Nền tảng Launchpad của BIO Protocol sẽ cung cấp hỗ trợ tài chính và thanh khoản hiệu quả hơn cho các dự án đổi mới trong lĩnh vực DeSci, đồng thời thúc đẩy việc tạo lập và phát triển các BioDAO để tăng tốc độ ứng dụng công nghệ sinh học. Người sáng lập Paul Kohlhaas tiết lộ rằng nền tảng Launchpad và chức năng chuyển nhượng token của BIO dự kiến sẽ ra mắt chính thức vào quý I năm 2025.
Token gốc $BIO của BIO Protocol là thành phần then chốt trong hệ sinh thái, sở hữu nhiều chức năng:
- Staking token: Người nắm giữ có thể khóa $BIO để chuyển đổi thành vBIO dùng cho bỏ phiếu và quản trị.
- Cơ chế thưởng: Sau khi hỗ trợ thành công một BioDAO chiến thắng, những người staking sẽ nhận được phần thưởng $BIO bổ sung và có quyền ưu tiên tham gia các vòng gọi vốn.
Kinh tế học token $BIO
- 56% dành cho hệ sinh thái và cộng đồng
- 25,4% dành cho những đóng góp viên giai đoạn đầu
- 18,6% dành cho những người ủng hộ giai đoạn đầu
Phân bổ token $BIO, ảnh: Website chính thức BIO Protocol
$BIO sau khi mở cửa giao dịch ngày 3 tháng 1 đã nhanh chóng tăng giá lên mức cao nhất 1,477 USD, tuy nhiên sau đó áp lực bán gia tăng khiến giá giảm mạnh, tại thời điểm viết bài báo cáo, giá đã giảm xuống còn 0,6921 USD, FDV vượt quá 2,3 tỷ USD.
- ResearchCoin ($RSC): Token gốc của nền tảng ResearchHub, nhằm mục đích thúc đẩy nghiên cứu khoa học bằng cách thưởng cho người dùng khi họ chia sẻ, thảo luận và tuyển chọn nội dung học thuật. Người dùng trên nền tảng có thể kiếm $RSC thông qua đóng góp vào các tài nguyên học thuật.
- AthenaDAO ($ATH): AthenaDAO tập trung vào nghiên cứu khoa học, giáo dục và tài trợ cho sức khỏe phụ nữ, đến nay đã tài trợ hơn 500.000 USD và có 14 giao dịch tài sản trí tuệ đang chờ xử lý.
- ValleyDAO ($GROW): ValleyDAO là một tổ chức phi tập trung tập trung vào nghiên cứu và phát triển thuốc chống lão hóa và kéo dài tuổi thọ, với mục tiêu thúc đẩy đổi mới trong lĩnh vực khoa học sự sống thông qua hợp tác liên ngành.
2) Pump.Science ($URO & $RIF)
Pump.Science là dự án gần đây thu hút sự chú ý trong lĩnh vực DeSci nhờ khái niệm Meme, với hai token cốt lõi $URO và $RIF được coi là hai ông lớn trong phân khúc Meme DeSci. $URO (UrolithinA) dựa trên một chất chuyển hóa tự nhiên tồn tại trong quả lựu và các loại hạt, có tiềm năng kéo dài tuổi thọ; trong khi đó $RIF (Rifampicin) tập trung vào khái niệm kháng sinh, là một loại kháng sinh được sử dụng rộng rãi, còn được gọi là “Rifampicin”. Được thúc đẩy bởi nhiều thông tin, hai token này gần đây thể hiện hiệu suất nổi bật:市值 $URO đã vượt ngưỡng 48 triệu USD, giá hiện tại 0,048 USD, mặc dù trong 24 giờ qua đã điều chỉnh giảm khoảng 20%;市值 $RIF đạt 45,53 triệu USD, giá hiện tại 0,045 USD, giảm 12% trong 24 giờ.
3) DeSci Meme: ($ANTI & $PRO)
$ANTI$$PRO là cặp token meme do kỹ sư thuật toán và chuyên gia vật lý toán học @sshmatrix_ khởi xướng, dùng để thể hiện sự ủng hộ (token $PRO) hoặc phản đối (token $ANTI) đối với các token Meme. Thiết kế độc đáo của hai token này thu hút đông đảo người yêu thích Meme, đồng thời tạo ra cuộc tranh luận sôi nổi trong cộng đồng máy tính lượng tử. Hiện tại, hai token này có thanh khoản nhất định trên các sàn giao dịch phi tập trung, và cơ chế 1 $ANTI = 1 $PRO mang lại giá trị thị trường đặc biệt. Thị trường vốn hiện tại của $ANTI và $PRO lần lượt là 1,71 triệu USD và 1,93 triệu USD, giá hiện tại là 0,0019363 USD và 0,0017073 USD, giảm khoảng 5% trong 24 giờ.
4) Khái niệm quyên góp: Sci-Hub ($scihub)
$$Scihub là một token meme do cộng đồng dẫn dắt, do @0xAA_Science sáng lập, nhằm hỗ trợ trang web chia sẻ miễn phí tài liệu nghiên cứu khoa học mở Sci-Hub. Sci-Hub, với tư cách là nền tảng cam kết chia sẻ tài nguyên học thuật miễn phí, được mệnh danh là “thư viện bóng tối”, $$Scihub được lấy cảm hứng từ tinh thần này, mở ra con đường mới cho việc chia sẻ cởi mở tri thức nghiên cứu thông qua cách tiếp cận phi tập trung. Hiện tại, $Scihub có thể giao dịch trên PancakeSwap, thu hút nhiều thành viên cộng đồng ủng hộ khoa học mở và chia sẻ tài nguyên giáo dục.
5) Mạng thần kinh trí tuệ nhân tạo: DeepWorm ($WORM)
DeepWorm là một dự án đổi mới kết hợp trí tuệ nhân tạo với DeSci, mang cấu trúc thần kinh sinh học vào blockchain. Bằng cách xây dựng mạng thần kinh lấy cảm hứng từ 302 neuron của giun tròn Caenorhabditis elegans, DeepWorm đang phát triển sinh vật số đầu tiên có thể xác minh trên chuỗi khối, mở ra lĩnh vực mới giao thoa giữa sinh học kỹ thuật số và blockchain.
Điểm nổi bật của dự án
- Sinh học kỹ thuật số (Digital Biology): Phát triển thực thể số có khả năng tự nhận thức, mô phỏng hệ thần kinh sinh học.
- Tích hợp blockchain (Blockchain Integration): Mọi quá trình thần kinh đều minh bạch và có thể kiểm chứng, được ghi lại vĩnh viễn thông qua công nghệ trên chuỗi.
- Thiết kế bắt chước sinh học (Biomimetic Design): Tái hiện trung thực cấu trúc thần kinh và mô hình hành vi của giun tròn Caenorhabditis elegans.
- Hệ thống tự trị (Autonomous Systems): Xây dựng hệ thống tiền tệ tự trị và hợp đồng thông minh dựa trên mạng thần kinh tiến hóa, thúc đẩy đổi mới ứng dụng trên chuỗi.
Thực hiện công nghệ
Hiện tại, DeepWorm đang vận hành mô hình Nematoduino trên mạng thử nghiệm Hyperliquid EVM, sử dụng công nghệ Marlin TEE (Môi trường thực thi đáng tin cậy):
- Người dùng có thể truy vấn trạng thái thần kinh và cơ bắp của giun cũng như sự thay đổi tọa độ thông qua giao diện Web2;
- DeepWorm định kỳ đưa bản chụp dữ liệu này lên chuỗi khối, cung cấp thành phần cơ bản cho các hợp đồng thông minh bên thứ ba, từ đó phát triển các ứng dụng đổi mới trên chuỗi.
6) Metasci ($METASCI): Token của dự án Metasci, tập trung tích hợp AI và nghiên cứu khoa học, nhằm tối ưu hóa quy trình nghiên cứu bằng AI, thúc đẩy cuộc cách mạng công nghệ.
7) Dự án DeSci đầu tiên trên hệ sinh thái SUI: SUI Desci Agents ($DESCI)
Hệ sinh thái SUI đã nhanh chóng trỗi dậy trong chu kỳ này, với FDV 43 tỷ USD, hệ sinh thái phát triển mạnh mẽ và giá token tăng hơn 8 lần trong chu kỳ, thu hút nhiều sự chú ý cho chuỗi SUI và hệ sinh thái của nó. Với tư cách là dự án DeSci đầu tiên trên SUI, SUI Desci Agents chuẩn bị tận dụng khả năng mở rộng và ngôn ngữ lập trình thân thiện với nhà phát triển Move của chuỗi SUI để cách mạng hóa khoa học phân tán; dự kiến xây dựng nền tảng phát hành token DeSci tương tự Pump.fun, đưa cơ hội đầu tư DeSci đến với nhà đầu tư cá nhân theo cách đơn giản và trực tiếp nhất; thông tin trên website cho biết $DESCI sắp được bán công khai trên Ape Terminal.
Hiện tại, DeSci vẫn đang ở giai đoạn phát triển sơ khai, phạm vi ảnh hưởng thực tế của các đổi mới còn hạn chế, chủ yếu tập trung vào huy động vốn nghiên cứu và chia sẻ dữ liệu. Tuy nhiên, cơ chế hợp tác khuyến khích dựa trên token vẫn chưa được áp dụng rộng rãi trong các khâu cốt lõi của khoa học (ví dụ như đánh giá ngang hàng). Đồng thời, các dự án DeSci vận hành theo mô hình DAO cũng đang đối mặt với thách thức về hiệu suất tổ chức và mô hình kinh doanh.
Tuy vậy, DeSci đã mang đến một tư duy hoàn toàn mới cho lĩnh vực nghiên cứu: không chỉ phá vỡ giới hạn trong việc huy động vốn nghiên cứu truyền thống, mà còn phần nào giải quyết vấn đề các "ốc đảo dữ liệu nghiên cứu". Quan trọng hơn, DeSci lần đầu tiên nhờ công nghệ phi tập trung đã thực hiện thành công sự hợp tác xuyên môn học toàn cầu mà không cần sự tin tưởng lẫn nhau, cùng với mô hình tham gia nghiên cứu dân chủ và cởi mở hơn. Đặc biệt trong việc thúc đẩy khoa học mở và khoa học công dân, DeSci đã thể hiện lợi thế độc đáo, sự thay đổi này có thể tạo ra ảnh hưởng sâu rộng đến sự phát triển của khoa học hiện đại, mang lại nhiều khả năng và sức sống mới cho hệ sinh thái nghiên cứu tương lai.
Kết luận:
Mặc dù DeSci vẫn đang ở giai đoạn đầu, nhưng với sự gia tăng về đầu tư và sự chú ý, lĩnh vực này đang thể hiện tiềm năng to lớn. DeSci không chỉ là đổi mới công nghệ, mà còn là một sự đảo ngược mô hình nghiên cứu khoa học, có thể thay đổi cách thức tổ chức và khuyến khích nghiên cứu khoa học trong vài năm tới. Một số token theo khái niệm DeSci trên thị trường đã thể hiện hiệu suất tốt, báo hiệu tiềm năng tăng trưởng của lĩnh vực này.
Các thách thức mà DeSci phải đối mặt bao gồm tuân thủ quy định, sự cân bằng giữa tính dài hạn của nghiên cứu khoa học và đầu cơ ngắn hạn của thị trường tiền mã hóa, cũng như vấn đề nhận thức của công chúng về giá trị của nó. Tuy nhiên, DeSci cũng mở ra những cơ hội to lớn, như cải thiện kênh tiếp cận vốn cho nghiên cứu khoa học, thúc đẩy khoa học mở, tăng tính dễ tiếp cận và công bằng trong khoa học.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
