Từ thất nghiệp đến tái sinh: Bí mật đằng sau việc AI thay thế công việc của con người
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Từ thất nghiệp đến tái sinh: Bí mật đằng sau việc AI thay thế công việc của con người
Ngày càng nhiều nhân viên văn phòng đang bị AI thay thế.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Thomas Germain
Biên dịch: MetaverseHub
Nếu bạn lo lắng trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ ảnh hưởng đến công việc của mình, thế giới của các cây bút có thể giúp bạn hình dung tương lai.
01. Những người làm chữ thời AI
Nhà văn Benjamin Miller (tên giả) từng rất thành công vào đầu năm 2023. Anh lãnh đạo một nhóm gồm hơn 60 cây bút và biên tập viên, viết blog và bài báo cho một công ty công nghệ nhằm quảng bá các sản phẩm dữ liệu của họ trong nhiều lĩnh vực từ bất động sản đến xe hơi đã qua sử dụng.
Miller nói: “Đây là một công việc rất hấp dẫn, tôi có cơ hội phát huy sự sáng tạo và hợp tác với các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực.”
Nhưng một ngày nọ, quản lý của Miller thông báo về một dự án mới.
“Họ muốn dùng trí tuệ nhân tạo để giảm chi phí.”
Một tháng sau, công ty triển khai hệ thống tự động hóa. Quản lý nhập tiêu đề bài viết vào bảng trực tuyến, mô hình AI sẽ tự động tạo dàn ý theo tiêu đề đó, và Miller sẽ nhận được thông báo trên máy tính.
Những bài viết trước đây cần cả nhóm cùng lên ý tưởng giờ đây chỉ còn là việc viết theo dàn ý do AI tạo ra, và Miller chỉ cần duyệt lại cuối cùng trước khi đăng.
Tuy nhiên, Miller vừa mới thích nghi được vài tháng thì lại nhận tin về “tự động hóa nâng cao”.
Từ nay trở đi, ChatGPT sẽ hoàn toàn đảm nhiệm việc viết các bài này, và phần lớn thành viên trong nhóm của anh bị sa thải. Những người còn lại được giao những nhiệm vụ ít sáng tạo hơn: chỉnh sửa văn bản kém chất lượng do ChatGPT viết ra, khiến chúng đọc giống như con người hơn.
Đến năm 2024, công ty đã sa thải toàn bộ đội ngũ của Miller, chỉ còn lại mỗi anh.
Miller nói: “Bỗng nhiên, tôi phải đảm đương công việc của tất cả mọi người. Mỗi ngày, tôi mở các file do AI viết, sửa lỗi ‘mẫu mực’ của robot, hoàn thành khối lượng công việc mà trước kia cần hàng chục người làm.”
“Chủ yếu là xóa phần thừa, làm cho văn phong tự nhiên hơn, loại bỏ ngôn ngữ trang trọng kỳ cục hoặc quá nhiệt tình. So với một cây bút thông thường, tôi phải làm nhiều việc hiệu đính hơn, nhưng luôn là những dạng hiệu đính giống nhau. Vấn đề thực sự là công việc quá lặp lại và nhàm chán — dần dần, tôi cảm thấy mình như một cỗ máy.”
Trải nghiệm của Miller phản ánh một sự chuyển biến rộng lớn hơn.
Trong nhiều ngành nghề, AI đang đảm nhận những công việc trước đây do con người độc quyền. Chi phí của AI thường thấp hơn con người, nhưng những người tiên phong nhanh chóng nhận ra rằng trí tuệ nhân tạo không phải lúc nào cũng đạt được chất lượng tương đương.
Hiện tại, những nhân viên như Miller được yêu cầu hợp tác với chính “kẻ cướp việc” AI để truyền thêm chút nhân tính cho thuật toán, khiến cho AI trông giống con người hơn.
Nếu hiệu suất của AI tăng đáng kể, đây sẽ chỉ là giải pháp tạm thời. Nếu không, câu chuyện của Miller có thể là lời cảnh báo cho các ngành khác.
AI có cướp mất công việc của bạn không? Điều đó khó nói. Chúng ta đang ở ngã tư đường đầy bất an, khi một số chuyên gia cảnh báo rằng robot siêu thông minh sẽ sớm thay thế phần lớn công việc của con người, trong khi những người khác lại cho rằng công nghệ thậm chí có thể chẳng bao giờ đạt tới mức đó.
Nhiều ý kiến cho rằng, chúng ta đang tiến tới một tương lai mà AI hợp tác chứ không cạnh tranh với con người.
Tuy nhiên, ở quy mô nhỏ hơn, một số công nhân đã phải đối mặt với hậu quả đáng buồn. Nếu các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) do AI tạo sinh có thể làm được một điều, thì đó là nối kết các từ và đoạn văn — điều này đẩy một số nhà văn vào tâm điểm của khủng hoảng.
Lo ngại về việc các công cụ viết do AI điều khiển chiếm mất công ăn việc làm cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến cuộc đình công của các biên kịch Mỹ năm ngoái.
Khi các công cụ AI có khả năng tạo hình ảnh, âm thanh và video từ đầu xuất hiện, các ngành sáng tạo khác cũng bắt đầu lo sợ về một tương lai tương tự.
Các cây bút viết nội dung tiếp thị và các tài liệu khác cho doanh nghiệp đã cảm nhận rõ tác động này.
Ở một số nơi trong ngành viết lách, AI có thể là một ân huệ — nó có thể trở thành công cụ hữu ích, đẩy nhanh tiến độ và thúc đẩy sự sáng tạo. Nhưng một số cây bút khác, đặc biệt là những người mới vào nghề, lại cho biết AI khiến họ càng khó tìm được việc hơn.
Tuy nhiên, một số người cũng nhận thấy một dạng công việc lương thấp mới đang xuất hiện: chỉnh sửa những văn bản viết tệ hại của robot AI.
02. Sức mạnh kép của AI
Catrina Cowart, một cây bút tại Lexington, bang Kentucky, Hoa Kỳ, từng làm công việc hiệu đính văn bản do AI tạo ra.
Cowart nói: “Chúng tôi đang thêm ‘chất người’, nhưng điều này thường đòi hỏi hiệu đính phát triển sâu cho cả bài viết. Luôn phải xóa những từ bóng bẩy như ‘do đó’ hay ‘tuy nhiên’, vốn không phù hợp với văn phong thoải mái.”
“Hơn nữa, còn phải kiểm tra toàn bộ nội dung về mặt sự thật, vì AI chỉ toàn bịa đặt, và điều này tốn rất nhiều thời gian.”
Cowart bổ sung: “Việc làm cho văn bản do AI tạo ra trở nên ‘nhân văn’ thường tốn thời gian hơn cả việc viết một bài từ đầu, nhưng thù lao lại thấp hơn.”
“Trên các nền tảng tuyển dụng, thù lao cao nhất thường là 10 xu Mỹ mỗi từ — nhưng đó là viết lách, còn việc hiệu đính nội dung AI lại được coi là công việc biên tập, nên thường chỉ nhận được 1 đến 5 xu mỗi từ. Đây là một công việc nhàm chán, rắc rối, gần như chẳng được trả gì.”
Các ngành khác cũng có những ví dụ tương tự, khi những con người lương thấp luôn âm thầm hỗ trợ vận hành máy móc, từ việc hỗ trợ hệ thống đặt hàng tự động đến gắn nhãn hình ảnh để huấn luyện hệ thống thị giác AI.
Tuy nhiên, đối với những người làm chữ, việc AI xuất hiện là tốt hay xấu, phụ thuộc vào cách con người ứng xử với nó, và trình độ nghề nghiệp của họ.
Một số nhà văn nói rằng, việc sử dụng các công cụ này trong quá trình sáng tạo thậm chí có thể nâng cao chất lượng sản phẩm của họ.
Ví dụ, Viện Nghệ sĩ và Nhà văn Mỹ (American Writers and Artists Institute - AWAI), một tổ chức cung cấp đào tạo và tài nguyên cho các cây bút tự do, đã mở nhiều khóa học về AI dành cho hội viên.
Rebecca Matter, Chủ tịch AWAI, nói: “Các khóa học về AI hiện là những khóa học phổ biến nhất của tổ chức. Với những người làm nghề viết lách, rủi ro không phải là AI cướp việc của họ, mà là họ phải thích nghi. Điều này có thể gây khó chịu, nhưng tôi nghĩ đây là một cơ hội lớn.”
Matter cũng cho biết, đối với phần lớn các nhà văn bà quen biết, quá trình chuyển đổi sang thế giới AI diễn ra khá suôn sẻ. Thực tế, AI đã trở thành một phần cố hữu trong quy trình viết lách, và nhiều cây bút hiện nay đều thêm mục “chính sách AI cá nhân” trên website chuyên nghiệp của họ để giải thích cách họ sử dụng công nghệ này.
Rebecca Dugas, một cây bút có chín năm kinh nghiệm, nói rằng AI là “món quà trời cho”, giúp cô hoàn thành khối lượng công việc chất lượng tương đương trong thời gian cực ngắn.
“Miễn là khách hàng đồng ý, tôi sẽ dùng AI. Dù là để động não, nghiên cứu thị trường, hay đơn giản là viết lại đoạn văn khi tôi đau đầu, AI đều là cộng sự sáng tạo tuyệt vời.”
Khi AI phát triển, Dugas dự đoán, một số doanh nghiệp sẽ chuyển sang dùng ChatGPT và các công cụ khác để đáp ứng nhu cầu viết lách thay vì thuê người.
Nhưng Dugas cũng nhấn mạnh: “Tôi nghĩ chúng ta cần nhận thức rằng nếu người dùng không hiểu về kỹ năng viết lách, họ cũng không thể đánh giá được kết quả do AI tạo ra.”
“Những cây bút tài năng và có trình độ sẽ luôn có những công việc lương cao, nhưng những người mới vào nghề có thể sẽ không may mắn như vậy. Hiện nay, nhiều người ở vị trí này đang mắc kẹt trong một loạt nghịch lý.”
03. Hợp tác phát triển
Phần lớn công việc viết lách đến từ các chủ trang web muốn tăng lượng truy cập qua Google. Tuy nhiên, Google đã công bố một loạt thông báo quan trọng vào năm ngoái, tuyên bố sẽ loại bỏ khỏi kết quả tìm kiếm những nội dung “vô ích”. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng gã khổng lồ công nghệ này có thể trừng phạt các trang web lưu trữ nội dung do AI tạo ra.
Nhưng Google khẳng định, nội dung do AI viết sẽ không thành vấn đề miễn là chất lượng cao, dù những cam kết này chưa xua tan hết lo lắng.
Do đó, trong một số lĩnh vực viết lách, việc kiểm tra văn bản bằng phần mềm phát hiện AI đã trở thành việc làm phổ biến. Trong năm qua, đã có rất nhiều cây bút cho biết, họ bị mất việc do phần mềm phát hiện AI báo sai.
Theo Cowart, nhiều nền tảng viết tự do cài đặt phần mềm phát hiện AI đồng thời cũng đang thuê người hiệu đính nội dung do chatbot tạo ra.
Điều này có nghĩa là, ở một số ngóc ngách của ngành viết lách, hầu như mọi công việc đều xoay quanh việc tránh để lộ dấu vết AI.
Cowart nói: “Họ bán nội dung AI, trả tiền cho bạn để sửa nó, đồng thời gửi email hướng dẫn bạn cách viết giống con người để không kích hoạt bộ phát hiện AI của họ. Thật sỉ nhục.”
“Tệ hơn nữa, các bộ phát hiện này được cập nhật thường xuyên để theo kịp những thay đổi mới nhất từ các công ty chatbot AI, có nghĩa là các quy tắc xác định nội dung là AI cũng liên tục thay đổi.”
Công việc “sửa chữa AI” của Miller kết thúc đột ngột: vào ngày 5 tháng 4 năm 2024, một trận động đất lớn xảy ra tại New York, và hôm đó anh bị sa thải.
May mắn thay, chẳng bao lâu sau, Miller đã tìm được một công việc mới mang tính mỉa mai.
Anh tìm được việc tại một công ty công nghệ tên là "Undetectable AI", nơi phát triển phần mềm giúp cho văn bản do AI viết trở nên khó nhận diện hơn. Nói cách khác, Miller đang giúp một công ty sử dụng AI làm đúng công việc mà trước đây anh buộc phải làm sau khi bị AI cướp mất việc.
Ông Bars Juhasz, Giám đốc Công nghệ của Undetectable AI, cho biết các công cụ như của công ty ông chắc chắn sẽ gây ra một số tác động tiêu cực đến thị trường lao động, nhưng ông lạc quan về tương lai công việc.
Juhasz nói thêm: “Tôi nghĩ chúng ta sẽ chứng kiến nhiều công việc bị thay thế, và những người làm nghề tự do sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Tôi rất cảm thông với họ.”
“Tuy nhiên, những người được trả tiền để làm cho AI trở nên ‘giống con người’ thực sự là những người cơ hội xuất sắc. Dĩ nhiên, đây không phải là công việc tốt, nhưng trong thời điểm chúng ta đang định nghĩa lại năng suất, họ đã hiệu quả trong việc tìm ra một vị trí mới. Những ai biết cách làm việc cùng công nghệ sẽ thành công.”
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@BBCWorld
