Snap – công ty 9 năm chưa có lãi và nỗi ám ảnh kéo dài 10 năm về thực tế tăng cường (AR)
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Snap – công ty 9 năm chưa có lãi và nỗi ám ảnh kéo dài 10 năm về thực tế tăng cường (AR)
Một mặt sa thải nhân sự để tiết kiệm chi phí, mặt khác lại đầu tư mạnh tay vào một tầm nhìn chưa mang lại lợi nhuận trong suốt mười năm qua.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: June, TechFlow
Vào ngày 16 tháng 6, Evan Spiegel – Giám đốc điều hành (CEO) của Snap – chính thức ra mắt kính AR Specs tại Hội chợ Thế giới Thực tế Tăng cường (AR World Expo), với giá bán 2.195 USD.
Cùng ngày tin tức được công bố, cổ phiếu SNAP giảm mạnh gần 10%, đóng cửa ở mức 5,16 USD.
Ngay sau đó, một bài đăng “nóng” xuất hiện trên cộng đồng nhà đầu tư cá nhân nổi tiếng r/wallstreetbets của Reddit:
Người đăng gọi vị CEO này là “kẻ mất trí”, ví công ty như một “lò luyện vốn”, thậm chí còn cầu xin ai đó gửi cho mình vài hình ảnh minh họa “tình trạng thua lỗ thảm hại” để an tâm ngủ ngon.
Anh ta đã thay cả thị trường đặt ra câu hỏi trực diện nhất: Một công ty liên tục thua lỗ trong nhiều năm, vì sao lại đặt cược toàn bộ hy vọng hồi sinh vào một chiếc kính mà ngay cả giới trẻ – đối tượng khách hàng chủ lực – cũng không thể mua nổi?
Một sản phẩm bạn có thể chưa từng dùng qua, nhưng chắc chắn đã từng thấy
Nói đến Snapchat, người dùng tại Trung Quốc có thể chưa quen thuộc, nhưng rất có thể bạn đã từng bắt gặp hiệu ứng “chó con” nổi tiếng một thời:
Chú chó ảo thè lưỡi và vẫy tai theo chuyển động đầu – hiệu ứng này chính là một trong những bộ lọc AR (Lenses) nổi tiếng nhất do Snapchat ra mắt năm 2015.
Công nghệ theo dõi khuôn mặt thời gian thực đứng sau hiệu ứng này bắt nguồn từ công ty khởi nghiệp Ukraine Looksery, mà Snap đã mua lại với giá khoảng 150 triệu USD. Đây cũng là thương vụ mua lại lớn nhất trong lịch sử công nghệ Ukraine. Nhưng chính Snapchat mới là bên biến công nghệ này thành hiện tượng toàn cầu, khiến cả ngôi sao lẫn người dùng bình thường đều đua nhau sử dụng và bắt chước.
Một kẻ tiên phong bị sao chép liên tục
Ở một góc độ nào đó, nhìn lại lịch sử Snapchat, ta gần như đang đọc một “lịch sử bị sao chép”.
Tính năng Stories (trạng thái tạm thời) do Snapchat sáng tạo ra đã bị Instagram sao y nguyên bản, và giờ đây gần như ứng dụng mạng xã hội nào cũng có tính năng tương tự; giao diện ưu tiên camera cùng thao tác vuốt sang trái/phải để điều hướng đã được toàn ngành áp dụng suốt gần một thập kỷ; ngay cả chiến lược đầu tư sớm vào kính AR cũng bị kính thông minh Ray-Ban của Meta “đón đầu” và biến thành sản phẩm bùng nổ.
Snapchat liên tục dẫn đầu về công nghệ, nhưng lại chưa bao giờ biến “lợi thế tiên phong” thành “thành công thương mại”.
Điều này cũng dễ dàng nhận thấy qua biểu đồ giá cổ phiếu của công ty.
Từ mức cao kỷ lục 83,34 USD vào tháng 9 năm 2021, cổ phiếu SNAP đã sụt giảm tới 94% trong vòng năm năm gần đây – một diễn biến hoàn toàn trái ngược với xu hướng tăng trưởng liên tục của chỉ số chứng khoán Mỹ trong cùng kỳ.
Năm 2021 vừa đúng là đỉnh cao của “cú hích đại dịch”, nhưng đồng thời cũng là điểm ngoặt. Cùng năm đó, Apple siết chặt quyền truy cập theo dõi người dùng trên hệ điều hành iOS, gây tổn hại nặng nề đến khả năng định hướng quảng cáo – trụ cột sống còn của Snap. Trong những năm tiếp theo, TikTok và Instagram trỗi dậy mạnh mẽ, trong khi Snap do năng lực sinh lời yếu kéo dài nên giá cổ phiếu chưa bao giờ trở lại mức năm xưa.
Quay lại bài đăng “nóng” được nhắc đến ở phần mở đầu.
Tại sao việc Snap vừa ra mắt sản phẩm mới lại khiến cổ phiếu lao dốc ngay lập tức, và chiếc kính AR này gần như bị cả mạng xã hội X (Twitter) và Reddit chế giễu tập thể?
Trước hết, chúng ta buộc phải nhắc đến nhóm người dùng cốt lõi của Snap. Đối tượng chính của Snapchat là thế hệ Z, độ tuổi từ 18 đến 24. Việc bán một chiếc kính có giá lên tới 2.195 USD cho một nhóm thanh niên vốn đã không đủ khả năng chi trả là điều rõ ràng bất khả thi.
Nếu đặt sản phẩm này vào bối cảnh so sánh với các đối thủ, tình thế bế tắc sẽ hiện rõ hơn.
Cùng hoạt động trong lĩnh vực mạng xã hội và nội dung, Meta đạt doanh thu quý 56,3 tỷ USD và lợi nhuận ròng gần 27 tỷ USD; ByteDance và Xiaohongshu (Xiao Hong Shu) cũng đều đã có lãi.
Duy chỉ riêng Snapchat, dù số người dùng và doanh thu vẫn tăng, quý I năm 2026 vẫn thua lỗ ròng 89 triệu USD. Kể từ khi IPO năm 2017, công ty liên tục báo lỗ ròng mỗi năm. Nguyên nhân sâu xa nằm ở chỗ người dùng trẻ không phải nhóm đối tượng được nhà quảng cáo ưa chuộng nhất; các thương hiệu sẵn sàng chi ngân sách cho nhóm tiêu dùng chủ lực độ tuổi 25–45.
Thế nên, sự “trẻ trung” lại trở thành gánh nặng trong chiến lược kiếm tiền của Snap.
Một canh bạc AR kéo dài gần một thập kỷ
Trong hoàn cảnh ấy, Spiegel vẫn chọn tăng gấp đôi khoản đầu tư.
Ông gọi năm 2026 là “khoảnh khắc tôi luyện” (crucible moment) của công ty. Tháng Tư năm nay, Snap cắt giảm khoảng 1.000 nhân sự – tương đương 16% tổng số nhân viên – với lý do AI giờ đây có thể đảm nhiệm phần lớn công việc lặp đi lặp lại.
Thế nhưng đồng thời, công ty đã đầu tư tích lũy hơn 3,5 tỷ USD vào dây chuyền sản xuất kính AR Specs. Nếu tính từ chiếc kính Spectacles đời đầu ra mắt năm 2016, canh bạc này đã kéo dài gần một thập kỷ.
Để hiểu rõ chặng đường mười năm này đã đi được bao xa, ta cần quay trở lại chiếc kính đời đầu.
Ảnh: Kính đời đầu năm 2016
Sản phẩm này ra mắt vào tháng Chín và lên kệ vào tháng Mười Một năm đó, mang thiết kế đặc trưng với màu vàng tươi nổi bật, được bán qua máy bán hàng tự động trên phố, và tích hợp một chiếc camera nhỏ trên gọng kính. Về mặt kỹ thuật, nó chưa thực sự được coi là kính AR: khi đeo vào, bạn chỉ có thể quay một đoạn video ngắn hình tròn không cần tay, rồi chia sẻ lên Snapchat. Nói cách khác, nó chẳng khác gì một món đồ chơi thú vị đeo trên mặt.
Ảnh: Kính Specs ra mắt năm 2026
Specs đời mới sau mười năm có thể chồng lớp thông tin kỹ thuật số lên thế giới thực, chạy các chức năng AI, nhận diện cử chỉ và vận hành độc lập mà không cần điện thoại. Từ “chiếc kính quay video” đến “máy tính không gian đeo trên mặt” – đó là một bước nhảy vọt kéo dài một thập kỷ, và cũng chính là thứ Spiegel thực sự đặt cược.
Trong toàn bộ sự kiện này, điều khiến các nhà đầu tư đồng loạt “nổi giận” nhất chính là mức giá bị cho là “phi lý”.
Vấn đề đặt ra là: thêm tiền ra, bạn thực sự nhận được gì?
So với Ray-Ban Display – sản phẩm giá 799 USD chỉ tích hợp một màn hình HUD nhỏ xíu ở góc kính – Specs là kính AR “thật sự”: có khả năng chồng lớp nội dung số lên thế giới thực, nhận diện cử chỉ và vận hành độc lập. Về mặt chức năng, Specs rõ ràng vượt trội hơn một bậc.
Tuy nhiên, trọng lượng của Specs lên tới khoảng 132 gram (gấp gần đôi sản phẩm kia), thời lượng pin chỉ khoảng 4 giờ, trong khi các tính năng nổi bật như định vị, đo đạc hay hỏi AI đều đã có thể thực hiện dễ dàng trên điện thoại. Số tiền 2.195 USD bạn bỏ ra mua một “bước nhảy phân loại sản phẩm”, chứ chưa hẳn là một sản phẩm chín muồi đủ để hòa nhập vào cuộc sống thường nhật. Có lẽ đây mới chính là điều khiến nhà đầu tư thực sự bất an.
Khi nhà đầu tư cấp tiến Irenic Capital công khai gây áp lực, yêu cầu Snap ngừng hoạt động hoặc tách riêng bộ phận Specs nhằm bảo toàn dòng tiền, Spiegel đã từ chối thẳng thừng trước công chúng và kiên quyết khẳng định đây là một phần thiết yếu trong mô hình phát triển dài hạn của công ty.
Một mặt cắt giảm nhân sự để tiết kiệm chi phí, mặt khác lại đổ vốn khổng lồ vào một tầm nhìn chưa hề mang lại bất kỳ lợi ích nào trong suốt mười năm qua.
Đây chính là chân dung chân thực nhất của Snapchat lúc này.
Kết luận
Năm 2015, Snapchat từng làm mưa làm gió toàn cầu nhờ một hiệu ứng AR giống chú chó ảo; mười một năm sau, chiếc kính AR mà công ty dồn toàn lực phát triển lại gần như không được ai tin tưởng.
Tuy nhiên, cũng không phải ai cũng xem đây là một trò hề.
Có người đặt sản phẩm này vào dòng tiến hóa của điện thoại di động để suy ngẫm. Từ chiếc “cục gạch” cồng kềnh ngày xưa đến chiếc smartphone hiện đại ngày nay, hành trình ấy đã kéo dài hơn ba thập kỷ. Còn chiếc Specs hiện tại – đắt đỏ và nặng nề – có thể chỉ là một bước đi hơi vụng về nhưng tất yếu trên con đường kính AR tiến tới độ chín muồi.
Nhưng trong một thời đại mà phần lớn đều chạy theo lợi nhuận ngắn hạn và dễ bị đám đông chi phối, liệu Spiegel – một doanh nhân luôn kiên định với quan điểm của mình – là một ngoại lệ quý hiếm của ngành, hay chỉ là một tay cờ bạc cuối cùng sẽ bị thị trường đào thải?
Câu hỏi này, có lẽ mỗi người quan sát đều cần tự đưa ra câu trả lời riêng.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
深潮TechFlow
