Làm thế nào để nhìn nhận tính năng tùy chỉnh token gas của OP Stack?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Làm thế nào để nhìn nhận tính năng tùy chỉnh token gas của OP Stack?
Gas Token là chìa khóa hỗ trợ nền kinh tế độc lập của Layer2.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Haotian
Gần đây có nhiều thảo luận về xu hướng tương lai của layer2. Về định hướng lớn thì @VitalikButerin đã lên tiếng: một hệ sinh thái đa dạng lấy layer2 làm trung tâm (hàm ý: các con layer2 phải tự lực cánh sinh, "người bố đỡ đầu" Ethereum giờ không còn cõng nổi nữa). Trong bối cảnh đó, Gas Token chính là yếu tố then chốt hỗ trợ nền kinh tế độc lập cho layer2. Dưới đây là một vài quan điểm cá nhân:
1) Việc sử dụng ETH làm Gas Token cho layer2 hay phụ thuộc vào khả năng DA (lưu trữ dữ liệu) của mạng chính Ethereum từng được xem là tiêu chí đánh giá "tính chính thống" của một layer2. Tuy nhiên hiện tại, khu vực chuyên biệt dành cho DA đã bị phá vỡ, vị thế của Gas Token cũng đang lung lay. Layer2 đang dần thoát khỏi con đường mở rộng vốn được mặc định là phụ thuộc vào mạng chính Ethereum, chuyển sang lộ trình trở thành những chuỗi công khai độc lập hơn, linh hoạt và mang dáng dấp "chuỗi công cộng độc lập" rõ rệt hơn.
Việc tách biệt chức năng DA xảy ra vì OP Stack cung cấp cơ sở "triển khai chuỗi chỉ bằng một cú nhấp chuột", khiến nhiều nhà phát triển ưa thích chi phí thấp sẽ chọn các dịch vụ thành phần DA ngoài Ethereum. Việc tách khỏi Gas Token ETH đến từ thực trạng hệ sinh thái kinh tế layer2 trên Ethereum đang lâm vào tình trạng "tăng trưởng trì trệ", cần đến sự kích thích nền tảng thông qua token gốc (native token).
2) Layer2 đầu tiên sử dụng token gốc làm Gas Token là @MetisL2. Với tư cách là một dự án layer2 mới nổi trên Ethereum, Metis luôn đi theo con đường khác biệt: chẳng hạn như xây dựng Sequencer phi tập trung, phát triển Rollup hỗn hợp, dùng $METIS làm Gas Token gốc... Nhìn lại hiện tại, những lựa chọn này của Metis dường như đang dần trở thành "chuẩn mực" phổ biến.
Thực tế, xét theo các dữ liệu hiện tại như TVL trên mainnet Metis, phí giao dịch, số lượng triển khai DApp..., khi Sequencer phi tập trung ra mắt, cơ chế khai thác LSD Staking được tích hợp, các nền tảng tái stake LRT xuất hiện, nền kinh tế DeFi gốc của Metis đã thể hiện đà tăng trưởng mạnh mẽ.
Rõ ràng, giống hệt với con đường Metis đã thực hiện, mục tiêu của OP Stack khi cho phép tùy chỉnh Gas Token chính là dùng token gốc để tạo động lực cho hệ sinh thái: ví dụ như trợ cấp chi phí vận hành giao dịch cho các ứng dụng nền tảng, giảm phí giao dịch cho người dùng, hoặc tài trợ (Grant) để khuyến khích nhà phát triển xây dựng hệ sinh thái. Đây đều là những lợi thế mà một Gas Token độc lập có thể mang lại.
3) Nhiều người lo ngại rằng nếu các layer2 đều dùng Gas Token riêng, thì trường hợp sử dụng ETH sẽ giảm, từ đó làm giảm giá trị "trao quyền" (empowerment) của layer2 đối với mạng chính Ethereum. Thực tế, lo lắng này là không cần thiết.
Bởi lẽ, chỉ cần layer2 muốn gộp giao dịch (batch transaction) lên mạng chính, chúng vẫn phải dùng ETH làm tiền tệ thanh toán. Chỉ khi hệ sinh thái kinh tế nội tại của layer2 được thúc đẩy, dẫn đến lượng lớn giao dịch batch và hành vi thanh toán phát sinh, mạng chính Ethereum mới thực sự hưởng lợi — chứ không đơn thuần là mục tiêu để $ETH được tiêu thụ như Gas Token trên layer2. Việc gia tăng cơ sở người dùng và khối lượng giao dịch, từ đó thúc đẩy đốt cháy gas (Gas Burn) một cách tự nhiên, rõ ràng hiệu quả hơn nhiều.
Nhìn từ một góc độ khác, việc đưa ETH gốc vào lưu thông trên layer2 cần thông qua cầu nối chéo chuỗi (cross-chain bridge), người dùng nhận được chỉ là phiên bản ETH được gói lại (Wrapped ETH). Loại ETH này khó có thể đóng vai trò tài sản uy tín tuyệt đối trong các giao thức DeFi như cho vay trên layer2, bởi tồn tại thêm lớp chi phí tin cậy mạnh vào cầu nối chéo chuỗi. Người dùng hiển nhiên ưu tiên thực hiện các tương tác DeFi loại này ngay trên mạng chính.
Ngược lại, nếu sử dụng Gas Token nội tại của layer2 làm phương tiện lưu thông chính — như cách Metis đang làm — có thể tạo động lực cho Sequencer phi tập trung, trợ cấp thêm cho các dự án DeFi, tạo ra hiệu ứng vòng xoáy (flywheel effect) giữa việc đào của Sequencer và hoạt động DeFi. Dù nhìn theo hướng nào, việc xây dựng Gas Token độc lập dường như đã trở thành lựa chọn tất yếu để khơi thông hệ sinh thái layer2.
4) Kể từ sau nâng cấp Cancun, các Rollup layer2 đã nhận được sự hỗ trợ tối đa từ "người bố đỡ đầu" Ethereum. Một mặt, chi phí DA sau nâng cấp Cancun thực sự giảm đáng kể; tải sử dụng không gian Blob và mức phí hiện vẫn nằm trong giới hạn kiểm soát, thậm chí tiềm năng còn chưa được khai thác hết. Mặt khác, lợi ích mà nâng cấp phân mảnh (sharding) mang lại cho Rollup sẽ rất hạn chế, còn các công nghệ xa hơn như ZK-SNARKs, DAS Ethereum hay client nhẹ cũng khó có thể mang lại lợi ích trực tiếp cho layer2.
Layer2 không thể tiếp tục tận dụng kỳ vọng nâng cấp mạng chính để tự tạo "buff tăng trưởng" nữa. Đây chính là thời điểm bước ngoặt — các layer2 phải chiến đấu đến cùng, tranh thủ mọi điều kiện thuận lợi để phát triển độc lập, linh hoạt và đa dạng hóa.
Theo tôi, đây mới chính là mục đích thật sự khi Vitalik bàn về hệ thống layer2 đa dạng hóa. Trong tương lai, các layer2 trên Ethereum chỉ có thể trở thành một phần bền vững trong hệ sinh thái lớn nếu họ đi ra khỏi sự sao chép, khám phá ra sự khác biệt về chức năng và mô hình kinh doanh, đồng thời xây dựng được hệ thống tăng trưởng tự duy trì. Những layer2 chỉ biết hút máu từ mạng chính hay dựa vào các đợt kích thích ngắn hạn bằng token quản trị, mà thiếu động lực tăng trưởng nội tại, chắc chắn sẽ không thể tồn tại lâu dài.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Haotian | CryptoInsight
