Phát hành token sắp tới, giải mã toàn diện nguyên lý công nghệ và tiềm năng hệ sinh thái AO
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Phát hành token sắp tới, giải mã toàn diện nguyên lý công nghệ và tiềm năng hệ sinh thái AO
Bài viết này sẽ chủ yếu giới thiệu về nguyên lý công nghệ AO và hệ sinh thái liên quan.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Charlotte, Kevin; Metrics Ventures
1. Khởi điểm từ lưu trữ, AO giúp Arweave hồi sinh
Mạng chính Arweave được ra mắt vào ngày 18 tháng 11 năm 2018, trong hơn 5 năm đã trải qua 13 lần nâng cấp lớn, định hướng kinh doanh là dịch vụ lưu trữ phi tập trung vĩnh viễn. Tuy nhiên, khi quan sát dữ liệu mạng, ta thấy các lần nâng cấp trên thực tế chưa thật sự tạo nên lợi thế cạnh tranh cho Arweave. Quan sát dữ liệu hoạt động của Arweave có thể thấy:
Sau khi bước vào năm 2023, tốc độ tăng trưởng lưu trữ của Arweave rõ ràng chậm lại, lượng dữ liệu lưu trữ mới giảm mạnh, lượng lưu trữ hàng tháng dao động quanh mức 2-4TiB, thấp nhất vào tháng 6 chỉ đạt 1,43TiB. Tổng dung lượng lưu trữ cả năm 2023 đạt 32,96TiB. Trong khi đó, tổng dung lượng lưu trữ của mạng Filecoin năm 2023 vượt quá 1,8 EiB (1EiB = 1.048.576 TiB). Rõ ràng trong lĩnh vực lưu trữ phi tập trung, Arweave hoàn toàn không thể lay chuyển vị trí thống trị của Filecoin và gặp khó khăn lớn trong việc mở rộng kinh doanh.
Không chỉ khó đột phá trong cạnh tranh ngang hàng cùng loại hình dịch vụ, bản thân phân khúc mà Arweave đang tham gia —— lưu trữ phi tập trung —— cũng khá xa lạ với người dùng phổ thông, khiến họ thiếu động lực sử dụng và khó cảm nhận nhanh chóng những thay đổi cơ bản. Trong thị trường tăng giá mới đây, lưu trữ phi tập trung dù phần nào được hưởng lợi từ câu chuyện AI/DePIN, nhưng vẫn chỉ là "chai cũ đựng rượu mới", chưa thu hút nhiều sự chú ý từ thị trường.
Khó khăn này cũng phản ánh rõ trên giá token. Xét theo chu kỳ một năm, trước tháng 2 năm 2024, giá AR luôn dao động quanh mức 6-10 USD, tăng trưởng kém xa BTC và không có phản ứng tích cực dù mạng chính liên tục nâng cấp hay thị trường bắt đầu chu kỳ tăng giá, cho đến khi nhà sáng lập Sam công bố chính thức ra mắt AO của Arweave vào ngày 14 tháng 2.
Arweave với tư cách giao thức lưu trữ chỉ có thể được coi như một ổ cứng. Chỉ dựa vào một ổ cứng thì không thể xây dựng câu chuyện lớn hay mở rộng nhiều trường hợp sử dụng. Trong thời gian dài, Arweave từng kỳ vọng các giao thức khác sẽ dùng "ổ cứng" của mình, nhưng hiệu quả rất hạn chế. Việc nằm quá xa người dùng phổ thông khiến hạ tầng này thiếu sự chú ý từ thị trường. Vì vậy, Arweave đã phát triển CPU hoàn hảo tương thích với "ổ cứng" của mình —— AO, giúp giá token AR tăng nhanh từ 8 USD lên gần 50 USD. Bài viết này sẽ chủ yếu giới thiệu nguyên lý công nghệ và hệ sinh thái liên quan đến AO.
1.1 Nguyên lý công nghệ AO: Làm sao để đạt được tính toán vô hạn có thể xác minh?
AO là máy tính theo mô hình Actor (Actor Oriented) chạy trên Arweave, được thiết kế như một môi trường có thể chứa số lượng tiến trình song song tùy ý, các tiến trình phối hợp với nhau thông qua lớp truyền tin nhắn mở.
Hai đặc điểm cốt lõi nhất của AO có thể được tóm tắt như sau:
(1) Số lượng tiến trình tùy ý chạy song song, tức là khả năng mở rộng tính toán vô hạn;
(2) Kết quả tính toán có thể xác minh và tái hiện được, từ đó đạt được mức độ tin cậy tối thiểu.
Trước khi tìm hiểu cách AO thực hiện các chức năng trên, cần nắm sơ bộ cấu trúc cơ bản của AO. Hệ thống AO bao gồm hai đơn vị cơ bản: tiến trình (Process) và tin nhắn (Message), cùng ba thành phần cơ bản (cũng có thể xem là ba vai trò quan trọng): đơn vị lập lịch (SU), đơn vị tính toán (CU) và đơn vị trung gian (MU).
-
Tiến trình: Đơn vị tính toán trong mạng. Trạng thái của tiến trình có thể được tính toán bởi đơn vị tính toán, đồng thời tiến trình có thể nhận tin nhắn từ người dùng hoặc từ tiến trình khác. Về mặt định nghĩa cụ thể, $P_i$ biểu thị tiến trình thứ $i ^{th}$. Định nghĩa $P_i$ = ($Log_i,Init_i,Env_i$), trong đó $Log_i$ là dãy tin nhắn đã sắp xếp của $Pi$, $Init_i$ là dữ liệu khởi tạo của $P_i$, $Sched_i$ là bộ lập lịch của $P_i$, $Env_i$ là môi trường tính toán của $P_i$. Tại một bước thời gian nhất định, trạng thái $S(P_i) = F(Log_i, Env_i)$, trong đó F là hàm được định nghĩa bởi $Env_i$, tính toán trạng thái dựa trên nhật ký tin nhắn.
-
Tin nhắn: Mỗi tương tác với tiến trình trong AO đều được biểu diễn dưới dạng tin nhắn. Bản chất tin nhắn là mục dữ liệu tuân thủ tiêu chuẩn ANSI-104. Việc thống nhất định dạng tin nhắn cực kỳ quan trọng, toàn bộ môi trường AO xử lý và thanh toán trên lớp dữ liệu phi tập trung của Arweave thông qua tin nhắn đồng bộ.
-
Đơn vị lập lịch: Có nhiệm vụ phân bổ số hiệu khe thời gian tăng dần nguyên tử (tương tự nonce trên Ethereum) cho các tin nhắn gửi đến tiến trình, tức là sắp xếp tin nhắn cho tiến trình. Sau khi phân bổ, bộ lập lịch phải đảm bảo dữ liệu được tải lên Arweave để lưu trữ vĩnh viễn và mọi người đều có thể truy cập.
-
Đơn vị tính toán: Là nút chịu trách nhiệm tính toán trạng thái tiến trình trong AO. Các đơn vị tính toán hình thành thị trường tính toán phi tập trung tương tự giao thức Akash, cạnh tranh lẫn nhau để hoàn thành dịch vụ tính toán trạng thái tiến trình. Sau khi hoàn tất, đơn vị tính toán phải trả về kết quả tính toán và bằng chứng trạng thái kèm chữ ký. Nếu người dùng không tin tưởng một đơn vị tính toán duy nhất, có thể yêu cầu thêm nhiều đơn vị khác. Đơn vị tính toán phải đặt cược tài sản, nếu cung cấp trạng thái sai sẽ bị phạt mất tiền đặt cược.
-
Đơn vị trung gian: Chịu trách nhiệm nhận tin nhắn đầu vào từ phía khách hàng, định tuyến các tin nhắn này tới đơn vị lập lịch chỉ định, sau đó truy xuất kết quả từ đơn vị tính toán.
Các điểm kỹ thuật chính giúp AO đạt được khả năng tính toán vô hạn có thể xác minh bao gồm:
(1) Mô hình đồng thuận dựa trên lưu trữ (SCP): Máy tính AO đạt được đồng thuận thông qua việc lưu trữ toàn bộ trạng thái nhật ký tin nhắn trên Arweave. Arweave được dùng như sổ ghi log liên tục và bất biến để lưu trữ tất cả nhật ký tin nhắn, đảm bảo nhật ký tương tác luôn sẵn dùng vĩnh viễn, cho phép bất kỳ người tham gia mạng nào cũng có thể tính toán trạng thái.
(2) Chỉ cần đạt đồng thuận về thứ tự và lưu trữ dữ liệu, không cần đạt đồng thuận về trạng thái: Các blockchain như Bitcoin và Ethereum sử dụng cơ chế đồng thuận truyền thống, yêu cầu người tham gia mạng đạt đồng thuận về trạng thái sổ cái, tất cả nút cần xác minh và thống nhất trạng thái hiện tại, gây lãng phí tài nguyên tính toán, giới hạn tốc độ và khả năng mở rộng của mạng. Trái lại, AO không cần đạt đồng thuận về trạng thái, chỉ cần thống nhất về thứ tự và lưu trữ nhật ký tương tác trên Arweave. Nói cách khác, trạng thái AO "toàn ảnh" ẩn trong nhật ký tin nhắn do Arweave quản lý. Mặc dù không có đồng thuận về trạng thái, nhưng về nguyên tắc ai cũng có thể tính toán trạng thái từ dữ liệu lưu trữ trên Arweave. Khi người dùng muốn lấy trạng thái, có thể yêu cầu đơn vị tính toán thực hiện tính toán và cung cấp bằng chứng.
(3) Phân chia chức năng giữa AR và AO: Từ phân tích trên, AR và AO mỗi bên làm tốt nhiệm vụ riêng. AO không giải quyết vấn đề xác minh, chỉ phụ trách truyền tin nhắn, sắp xếp và tính toán trạng thái —— xử lý vấn đề tính toán. Arweave xử lý vấn đề an toàn và khả năng xác minh, đạt đồng thuận về thứ tự dữ liệu và đảm bảo lưu trữ phi tập trung vĩnh viễn bất biến. AO hoàn thành việc lưu trữ dựa trên nhật ký tương tác trên Arweave, nhưng không thể sửa đổi đồng thuận của Arweave.
(4) Kiến trúc tính toán song song dựa trên truyền tin nhắn: Hai phương pháp cơ bản để đạt tính toán song song là chia sẻ bộ nhớ và truyền tin nhắn. AO chọn kiến trúc truyền tin nhắn, trái ngược với cách dùng chia sẻ bộ nhớ như Solana, Sei... Trên mô hình chia sẻ bộ nhớ, khi một người dùng truy cập và sửa đổi dữ liệu nào đó, người khác không thể thay đổi, tức là phải chờ đợi lẫn nhau trong quá trình "cạnh tranh khóa", chỉ khi người dùng "mở khóa" dữ liệu thì người khác mới truy cập được. Do đó, khả năng mở rộng của phương pháp này có giới hạn nhất định. Trong khi đó, AO chỉ cần gửi tin nhắn tương tác, không tồn tại tình trạng chờ đợi "cạnh tranh khóa", đạt được khả năng mở rộng ngang, khiến khả năng song song có thể mở rộng đến quy mô tùy ý.
(5) Kiến trúc mô-đun của AO: Tính mô-đun của AO thể hiện ở sự tách biệt giữa CU, SU, MU. Người dùng có thể tự do lựa chọn bộ sắp xếp, bộ chuyển tiếp tin nhắn, đơn vị tính toán phù hợp, thậm chí máy ảo cấp hệ thống cũng có thể thay thế linh hoạt, hỗ trợ đưa tiến trình từ nhiều hệ thống hợp đồng thông minh vào AO. CU, SU và MU đều có thể mở rộng ngang, đảm bảo năng lực tính toán tăng theo nhu cầu.
Dựa trên phân tích trên, các quy trình then chốt trong mạng AO bao gồm: Thông tin tương tác trong mạng AO sau khi được MU xác minh chữ ký, được truyền tới SU. Sau khi SU sắp xếp, dữ liệu được tải lên Arweave và đạt đồng thuận về thứ tự rồi lưu trữ. Khi người dùng cần lấy trạng thái, sẽ gửi tin nhắn qua MU tới SU, SU chọn CU phù hợp và giao tin nhắn cho CU. CU dùng dữ liệu trên Arweave để tính toán trạng thái, sau đó trả đầu ra về người dùng thông qua MU.
1.2 Công nghệ AO có tạo nên lợi thế cạnh tranh không?
Để thảo luận vấn đề này, chúng tôi so sánh AO với hai loại dự án tương tự: chuỗi công suất cao song song (ví dụ như EVM song song, Solana...) và giao thức tính toán phi tập trung (Akash).
So sánh chuỗi công suất cao song song với AO:
Sự khác biệt chính nằm ở kiến trúc tính toán song song. Ở đây ta lấy Ethereum làm đối tượng chuẩn để minh họa rõ hơn sự khác biệt của AO. Ethereum đại diện cho EVM truyền thống xử lý giao dịch tuần tự, chỉ một giao dịch được sửa đổi trạng thái tại một thời điểm, toàn bộ hệ thống tiến triển theo mô hình tuyến tính đơn luồng.
Chuỗi công suất cao song song thường chỉ có thể xử lý song song các giao dịch không xung đột hoặc không trùng lặp (giao dịch xung đột: thường chỉ nhiều giao dịch cố gắng truy cập và sửa đổi cùng một dữ liệu hoặc trạng thái, dẫn đến không nhất quán dữ liệu). Ví dụ Sealevel cho phép Solana xử lý hàng ngàn hợp đồng thông minh đồng thời, mỗi giao dịch mô tả trạng thái nó sẽ đọc hoặc ghi, hệ thống nhận diện các giao dịch không chồng lấn để thực thi song song các giao dịch không xung đột. EVM song song cũng tương tự, xử lý song song các giao dịch không xung đột. Với ví dụ Monad, quá trình cốt lõi gồm ba bước: (1) Thực thi lạc quan (optimistic execution), tức là giả định lạc quan rằng mọi giao dịch đều không xung đột, thực thi song song nhưng có thể dẫn đến lỗi, thông qua so sánh đầu vào - đầu ra để xác định chỗ không nhất quán và thực thi lại giao dịch; (2) Lập lịch và phụ thuộc: để giảm thực thi lặp vô ích, Monad dùng trình phân tích mã tĩnh dự đoán mối quan hệ phụ thuộc giữa các giao dịch, nhận diện trước các xung đột tiềm năng để tối ưu hóa thực thi; (3) Hợp nhất trạng thái: sau khi giao dịch thực thi song song, trạng thái được cập nhật bởi mỗi giao dịch cần được hợp nhất để đảm bảo tính nhất quán trạng thái toàn khối.
Mặc dù cải thiện hiệu suất hệ thống, nhưng chuỗi song song tồn tại điểm nghẽn mở rộng rõ rệt: chỉ có thể xử lý song song các giao dịch không xung đột. Nếu liên quan đến truy cập và sửa đổi cùng trạng thái, vẫn xảy ra vấn đề "cạnh tranh khóa". Sự khác biệt giữa AO và chuỗi song song nằm ở: (1) dùng kiến trúc tính toán song song truyền tin nhắn thay vì chia sẻ bộ nhớ; (2) chỉ cần đạt đồng thuận về thứ tự và lưu trữ dữ liệu, không cần đạt đồng thuận về trạng thái. Điều này giúp AO có khả năng mở rộng song song mạnh mẽ hơn, các đơn vị lập lịch, trung gian và tính toán đều có thể mở rộng ngang vô hạn, đảm bảo năng lực tính toán mở rộng vô hạn.
So sánh thị trường tính toán phi tập trung với AO:
Mạng đại diện bởi Akash cung cấp thị trường tính toán phi tập trung cho dịch vụ lưu trữ container, nhưng đánh đổi khả năng tạo dịch vụ phi tin cậy, tức là kết quả tính toán không thể xác minh và tái hiện, do đó mất đi khả năng hợp đồng thông minh. Ngược lại, tính toán của AO là có thể xác minh, nhờ cơ chế lưu trữ trạng thái toàn ảnh, AO thậm chí có thể giữ được thuộc tính hợp đồng thông minh truyền thống. AO đảm bảo nhật ký tương tác được ghi vào Arweave và luôn sẵn dùng lâu dài, trạng thái có thể được tính toán bởi bất kỳ người tham gia nào, mọi người đều có thể tái hiện quá trình tính toán và xác minh tính đúng đắn của người tính toán khác. Các biện pháp đảm bảo khả năng xác minh và dịch vụ phi tin cậy có thể tóm tắt như sau: (1) Lưu trữ toàn ảnh nhật ký tương tác trên Arweave giúp tái hiện quá trình tính toán; (2) Đơn vị tính toán phải cung cấp tuyên bố chữ ký mã hóa về kết quả tính toán; (3) Đơn vị tính toán phải đặt cược, nếu kết quả sai sẽ bị phạt.
Tóm lại, kiến trúc kết hợp AO và AR vừa đảm bảo khả năng mở rộng tính toán vô hạn, vừa đảm bảo tính xác minh và mức độ tin cậy tối thiểu, so với các dự án tương tự hiện có thì có sự khác biệt nhất định và tạo nên lợi thế cạnh tranh.
1.3 Hệ sinh thái AO đang phát triển mạnh mẽ
Hệ sinh thái AO vẫn ở giai đoạn rất sớm, nhưng đang phát triển mạnh mẽ. Theo dữ liệu tổng thể từ AOLink, hiện tại mạng AO đã xử lý hơn 116 triệu tin nhắn, số lượng người dùng hàng ngày từng đạt đỉnh trên 5.000, gần đây giảm xuống khoảng 1.500. Số người nắm giữ token thử nghiệm mạng AO ($AOCRED, phát cho những người xây dựng mạng AO) cũng đã vượt 4.100 người.
Trong vòng ba tháng kể từ khi mạng thử nghiệm AO ra mắt, cơ sở hạ tầng và hệ thống tài chính ban đầu đã được xây dựng trên mạng AO, bao gồm cầu nối xuyên chuỗi, oracles, ví, AMM, giao thức stablecoin... Đồng thời các ứng dụng về game, mạng xã hội, memecoin, AI... cũng đang được phát triển.
(Toàn cảnh hệ sinh thái AO截至2024/4/26, nguồn: @everPayHQ @ArweaveSCP)
Các giao thức trọng điểm bao gồm:
-
AOX: Cầu nối xuyên chuỗi đầu tiên của hệ sinh thái AO, dựa trên công nghệ MPC cung cấp dịch vụ di chuyển tài sản cho mạng AO, hiện đang ở giai đoạn Beta, chỉ hỗ trợ $AR di chuyển giữa Arweave và mạng AO, tương ứng trong AO là Wrapped AR. Hiện tại đang có nhiệm vụ khuyến khích, người dùng hoàn thành các nhiệm vụ như di chuyển tài sản để kiếm token thử nghiệm $TAOX, có thể đổi lấy airdrop token chính thức trong tương lai.
-
0rbit: Oracle của mạng AO, hỗ trợ mang bất kỳ dữ liệu nào qua URL hợp lệ vào tiến trình AO. Người dùng gửi tin nhắn yêu cầu dữ liệu tới 0rbit, các nút 0rbit sẽ lấy dữ liệu và truyền tới tiến trình của người dùng.
-
Arconnect, aoWebWallet: Cơ sở hạ tầng ví cho mạng AO.
-
Astro: Giao thức stablecoin của mạng AO, đã ra mắt mạng thử nghiệm vào tháng 4, hiện có thể nhận token thử nghiệm tAR, dùng tAR đúc stablecoin USDA.
-
Permaswap, ArSwap, Bark: DEX trên mạng AO. Permaswap vừa ra mắt trên AO gần đây, hiện chỉ hỗ trợ đổi giữa Wrapped AR và AOCRED; ArSwap và Bark ra mắt sớm hơn, hỗ trợ nhiều loại tài sản hơn, ngoài AOCRED và Wrapped AR còn hỗ trợ các dự án hoặc token meme khác trong hệ sinh thái.
-
typr: Twitter của hệ sinh thái AO, ứng dụng mạng xã hội, chức năng và giao diện mở gần như giống hệt Twitter, bao gồm post, bài viết dài (story) và phòng chat (chatroom), nhưng hỗ trợ thưởng bằng bốn loại tài sản TRUNK/Wrapped AR/AOCRED/typr test token.
-
Permaverse: Nền tảng phát hành game và metaverse trên mạng AO, game đã phát hành là dumdum, người chơi có thể vuốt ve con dumdum (một con voi màu xanh lá) để kiếm điểm, đổi lấy phần thưởng airdrop tiềm năng, đồng thời cũng xây dựng môi trường metaverse rất đơn giản cho dumdum.
-
AO Games: Nền tảng phát hành game và metaverse vừa khởi động tuần này, đặc điểm sản phẩm được nhắc đến trên Twitter bao gồm: trải nghiệm game tương tự Web2, có thể tích hợp AI trên chuỗi...
-
outcome_gg: Thị trường dự đoán của hệ sinh thái AO, chỉ số dự đoán bao gồm hệ sinh thái AO, game, defi, meme, thương mại và công nghệ... Sau khi dự án ra mắt có thể sẽ đưa vào đại lý tự chủ AI, tổ chức cuộc thi dự đoán dựa trên LLM.
-
TRUNK, Aetheris: Memecoin của hệ sinh thái AO.
-
AOVM: Công cụ AI của hệ sinh thái AO, với người dùng cuối có thể dùng trí tuệ nhân tạo như trợ lý cá nhân, công cụ phân tích dữ liệu thị trường..., với nhà phát triển có thể dùng như trợ lý phát triển hợp đồng thông minh, sản phẩm chưa ra mắt.
Nhìn chung, hệ sinh thái AO vẫn ở giai đoạn rất sớm, vừa mới bước vào giai đoạn "đổ móng", đa số ứng dụng vẫn ở giai đoạn whitepaper, thậm chí chỉ có trang Twitter và website, chưa có sản phẩm cụ thể hay tài liệu kỹ thuật ra mắt, năng lực công nghệ của mạng AO chưa được giải phóng và kiểm chứng ở tầng ứng dụng. Sự phát triển của hệ sinh thái AO cũng sẽ ngược lại thúc đẩy kinh doanh lưu trữ của Arweave —— nếu mở rộng kinh doanh bên ngoài không thuận lợi, thì tự xây dựng "CPU" sẽ khai thác tiềm năng của "ổ cứng" này.
2 AO có mối liên hệ gì với lĩnh vực AI?
Sau khi ra mắt AO, Arweave được so sánh lại với các dự án trong lĩnh vực AI và chuỗi EVM song song. Phần trước đã giới thiệu sự khác biệt giữa AO và EVM song song, phần này sẽ phân tích ngắn gọn vị trí của AO trong lĩnh vực AI.
Bản thân AO được thiết kế theo mô hình Actor, vốn có mối liên hệ chặt chẽ với nghiên cứu AI. Tư tưởng cốt lõi là mỗi thành phần trong hệ thống có thể là một tác nhân độc lập, tự chủ, khi cần tương tác thì gửi tin nhắn. Actor trong mô hình này rất giống với AI Agent, điều này khiến việc lưu trữ mô hình AI và xây dựng ứng dụng AI trên hệ sinh thái AO trở thành hướng đi hấp dẫn. Vậy cụ thể, AO sẽ hỗ trợ AI như thế nào?
Tóm gọn trong một câu, AO khiến việc đưa mô hình AI lên chuỗi trở nên khả thi hơn, có thể đạt được tính toán có thể xác minh cho mô hình AI, từ đó thúc đẩy tích hợp mô hình AI với hợp đồng thông minh và mở rộng việc sử dụng AI trong thế giới Crypto.
Trước hết, "đưa mô hình lên chuỗi" (model on-chain) nghĩa là lưu trữ mô hình ML trong hợp đồng thông minh trên blockchain và có thể sử dụng mô hình bằng cách gọi phương thức hợp đồng thông minh. Nhưng điều này đòi hỏi: (1) lưu trữ mô hình AI và dữ liệu trên chuỗi, tức là lưu trữ đầy đủ mô hình và dữ liệu cần thiết trên hàng ngàn nút, chi phí lưu trữ cực kỳ cao, về mặt kinh tế không khả thi để lưu trữ mô hình, đặc biệt là mô hình ngôn ngữ lớn; (2) tài nguyên tính toán hạn chế, đồng thời blockchain có độ trễ cao và thông lượng thấp, đều giới hạn tính toán hiệu suất cao cho mô hình AI. Việc tính toán mô hình AI trên chuỗi yêu cầu tất cả các nút cùng lúc hoàn thành quá trình tính toán, kiến trúc đơn luồng như vậy rõ ràng không thể hỗ trợ.
Do đó, hiện tại chủ yếu thực hiện tính toán mô hình bên ngoài chuỗi (off-chain), sau đó trả kết quả về chuỗi. Một phương pháp dung hòa là dùng opml/zkml để đưa bằng chứng suy luận lên chuỗi, nhằm tăng khả năng xác minh cho tính toán off-chain.
So với blockchain truyền thống (ví dụ như Ethereum), lợi thế công nghệ của AO nằm ở: (1) có thể truy cập trực tiếp Arweave, AR cung cấp lớp lưu trữ, khiến việc lưu trữ dữ liệu quy mô lớn với chi phí thấp trở nên khả thi; (2) có thể đạt được tính toán song song mở rộng vô hạn và có thể xác minh. Điều này giúp AO giải quyết nhiều vấn đề khi đưa mô hình lên chuỗi trên blockchain truyền thống, ví dụ có thể lưu trữ mô hình AI, khiến việc lưu trữ mô hình ngôn ngữ lớn trở nên khả thi. Ngoài ra, khả năng tính toán song song hiệu quả làm giảm nhu cầu về tài nguyên tính toán, không cần tất cả các nút lặp lại quá trình tính toán mô hình, giảm dư thừa tính toán, nâng cao hiệu suất. Hơn nữa, tất cả dữ liệu trong Arweave đều có thể làm đầu vào tính toán cho AO, điều này cũng mở rộng đáng kể dữ liệu mà mô hình trên chuỗi có thể sử dụng, thúc đẩy các tác nhân hoặc ứng dụng AI trên chuỗi ra quyết định dựa trên nhiều dữ liệu đáng tin cậy hơn.
Điểm khởi đầu đầu tiên của hệ sinh thái AO trong lĩnh vực AI sẽ là kết hợp AI với tài chính, đề xuất AgentFi. AgentFi là dùng khả năng suy luận của AI để tạo và điều chỉnh các chiến lược phức tạp giống như quản lý quỹ, việc dùng mô hình AI điều khiển tiền là vấn đề nhạy cảm, đặc biệt là độ tin cậy cực kỳ quan trọng. So với việc đưa AgentFi vào các chuỗi khác, hệ sinh thái AO đi đầu trong việc giải quyết tính xác minh của tính toán. Dự án đầu tiên ra mắt là Autonomous Finance, các Agent tài chính mà Autonomous Finance mong muốn tạo ra bao gồm: Agent quản lý tài sản DCA, Agent quỹ chỉ số tự cân bằng, Agent quỹ phòng hộ tự động với chiến lược rủi ro tùy chỉnh, Agent dự đoán trên chuỗi, Agent giao dịch tần suất cao... Hiện tại sản phẩm Agent đầu tư DCA đã ra mắt, người dùng có thể thiết lập loại tài sản đầu tư định kỳ, phạm vi trượt giá, hồ bơi thanh khoản, thời gian đầu tư định kỳ... Tất nhiên điều này chưa thực sự tận dụng trí tuệ AI để xây dựng chiến lược đầu tư, mà chủ yếu dừng lại ở mức tự động hóa hợp đồng không cần kích hoạt từ bên ngoài chuỗi. Chúng ta cần theo dõi tiếp năng lực sản phẩm sau này để xác định đây là sản phẩm nghiêm túc hay chỉ là chiêu trò.
3 Kinh tế học token và phân tích dòng tiền liên quan
Ngày 30 tháng 5 năm 2024, AO thông báo sắp hoàn tất phát hành token $AO, thời gian ra mắt token sẽ là ngày 13 tháng 6 theo giờ Bắc Kinh. Ngoài ra, token liên quan đến dự án là $AR, trước khi $AO hoàn tất TGE, $AR vẫn là một trong những mục tiêu đầu cơ.
$AR có nguồn cung tối đa 66 triệu token, ban đầu đúc 55 triệu, hiện đã hoàn toàn lưu thông trên thị trường. 11 triệu còn lại là phần thưởng đào mỏ, trong đó 10.744.796 token đã được khai thác, hiện phần thưởng mỗi khối khoảng 0,75 $AR, giảm một nửa mỗi năm. Số khối được đào mỗi ngày trên Arweave khoảng 660, do đó lượng $AR mới lưu thông mỗi ngày khoảng 500 token, áp lực bán từ đào mỏ rất nhỏ. Hiện tại nguồn cung lưu thông của $AR là 65.744.796, tỷ lệ mở khóa đã đạt 99,61%, có thể coi là trạng thái lưu thông toàn bộ.
Về trường hợp sử dụng token, $AR được dùng làm phương tiện thanh toán khi người dùng lưu trữ dữ liệu, cũng như phần thưởng cho thợ mỏ sản xuất khối và lưu trữ dữ liệu. Arweave có cơ chế Quỹ bảo hiểm lưu trữ (Storage Endowment), tức là phí lưu trữ người dùng nộp không hoàn toàn phân phối cho thợ mỏ, hiện tại chỉ 16,67% được phân phối cho thợ mỏ, phần còn lại tự động vào quỹ bảo hiểm lưu trữ. Do đó, mỗi khi dữ liệu được tải lên, mạng Arweave sẽ chuyển lượng token tương ứng trong lưu thông vào quỹ (Endowment) dùng để chi trả phí lưu trữ dữ liệu tích lũy theo thời gian. Quỹ này chỉ được chi trả khi chi phí lưu trữ của thợ mỏ cao hơn tổng phần thưởng đào mới + phí giao dịch, nhằm đảm bảo thợ mỏ luôn có lợi nhuận. Tuy nhiên, kể từ khi Arweave ra đời, chưa ai rút ra một token nào từ quỹ bảo hiểm lưu trữ, điều này khiến quỹ bảo hiểm lưu trữ được xem như cơ chế đốt cháy $AR. Khi tốc độ tăng của quỹ bảo hiểm lưu trữ lớn hơn lượng $AR mới tăng, $AR có thể được coi là trạng thái lạm phát âm.
Xét về xu hướng giá, sau khi ra mắt AO, giá $AR tăng nhanh chóng, trong một tháng tăng gấp 4 lần. Trong giai đoạn thị trường tạm suy yếu gần đây, giá AR逆势 tăng, đã gần chạm mức cao mới, hiện vùng tập trung dòng tiền vẫn chủ yếu tập trung quanh $10, vùng tập trung khác nằm ở $20-$40, $AR đã hai lần thử nghiệm khu vực khoảng $47, hiện giá lại gần mức này.
Về phân tích định giá, hiện tại không có dự án nào hoàn toàn cùng loại với Arweave và AO. Các dự án có nghiệp vụ tương tự bao gồm EVM song song, chuỗi công suất cao, lưu trữ phi tập trung và giao thức tính toán phi tập trung. Về vốn hóa thị trường, Arweave cơ bản tương đương với các chuỗi công suất cao và Filecoin, cao hơn so với Akash và Sei, nhưng trong so sánh FDV thì các dự án chuỗi và lưu trữ lại cao hơn nhiều so với Arweave. Do đó, xét đến việc hệ sinh thái AO vẫn ở giai đoạn cực kỳ sớm, mạng chính chưa ra mắt, vốn hóa hiện tại của $AR không ở trạng thái định giá thấp rõ rệt, nhưng trạng thái gần như toàn lưu thông làm giảm tác động pha loãng từ việc phát hành token, có thể gặp ít阻力 tăng giá hơn trong tương lai.
Liên quan mật thiết đến token còn có việc phát hành token $AO trong tương lai. Theo thông tin chính thức, $AO sẽ được phát hành hoàn toàn công bằng, không có pre-mine, pre-sale hay quyền tiếp cận ưu tiên, tổng nguồn cung token là 21 triệu, giảm một nửa mỗi bốn năm. Quan trọng là cách thức nhận token: (1) cầu nối tài sản sang AO (2) nắm giữ $AR (3) tham gia xây dựng hệ sinh thái AO. Hiện mô hình token cụ thể của AO chưa được công bố, theo câu trả lời của outprog - một trong những người đề xuất AO trên X Space, token AO và AR sẽ làm tốt nhiệm vụ riêng biệt, token AR tập trung chủ yếu vào chức năng lưu trữ và duy trì đồng thuận của Arweave, trong khi token AO tập trung giải quyết vấn đề giao tiếp giữa tính toán và ứng dụng, tức là AO và AR lần lượt duy trì chức năng tính toán và lưu trữ của mạng.
Sau khi tin tức phát hành $AO được công bố, $AR tăng mạnh nhất hơn 18% trong ngắn hạn. Một mặt, $AR hiện là mục tiêu gần như duy nhất tiếp nhận sự kiện này; mặt khác có thể liên quan đến quy tắc nắm giữ $AR để nhận $AO. Hai quy tắc cầu nối tài sản sang AO (hiện tại $AR cơ bản là tài sản duy nhất có thể di chuyển sang mạng AO) và nắm giữ $AR thực tế đều đang hấp thụ áp lực bán từ sự kiện này đối với $AR. Tuy nhiên cần lưu ý rằng, hiện tại $AR đang gánh hai định giá kép về tính toán và lưu trữ, khi $AO sắp phát hành cũng cần định giá lại $AR, có thể làm pha loãng một phần vốn hóa của $AR.
4 Tổng kết
Mặc dù thị trường thường nói "ch炒新不炒旧", vì các câu chuyện cũ khó thu hút sự chú ý mới từ thị trường, nhưng một số dự án cũ đang mang lại bất ngờ nhờ đổi mới công nghệ, và so với các dự án mới phát hành token, các dự án cũ này token cơ bản đã vào giai đoạn lưu thông toàn bộ, áp lực bán từ mở khóa nhỏ, đã chạm đáy sâu trong thị trường gấu, do đó có thể mang lại không gian tăng trưởng lớn hơn. Arweave là ví dụ điển hình cho loại dự án này. Tổ hợp AO và AR sở hữu khả năng tính toán song song vô hạn có thể xác minh, tạo nên lợi thế công nghệ cho Arweave, đồng thời thổi làn gió mới và câu chuyện mới.
Xét về phát triển hệ sinh thái, AO hiện vẫn ở giai đoạn mạng thử nghiệm, xây dựng hệ sinh thái ở giai đoạn cực kỳ sớm, năng lực tính toán thực sự của AO chưa được kiểm chứng và phát huy. Chúng tôi kỳ vọng hệ sinh thái AO sẽ诞生一些项目 có thể tận dụng các năng lực công nghệ đặc thù như lưu trữ, tính toán có thể xác minh, tính toán song song quy mô lớn... ví dụ ứng dụng mạng xã hội phi tập trung (có thể đảm bảo dữ liệu mạng xã hội được lưu trữ và truy xuất vĩnh viễn), cơ sở hạ tầng và ứng dụng AI... Xét về mức độ chú ý thị trường, mặc dù giá token AR trong thời gian gần đây luôn tăng ổn định, nhưng mức độ thảo luận giữa người dùng phổ thông không cao, mạng thử nghiệm AO cũng chưa trở thành "con gà đẻ trứng vàng" thu hút sự chú ý thị trường. Do chi tiết công nghệ khá phức tạp, người dùng phổ thông khó nhận ra sự khác biệt giữa AO với các chuỗi công suất cao, giao thức phi tập trung, cũng như cách AO có thể thâm nhập vào lĩnh vực AI, do đó chưa nhận thức đầy đủ tiềm năng tăng trưởng của AO. AO vẫn ở giai đoạn phát triển giao thức cực kỳ sớm, không gian phát triển sau này lớn, nhưng nếu phát triển hệ sinh thái không đạt kỳ vọng, đặc biệt là sau khi mạng chính ra mắt hiệu suất, trải
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@MetricsVentures
