Giải thích chi tiết sổ lệnh phi tập trung: Sự kết hợp tối ưu giữa chất lượng định giá và an toàn vốn
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Giải thích chi tiết sổ lệnh phi tập trung: Sự kết hợp tối ưu giữa chất lượng định giá và an toàn vốn
Đối với những người thường xuyên giao dịch, việc cân bằng giữa chất lượng thực thi và rủi ro khi ủy thác vốn cho các thực thể tập trung có thể rất khó khăn.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: ELLA, KEONE
Biên dịch: TechFlow
Kể từ thời kỳ đỉnh cao của DeFi Summer, các trader tiền mã hóa đã và đang giao dịch trên cả DEX như Uniswap lẫn CEX như Binance. Tuy nhiên, phần lớn DEX được triển khai dưới dạng AMM, trong khi CEX chủ yếu hoạt động theo mô hình sổ lệnh giới hạn (LOB). Các trader thường nhận thấy rằng định giá AMM đơn giản và giúp tránh phải gửi tài sản cho bên trung tâm, còn LOB trên CEX nhờ thanh khoản chính xác hơn từ các nhà tạo lập thị trường tích cực nên cung cấp mức giá tốt hơn cho trader.
Mặc dù tồn tại những điểm đánh đổi khác giữa hai loại sàn giao dịch này — ví dụ như khai thác thanh khoản trên AMM hay giao dịch thông tin phong phú hơn trên LOB — có thể ảnh hưởng đến quyết định chọn nền tảng nào để giao dịch, thì định giá vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Do đó, câu hỏi tự nhiên đặt ra là: tại sao chúng ta không phi tập trung hóa các sàn giao dịch tập trung? Một LOB phi tập trung sẽ là yếu tố thay đổi cuộc chơi rõ rệt, vừa tận dụng lợi thế không lưu ký (non-custodial) của dapp, vừa cung cấp mức định giá tốt hơn mà sổ lệnh đầy đủ mang lại.
Hãy cùng tìm hiểu chi tiết hơn.
Nhà tạo lập thị trường tự động (AMM): Thanh khoản bản địa của tiền mã hóa
AMM là các chương trình trên chuỗi (hợp đồng thông minh) cho phép người dùng trao đổi giữa các cặp tài sản. Chúng thực hiện điều này bằng cách duy trì các nhóm thanh khoản ghép cặp, đóng vai trò như cơ sở trao đổi. Giá tài sản thường được xác định bởi công thức nổi tiếng thế hệ đầu tiên x*y=k, do các DEX như Uniswap v1/v2 (nhà tạo lập thị trường tích sản hằng định) khởi xướng. Ngoài ra còn có các loại AMM khác như nhà tạo lập thị trường tổng hằng định, nhà tạo lập thị trường trung bình hằng định và (tổng quát hơn) nhà tạo lập thị trường hàm hằng định, nhưng ý tưởng chung vẫn là duy trì một công thức bất biến để xác định tỷ lệ chuyển đổi tài sản một cách công bằng.
Dưới đây là ví dụ đơn giản về cách định giá AMM hoạt động trong UniV2 (giả sử không có phí giao dịch):
Khi giao dịch trên AMM, người dùng thường cung cấp thanh khoản trong một phạm vi giá nhất định, có thể hẹp hoặc trải dài toàn bộ dải từ 0 đến vô cùng. Dù lựa chọn phương án nào, vấn đề hiệu quả vốn đều phát sinh:
-
Với phạm vi hẹp, nhiều vốn hơn được tận dụng khi giá nằm trong khoảng đó, nhưng giá chỉ hiếm khi nằm trong phạm vi;
-
Với phạm vi rộng, vốn bị phân tán, phần lớn vốn không được sử dụng vào bất kỳ thời điểm nào.
Do giá liên tục biến động, vốn trên AMM chỉ được sử dụng tối ưu khi các nhà cung cấp thanh khoản dùng phạm vi hẹp và thường xuyên cập nhật các phạm vi này. Tuy nhiên, việc cập nhật thường xuyên trên mạng chính Ethereum đòi hỏi phí Gas rất cao, vì vậy các nhà cung cấp hiếm khi cập nhật phạm vi của họ.
Hệ quả của việc kém hiệu quả về vốn này là trượt giá lớn hơn đối với người dùng cuối. Quy mô giao dịch càng lớn so với tổng thanh khoản, trượt giá càng cao, và điều này còn chịu ảnh hưởng bởi độ sâu của nhóm thanh khoản – nếu nhóm càng nông thì trượt giá càng lớn. Điều này có thể thấy trực quan qua biểu đồ đường cong x*y=k điển hình dưới đây: quy mô giao dịch càng lớn, chúng ta di chuyển ngang trên đường cong càng xa, dẫn đến đường chéo càng phẳng (giá càng tệ).
Đối với các giao dịch quy mô lớn, các trader giàu kinh nghiệm thường chọn CEX.
(Theo CoinMarketCap, tính đến ngày 3 tháng 8 năm 2023, khối lượng giao dịch giao ngay trên Binance vượt quá UniV3 (trên Ethereum) tới 18,5 lần.)
Bài học từ các sàn giao dịch tập trung
Hầu hết các sàn giao dịch tập trung đều được triển khai dưới dạng sổ lệnh giới hạn (limit order book - LOB). Sổ lệnh là danh sách các lệnh mua và bán được sắp xếp theo giá và thời gian. Các lệnh được khớp theo thứ tự ưu tiên về giá và thời gian, nghĩa là lệnh bán thấp nhất và lệnh mua cao nhất được ưu tiên thực hiện trước, điều này khuyến khích các nhà tạo lập thị trường cạnh tranh để đưa ra mức giá tốt nhất. Sự cạnh tranh này dẫn đến trượt giá thấp hơn cho người dùng cuối.
Ví dụ về sổ lệnh giao dịch giao ngay ETH/USDC trên Deribit.
Chênh lệch giá (spread) trên sổ lệnh có thể rất nhỏ, vì các nhà tạo lập thị trường liên tục điều chỉnh lệnh dựa trên cung cầu và thông tin mới. Điều này có nghĩa là họ gửi hàng loạt lệnh mới đến sàn trong suốt cả ngày.
Binance và Coinbase vẫn là hai sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất về khối lượng giao dịch giao ngay, trong khi Deribit là lựa chọn hàng đầu cho phần lớn giao dịch quyền chọn tiền mã hóa tổ chức.
Sổ lệnh giới hạn trên chuỗi
Đối với những người thường xuyên giao dịch, việc cân bằng giữa chất lượng thực thi và rủi ro ủy thác vốn cho các thực thể tập trung có thể rất khó khăn.
LOB phi tập trung có tiềm năng cung cấp giải pháp tốt nhất giữa AMM và sàn giao dịch tập trung: cung cấp chất lượng thực thi vượt trội đồng thời giữ tài sản thuộc về người dùng.
Hiện tại, thách thức chính khi triển khai LOB trên chuỗi là thiếu môi trường với phí Gas đủ rẻ và khả năng xử lý giao dịch phong phú. LOB cần các giao dịch rẻ và diễn ra thường xuyên vì các nhà tạo lập thị trường phải điều chỉnh báo giá liên tục. Các thế hệ blockchain mới với thông lượng cao (>2k TPS) đang dần khiến LOB hoàn toàn trên chuỗi trở nên khả thi hơn. Điều này đã dẫn đến một số ví dụ đáng chú ý về LOB trên chuỗi như Econia (Aptos), DeepBook (Sui) và OpenBook/Serum (Solana).
Rào cản thứ hai trong việc vận hành LOB quy mô lớn là trên EVM. Một LOB tương thích với EVM không chỉ cung cấp giao dịch phi tập trung với trượt giá thấp mà còn mở ra cơ hội kết hợp (composability) cho các ứng dụng EVM rộng rãi hơn.
Cuối cùng, nếu DeFi muốn vượt qua CeFi, nó cần cung cấp trải nghiệm người dùng tương đương hoặc tốt hơn. Đối với các trader, một khía cạnh quan trọng của trải nghiệm người dùng là chất lượng thực thi. LOB trên chuỗi là thành phần then chốt để thu hẹp khoảng cách thực thi giữa DeFi và CeFi.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@monad_xyz
