Mỹ dưới thời chính quyền Trump và sự thay đổi trong trật tự thế giới
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Mỹ dưới thời chính quyền Trump và sự thay đổi trong trật tự thế giới
Đón chào trật tự mới, nắm bắt cơ hội mới.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Ray Dalio, người sáng lập Bridgewater Associates
Biên dịch: Block Unicorn
Hiện tại, đội ngũ cánh hữu của Trump đã giành chiến thắng quyết định trước phương án cánh tả của Harris trong cuộc bầu cử, tránh được kịch bản ác mộng là Trump thua sít sao và dẫn đến tranh cãi về kết quả bầu cử. Với việc công bố một số bổ nhiệm then chốt, một viễn cảnh có thể xảy ra đang dần hình thành. Tôi muốn làm rõ rằng, bức tranh tôi mô tả nhằm phản ánh tình hình một cách chính xác nhất có thể, chứ không mang thiên kiến tốt hay xấu, bởi vì tính chính xác là yếu tố sống còn để đưa ra những quyết định tốt nhất.
Tình trạng hiện tại mà tôi nhận thấy bao gồm:
1) Một cuộc cải tổ quy mô lớn nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của chính phủ, điều này sẽ gây ra các cuộc đấu tranh chính trị nội bộ để biến tầm nhìn này thành hiện thực;
2) Chính sách đối ngoại "Nước Mỹ trước tiên", cùng với sự chuẩn bị bên ngoài cho khả năng xung đột quân sự với Trung Quốc, vì Trung Quốc được coi là mối đe dọa lớn nhất đối với Mỹ. Chính sách này có điểm tương đồng với cách hành xử của một số quốc gia vào những năm 1930.
Trump đang lựa chọn những người hỗ trợ ông đạt được các mục tiêu này, bao gồm Elon Musk và Vivek Ramaswamy, những người sẽ chịu trách nhiệm về Bộ Hiệu quả Chính phủ mới được đề xuất; Matt Gaetz, nếu được Thượng viện phê chuẩn, sẽ đảm nhiệm chức Bộ trưởng Tư pháp, mở rộng ranh giới pháp lý cho trật tự quản trị mới; Robert F. Kennedy Jr. (RFK Jr.), với tư cách là Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh, sẽ tiến hành cải cách toàn diện hệ thống y tế; cùng với Marco Rubio giữ chức Ngoại trưởng, Tulsi Gabbard làm Giám đốc Tình báo Quốc gia, Pete Hegseth làm Bộ trưởng Quốc phòng – họ sẽ dẫn đầu cuộc chiến chống lại các đối thủ nước ngoài. Ngoài ra còn có nhiều người khác – một số ở trong chính phủ, một số làm cố vấn bên ngoài như Tucker Carlson, Steve Bannon và một số thành viên gia đình Trump – sẽ cùng Trump hoàn thành sứ mệnh này. Tất cả họ đều là những người ủng hộ triết lý "chiến thắng trên hết", trung thành với lãnh đạo và nhiệm vụ, với mục tiêu lật đổ cái gọi là "chính phủ ngầm", và thay thế bằng một trật tự nội địa mới mà họ hy vọng sẽ mang lại sức mạnh kinh tế tối đa và khả năng đối phó với kẻ thù nước ngoài.
Một khi những người này nắm quyền, cách thức bổ nhiệm này rất có thể sẽ được dùng để loại bỏ những cá nhân bị cáo buộc là thành viên của "chính phủ ngầm", những người bị cho là không đồng thuận hoặc thiếu trung thành với sứ mệnh này. Việc thanh lọc này sẽ lan rộng ra khắp các bộ phận của hệ thống chính phủ, bao gồm cả những cơ quan từng được coi là ít bị kiểm soát chính trị/ý thức hệ hơn, như quân đội, Bộ Tư pháp, FBI, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch (SEC), Cục Dự trữ Liên bang (Fed), FDA, CDC, Bộ An ninh Nội địa, Bộ Nội vụ, cũng như nhóm nhân viên chính phủ thuộc phân loại "loại F" (Trump mong muốn khôi phục lại phân loại này sau khi đắc cử để loại bỏ chế độ bảo vệ công chức khỏi một số vị trí). Hầu như mọi vị trí bổ nhiệm nào mà tổng thống có thể kiểm soát (thông qua sự hợp tác của Thượng viện, Hạ viện do Đảng Cộng hòa kiểm soát và Bộ Tư pháp) sẽ được nắm chắc để đảm bảo những người phù hợp với Trump và các mục tiêu trật tự nội địa mới được đặt vào đúng chỗ. Trong quá trình này, gần như mọi người trong và ngoài chính phủ sẽ bị xem là bạn hay thù, và mọi quyền lực sẵn có trong tay Trump và đồng minh sẽ được sử dụng để tấn công những kẻ cản trở cải cách. Tôi cho rằng họ gần như chắc chắn sẽ tạo ra ảnh hưởng sâu rộng đến trật tự Mỹ và thế giới, nhưng những thay đổi đó sẽ diễn ra như thế nào?
Sự thay đổi trong trật tự nước Mỹ
Giờ đây, rõ ràng rằng Trump và đội ngũ của ông sẽ cải cách chính phủ và đất nước theo cách mà một nhà thâu tóm doanh nghiệp xử lý một công ty kém hiệu quả. Họ sẽ thực hiện những thay đổi lớn thông qua việc thay thế nhân sự, cắt giảm chi phí mạnh mẽ và áp dụng công nghệ mới. Có thể liên tưởng đến quan điểm được truyền tải trong bài phát biểu "lòng tham là tốt" của Gordon Gekko, nhưng cần hiểu rằng cách thức này đang được một tổng thống Mỹ áp dụng lên chính phủ liên bang và toàn bộ quốc gia. Như đã nói, ví dụ lịch sử gần nhất là các quốc gia cực hữu vào những năm 1930. Tôi cần làm rõ rằng, tôi không nói Trump và chính phủ của ông là những người phát xít, hay họ sẽ hành xử giống các nhà lãnh đạo phát xít trên nhiều phương diện; ý tôi là, để hiểu những người đang kiểm soát tình hình – với chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa bảo hộ, chính sách kinh tế - xã hội do chính phủ điều hành từ trên xuống, mức độ khoan dung thấp với phe đối lập nội bộ, và hành vi cuốn vào xung đột cường quốc quốc tế – ta có thể tham chiếu mô hình hành vi của các quốc gia từng thực hiện các chính sách tương tự vào những năm 1930.
Cải cách kinh tế của quốc gia có thể được thực hiện thông qua các chính sách công nghiệp nhằm tăng năng suất và hiệu quả, nhưng sẽ ít chú trọng đến các vấn đề có thể cản trở việc thực hiện các chính sách này – chẳng hạn như bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, giảm nghèo hoặc thúc đẩy đa dạng, công bằng và hòa nhập. Một số lĩnh vực then chốt (bao gồm cả giáo dục và quản lý nợ, những lĩnh vực tôi cho là quan trọng nhất) có thể bị bỏ quên (Đảng Dân chủ cũng có thể bỏ quên những lĩnh vực này). Miễn là mối quan hệ hợp tác giữa Trump và Musk còn tiếp diễn, họ sẽ trở thành những nhà thiết kế và thực thi chính cho trật tự nước Mỹ mới.
Trước đây, các thực thể này bị giới hạn về nhiều mặt trong giao dịch, nhưng trong tương lai họ sẽ được tự do hơn trong việc thoát khỏi sự ràng buộc của chính phủ. Những thay đổi này sẽ mang lại lợi ích rất lớn cho các nhà môi giới tài chính, ngân hàng và quản lý tài sản, vì kiểm soát vốn sẽ được nới lỏng và Fed sẽ chịu áp lực phải thực hiện chính sách tiền tệ nới lỏng hơn, từ đó mang lại thêm tự do, vốn và tín dụng cho họ. Các chính sách này cũng có lợi cho các công ty công nghệ ủng hộ Trump, vì họ sẽ có thể phát triển và vận hành phần lớn mà không bị ràng buộc. Ngoài ra, các luật sư cũng sẽ được hưởng lợi, vì họ sẽ bận rộn hơn. Tôi đã thấy rõ, những người này đang xây dựng các kế hoạch lớn hơn để làm được nhiều việc hơn dưới thời chính quyền Trump so với dưới thời chính quyền Dân chủ.
Ngoài ra, việc giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ được nới lỏng, trong khi thuế quan sẽ được dùng để vừa tăng thu ngân sách vừa bảo vệ các nhà sản xuất nội địa. Nếu Fed tiếp tục kiên trì hạ lãi suất (mặc dù tôi cho rằng điều này không nên xảy ra), điều này cũng sẽ chuyển lượng lớn tiền gửi trong các quỹ thị trường tiền tệ và các khoản tiền gửi khác sang các thị trường khác, từ đó kích thích thị trường và nền kinh tế.
Hơn nữa, Mỹ đang tiến hành một cuộc chiến kinh tế và địa chính trị, và có thể xảy ra xung đột quân sự với Trung Quốc cũng như Nga, Iran và Triều Tiên – thực tế này sẽ ảnh hưởng sâu sắc đến an ninh và chính sách nội địa. Ví dụ, để đảm bảo Mỹ có đủ nguồn cung trong mọi lĩnh vực công nghệ then chốt, sẽ có chính sách yêu cầu các công nghệ này phải được sản xuất tại Mỹ (ví dụ, đến năm 2030, 20% chip tiên tiến nhất phải được sản xuất tại Mỹ) hoặc tại các quốc gia đồng minh. Điều này đòi hỏi chính phủ trung ương phải hành động mạnh mẽ và kiên trì thực hiện các chính sách năng lượng và quản lý hiệu quả để đạt được các mục tiêu này.
Sự thay đổi trong trật tự quốc tế
Trật tự quốc tế sẽ chuyển đổi giữa hai hình thái sau:
a) Hệ thống tàn dư hiện tại do Mỹ và các đồng minh tạo ra sau Thế chiến II, dựa trên các tiêu chuẩn hành vi, quy tắc được công nhận toàn cầu và các tổ chức quản trị như Liên Hợp Quốc, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Tòa án Quốc tế, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới;
b) Một trật tự thế giới phân mảnh hơn, nơi Mỹ theo đuổi chính sách "Nước Mỹ trước tiên", và rõ ràng phân định đồng minh, kẻ thù và các quốc gia không liên kết, vì trong 10 năm tới sẽ có nhiều xung đột kinh tế và địa chính trị hơn, cùng với khả năng chiến tranh quân sự cao hơn so với trước đây.
Nói cách khác, kỷ nguyên hợp tác đa phương do Mỹ dẫn đầu đang đi đến hồi kết – thời kỳ mà các quốc gia cố gắng phối hợp với nhau thông qua các tổ chức đa phương cùng các nguyên tắc và quy tắc định hướng. Thay vào đó sẽ là một trật tự ngày càng dựa trên lợi ích riêng, luật rừng ("cá lớn nuốt cá bé"), trong đó Mỹ và Trung Quốc sẽ trở thành hai đối thủ chính, và bản chất cuộc đấu vẫn là cuộc đối đầu cổ điển giữa "chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa cộng sản" (ở phiên bản đương đại).
Do đó, các quan niệm đạo đức và luân lý do Mỹ dẫn dắt – tức là "đạo đức" và "luân lý" là gì – sẽ trở nên ít quan trọng hơn, vì Mỹ sẽ không còn là nhà lãnh đạo toàn cầu vận động và thực thi các nguyên tắc này. Việc lựa chọn đồng minh và kẻ thù sẽ dựa nhiều hơn vào các cân nhắc chiến lược, ví dụ như có thể đạt được thỏa thuận nào. Việc xếp hạng phe phái của mỗi quốc gia sẽ trở thành vấn đề quan trọng nhất.
Trung Quốc sẽ được coi là kẻ thù chính, vì vừa mạnh nhất vừa đối lập về ý thức hệ với Mỹ; đồng thời, Nga, Triều Tiên và Iran cũng bị xếp vào nhóm kẻ thù. Trên thực tế, Trung Quốc được coi rộng rãi là mối đe dọa lớn nhất đối với Mỹ, thậm chí vượt qua các mối đe dọa nội bộ khác. Về các quốc gia khác, bài viết này sẽ không đi sâu vào vị trí cụ thể của từng nước, nhưng có thể nói rằng hiện tại tất cả các quốc gia đều đang bị phân loại ở một mức độ nào đó thành đồng minh hoặc kẻ thù, và đây sẽ là nguyên tắc chỉ đạo trong cách xử lý với họ.
Đồng thời, các kế hoạch đối phó chi tiết cho từng quốc gia lớn và lĩnh vực trọng yếu đang được xây dựng. Mọi quốc gia sẽ chịu áp lực lớn và được đưa ra cơ hội để điều chỉnh trật tự nội địa của mình sao cho phù hợp với hệ thống lãnh đạo của Mỹ dưới thời Trump; nếu không, họ sẽ phải đối mặt với những hậu quả tiêu cực.
Mâu thuẫn giữa hai cường quốc này cũng sẽ tạo ra cơ hội cho các quốc gia trung lập, không liên kết, đặc biệt là trong lĩnh vực thương mại.
Sự thay đổi trong động lực trật tự quốc tế này cũng sẽ ảnh hưởng sâu sắc đến các nước đang phát triển (tức là "phương Nam toàn cầu" ngày nay) và toàn thế giới
Phương Nam toàn cầu chiếm khoảng 85% dân số thế giới có thể chọn con đường riêng của mình, vì Mỹ sẽ không còn dẫn dắt một trật tự chung toàn cầu dựa trên các lý tưởng cụ thể, và các quốc gia khác cũng chưa chắc đã sẵn lòng đi theo Mỹ. Mỹ và Trung Quốc sẽ cạnh tranh để giành lấy các đồng minh, và thường thì Trung Quốc được cho là có lợi thế hơn trong việc thu hút các nước không liên kết, vì Trung Quốc quan trọng hơn về mặt kinh tế và thể hiện tốt hơn trong việc sử dụng sức mạnh mềm.
Trước bối cảnh thay đổi trật tự quốc tế này, các nước không liên kết sẽ được hưởng lợi nếu đáp ứng các điều kiện sau:
1. Tình hình tài chính lành mạnh, tức là bảng cân đối thu chi và bảng cân đối kế toán ổn định;
2. Trật tự nội địa ổn định, và thị trường vốn có khả năng thúc đẩy năng suất của người dân và quốc gia;
3. Không bị cuốn vào các cuộc chiến tranh quốc tế.
Cụ thể hơn, có thể nêu rõ thêm một số điểm sau:
Ảnh hưởng lớn hơn của chính phủ
Để đạt được các mục tiêu chính phủ, ảnh hưởng của chính phủ sẽ được tăng cường, ngay cả khi phải đánh đổi với cơ chế thị trường tự do và cơ chế tìm kiếm lợi nhuận. Điều này sẽ gây ra tranh luận giữa phe bảo thủ (ủng hộ định hướng từ trên xuống) và nhóm ủng hộ thị trường tự do hơn. Theo hướng này, chúng ta nên kỳ vọng sự can thiệp của chính phủ vào thị trường tư nhân sẽ gia tăng để thúc đẩy các kế hoạch lớn lao của họ, bao gồm tái cấu trúc nền kinh tế và chuẩn bị cho chiến tranh. Do đó, hiệu quả chi phí và an ninh quốc gia sẽ trở thành mục tiêu chính trong hợp tác giữa chính phủ và các doanh nghiệp "hàng đầu quốc gia", chứ không đơn thuần là theo đuổi lợi nhuận, vì chỉ riêng lợi nhuận sẽ không đạt được các mục tiêu này.
Chúng ta cần theo dõi các thay đổi chính sách, những thay đổi này sẽ quyết định lĩnh vực kinh tế nào được hưởng lợi nhiều nhất, ví dụ như ngành năng lượng và khoáng sản hỗ trợ lĩnh vực công nghệ AI. Mặc dù thị trường tự do sẽ có người thắng, nhưng trong một số trường hợp rõ ràng, các công ty tốt nhất của Mỹ có thể không đủ để đáp ứng nhu cầu quốc gia (ví dụ trong lĩnh vực bán dẫn tiên tiến). Vì vậy, cần thiết lập quan hệ hợp tác then chốt với các nhà sản xuất nước ngoài đồng thuận (như TSMC ở Đài Loan) để sản xuất sản phẩm tại Mỹ, nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc vào các đối thủ nước ngoài.
Bên cạnh việc sản xuất trong nước các công nghệ then chốt, cần sản xuất thép, ô tô và nhiều mặt hàng thiết yếu khác. Điều này có nghĩa là sẽ có thêm nhiều chính sách "chuyển sản xuất về nội địa" (onshoring) và "gia công tại các nước thân thiện" (friendshoring). Đồng thời, cần ứng phó với các rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng tiềm tàng có thể xảy ra theo nhiều cách.
Nới lỏng quản lý quy mô lớn
Để hỗ trợ sản xuất hiệu quả về chi phí, sẽ thực hiện chính sách nới lỏng quản lý quy mô lớn.
Di cư và trục xuất
Chính sách di cư sẽ được siết chặt, ưu tiên ban đầu là đóng biên giới và trục xuất những người nhập cư bất hợp pháp có tiền án.
Cải cách thương mại và thuế quan
Thách thức trong hợp tác với các đồng minh của Mỹ
Trong xung đột địa chính trị với Trung Quốc, Nhật Bản là đồng minh quan trọng nhất của Mỹ, do đó động thái chính trị hiện nay của Nhật Bản là then chốt. Các đồng minh khác như Anh và Úc tuy quan trọng nhưng không phải là cường quốc. Châu Âu yếu hơn, đang bận rộn với các vấn đề nội bộ và không có lợi ích trực tiếp trong xung đột này; đồng thời, trước mối đe dọa từ Nga, châu Âu không thể thiếu sự hỗ trợ của Mỹ thông qua NATO. Phần lớn các quốc gia khác không muốn bị cuốn vào xung đột này, vì mục tiêu mà Mỹ theo đuổi không quan trọng với họ bằng với Mỹ, và về mặt kinh tế họ phụ thuộc vào Trung Quốc nhiều hơn Mỹ. Nhóm các nước mới nổi không liên kết tại Phương Nam toàn cầu (trong đó có các thành viên BRICS như Trung Quốc và Nga) là nhóm quốc gia đáng chú ý.
Chi phí kinh tế cao của việc làm bá chủ thế giới
Việc sở hữu công nghệ then chốt nhất, sức mạnh quân sự mạnh mẽ và khả năng thực hiện sức mạnh mềm sẽ đi kèm chi phí kinh tế vượt quá phạm vi mà mô hình sinh lời đơn thuần có thể đáp ứng. Do đó, cách giải quyết thực tế kinh tế này cần được thảo luận thêm.
Nhu cầu giảm thuế
Để duy trì sự hài lòng của cử tri, đồng thời giữ tiền trong tay những người có năng suất cao nhất, cần giảm thuế. Trump và các cố vấn của ông cho rằng mức thuế doanh nghiệp thấp hơn mức hiện tại (khoảng 20%) sẽ làm tăng tổng thu thuế và nâng cao năng suất. Quan điểm này tích cực đối với thị trường.
Cải cách lớn đối với hệ thống y tế
Dự kiến sẽ có những điều chỉnh lớn đối với hệ thống y tế hiện hành nhằm nâng cao hiệu quả và giảm chi phí.
Ưu tiên và lộ trình thời gian
Trước một loạt nhiệm vụ khó khăn này, chính phủ mới chỉ có thời gian hạn chế để hoàn thành, đặc biệt là trong 100 ngày đầu tiên và hai năm đầu tiên tại nhiệm. Do đó, cần sàng lọc nghiêm ngặt các ưu tiên. Hiện vẫn chưa rõ mục tiêu nào sẽ được ưu tiên, cũng như chính phủ mới có thể đạt được bao nhiêu thành công khi tham vọng của họ gặp phải sự kháng cự từ hệ thống đã ăn sâu.
Không nghi ngờ gì nữa, đây sẽ là một giai đoạn đầy thách thức và quan trọng, hãy cùng theo dõi và chờ xem.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
TIME
