Le giấc mơ tiền mã hóa của Kickstarter, từng nhận đầu tư bí mật 100 triệu USD từ a16z, vì sao khó thành hiện thực?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Le giấc mơ tiền mã hóa của Kickstarter, từng nhận đầu tư bí mật 100 triệu USD từ a16z, vì sao khó thành hiện thực?
Một dự án có thể mang lại lợi nhuận cho nhà đầu tư không nên chỉ phụ thuộc vào việc dự án đó có thành công hay không.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Leo Schwartz, Jessica Mathews, Tạp chí Fortune
Biên dịch: Luffy, Foresight News
Vào đầu tháng 12 năm 2021, các nhân viên của công ty khởi nghiệp gây quỹ cộng đồng Kickstarter đã nhận được tin về một khoản tiền bất ngờ: một tổ chức đầu tư muốn mua lại một phần cổ phần của họ. Thông tin này đã tạo ra làn sóng xôn xao trong nội bộ công ty, dù nhiều nhân viên đã tích lũy cổ phần trong nhiều năm nhưng hầu hết đều từ bỏ hy vọng bán được cổ phiếu.
Lúc đó, Kickstarter mà họ đang làm việc không còn giống như công ty khởi nghiệp đình đám năm 2009 với những dự án lan truyền mạnh mẽ như Cards Against Humanity hay Peloton. Một thời gian trước, Kickstarter được cả doanh nhân lẫn công chúng ca ngợi và đạt được thành tựu mơ ước của giới khởi nghiệp: tên gọi của nó trở thành danh từ chung, khi mọi người dùng “Kickstarter” để chỉ hoạt động gây quỹ cộng đồng trên Internet.
Lúc bấy giờ, tinh thần phản đối doanh nghiệp và phong cách grassroots của công ty đã thu hút các nhà đầu tư nổi tiếng và góp phần định hình cảnh quan công nghệ New York giai đoạn đầu. Những sự kiện của họ – từ buổi chiếu phim ra mắt đến lễ hội trên sân thượng, cùng các chiến dịch gây quỹ viral – chứng minh rằng ý tưởng kinh doanh sáng tạo có thể tìm được vốn bên ngoài Thung lũng Silicon, và nghệ sĩ hoàn toàn có thể được khán giả ủng hộ.
Nhưng sau hơn một thập kỷ ra đời, Kickstarter đã mất đi hào quang ngày xưa và liên tục thay đổi CEO. Đến năm 2021, Kickstarter gần như chẳng mang lại điều gì hấp dẫn cho nhà đầu tư tiềm năng, mà ngược lại còn khiến họ đau đầu. Công ty khởi nghiệp này đã tăng trưởng chậm lại, kiếm lời bằng cách lấy hoa hồng nhỏ từ các dự án đạt mục tiêu gây quỹ. Sau phong trào công đoàn căng thẳng, văn hóa từng thoải mái nay tan biến, nhường chỗ cho môi trường làm việc thiếu tích cực. Nhiều người cho rằng, cổ đông mới sẽ thừa hưởng một thương hiệu đã lỗi thời.
Với nhân viên và nhà đầu tư ban đầu của Kickstarter, khoản đầu tư bất ngờ này giống như cơ hội để vực dậy. Dù sao thì đây cũng không phải khoản tài trợ nhỏ để duy trì hoạt động, mà là số tiền đáng kinh ngạc lên tới 100 triệu USD, định giá công ty khởi nghiệp ở mức 400 triệu USD. Nhưng có một vấn đề: khoản đầu tư này đi kèm kỳ vọng rằng Kickstarter sẽ thử chuyển hướng sang lĩnh vực blockchain, bởi nhà tài trợ mới – quỹ tiền mã hóa của tập đoàn đầu tư mạo hiểm Andreessen Horowitz – đang muốn theo kịp chu kỳ "sốt" mới nhất.
Khoản tiền bất ngờ này có thể là đòn bẩy cần thiết giúp công ty tái định hướng và tìm lại vị thế. Ngược lại, việc chuyển đổi sang blockchain đã vấp phải phản ứng gay gắt từ cộng đồng sáng tạo và người hâm mộ – những người luôn ủng hộ Kickstarter – dẫn đến mất mát các dự án lớn và tổn hại nghiêm trọng đến uy tín. Cuộc khủng hoảng này cho thấy ngay cả những công ty khởi nghiệp đầy triển vọng cũng có thể lạc hướng, đồng thời làm nổi bật thách thức khi cố gắng thực hiện sứ mệnh tốt đẹp dựa trên nền tảng đầu tư mạo hiểm.
Rắc rối giữa thiên đường
Khi Kickstarter ra mắt vào năm 2009, nó là tiên phong trong nhóm các công ty khởi nghiệp New York (như Etsy hay Foursquare), thách thức các đối thủ tại bờ Tây bằng cách tập trung vào nghệ thuật và văn hóa, khác biệt với tinh thần kỹ thuật tối thượng của các công ty vùng Vịnh như Google hay Facebook.
Ý tưởng gây quỹ cộng đồng (nghệ sĩ hoặc người sáng tạo kêu gọi công chúng hỗ trợ tài chính cho album, trò chơi bảng hay truyện tranh mới) bắt nguồn từ Perry Chen, một cựu DJ, người nảy ra ý tưởng này khi gặp khó khăn trong việc gây quỹ tổ chức một buổi hòa nhạc tại Lễ hội Jazz New Orleans. Nhà đầu tư mạo hiểm nổi bật nhất của Kickstarter là Fred Wilson, người từng đầu tư sớm vào Tumblr và Twitter; công ty Union Square Ventures do ông đồng sáng lập có lẽ là quỹ đầu tư mạo hiểm biểu tượng nhất tại New York.
Kickstarter bắt đầu tại một căn gác xép sành điệu ở khu Lower East Side, Manhattan, cửa trước dán đầy graffiti và một miếng dán ghi dòng chữ "Eat Shit". Công ty quy tụ người dùng qua nhiều sự kiện, tổ chức lễ hội phim thường niên đầu tiên vào năm 2010 trên sân thượng nhà máy đóng hộp cũ Gowanus ở Brooklyn. Màn hình chiếu các đoạn phim ngắn về những dự án được tài trợ, gồm cả những điệu nhảy mô phỏng cây cối và động vật quý hiếm, trong khi ban nhạc đồng được tài trợ bởi Kickstarter biểu diễn cho khách xếp hàng mua bánh ngọt và nước ngọt thủ công từ các dự án gây quỹ.
Các nhân viên cũ nhớ rằng công ty coi trọng sáng tạo và tinh thần trách nhiệm xã hội, trái ngược với kiểu tăng trưởng bằng mọi giá của các công ty khởi nghiệp Silicon Valley điển hình. Khác với con đường đầu tư mạo hiểm truyền thống – chấp nhận thua lỗ để đạt tăng trưởng hình chữ U – công ty khởi nghiệp Brooklyn này kiếm lời bằng cách lấy 5% phí từ các dự án thành công, nhờ đó Kickstarter đã có lợi nhuận ngay năm thứ hai.
Mô hình này nhanh chóng lan rộng trên mạng và gặt hái thành công vượt bậc, bao gồm bộ phim hài BBC "Fleabag" của Phoebe Waller-Bridge (sau này đoạt giải Emmy) và kính thực tế ảo Oculus Rift (sau này được Facebook mua lại với giá 2 tỷ USD). Năm 2013, sau khi loạt phim "Veronica Mars" bị Hulu hủy, đạo diễn Rob Thomas đã kêu gọi gây quỹ 5,7 triệu USD trên Kickstarter để làm một bộ phim điện ảnh. Đây là dự án gây quỹ thành công nhất trên Kickstarter lúc bấy giờ, khẳng định sứ mệnh trả quyền lực lại cho người sáng tạo.
“Việc sáng tạo vì nghệ thuật là rất quan trọng,” một cựu nhân viên Kickstarter nói với tạp chí Fortune, “không nên đánh giá một dự án chỉ dựa trên khả năng sinh lời cho nhà đầu tư.”
Kickstarter ngay từ đầu đã rõ ràng rằng họ không theo đuổi con đường làm giàu, nhưng các nhà đầu tư vẫn đổ tiền vào, bao gồm cả vòng gọi vốn 10 triệu USD năm 2011. Các nhà đầu tư ban đầu bao gồm Scott Heiferman (đồng sáng lập Meetup), Zach Klein (đồng sáng lập Vimeo), diễn viên David Cross (phim Arrested Development), và Chris Dixon (hiện là người sáng lập a16z crypto) cũng tham gia với tư cách nhà đầu tư thiên thần.
Dường như tất cả đều hiểu rằng Kickstarter không được xây dựng để kiếm lợi nhuận khổng lồ. Trong một bài blog năm 2013, Wilson nhấn mạnh rằng Kickstarter không cần sự hỗ trợ từ các quỹ đầu tư mạo hiểm (dù họ vẫn đóng góp): “Nó chưa bao giờ cần vốn bên ngoài, và cũng chẳng làm nhiều việc để tối ưu lợi nhuận.” Một nhà đầu tư khác nói với Fortune rằng họ đầu tư đơn giản vì “thích ý tưởng này”, và chưa từng mong đợi thu được lợi ích tài chính.
Tuy nhiên, cảm giác tích cực ban đầu tại Kickstarter nhanh chóng bị thay thế bởi một tâm trạng khác: sự hỗn loạn lan rộng. Khi đồng sáng lập Yancey Strickler tiếp quản vị trí từ Chen vào năm 2014, công ty bắt đầu chế độ luân phiên CEO, mặc dù Chen vẫn giữ vai trò quản lý trong vài năm tới.
Sau đó vào năm 2015, Kickstarter thực hiện bước đi hiếm thấy khi trở thành một công ty lợi ích công cộng (public benefit corporation) – loại hình doanh nghiệp vì lợi nhuận nhưng cam kết đáp ứng các tiêu chuẩn xã hội và môi trường. Các podcast do nhân viên sản xuất mô tả công ty lợi ích công cộng như một cấu trúc pháp lý giúp bảo vệ Kickstarter khỏi áp lực từ nhà đầu tư muốn thoái vốn hoặc bán công ty. “Việc tái cấu trúc thành công ty lợi ích công cộng làm mờ ranh giới giữa giá trị cá nhân và giá trị công ty,” một nhân viên nói trong podcast, “các nhà sáng lập thường mô tả đây là cấu trúc giúp công ty hoạt động như một tổ chức không chỉ vì lợi nhuận.”
Khi Chen trở lại làm CEO vào năm 2017, ông củng cố thông điệp này và nhắc lại tuyên bố trước đó rằng Kickstarter sẽ không bao giờ niêm yết hay bị thâu tóm. Nhưng việc công ty liên tục đặt ưu tiên đạo đức đã bắt đầu khiến nhân viên bực bội. “Tôi thực sự cảm thấy kiệt sức và chán nản, và tôi nghĩ nhân viên không còn tin tưởng Perry nhiều nữa,” một nhân viên nói.
Mặc dù Kickstarter sớm tìm ra cách sinh lời, công ty dường như mãi không thể cất cánh. Năm 2016, số lượng dự án gây quỹ trên nền tảng ổn định ở mức khoảng 19.000 mỗi năm, không có dấu hiệu tăng trưởng. Số tiền gây quỹ mà Kickstarter hưởng hoa hồng dao động theo năm và đạt đỉnh trong đại dịch, gần 814 triệu USD.
Số lượng và tổng số tiền tài trợ các dự án trên Kickstarter trong thập kỷ qua
Một nhà đầu tư ban đầu nói với Fortune rằng Kickstarter luôn không thể cân bằng giữa tăng trưởng và tuân thủ hiến chương mới, vốn yêu cầu họ thực hiện nghĩa vụ xã hội có giá trị nhưng tốn kém. Dù có sứ mệnh cao cả, nhưng do các ưu tiên cạnh tranh dẫn đến sự bất ổn, nhân viên vẫn khó tìm ra con đường phát triển nghề nghiệp.
Năm 2012, Kickstarter chi 7,5 triệu USD mua một tòa nhà từ một công ty sản xuất bút chì tại khu phố thời thượng Greenpoint, Brooklyn, nơi nhanh chóng trở thành mẫu hình văn phòng công nghệ giữa thập niên 2010 với vườn trên mái, phòng tắm nắng và rạp chiếu phim. Vào đêm thứ Bảy muộn, nhân viên vẫn thường ghé lại cùng bạn bè và thấy người khác đang lang thang. Mặt trái của văn hóa làm việc tự do là các dự án trì trệ, một số nhân viên chỉ làm vài giờ mỗi ngày.
Trong khi đó, công ty tiếp tục loay hoay với chiến lược tăng trưởng. Năm 2016, họ mua lại startup Drip nhằm đối phó với nền tảng gây quỹ đăng ký Patreon đang phát triển nhanh, nhưng nỗ lực thất bại và kế hoạch cạnh tranh với đối thủ nổi lên cũng bị hủy bỏ.
Một nhà đầu tư nhận xét: “Việc nghĩ ra cái gì đó không mâu thuẫn với một số sứ mệnh của họ không phải là điều dễ dàng nhất. Cảm giác tình trạng này đã kéo dài suốt nhiều năm rồi.”
Bất mãn bắt đầu xuất hiện trong nhân viên, nhiều người gia nhập vì sứ mệnh công ty, mô tả bầu không khí “lý tưởng và cao cả”. Họ biết rằng do Chen cam kết không bao giờ bán công ty, cổ phần của họ tại startup sẽ chẳng bao giờ có giá trị.
Tháng 3 năm 2019, căng thẳng trong văn hóa làm việc Kickstarter bùng nổ thành phong trào công đoàn – một bước đi chưa từng có đối với nhân viên toàn thời gian tại các công ty công nghệ thời điểm đó. Aziz Hasan, CEO mới tiếp quản Chen, triệu tập toàn thể nhân viên để phản hồi, tuyên bố công ty sẽ không công nhận công đoàn một cách tự nguyện. Kickstarter sa thải hai nhân viên lãnh đạo phong trào. Hai người ngay lập tức kiện lại, cáo buộc công ty trả thù bất hợp pháp.
Hành xử vụng về của Kickstarter trong vấn đề công đoàn đã phá vỡ ảo tưởng rằng đây là một công ty khởi nghiệp khác biệt. Hành động này vấp phải sự chỉ trích từ các nhà sáng tạo trên Kickstarter, trong đó có David Cross, người kêu gọi người hâm mộ trên Twitter ủng hộ công đoàn. Những người ủng hộ các dự án tiến bộ trên nền tảng, ví dụ như tạp chí Current Affairs, đe dọa rút tài trợ. Không lâu sau khi công nhận công đoàn, công ty sa thải 18% trong số 140 nhân viên, Hasan giải thích do số dự án mới trên nền tảng giảm.
Đầu năm 2020, đại dịch buộc nhân viên Kickstarter rời trụ sở Greenpoint và làm việc từ xa. Trong giai đoạn này, khi mọi người mắc kẹt ở nhà tìm cách hỗ trợ người sáng tạo, nền tảng có tăng trưởng ngắn hạn. Đồng thời, vốn đầu tư mạo hiểm đổ vào các startup khác ở mức kỷ lục với định giá cao ngất ngưởng, và giá tiền mã hóa tăng vọt, Bitcoin đạt mức 69.000 USD vào tháng 11 năm 2021. Chỉ một tháng sau, Kickstarter công bố kế hoạch blockchain và đưa ra đề nghị mua lại trị giá 100 triệu USD.
Canh bạc blockchain
Kickstarter đúng là loại công ty thu hút sự chú ý của nhà đầu tư mạo hiểm trẻ tuổi Chris Dixon. Dixon điều hành một startup khuyến nghị tên Hunch vào đầu thập niên 2010, thường viết blog nổi tiếng về mong muốn trở lại thời kỳ bình đẳng hơn của Internet. Ông và đồng nghiệp tại Founder Collective (một quỹ đầu tư nhỏ do các nhà sáng lập công nghệ New York thành lập) khi đó đã đầu tư vào một công ty khác tên 20×200, nhằm “dân chủ hóa nghệ thuật” bằng cách chia sẻ doanh thu với nghệ sĩ.
Dixon và Caterina Fake, đồng sáng lập Hunch, đều đầu tư vào Kickstarter năm 2011, giúp công ty khởi nghiệp này trở thành niềm tự hào của giới công nghệ New York. Không lâu sau, Dixon gia nhập Andreessen Horowitz, nơi ông say mê blockchain và xem công nghệ này là cách đưa Internet trở lại thời kỳ mã nguồn mở. Công ty sau đó thành lập một bộ phận độc lập tên “a16z crypto” chuyên đầu tư vào blockchain vào năm 2018.
Trong vai trò lãnh đạo a16z crypto, Dixon huy động được tới 2,2 tỷ USD từ quỹ thứ ba của mình và duy trì liên lạc với Chen. Theo một người am hiểu, các thành viên hội đồng quản trị Kickstarter, bao gồm Chen, đã tiếp cận Dixon vào mùa hè năm 2021 để thảo luận về khoản đầu tư mới, đồng thời đề xuất chuyển đổi blockchain như động lực cho thương vụ. Với Dixon, viễn cảnh đưa một cái tên quen thuộc như Kickstarter vào thiên đường Web3 quá hấp dẫn để từ chối.
Giao dịch này không phải là cấp vốn mới cho Kickstarter để mua cổ phần mới, mà là một lời đề nghị mua lại (tender offer), nghĩa là toàn bộ tiền mặt mới sẽ dùng để mua cổ phiếu đã phát hành từ các cổ đông khác, chứ không có tiền nào chảy trực tiếp vào Kickstarter. Thay vào đó, nó cho phép nhân viên và nhà đầu tư ban đầu thu tiền.
Theo người trong cuộc, vòng gọi vốn bí mật này đạt tổng cộng 100 triệu USD, do a16z crypto dẫn dắt, bao gồm cả một số nhà đầu tư nhỏ hơn như Yes VC – quỹ đầu tư vòng hạt giống do Fake, đồng sáng lập cũ của Dixon, lãnh đạo. Fake cũng là đồng sáng lập trang ảnh Flickr.
Mặc dù đây là số tiền lớn đối với một công ty doanh thu thấp, nhưng với a16z crypto thì đây không phải là thương vụ lạ. Dixon còn thực hiện nhiều canh bạc kỳ lạ khác để hiện thực hóa tầm nhìn về mạng lưới mã hóa, ví dụ như đồng lãnh đạo hai thương vụ cho startup Dfinity vào năm 2018 với tổng giá trị hơn 160 triệu USD. (Dfinity sau khi ra mắt nhanh chóng dính bê bối, token sụt giá 95%.)
Đổi lại khoản tài trợ hào phóng từ a16z, Kickstarter sẽ thử trở thành một công ty Web3. Kế hoạch hoành tráng nhưng khó khả thi này yêu cầu di chuyển toàn bộ nền tảng sang blockchain có tên Celo – một công ty khác trong danh mục đầu tư của a16z. Kickstarter sẽ hoạt động như một giao thức mã nguồn mở thay vì một công ty công nghệ.
Đồng thời, người dùng sẽ có thể tạo các nền tảng mini riêng xung quanh các sở thích ngách như anime, thu hút thêm người dùng và chia sẻ lợi nhuận với Kickstarter. Cơ cấu này tương tự các mô hình khác như Farcaster, không yêu cầu người tài trợ thanh toán bằng tiền mã hóa, nhưng đòi hỏi Kickstarter phải tạo ra một phiên bản mã nguồn mở hoàn toàn mới của phần mềm hiện tại, xây dựng trên một blockchain chưa từng được kiểm nghiệm với ứng dụng người dùng lớn.
Trong ngành mã hóa, ít ai xem Celo là dự án blockchain hàng đầu, nhưng nó có dấu chân "âm carbon", giúp Kickstarter tuân thủ tuyên bố sứ mệnh môi trường. Sepandar David Kamvar, đồng sáng lập Celo, gia nhập hội đồng quản trị Kickstarter vào tháng 8 năm 2022.
Giao dịch này không yêu cầu Kickstarter phải thực hiện theo. Tuy vậy, một nhân viên làm việc tại Kickstarter khi lời đề nghị mua lại được đưa ra cho biết công ty đã truyền đạt rõ ràng qua nội bộ rằng a16z tham gia, và tập đoàn đầu tư lớn này đầu tư vào Kickstarter vì công ty sẵn sàng tiến vào Web3.
Thông tin lời đề nghị mua lại đến hòm thư nhân viên vào ngày 8 tháng 12 năm 2021, cùng ngày Kickstarter tiết lộ kế hoạch blockchain. Nhân viên có thể bán tối đa 32,49% cổ phần với giá 7,41 USD, mức tăng mạnh so với giá mua ban đầu, và nếu người khác không tham gia, họ có thể chọn bán thêm. Thậm chí Kickstarter còn chi trả các khoản phí liên quan.
Với một số nhân viên, việc mua lại này là món quà bất ngờ sau nhiều năm sóng gió. “Đây là cơ hội nghìn năm có một,” một nhân viên hồi tưởng, đó là suy nghĩ của anh khi nhận được lời đề nghị.
Taylor Moore, một trong những người tổ chức công đoàn bị sa thải, cảm thấy hoang mang trước tin tức này.
“Ban lãnh đạo Kickstarter nói về Perry Chen và những kẻ xu nịnh ông ta giống như câu chuyện Hoàng đế mới may áo, hoàn toàn tách rời thực tế,” anh nói với Fortune, “trong khi những người thực sự làm việc thì biết đây là một ý tưởng ngu ngốc.”
Dù Chen thể hiện nhiệt huyết mới với blockchain, thông báo không cung cấp nhiều chi tiết cụ thể, và thời gian biểu cho chuyển đổi này chưa đầy một năm. Điều này làm dấy lên lo ngại trong cộng đồng Kickstarter, khi họ sợ rằng trong cơn sốt thị trường mã hóa, kế hoạch này sẽ biến nền tảng dự án yêu thích của họ thành một trò lừa đảo làm giàu nhanh. Một số người dùng lo lắng về tác động môi trường khi chuyển sang blockchain, vốn có thể tạo ra lượng khí thải carbon khổng lồ, dù Kickstarter chọn Celo vì lý do thân thiện với khí hậu.
Isaac Childres, người sáng lập một công ty trò chơi bàn nổi tiếng, viết trong bản tin tháng 6 năm 2022: “Gần như tất cả những gì chúng ta thấy trong lĩnh vực tiền mã hóa đều là lừa đảo tràn lan, ăn cắp và thua lỗ tài chính,” và tuyên bố các dự án tương lai sẽ chuyển sang các nền tảng gây quỹ khác.
Phần lớn cơn giận dữ của cộng đồng đổ dồn vào nhân viên, những người bày tỏ nghi ngờ trong các nhóm chat. Đồng thời, công ty quyết định thuê cố vấn bên ngoài để công bố tin tức về blockchain, khiến nhiều nhân viên hoàn toàn không chuẩn bị cho làn sóng chỉ trích gay gắt từ người dùng. Xét đến lịch sử dở dang của Kickstarter trong việc triển khai sáng kiến mới, người ta nghi ngờ khả năng công ty thực hiện một chuyển đổi công nghệ lớn. “Thật không thể tin nổi,” một nhân viên nói.
Kế hoạch blockchain dường như khó thực hiện, và điều đó nhanh chóng được chứng minh. Chỉ vài tháng sau, các giám đốc đã ngừng nhắc đến vấn đề này, và không có phần nào của nền tảng được chuyển sang chạy trên blockchain. “Cảm giác giống như trường hợp Drip,” một cựu nhân viên nói, ám chỉ đối thủ xấu số Patreon. “Công bố xong rồi im bặt.”
Năm 2022, Kickstarter thuê thêm một CEO khác là Everette Taylor, đây là lần thay đổi lãnh đạo thứ năm trong mười năm, anh tiếp quản sau loạt sự kiện gồm tổ chức công đoàn, ra mắt blockchain và công ty chia tay khoảng 40% nhân viên. Người phát ngôn Kickstarter cho biết Chen âm thầm từ chức Chủ tịch hội đồng quản trị và bắt đầu kế hoạch chuyển đổi hoàn toàn ra khỏi hội đồng từ năm ngoái.
CEO mới Taylor ngay lập tức làm rõ rằng blockchain không còn là ưu tiên của công ty, và nói với TechCrunch vào ngày 4 tháng 10 năm 2022 (một tuần sau khi nhậm chức): “Chúng tôi sẽ không theo đuổi việc chuyển Kickstarter sang blockchain.”
Mặc dù Dixon và a16z crypto từ chối bình luận về bài viết này, nhưng Dixon trong buổi ra mắt sách mới "Read Write Own" gần đây khẳng định rằng dù công chúng ghét công nghệ blockchain, đây vẫn là một cuộc chơi dài hạn. Đồng thời, Kickstarter cũng không hoàn toàn từ chối nó. Sau khi công bố tin này năm 2021, công ty thành lập một công ty lợi ích công cộng độc lập tên Creative Crowdfunding Protocol, với hai nhân viên, trong đó có cựu giám đốc vận hành của Kickstarter. Hiện tại, trang web của họ liệt kê hai vị trí kỹ sư phần mềm tại Bangladesh, và Celo vẫn liệt kê Kickstarter là “đối tác hệ sinh thái”.
Sự chuyển hướng này không làm tổn hại đến Kickstarter, và vốn từ a16z chắc chắn giúp công ty xây dựng thiện cảm với nhân viên và nhà đầu tư. Nhưng nhân viên cho biết đây lại là một yếu tố xao nhãng khác, cản trở công ty thoát khỏi tình trạng trì trệ. Việc sụp đổ blockchain cuối cùng làm xa cách cả người dùng và nhân viên, và nhiều người tin rằng thời hoàng kim của Kickstarter đã qua.
Trong một cuộc phỏng vấn với Celo vào cuối năm 2022, COO Sean Leow của Kickstarter khẳng định công ty vẫn tin tưởng vào giao thức. Người phỏng vấn hỏi liệu anh có thấy khoảng cách nào trong tầm nhìn. Leow trả lời: “Tôi nghĩ hiện tại 95% là khoảng cách.”
Kickstarter từ chối cho Leow, Taylor và các giám đốc khác接受采访.
Con đường mò mẫm
Kickstarter có thể đã giành được vinh dự hiếm có dành cho công ty khởi nghiệp – trở thành một danh từ – nhưng công ty đã mất đi ánh hào quang ngày xưa. “Khi tôi nói tôi làm việc tại Kickstarter, phản ứng tự nhiên của mọi người là: ‘Ồ, vậy công ty đó vẫn còn tồn tại à?’” một cựu nhân viên gia nhập năm 2022 nói.
Hiện nay, Everette Taylor tiếp tục tìm kiếm các nguồn doanh thu mới, tung ra các sáng kiến giúp người sáng tạo giải quyết hậu cần vận chuyển và thuế. Vị CEO này cũng cố gắng giới thiệu lại Kickstarter với công chúng, thông qua các phỏng vấn tạp chí và xuất hiện tại hội nghị, nhấn mạnh vai trò của mình với tư cách là một CEO da màu và cam kết của công ty về sự đa dạng trong ban lãnh đạo.
Một năm sau khi Taylor gia nhập, Kickstarter bổ nhiệm CFO mới để giúp tăng doanh thu. Theo dữ liệu công ty và email nội bộ từ CFO, dù tổng số tiền gây quỹ tăng, nhưng doanh thu đã giảm kể từ năm 2019. “Họ cứ mãi nói về điều này,” một cựu nhân viên nói, “cảm giác mỗi cuộc họp toàn công ty đều như một sự kiện khẩn cấp.” Người phát ngôn từ chối cung cấp dữ liệu doanh thu của Kickstarter.
Cuối cùng, các sản phẩm mới không giải quyết được vấn đề cốt lõi của Kickstarter: trong suốt thập kỷ qua, số lượng dự án được tài trợ hàng năm trên nền tảng đã ngừng tăng trưởng. Thái độ doanh nghiệp hóa hơn của Taylor đối với một công ty từng có khẩu hiệu nội bộ là “đừng quan tâm đến văn hóa đại chúng” đã bị năm cựu nhân viên phỏng vấn bởi Fortune chỉ trích. Đầu năm 2023, Taylor trở thành đại diện quảng cáo cho Chevrolet và vào tháng 2 gia nhập hội đồng quản trị của một sàn thị trường xa xỉ trực tuyến niêm yết công khai.
“Nhiều người thất vọng khi CEO làm nội dung được tài trợ,” một nhân viên nói, “cảm giác như phản bội giá trị công ty.”
Tình trạng gian lận tràn lan trên nền tảng là một mối lo ngại dai dẳng khác. Trong ba năm qua, Cục Cải thiện Kinh doanh đã nhận hơn 100 khiếu nại về công ty, nhiều khiếu nại liên quan đến lừa đảo hoặc người dùng không bao giờ nhận được sản phẩm họ ủng hộ. Năm ngoái, Tổng chưởng lý bang Ohio đạt thỏa thuận với một người dùng Kickstarter lừa đảo, người này lấy danh nghĩa gây quỹ cho tổ chức bảo vệ rùa biển nhưng lại dùng tiền đầu tư vào tiền mã hóa. Kẻ lừa đảo đồng ý hoàn tiền cho những người bị lừa và không được thực hiện hoạt động gây quỹ tại Ohio trong năm năm tới.
Do cơ chế của Kickstarter, các dự án có thể nhận đủ tiền tài trợ mà không cần triển khai, và Kickstarter vẫn hưởng hoa hồng. Theo Fortune, một ước tính nội bộ cho thấy doanh thu từ các dự án lừa đảo có thể lên tới 18%, mối lo này phù hợp với các hành động trước đây của tổng chưởng lý các bang và Ủy ban Thương mại Liên bang khi điều tra các vụ lừa đảo trên Kickstarter. (Bản thân Kickstarter không bị buộc tội trong các vụ kiện hay khiếu nại này.) Người phát ngôn bác bỏ ước tính này và cho biết công ty đã thực hiện “các biện pháp toàn diện” để giải quyết vấn đề gian lận, bao gồm phần mềm và quy trình phát hiện mới.
Ngày nay, khi giá cả tăng vọt, tiền mã hóa đang trở nên phổ biến trở lại, và các giao thức mã nguồn mở vẫn có thể là giải pháp cho những vấn đề nan giải của Kickstarter. Như Leow đã đề cập trong cuộc phỏng vấn cuối năm 2022, sổ cái bất biến của blockchain cùng địa chỉ và lịch sử giao dịch có thể truy vết được có thể giúp giải quyết khó khăn về gian lận và lòng tin trên nền tảng.
Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất của Kickstarter có lẽ là thời gian đã trôi qua. “Tôi cảm thấy họ đã lỗi thời,” một cựu nhân viên nói với Fortune. “Khi có quá nhiều cách khả thi khác (ví dụ như trở thành người ảnh hưởng TikTok) để gây quỹ, tại sao người ta còn phải đến Kickstarter?”
Kickstarter thực sự cung cấp một thị trường ngách cho các nhà sáng tạo độc lập muốn tạo ra một trò chơi bảng với bộ hướng dẫn chi tiết, hoặc một chiếc đồng hồ sử dụng AI để viết một bài thơ mới mỗi phút.
“Kể từ khi ra mắt năm 2009, các dự án sáng tạo trên Kickstarter đã huy động được 8 tỷ USD,” người phát ngôn nói trong một tuyên bố. “Trong tương lai, chúng tôi sẽ tiếp tục lấy cộng đồng làm trung tâm trong mọi hoạt động.”
Người phát ngôn cho biết vị trí của công ty trong nền kinh tế người sáng tạo khác biệt với các nền tảng như TikTok. Họ chỉ ra các dự án gần đây được tài trợ bởi người ảnh hưởng trên mạng xã hội, và bộ phim được tài trợ bởi Kickstarter vừa được chiếu tại Liên hoan phim Sundance.
Tuy nhiên, các đối thủ như BackerKit đã thu hút người dùng bất mãn sau vụ bê bối blockchain, trong khi Kickstarter tiếp tục mất đi các nhà sáng tạo hàng đầu. Tháng Hai năm nay, nhà văn giả tưởng Brandon Sanderson, người đã phát động chiến dịch lớn nhất trong lịch sử Kickstarter, tuyên bố dự án tiếp theo của anh sẽ thực hiện trên BackerKit.
Cuối cùng, Kickstarter không thể tái tạo lại luật lệ cho việc gây quỹ từ nhà đầu tư và cộng đồng; thay vào đó, mỗi khi cố vươn lên một tầm cao mới, công ty lại vấp ngã bởi chính chủ nghĩa lý tưởng của mình.
Một nhân viên nghỉ việc gần đây nói: “Mọi người mong muốn nó trở thành một thị trường và một lần nữa trở thành cái tên quen thuộc. Tôi cảm thấy chúng ta đang dậm chân tại chỗ, vì danh tiếng ngày càng tệ đi.”
Sau đại dịch, Kickstarter không quay lại trụ sở gạch đỏ 33.000 feet vuông tại Greenpoint, mà chọn bán nó với giá 29,5 triệu USD. Sau vài tháng tìm kiếm, Kickstarter đang đàm phán với một người mua tiềm năng.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@FortuneMagazine
