Triển vọng ngành tiền mã hóa 2024: Ba câu chuyện lớn của Layer2 mở ra cơ hội
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Triển vọng ngành tiền mã hóa 2024: Ba câu chuyện lớn của Layer2 mở ra cơ hội
ZK sắp lên sóng, hiệu ứng tạo ra sự giàu có trên Layer2 xuất hiện.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Asher Zhang, TechFlow
Nhà sáng lập Ethereum Vitalik Buterin từng phác họa lộ trình nâng cấp Ethereum 2.0 trong tương lai bằng sáu giai đoạn ngắn gọn: The Merge, The Surge, The Scourge, The Verge, The Purge và The Splurge. Trong đó, nâng cấp Dencun thuộc giai đoạn The Surge - một nâng cấp công nghệ quan trọng, với EIP-4844 là EIP nổi bật nhất trong số các EIP được triển khai. Nhìn vào kết quả, EIP-4844 ảnh hưởng trực tiếp nhất đến Layer2, do đó Layer2 rất có thể sẽ trở thành lĩnh vực đáng chú ý nhất trong ngành tiền mã hóa năm 2024. Gần đây, nhiều dự án hàng đầu trong lĩnh vực Layer2 đã bắt đầu hành động mạnh mẽ. Bài viết này cho rằng, trong tương lai sẽ có ba câu chuyện chính xoay quanh Layer2.
Câu chuyện thứ nhất: Phân quyền, bộ sắp xếp (sequencer) Layer2 bắt đầu phi tập trung hóa
Ý nghĩa của Layer2 nằm ở việc tăng thông lượng ETH và giảm phí giao dịch, điều mà phần lớn nhờ vào sự hiện diện của sequencer. Trong hệ thống Layer2, sequencer có nhiệm vụ tổng hợp, sắp xếp và nén hàng trăm, hàng ngàn giao dịch thành một giao dịch duy nhất, sau đó gửi lên Layer1 để xác nhận. Trong quá trình này, sequencer thu phí – đây cũng là một trong những nguồn thu chính hiện tại của Layer2.
Hiện tại, tất cả các sequencer của Layer2 đều mang tính tập trung, chủ yếu do các đội phát triển vận hành, ví dụ như Quỹ OP và Quỹ Arbitrum. Về mặt bảo mật, nếu sequencer tập trung gặp lỗi hoặc bị tấn công, toàn bộ mạng Layer2 có thể bị đe dọa nghiêm trọng. Do đó, việc phi tập trung hóa sequencer là vô cùng quan trọng, đồng thời cũng sẽ hình thành một thị trường L2Fi (tài chính phi tập trung Layer2) quan trọng mới.
Theo kế hoạch chính thức, chuỗi OP có thể lựa chọn ba phương thức sắp xếp: tự sắp xếp, sử dụng sequencer từ Optimism Collective, hoặc áp dụng dịch vụ sequencer phi tập trung. Tự sắp xếp tạo ra mô hình doanh thu mới, cho phép nhà phát triển thu phí và MEV từ chuỗi do họ phát hành. Sequencer phi tập trung sẽ phục vụ đồng thời nhiều rollup và sử dụng các cơ chế khuyến khích kinh tế mã hóa để đảm bảo trách nhiệm cho các nhà vận hành. Sequencer chia sẻ cho phép giao tiếp giữa các rollup theo cách nguyên tử và tối thiểu hóa sự tin tưởng, vì các nút đồng thời tạo khối trên nhiều chuỗi khác nhau. Mô hình ban đầu của siêu chuỗi (superchain) liên quan đến đấu giá, trong đó các ứng viên làm sequencer phải trả phí cho mạng để giành quyền sắp xếp và thu về phần phí cũng như MEV. Các sequencer cũng có thể phải chia sẻ một phần doanh thu phí với chương trình tài trợ sản phẩm công cộng theo hướng hoàn lại (RPGF).
Kế hoạch của OP về sequencer vẫn chưa được triển khai thực tế, nhưng sequencer của Metis đã gần hoàn thiện, dự kiến sẽ thúc đẩy thêm tốc độ triển khai kế hoạch sequencer của các Layer2 khác.
Metis là một Layer2 phát triển dựa trên Optimistic Rollup, ra mắt mainnet từ năm 2021, là một trong những mạng Layer2 đầu tiên triển khai Rollup; và đã được nâng cấp vào năm 2024 thành Hybrid Rollup kết hợp kiến trúc Optimistic Rollup với bằng chứng không kiến thức zk.
Sequencer PoS phi tập trung của Metis hiện đang hoạt động trên mạng thử nghiệm Holesky, cụ thể trải qua ba giai đoạn: mô phỏng hành vi nút thật, tăng số lượng nút và kiểm tra đặt cược. Từ ngày 3 tháng 1 năm 2024, cộng đồng đã được mở cửa tham gia thử nghiệm, người dùng có thể tương tác với các dApp hệ sinh thái mới trên mạng thử nghiệm Holesky và nhận phần thưởng trong vòng một tháng. Mỗi nút sequencer cần đặt cược 20.000 Metis, đương nhiên phần thưởng đào cũng rất hấp dẫn – 50% tổng nguồn cung Metis sẽ dành cho phần thưởng nút. Đối với người dùng không đủ vốn để vận hành nút, Metis sẽ ra mắt một dApp thế chấp linh hoạt tên Enki, giúp cộng đồng tham gia đặt cược và nhận lợi nhuận tương ứng.
Câu chuyện thứ hai: Bổ khuyết lẫn nhau, EVM song song bùng nổ
JD, cựu đồng sáng lập Polygon, gần đây từng đăng trên mạng xã hội rằng ông dự cảm rằng trong năm 2024, mỗi Layer2 sẽ tái định vị thương hiệu của mình và gắn nhãn "EVM song song". CTO của Paradigm, Georgios, cũng cho rằng 2024 sẽ là "năm của EVM song song", đồng thời tiết lộ rằng bên trong Paradigm cũng đang nghiên cứu và thiết kế công nghệ liên quan. Vì sao mọi người lại kỳ vọng cao vào EVM song song đến vậy?
EVM là lõi của Ethereum, chịu trách nhiệm chạy hợp đồng thông minh và xử lý giao dịch, với logic giao dịch được thực thi tuần tự. Thiết kế này ưu tiên an toàn, đồng thời giảm thiểu độ phức tạp tiềm tàng và các lỗ hổng liên quan đến thực thi song song. Tuy nhiên, khi đối mặt với tải cao, điều này có thể dẫn đến tắc nghẽn và chậm trễ mạng. EVM song song (Ethereum Virtual Machine) là một khái niệm nhằm cải thiện hiệu suất và hiệu quả của EVM hiện tại, giống như biến con đường một làn thành xa lộ nhiều làn, cho phép nhiều xe di chuyển đồng thời.
Hiện tại, thị trường đã có một số dự án bắt đầu khám phá thiết kế EVM song song. Trong lĩnh vực Layer2, các đại diện tích hợp khả năng từ các chuỗi khác với EVM gồm: Neon, Eclipse, Lumio. Ngoài các dự án Layer2, một số dự án Layer1 tiêu biểu sở hữu EVM song song gồm: Monad và Sei.
Câu chuyện thứ ba: Zk sắp ra mắt, hiệu ứng làm giàu từ Layer2 xuất hiện
So với giải pháp ZK Rollup, Optimistic Rollup dễ triển khai hơn trong ngắn hạn, chủ yếu do tính di động tốt hơn. Tuy nhiên, về bản chất, thị trường đánh giá cao ZK Rollup hơn. Theo dữ liệu từ L2Beat, trong 65 dự án Rollup thì có tới 26 dự án sử dụng ZK-Rollup, trong khi OP-Rollup chỉ có 21. Trong các dự án ZK-Rollup, Scroll và Taiko theo đuổi mức tương thích EVM tuyệt đối, nhằm nâng cao khả năng tương thích với mạng chính Ethereum; zkSync và Starknet theo đuổi khả năng mở rộng tổng hợp của chuỗi, cố gắng tăng tốc xử lý giao dịch và thông lượng để hỗ trợ thêm người dùng cho mạng chính; Aztec thì chuyên sâu vào giải quyết vấn đề riêng tư giao dịch bằng ZK. Kèm theo nâng cấp Cancun của Ethereum, các dự án Zk gần đây cũng đang tích cực phát triển, câu chuyện làm giàu mới từ hệ sinh thái Zk rất có thể sẽ diễn ra trong đợt tăng giá tiếp theo.
Do độ khó kỹ thuật cao hơn, sự phát triển của hệ sinh thái Zk cũng chậm hơn đôi chút, nhưng qua nhiều dấu hiệu, một số dự án dự kiến sẽ lần lượt ra mắt trong đợt tăng giá này. Ví dụ như các ông lớn Zk là Starknet và zkSync, và các đợt airdrop đi kèm chắc chắn sẽ tạo ra hiệu ứng làm giàu trở lại. Chẳng hạn, Starknet dự kiến phân phối STRK cho các nhà phát triển DApp để khuyến khích xây dựng dự án; phân phối STRK cho các đóng góp viên cộng đồng sớm ECMP (nội dung, họp mặt, workshop...), và phân bổ 900 triệu STRK cho chương trình hoàn phí người dùng trong tương lai.
Ngoài các câu chuyện truyền thống của hệ sinh thái Zk, ZKFair đang tiến hành một thí nghiệm thú vị về mạng lưới ZK L2, khi đề xuất xây dựng một mạng ZK L2 khởi chạy công bằng, hoàn toàn do cộng đồng điều hành và tự quản. Người dùng có thể đóng góp ý tưởng phát triển mạng, đồng thời nhận phần thưởng hậu hĩnh dựa trên đóng góp cá nhân. Loại câu chuyện đổi mới kiểu này có tiềm năng cạnh tranh với cơn sốt inscriptions. Giá trị cộng đồng mà ZKFair theo đuổi bao gồm: 100% token được phát hành công bằng, định giá ban đầu ở mức thấp để đảm bảo ai cũng có thể tham gia; mạng L2 hoàn lại doanh thu phí Gas cho tất cả người đóng góp và người dùng; ZKFair khuyến khích nhiều dự án sáng tạo tham gia, bất kỳ ai cũng có thể đưa ra ý tưởng, đề xuất và khởi xướng đề án. ZKFair sử dụng công nghệ ZK với các điểm nổi bật cốt lõi sau: dùng USDC làm token Gas, cung cấp cấu trúc phí ổn định, minh bạch cho người dùng; là ZK-Rollup dựa trên Polygon CDK và Celestia DA; là L2 hỗ trợ giao tiếp liên Rollup nguyên tử, cho phép người dùng tương tác trực tiếp với các Dapp trên Ethereum L1; là L2 hỗ trợ mạng lưới prover phi tập trung, cung cấp tính toán bằng chứng không kiến thức ổn định và đáng tin cậy hơn.
Tổng kết
Nâng cấp Dencun với EIP-4844 sẽ hiệu quả giảm chi phí giao dịch trên Layer2, cùng với việc cải thiện hiệu suất Layer2, sức cạnh tranh của nó sẽ tăng mạnh. Ngoài ra, sequencer trong Layer2 rất quan trọng, khi sequencer phi tập trung được triển khai, rất có thể sẽ hình thành một lĩnh vực đặt cược mới. Mặc dù nâng cấp Dencun sẽ nâng cao hiệu suất Layer2, nhưng so với Solana thì khoảng cách vẫn còn lớn, tuy nhiên sự xuất hiện của EVM song song sẽ tiếp tục tăng sức cạnh tranh cho Layer2. Bên cạnh đó, sự xuất hiện của Layer2 hệ ZK cũng có thể trở thành một điểm nóng lớn trên thị trường.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
比推 BitpushNews
