Quyên góp cưỡng chế, săn phù thủy: vở kịch airdrop của LayerZero khép lại, dữ liệu trên chuỗi giảm 90%

Tác giả: Frank, PANews

Với việc ZRO chính thức niêm yết trên sàn giao dịch vào tối ngày 20 tháng 6, màn "phát airdrop" của LayerZero cuối cùng cũng đã khép lại.

Theo bảng dữ liệu Dune mới nhất, đợt phân phối token ZRO lần này có tổng cộng 85 triệu mã thông báo có thể nhận. Tính đến sáng ngày 21 tháng 6, đã có 278.000 người dùng thực hiện nhận thưởng, với tổng số lượng đã được nhận là 40 triệu token. Địa chỉ nhận ít nhất là 8 token, trong khi địa chỉ lớn nhất nhận được tới 10.662 token; trung vị nhận thưởng là 53 ZRO.

Tính theo giá 3,46 USD vào ngày 21 tháng 6, quy mô airdrop ZRO lần này ước tính khoảng 290 triệu USD. Người dùng trung bình nhận được khoảng 229 USD, địa chỉ cao nhất nhận được 36.000 USD. So sánh với các dự án trước đó như Starknet và Jupiter, mức thưởng tối đa cho một địa chỉ giảm đáng kể (Starknet từng lên tới 360.000 USD, Jupiter là 130.000 USD), nhưng xét về giá trị trung bình thì có phần cải thiện – gần một nửa địa chỉ nhận JUP chỉ thu về 127 USD. Có vẻ như chiến dịch chống bot thật sự đã mang lại lợi ích nhiều hơn cho người dùng thật.

Tuy nhiên, mặt khác, dữ liệu on-chain của LayerZero sau khi công bố chiến dịch chống bot đã giảm mạnh hơn 90%. Thêm vào đó, kế hoạch quyên góp tạm thời áp dụng khi nhận token đã gây phẫn nộ trong cộng đồng. Đợt airdrop này của LayerZero thu hút rất nhiều sự chú ý, nhưng có lẽ cũng làm mất đi cảm tình của không ít người dùng.

Chiến dịch săn bot nghiêm ngặt nhất lịch sử: Gần 2 triệu địa chỉ bot bị loại bỏ

LayerZero là một giao thức cơ sở truyền thông tin dữ liệu phổ quát, cho phép truyền tải thông tin giữa các chuỗi một cách an toàn và đơn giản nhằm hỗ trợ giao tiếp liên chuỗi giữa các ứng dụng. Dự án này từng hoàn thành 3 vòng gọi vốn với tổng cộng 261 triệu USD.

Sau khi huy động thành công 135 triệu USD trong vòng A1 với định giá 1 tỷ USD từ năm 2022, LayerZero nhanh chóng bị gắn mác tiềm năng "săn airdrop". Theo thông tin chính thức, có gần 6 triệu ví đã tương tác với giao thức này, và các nhà phát triển đã triển khai hơn 54.000 hợp đồng OApp. Trong bối cảnh kỳ vọng airdrop lên cao, LayerZero bất ngờ tung ra biện pháp chống bot khắt khe nhất từ trước đến nay – khởi động một chiến dịch săn đuổi tài khoản bot.

Ngày 4 tháng 5, LayerZero thông báo hoàn tất chốt sổ giai đoạn đầu tiên và dự kiến tổ chức TGE vào ngày 20 tháng 6 để phát hành token ZRO. Đồng thời, họ giới thiệu chương trình tự khai báo bot: nếu chủ sở hữu bot tự giác khai báo, sẽ nhận được 15% lượng token dự kiến. Nhưng đây chỉ là bước khởi động. Sau đó, LayerZero tiếp tục triển khai chiến dịch săn bot, nơi người dùng có thể tố cáo địa chỉ bot để nhận 10% lượng token mà bot đó dự kiến nhận. Theo báo cáo mới nhất về bot, có tổng cộng 1,04 triệu địa chỉ bị tố cáo và xác định là bot, ngoài ra hơn 800.000 địa chỉ tự khai báo là bot.

Theo tiết lộ từ LayerZero, chiến dịch chống bot lần này giúp tiết kiệm khoảng 1% tổng nguồn cung token (khoảng 10 triệu token), số lượng này sẽ được phân bổ lại cho các địa chỉ đủ điều kiện. Hiện tại, danh sách bot cuối cùng và lượng phân bổ dự kiến cho các tài khoản này vẫn chưa được công bố.

Các studio farm airdrop thiệt hại nặng nề

Trong chiến dịch chống bot lần này, các studio chuyên farm airdrop chịu tổn thất nghiêm trọng. Không chỉ mất trắng hai năm tương tác, mà còn đánh mất luôn những ví đã dày công xây dựng.

Ví dụ: 0xe93685f3bba03016f02bd1828badd6195988d950

Địa chỉ này đã tương tác liên tục trong 730 ngày, bắt đầu từ ngày 28 tháng 3 năm 2022, với tổng cộng 229.400 lần tương tác – là địa chỉ có thời gian tương tác dài nhất trên LayerZero. Tuy nhiên hiện tại đã bị dán nhãn bot và không nhận được gì. Địa chỉ xếp thứ hai, 0xcaf331a897594b6f8604d40439fe93f758348dea, với 120.000 lần tương tác, nhận được 5.010 ZRO. Nếu tính theo tỷ lệ này, địa chỉ 0xe9 ban đầu có thể nhận khoảng 10.000 ZRO. Với giá ZRO là 3,46 USD vào ngày 21 tháng 6, địa chỉ này đã mất khoản lợi nhuận 34.600 USD.

Một "thợ săn airdrop" khác bắt đầu bằng 0x196a chỉ nhận được 354,92 ZRO từ LayerZero. Trước đó, người này đã kiếm được 104.806 ZK (trị giá 29.000 USD), 10.250 ARB (14.000 USD) và 17.007 OP (24.000 USD) từ các đợt airdrop khác.

Tất nhiên, cú đánh mạnh hơn cả có lẽ là việc công bố danh sách bot. Theo danh sách mới nhất, khoảng 1,04 triệu địa chỉ bị dán nhãn bot. Một số ý kiến lo ngại rằng danh sách này sẽ được các dự án khác sử dụng cho chiến dịch chống bot của riêng họ, buộc các studio phải tạo lại địa chỉ mới hoặc rút lui hoàn toàn khỏi thị trường.

Hơn nữa, hoạt động tố cáo cũng có thể dẫn đến sai sót. Trên cổng thông tin tố cáo bot của LayerZero và các bình luận mạng xã hội, rất nhiều người dùng phản ánh địa chỉ của họ bị nhầm là bot và yêu cầu xem xét lại. Đây cũng là lý do chính khiến đội ngũ LayerZero phải làm việc suốt ngày đêm so với các dự án airdrop khác.

Chiến dịch quyên góp bắt buộc lại gây tranh cãi

Vào lúc 19:00 ngày 20 tháng 6, mọi người bắt đầu nhận token, tưởng rằng airdrop LayerZero đã kết thúc. Nhưng hóa ra LayerZero vẫn còn nước bài tẩy. Quỹ LayerZero đăng một bài viết công bố cơ chế nhận thưởng mới mang tên "Proof of Donation" (Bằng chứng quyên góp), theo đó người dùng phải đóng góp 0,1 USD cho mỗi ZRO khi nhận thưởng. Quỹ tuyên bố khoản tiền quyên góp này, tối đa lên tới 18,5 triệu USD, sẽ được chuyển trực tiếp cho Protocol Guild – một sản phẩm công cộng của Ethereum, nhằm tài trợ cho các nhà phát triển cốt lõi trong hệ sinh thái Ethereum.

Hành động này một lần nữa làm dấy lên làn sóng phẫn nộ trong cộng đồng. Bryan Pellegrino trên Twitter còn nói rằng người dùng không bắt buộc phải quyên góp – nếu không muốn, có thể chọn không nhận ZRO. Bình luận này càng làm ngọn lửa phẫn nộ bùng cháy thêm.

Nhiều người dùng cảm thấy bị lừa gạt. Do lượng người nhận token đổ dồn cùng lúc, phí gas trên Ethereum tăng vọt lên 33 USD. Rất nhiều người dùng không giữ sẵn tiền trong ví nhận thưởng. Để nhận token, họ phải gửi tiền vào ví trước để đóng góp, rồi trả thêm phí khi nhận – mỗi thao tác trên chuỗi đều tốn một khoản chi phí.

Trước làn sóng chỉ trích, LayerZero giải thích rằng họ làm vậy vì "có bằng chứng cho thấy token miễn phí sẽ không dẫn đến việc sử dụng bền vững giao thức trong dài hạn", đồng thời nhấn mạnh rằng họ chưa bao giờ nói đây là một chiến dịch airdrop. Tuy nhiên, một người dùng @JackKeety phản pháo: "Các anh cho rằng ZRO là miễn phí, nhưng những khoản phí cross-chain cao ngất trong quá trình tương tác chẳng phải do người dùng chi trả sao? Các anh thu được sự chú ý và lợi nhuận, rồi coi người dùng như những kẻ ăn mày điện tử chờ bố thí. Nếu chúng tôi không nhận token, liệu các anh có hoàn lại khoản phí cross-chain mà chúng tôi đã trả không?"

Một số người còn đặt câu hỏi: Nếu đã tốn công sức loại bỏ bot, tại sao không dùng số token tiết kiệm được để thưởng trực tiếp cho các nhà phát triển?

Trước những chất vấn này, Bryan Pellegrino – người thường xuyên trả lời – lần này đã chọn im lặng.

Dữ liệu on-chain giảm hơn 90%

Chi phí cho cuộc chiến chống bot cũng vô cùng đắt đỏ, và dữ liệu on-chain là minh chứng rõ ràng nhất.

Ngày 1 tháng 5, số lượng tin nhắn (messages) hàng ngày trên LayerZero là 351.000. Ngày 4 tháng 5, LayerZero công bố kế hoạch tự khai báo bot, và ngày 5 tháng 5 con số này đã giảm xuống còn 75.000, tức giảm khoảng 78%. Dữ liệu tiếp tục giảm trong suốt thời gian trước khi phát hành token, đến ngày 20 tháng 6 đã tụt xuống còn 31.000 – thấp hơn 91% so với ngày 1 tháng 5, và chỉ còn 5% so với mức đỉnh 766.000 vào ngày 30 tháng 6 năm 2023. Mặc dù các dự án khác sau airdrop cũng đối mặt với tình trạng sụt giảm dữ liệu, lấy ví dụ ZKsync vừa phát airdrop: số địa chỉ hoạt động hàng ngày cao nhất trong năm nay là 528.000, giảm thấp nhất xuống còn 194.000 trước khi phát hành – tổng giảm tối đa 63,2%, vẫn thấp hơn nhiều so với mức giảm của LayerZero. Ngoài ra, mức độ hoạt động của các giao thức trên LayerZero trong vòng 1 tháng cũng giảm trung bình hơn 60%.

Xét theo khía cạnh này, sự bùng nổ dữ liệu của LayerZero quả thực có đóng góp không nhỏ từ các tài khoản bot. Về lâu dài, việc kiểm soát bot có thể mang lại sự công bằng hơn cho người dùng thật. Nhưng cách xử lý của LayerZero dường như giống như một màn "lật mặt" sau hai năm lợi dụng bot tương tác, rồi tung ra chương trình treo thưởng và công bố danh sách. Trong suốt chiến dịch săn bot này, LayerZero thu hút cực nhiều sự chú ý, nhưng dường như không tạo ra được sự bứt phá thực sự nào cho hoạt động on-chain.

Ngày 21 tháng 6, đồng sáng lập kiêm CEO LayerZero Bryan Pellegrino đăng Twitter: "Thật khó tin đây là một ngày như thế nào. Tôi chưa bao giờ cảm thấy mệt mỏi đến vậy trong đời. Tắt thông báo và chìm vào giấc ngủ vô định. Chúc mọi người may mắn". Trong ba ngày qua, Bryan Pellegrino dường như liên tục xuất hiện trên mạng xã hội, thường xuyên chia sẻ ảnh làm việc tăng ca. Một bức ảnh cho thấy nhân viên LayerZero phải truyền dịch tĩnh mạch để duy trì năng lượng. Toàn bộ đội ngũ LayerZero đã dành rất nhiều tâm sức cho đợt airdrop đầy biến động này, nhưng thử thách thực sự phía trước – phục hồi lại mức độ hoạt động trên chuỗi – mới là điều khó khăn hơn cả.