Sự trỗi dậy của tiền mã hóa tại châu Phi: Stablecoin đang thay đổi hệ sinh thái tài chính vùng cận Sahara như thế nào?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Sự trỗi dậy của tiền mã hóa tại châu Phi: Stablecoin đang thay đổi hệ sinh thái tài chính vùng cận Sahara như thế nào?
Tiền ổn định đang dần thay thế các công cụ tài chính truyền thống, trở thành cơ sở hạ tầng tài chính không thể thiếu tại khu vực châu Phi.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: ĐỘI NGŨ CHAINALYSIS
Dịch và biên tập: Đội ngũ Aiying
Trong bối cảnh bất ổn kinh tế toàn cầu và tiền tệ nội địa mất giá, châu Phi đang từng bước trỗi dậy trở thành một trong những tiên phong về áp dụng tiền mã hóa trên thế giới. Đặc biệt, các loại tiền ổn định (stablecoin) đang dần thay thế các công cụ tài chính truyền thống, trở thành cơ sở hạ tầng tài chính thiết yếu tại khu vực này. Trong bài viết này, Aiying Payment dựa trên Báo cáo Địa lý Tiền mã hóa 2024 mới nhất của Chainalysis để phân tích sâu về các trường hợp sử dụng thực tế của tiền mã hóa tại châu Phi, làm rõ những tác động sâu rộng mà nó mang lại, đồng thời vén màn những lực lượng then chốt thúc đẩy sự thay đổi này cũng như định hướng phát triển trong tương lai.
1. Tổng quan nền kinh tế tiền mã hóa châu Phi: Tăng trưởng ổn định và ứng dụng thực tiễn
Mặc dù khu vực cận Sahara ở châu Phi chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng khối lượng giao dịch tiền mã hóa toàn cầu, với mức 2,7%
điều này chủ yếu là do quy mô GDP tương đối thấp của khu vực. Tuy nhiên, từ tháng 7 năm 2023 đến tháng 6 năm 2024, khối lượng giao dịch trên blockchain tại châu Phi cận Sahara đạt khoảng 125 tỷ USD, tăng 7,5 tỷ USD so với năm trước. Nền kinh tế tiền mã hóa châu Phi đang từng bước trỗi dậy, đặc biệt nổi bật ở khía cạnh tính ứng dụng thực tiễn. Người dân sử dụng tiền mã hóa để thanh toán thương mại, chống lạm phát và chuyển tiền vi mô trong đời sống hàng ngày.
Theo Chỉ số Tiếp nhận Tiền mã hóa Toàn cầu, Nigeria xếp thứ hai, cho thấy sức sống mạnh mẽ của thị trường; đồng thời Ethiopia, Kenya và Nam Phi cũng lần lượt lọt vào top 30. Những quốc gia này không chỉ thúc đẩy việc sử dụng tiền mã hóa ở cấp độ cá nhân mà còn góp phần thay đổi mô hình kinh tế toàn khu vực.
2. Ứng dụng rộng rãi của stablecoin tại châu Phi: Công cụ mới chống lạm phát và giao dịch xuyên biên giới
Theo dữ liệu từ Ngân hàng Thế giới, tính đến năm 2021, chỉ 49% người trưởng thành tại châu Phi cận Sahara có tài khoản ngân hàng, điều này làm gia tăng nhu cầu đối với các dịch vụ tài chính thay thế như stablecoin và tiền mã hóa. Con số này phản ánh tình trạng nhiều người trưởng thành nằm ngoài hệ thống ngân hàng truyền thống, đồng thời giải thích vì sao tiền mã hóa được sử dụng rộng rãi trong khu vực.
(Hệ sinh thái tiền mã hóa ở các khu vực khác nhau)
Tại châu Phi, do tiền tệ của nhiều quốc gia cực kỳ bất ổn và việc tiếp cận đồng đô la Mỹ bị hạn chế, các loại stablecoin (như USDT và USDC) dần trở thành công cụ quan trọng để cá nhân và doanh nghiệp lưu trữ giá trị, thanh toán quốc tế và hỗ trợ thương mại xuyên biên giới. Hiện nay, stablecoin chiếm khoảng 43% tổng khối lượng giao dịch tiền mã hóa trong khu vực.
Giám đốc điều hành Chris Maurice của sàn giao dịch Yellow Card chỉ ra rằng, khoảng 70% các quốc gia châu Phi đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt ngoại hối, khiến nhiều doanh nghiệp không thể tiếp cận đủ đô la Mỹ để vận hành. Stablecoin trong bối cảnh này đã mở ra cơ hội để doanh nghiệp duy trì hoạt động và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Từ các nhà nhập khẩu quy mô nhỏ mua hàng hóa nước ngoài đến các tập đoàn đa quốc gia nhập nguyên liệu, stablecoin hiệu quả lấp đầy nhu cầu ngoại hối mà hệ thống tài chính truyền thống không đáp ứng được, đặc biệt khi tiền tệ nội địa mất giá, lượng stablecoin đổ vào tăng mạnh.
(Xu hướng giá trị nhận Bitcoin và stablecoin tại khu vực cận Sahara, châu Phi)
Ví dụ, Ethiopia, quốc gia đông dân thứ hai châu Phi, đã ghi nhận mức tăng trưởng 180% trong giao dịch stablecoin ở lĩnh vực bán lẻ. Tháng 7 năm 2024, đồng tiền nội tệ birr (ETB) của nước này đã mất giá 30% sau khi chính phủ nới lỏng kiểm soát tiền tệ nhằm tìm kiếm khoản vay 10,7 tỷ USD từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới, điều này càng làm gia tăng nhu cầu về stablecoin.
Đối với nhiều doanh nghiệp châu Phi, việc tiếp cận stablecoin thông qua các nền tảng như Yellow Card cung cấp giải pháp thay thế cho các tổ chức tài chính truyền thống vốn không thể đáp ứng nhu cầu đô la Mỹ của họ. Chris Maurice nói: "Stablecoin thực chất là một hình thức thay thế đô la Mỹ. Nếu bạn có được USDT hoặc USDC, bạn có thể dễ dàng chuyển đổi chúng thành đô la Mỹ ở nơi khác." Thực tế này khiến stablecoin trở thành công cụ không thể thiếu đối với các công ty tham gia thương mại quốc tế. Từ các nhà nhập khẩu nhỏ mua hàng hóa nước ngoài đến các công ty đa quốc gia nhập nguyên liệu từ châu Âu, stablecoin đều đóng vai trò lấp đầy các giao dịch mà tài chính truyền thống không thể thực hiện do thiếu ngoại hối.
Stablecoin cũng đang cách mạng hóa thanh toán xuyên biên giới tại châu Phi. "Người dân không quan tâm đến bản thân tiền mã hóa," Maurice nhấn mạnh, châu Phi chú trọng hơn vào các ứng dụng thực tế của tiền mã hóa. Ông đưa ra một số ví dụ khách hàng của Yellow Card, ví dụ như một doanh nghiệp sản xuất thực phẩm lớn sử dụng stablecoin để thanh toán cho nhà cung cấp nước ngoài. Ngoài ra, nhiều công ty fintech châu Phi phụ thuộc vào stablecoin để quản lý lượng lớn tiền nội tệ, sau đó chuyển đổi sang stablecoin để thực hiện thanh toán xuyên biên giới.
Rob Downes của tập đoàn Absa cũng nhận thấy xu hướng tương tự ở các khách hàng tổ chức tại Nam Phi. "Khách hàng tổ chức của chúng tôi đặc biệt quan tâm đến việc sử dụng stablecoin như một công cụ quản lý thanh khoản và giảm thiểu rủi ro biến động tiền tệ," Downes nói. Tại các quốc gia có tỷ giá biến động mạnh, stablecoin có thể là lựa chọn hấp dẫn để doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro tiền tệ.
Rob Downes cũng chỉ ra rằng, việc sử dụng stablecoin trong kiều hối và thanh toán quốc tế là “công cụ thay đổi cuộc chơi”. Đối với cá nhân, stablecoin cung cấp phương án thay thế nhanh chóng và tiết kiệm chi phí hơn để gửi tiền về cho gia đình hoặc chi trả các khoản phí ở nước ngoài. So với các phương thức kiều hối truyền thống, stablecoin hiệu quả hơn và chi phí thấp hơn.
Kể từ cuối năm 2023, stablecoin tại các sàn giao dịch nội địa Nam Phi tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, với mức tăng trưởng theo tháng vượt quá 50% vào tháng 10 năm 2023. Stablecoin đã thay thế Bitcoin trở thành loại tiền mã hóa phổ biến nhất trong vài tháng gần đây.
3. Vị thế trung tâm tiền mã hóa của Nigeria: Tiếp nhận toàn cầu và ứng dụng đa dạng
Nigeria rõ ràng là trung tâm hoạt động tiền mã hóa tại khu vực cận Sahara, châu Phi. Từ tháng 7 năm 2023 đến tháng 6 năm 2024, tổng giá trị tiền mã hóa nhận được tại Nigeria đạt 59 tỷ USD.
Điều đáng chú ý đặc biệt là các giao dịch tiền mã hóa tại Nigeria chủ yếu là giao dịch bán lẻ và chuyên nghiệp với giá trị nhỏ, trong đó 85% các giao dịch có giá trị dưới 1 triệu USD.
Cùng với việc tiền pháp định (naira) tiếp tục mất giá, stablecoin đang trở thành phương tiện thanh toán được ưa chuộng nhất, giúp người dân Nigeria thực hiện kiều hối xuyên biên giới, chi trả chi phí sinh hoạt hàng ngày, thậm chí cả mua sắm nhỏ lẻ. Đồng sáng lập sàn Busha, Moyo Sodipo, chỉ ra rằng các ứng dụng thực tế của tiền mã hóa tại Nigeria bao gồm thanh toán hóa đơn, nạp tiền điện thoại và mua sắm bán lẻ hàng ngày, đánh dấu sự thay đổi trong nhận thức của người dân từ "con đường làm giàu nhanh" sang công cụ tài chính hàng ngày.
Tại Nigeria, stablecoin ngày càng trở thành trụ cột quan trọng của nền kinh tế tiền mã hóa. Dữ liệu cho thấy stablecoin chiếm tới 40% tổng lượng tiền mã hóa đổ vào quốc gia này, dẫn đầu trong khu vực cận Sahara, châu Phi. Như Ethiopia, Ghana và Nam Phi, nhu cầu về stablecoin tại Nigeria rất cao, đặc biệt rõ rệt trong các trường hợp kiều hối xuyên biên giới.
Các kênh kiều hối truyền thống ngày càng mất lợi thế cạnh tranh do kém hiệu quả và chi phí cao. Ngược lại, stablecoin cung cấp lựa chọn thuận tiện và tiết kiệm hơn. Sodipo phân tích: "Kiều hối xuyên biên giới là trường hợp sử dụng stablecoin chủ yếu tại Nigeria vì tốc độ nhanh hơn và chi phí thấp hơn." Dữ liệu cho thấy, chi phí gửi 200 USD từ khu vực cận Sahara, châu Phi qua các kênh pháp định truyền thống cao hơn khoảng 60% so với việc sử dụng stablecoin.
Sự phổ biến của stablecoin cũng phản ánh áp lực kinh tế mà Nigeria đang phải đối mặt. Giống như các quốc gia châu Phi khác, lạm phát và sự mất giá mạnh mẽ của đồng naira buộc người dân phải tìm kiếm các phương thức mới để bảo toàn giá trị và chuyển tiền. Vào tháng 2 năm 2024, đồng naira đã rơi xuống mức thấp kỷ lục. Chính trong bối cảnh này, việc sử dụng stablecoin trong các giao dịch nhỏ và vừa trở nên nổi bật hơn bao giờ hết. Chỉ riêng trong quý đầu năm 2024, giá trị giao dịch stablecoin trong các giao dịch nhỏ (dưới 1 triệu USD) tại Nigeria đã gần chạm mức 3 tỷ USD, biến nó thành công cụ thanh toán chủ đạo trong lĩnh vực này.
Mặc dù Bitcoin và các altcoin khác vẫn chiếm một vị trí nhất định trên thị trường với tổng khối lượng giao dịch đạt hàng chục tỷ USD, nhưng rõ ràng stablecoin đã trở thành lựa chọn hàng đầu trong các giao dịch nhỏ và vừa. Xu hướng này cho thấy sự phổ biến của stablecoin đang mở rộng mạnh mẽ và nhanh chóng, đặc biệt tại những khu vực dịch vụ ngân hàng truyền thống còn yếu kém.
Đồng thời, DeFi (tài chính phi tập trung) cũng đang bùng nổ tại Nigeria, phù hợp với vị trí dẫn đầu toàn cầu của khu vực cận Sahara, châu Phi trong lĩnh vực DeFi. Là đại diện tiêu biểu cho xu hướng này, Nigeria đã nhận được hơn 30 tỷ USD giá trị giao dịch thông qua các dịch vụ DeFi trong năm qua.
Các nền tảng DeFi mang đến cho người dân Nigeria nhiều cơ hội mới như kiếm lãi, vay vốn và tham gia giao dịch phi tập trung – những dịch vụ khó thực hiện trong hệ thống tài chính truyền thống. Sodipo nói: "DeFi là lĩnh vực tăng trưởng quan trọng, người dùng đang tìm cách tối đa hóa lợi nhuận và tiếp cận các dịch vụ mà hệ thống tài chính truyền thống khó cung cấp."
Tháng 12 năm 2023, Ngân hàng Trung ương Nigeria dỡ bỏ lệnh cấm các ngân hàng phục vụ các công ty tiền mã hóa, biện pháp này đã thổi luồng sinh khí mới vào nền kinh tế tiền mã hóa. Kể từ khi lệnh cấm được dỡ bỏ, nhiều hoạt động hợp tác và giao dịch trở nên thuận lợi hơn, mở ra nhiều cơ hội mới. "Với việc thực hiện chính sách này, Ủy ban Chứng khoán Nigeria (SEC) đã ra mắt Chương trình Ươm tạo Quản lý Tăng tốc (ARIP) vào tháng 6 năm 2024, yêu cầu tất cả các nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo (VASPs) phải đăng ký và vượt qua đánh giá mới được phép hoạt động toàn diện. Ngành công nghiệp đánh giá rất cao ARIP, điều này giúp giảm sự không chắc chắn về mặt quản lý, là bước đi tích cực hướng tới một khung khổ quản lý rõ ràng hơn."
Mặc dù Nigeria đã có tiến triển trong quản lý, nhiều tổ chức tài chính vẫn thận trọng, chưa hoàn toàn tham gia vào thị trường tiền mã hóa. Lý do chính là môi trường quản lý hiện tại vẫn chưa rõ ràng. Sodipo nói: "Các ngân hàng vẫn đang chờ đợi, muốn thấy tín hiệu rõ ràng hơn từ Ngân hàng Trung ương và SEC trước khi thực sự tham gia toàn diện vào thị trường." Dù vậy, thị trường tiền mã hóa Nigeria vẫn duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ. Nhìn về tương lai, Sodipo lạc quan về triển vọng tiền mã hóa tại Nigeria, đặc biệt trong bối cảnh cải cách quản lý liên tục diễn ra. Ông kết luận: "Đối thoại cởi mở với các cơ quan quản lý là vô cùng quan trọng. Chúng tôi hy vọng rằng khi có thêm sự rõ ràng, sẽ thu hút được nhiều ngân hàng và tổ chức tài chính hơn tham gia lĩnh vực này."
4. Nhà đầu tư tổ chức thúc đẩy thị trường tại Nam Phi
Thị trường tiền mã hóa Nam Phi đang trải qua một cuộc biến đổi mạnh mẽ nhờ sự tham gia ngày càng tăng của các tổ chức và sự hội nhập của tài chính truyền thống (TradFi). Với tư cách là đầu tàu kinh tế châu Phi, Nam Phi không chỉ là một trong những thị trường tiền mã hóa lớn nhất khu vực, mà trong năm qua còn nhận được khoảng 26 tỷ USD tài sản tiền mã hóa, sự gia tăng của các công ty được cấp phép và các giao dịch quy mô lớn là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng nhanh chóng của thị trường.
Dữ liệu cho thấy, từ cuối năm 2023 đến quý đầu năm 2024, quy mô giao dịch của tổ chức và chuyên nghiệp tại thị trường Nam Phi mở rộng nhanh chóng, trở thành nguồn đóng góp chính cho tổng khối lượng giao dịch. Rob Downes của tập đoàn Absa cho rằng, Nam Phi đang ở điểm giao thoa giữa tài chính truyền thống và tài sản kỹ thuật số. Ông nói: "Ngày càng nhiều khách hàng tổ chức thể hiện sự quan tâm đến các giải pháp lưu ký tài sản kỹ thuật số, điều này sẽ ảnh hưởng sâu sắc đến hệ sinh thái tiền mã hóa Nam Phi."
Mặc dù nhà đầu tư tổ chức dẫn dắt phần lớn hoạt động thị trường, sự tham gia của các nhà giao dịch bán lẻ và chuyên nghiệp vẫn ổn định. Carel van Wyk, người sáng lập MoneyBadger, chỉ ra rằng thị trường tiền mã hóa Nam Phi đang ngày càng trưởng thành, đặc biệt trong lĩnh vực thanh toán. Ông nói: "Trước đây, mọi người cố gắng thanh toán bằng blockchain, nhưng chi phí giao dịch trên chuỗi cao khiến cách làm này trở nên không khả thi, đặc biệt đối với các giao dịch nhỏ và nhanh. Tuy nhiên, với sự phổ biến của công nghệ Layer 2 và API thanh toán, thanh toán bằng tiền mã hóa ngày nay khả thi hơn, cho phép các nhà bán lẻ chấp nhận thanh toán bằng tiền mã hóa nhưng thanh toán bằng tiền pháp định."
Về mặt quản lý, Cơ quan Quản lý Hành vi Ngành Tài chính Nam Phi (FSCA) quyết định đưa tài sản mã hóa vào hệ thống quản lý theo luật tài chính hiện hành, quyết định này trở thành chất xúc tác quan trọng cho sự tăng trưởng của thị trường. Khung khổ quản lý rõ ràng mang lại niềm tin lớn hơn cho doanh nghiệp và nhà đầu tư, thúc đẩy các công ty được cấp phép phát triển bền vững trong môi trường tuân thủ, đồng thời khuyến khích các tổ chức tài chính khám phá các dịch vụ tiền mã hóa. Downes bình luận: "So với các khu vực khác, môi trường quản lý tại Nam Phi tương đối cởi mở, điều này mang lại cho chúng tôi sự tự tin để khám phá các giải pháp lưu ký và thanh toán mạnh mẽ hơn."
Các cặp giao dịch liên quan đến Rand Nam Phi (ZAR) cũng đang phát triển mạnh mẽ, với khối lượng giao dịch hàng tháng đạt hàng trăm triệu USD. Sự phát triển của các cặp giao dịch ZAR phản ánh sự trưởng thành ngày càng tăng của hệ sinh thái tiền mã hóa Nam Phi, Downes tin rằng điều này sẽ thu hút thêm nhiều tổ chức tham gia. "Chúng tôi thấy các sàn giao dịch ngày càng trưởng thành, điều này cực kỳ quan trọng để xây dựng lòng tin từ nhà đầu tư bán lẻ và tổ chức."
Sự minh bạch trong quản lý và tăng trưởng thị trường cũng thu hút sự quan tâm của các tổ chức tài chính lớn. Ngân hàng Absa Group, một trong những ngân hàng lớn nhất Nam Phi, đang tích cực khám phá các cơ hội về blockchain và tiền mã hóa. Downes tiết lộ mục tiêu chính của Absa Group là cung cấp dịch vụ lưu ký tiền mã hóa dành cho tổ chức, được xem là cơ hội lớn nhất trong ngắn hạn. Ông nói: "Điều khiến tôi phấn khích nhất, cũng là cơ hội doanh thu lớn nhất trong ngắn hạn của chúng tôi, chính là dịch vụ lưu ký." Lưu ký an toàn là nền tảng cho việc tổ chức áp dụng tiền mã hóa, cung cấp tính an toàn và tuân thủ cho các sàn giao dịch, công ty đầu tư và các bên tham gia thị trường lớn khác.
Mặc dù sự quan tâm đến lĩnh vực tiền mã hóa ngày càng tăng, các ngân hàng Nam Phi vẫn đối mặt với thách thức trong quản lý rủi ro và tuân thủ. Các ngân hàng cần xây dựng mối quan hệ đáng tin cậy với các sàn giao dịch và nhà cung cấp dịch vụ tiền mã hóa để thúc đẩy phát triển ngân hàng và dịch vụ thanh toán. Absa Group đang áp dụng phương pháp "học hỏi và thử nghiệm" để thúc đẩy hoạt động tiền mã hóa, chiến lược này nhận được sự ủng hộ từ ban quản lý. "Chúng tôi cố ý định vị những nỗ lực này như sự tiếp cận nhẹ nhàng, tập trung vào học hỏi và tương tác thị trường." Thông qua cách này, Absa Group có thể tham gia vào hộp cát quản lý, hợp tác chặt chẽ với cơ quan quản lý, thúc đẩy các dự án blockchain trong khuôn khổ tuân thủ.
Nhu cầu của khách hàng đối với các dịch vụ tiền mã hóa cũng đang tăng liên tục. Downes nói: "Trong 18 tháng qua, lượng tư vấn về thanh toán tiền mã hóa, đầu tư và dịch vụ ngân hàng cho sàn giao dịch đã tăng gấp ba lần." Đặc biệt, các văn phòng gia đình và tổ chức quản lý tài sản bắt đầu tìm hiểu cách đưa tài sản kỹ thuật số vào danh mục đầu tư của họ. "Mặc dù các tổ chức tài chính truyền thống vẫn đang ở giai đoạn đầu trong lĩnh vực tiền mã hóa, nhu cầu từ khách hàng đang thúc đẩy chúng tôi phát triển nhanh hơn."
Những ngân hàng như Absa Group, thông qua việc không ngừng đổi mới và khám phá công nghệ blockchain, đang giúp thu hẹp khoảng cách giữa tài chính truyền thống và tài chính tiền mã hóa. Downes nói: "Các tổ chức tài chính truyền thống có lợi thế độc đáo trong việc giới thiệu các dịch vụ tài chính dựa trên blockchain, tận dụng kinh nghiệm quản lý và hệ thống kiểm soát phong phú của chúng tôi." Khi các công nghệ này được tích hợp dần, khả năng chấp nhận của cả doanh nghiệp và người tiêu dùng sẽ tăng tốc, củng cố thêm vị thế quan trọng của Nam Phi trong nền kinh tế tiền mã hóa toàn cầu.
Khu vực cận Sahara, châu Phi đang ở một điểm then chốt, mặc dù phần trăm đóng góp vào nền kinh tế tiền mã hóa toàn cầu còn nhỏ, nhưng đà tăng trưởng của nó không thể xem thường. Nigeria và Nam Phi, với tư cách là những quốc gia dẫn đầu khu vực, đang thúc đẩy lượng lớn hoạt động trên chuỗi, giúp khu vực này ngày càng nổi bật trong việc tiếp nhận tiền mã hóa và lĩnh vực fintech.
Stablecoin đã trở thành một phần quan trọng trong câu chuyện tiền mã hóa tại khu vực cận Sahara, châu Phi, cung cấp công cụ hiệu quả chống lại lạm phát dài hạn và mất giá tiền tệ, hiện chiếm phần lớn các giao dịch tiền mã hóa trên lục địa châu Phi. Đồng thời, tài chính phi tập trung (DeFi) cũng dẫn đầu toàn cầu về tỷ lệ áp dụng tại châu Phi, DeFi đang chứng kiến một sự phát triển nhanh chóng.
Mặc dù Nam Phi, Nigeria, Ghana, Mauritius và Seychelles đã đạt được tiến bộ đáng kể trong việc xây dựng khung khổ quản lý, nhưng cùng với sự gia tăng khối lượng giao dịch và nhu cầu tiền mã hóa, các quốc gia khác cũng đang tích cực tìm kiếm con đường quản lý phù hợp. Khi các ngân hàng và các tổ chức tài chính khác ngày càng tham gia sâu hơn, việc xây dựng một khung khổ quản lý rõ ràng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Chainalysis
