Từ $JENNER đến $MOTHER, tại sao tiền điện tử kiểu meme vẫn đứng vững?

Tác giả: Min Jung

Biên dịch: TechFlow

Tóm tắt

• Trên Solana, sự trỗi dậy của các memecoin được thúc đẩy mạnh mẽ nhờ sự phổ biến của các nền tảng như pump.fun, Bonkbot và Photon. Những nền tảng này cho phép người dùng không có kỹ năng lập trình cũng có thể giao dịch và tạo ra token. Chỉ riêng trong tháng Năm, đã có 455.000 memecoin mới được tạo trên Solana, thu hút lượng lớn hoạt động giao dịch hàng ngày, và các nền tảng như pump.fun đã kiếm được hàng triệu USD tiền phí.

• Sự phát triển mạnh mẽ của memecoin là do tiềm năng lợi nhuận cực cao, trở thành lối vào dễ tiếp cận cho người bình thường tham gia thị trường tiền mã hóa, đồng thời xây dựng cộng đồng mạnh mẽ — điều thiết yếu đối với mọi doanh nghiệp.

• Tuy nhiên, thị trường memecoin vẫn bị chi phối bởi những cá nhân có ảnh hưởng nội bộ, tình trạng này càng trầm trọng hơn do mức độ giám sát tại các sàn giao dịch phi tập trung còn yếu.

Hình 1: Các memecoin của người nổi tiếng

Nguồn: Twitter

Dù bạn yêu hay ghét, memecoin vẫn là một trong những lĩnh vực sôi động nhất của cả tài chính mã hóa lẫn tài chính truyền thống. Với sự trở lại của Roaring Kitty, cổ phiếu GameStop một lần nữa tăng vọt mạnh mẽ; buổi livestream của Roaring Kitty thu hút gần một triệu khán giả, dễ dàng vượt qua số người theo dõi FOMC. Trong thế giới tiền mã hóa, từ $JENNER đến $RNT, vô số memecoin mang tên người nổi tiếng đã xuất hiện, một số đạt vốn hóa 1 tỷ USD chỉ trong vài ngày. Với bối cảnh đó, bài viết này nhằm mục đích phác họa hiện trạng của memecoin và lý giải vì sao chúng thực tế có thể sẽ tồn tại lâu dài.

Tình hình hiện tại

Nhờ các công cụ như pump.fun, Bonkbot và Photon, việc giao dịch memecoin trở nên dễ dàng và thuận tiện hơn rất nhiều. Các nền tảng như pump.fun cho phép bất kỳ ai, dù không biết gì về lập trình, cũng có thể tạo token mà không cần phải tự cung cấp vốn cho nhóm thanh khoản (LP). Các bot giao dịch như Bonkbot hay Trojanbot giúp người dùng dễ dàng mua bán memecoin ngay trên điện thoại.

Với phí gas thấp và tốc độ xác nhận giao dịch nhanh, chỉ riêng trong tháng Năm, đã có tới 455.000 memecoin được tạo trên Solana, thu hút 600.000 nhà giao dịch DEX hàng ngày và tạo ra 10 triệu giao dịch DEX mỗi ngày. Khi ngày càng nhiều memecoin được tạo ra, pump.fun đã thu về 3,3 triệu USD tiền phí trong vòng bảy ngày – con số này cao hơn cả doanh thu hàng tuần của Uniswap. Ngay cả các quỹ blockchain cũng bắt đầu chú ý đến memecoin, nhận ra rằng chúng giờ đây đã trở thành một phần thiết yếu trong hệ sinh thái của họ. Ví dụ, Quỹ Avalanche đã công bố quỹ memecoin của mình vào tháng Ba, còn Jesse Pollak – người sáng lập Base – tích cực quảng bá $BRETT, cho thấy memecoin đang dần trở thành yếu tố then chốt trong các hệ sinh thái Layer.

Khi hàng loạt memecoin được tạo ra mỗi ngày, các xu hướng thị trường cũng liên tục thay đổi. Xu hướng nóng nhất hiện nay là các memecoin lấy cảm hứng từ người nổi tiếng, khởi nguồn từ Caitlyn Jenner và Iggy Azalea. Trước đây, trào lưu “~ on Sol” từng rất thịnh hành (ví dụ như $BTC on Sol, $ETH on Sol), nhưng chỉ riêng tuần trước đã có hơn 1.000 memecoin lấy chủ đề Andrew Tate. Tất nhiên, phần lớn các token này cuối cùng đều rớt giá về 0, dẫn đến một hiện tượng mới gọi là “CTO (Community Takeover)” – khi nhà phát triển bỏ dự án, cộng đồng còn lại sẽ tự tiếp quản việc phát triển.

Hình 2: Thống kê memecoin trên Solana

Nguồn: Dune

Tại sao memecoin có thể tồn tại lâu dài?

Khả năng sinh lời

• Ở thế giới hiện tại, sản phẩm nào có thể từ con số 0 đạt vốn hóa 250 triệu hay thậm chí 1 tỷ USD trong vòng một tuần? Có lẽ chỉ có memecoin. Dù memecoin có hay không có tính ứng dụng thực tế, xét dưới góc độ đầu tư thuần túy, chúng vẫn là một bổ sung hấp dẫn cho danh mục đầu tư. Tại hội nghị Consensus 2024, Joe McCann – CEO của Asymmetric Capital – đã khuyên nên phân bổ 2-3% danh mục cho memecoin, vì điều này có thể mở ra tiềm năng tăng trưởng đáng kể, ít nhất là trong bối cảnh thị trường hiện nay. Trong lĩnh vực memecoin, lợi nhuận gấp 100 lần là điều phổ biến. Dù nhìn theo hướng tích cực hay tiêu cực, memecoin rõ ràng là sản phẩm mà các nhà đầu tư và quản lý danh mục nên cân nhắc đưa vào danh mục đầu tư của mình.

Hình 3: Khả năng sinh lời của các memecoin

Nguồn: DEX Screener

Cánh cửa tiếp cận cho người bình thường

• Ngay cả những người không am hiểu tiền mã hóa cũng có thể đã từng nghe đến Dogecoin hay Shiba Inu. Với nhiều người, Dogecoin có thể là lựa chọn đầu tiên khi bước chân vào thị trường crypto, thay vì chọn các lựa chọn phức tạp hơn như ZKSync và tìm hiểu ZK rollup là gì. Dù điều này có vẻ ngớ ngẩn, nhưng thực tế memecoin cung cấp một lối vào dễ tiếp cận cho người mới tham gia thế giới tiền mã hóa, từ đó thúc đẩy quá trình áp dụng đại trà. Ví dụ, Elon Musk nói về Dogecoin trên Twitter và bàn luận về nó trên chương trình SNL đã thu hút sự chú ý lớn cho toàn bộ hạng mục tài sản này. Ngoài ra, các memecoin tích cực quảng bá thông qua hợp tác thể thao (như $FLOKI) hay gây quỹ quảng cáo trên các nền tảng (như $WIF), góp phần thúc đẩy quá trình áp dụng rộng rãi. Một phần lý do nằm ở đặc điểm "dễ thương và hài hước" của memecoin. Nếu Elon Musk nhắc đến một dự án ZK rollup trên SNL, liệu nó có thu hút được sự chú ý tương tự không?

Sức mạnh của cộng đồng

• Yếu tố quan trọng nhất khiến một memecoin thành công chính là cộng đồng mạnh mẽ. Khi nhìn vào các startup Web2 thành công, hầu hết đều bắt đầu từ một cộng đồng, ví dụ như Reddit. Instagram và Facebook ban đầu không có mô hình doanh thu, nhưng sau đó đã thêm quảng cáo vì họ đã xây dựng được một “cộng đồng”. Thành công của một doanh nghiệp thường phụ thuộc nhiều hơn vào cộng đồng chứ không phải công nghệ, bởi vì một khi đã có cộng đồng vững mạnh, mọi thứ đều có thể được xây dựng dễ dàng trên nền tảng đó. Đây chính xác là điều đang xảy ra với các memecoin hiện nay. Bonk, ban đầu từng bị coi là “Doge giả”, nay đã có Bonkbot và tạo ra 65 triệu USD tiền phí. Tương tự, Shiba Inu đang phát triển một giải pháp Layer 2 mang tên Shibarium. Ngay cả khi một memecoin lúc khởi đầu trông có vẻ “vô dụng”, nó vẫn có thể phát triển theo nhiều cách khác nhau nếu xây dựng được cộng đồng thành công. Do đó, chỉ trích một memecoin có cộng đồng mạnh mẽ vì thiếu tính hữu ích giống như việc trách móc Facebook hay Instagram những ngày đầu vì chưa có mô hình doanh thu.

Hình 4: Từ memecoin đến coin có tính năng

Nguồn: Degen, Shibarium, Bonkbot

Tuy nhiên…

Tất nhiên, thị trường memecoin vẫn còn nhiều vấn đề. Đây là một thị trường bị thao túng nặng nề, giá cả có thể bị chi phối bởi các cá nhân nắm giữ lượng lớn và những người trong cuộc, và rất dễ bị thao túng với chi phí tối thiểu. Trên hết, vì giao dịch chủ yếu diễn ra trên các sàn phi tập trung, nên gần như không có sự giám sát nào. Điều này dẫn đến tình trạng “rug pull” (rút thanh khoản đột ngột khiến giá token sụp đổ) xảy ra thường xuyên trên DEX, trong hàng ngàn token được tạo ra, chỉ có một vài cái sống sót qua được vài tháng tiếp theo. Vì vậy, chúng ta cần thiết lập các chuẩn mực đạo đức và quy định chặt chẽ hơn để ngăn chặn những hành vi này.