UniswapX: Mở cánh cửa đến khu thử nghiệm DeFi Uniswap V4
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
UniswapX: Mở cánh cửa đến khu thử nghiệm DeFi Uniswap V4
Với sự xuất hiện của Uniswap V4, Uniswap có khả năng thoát khỏi những lời chỉ trích về việc không tập trung vào cốt lõi, trở thành một cơ sở hạ tầng quan trọng, hỗ trợ cho các loại ứng dụng khác nhau.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Yilan, LD Capital
UniswapX vừa ra mắt hiện đang ở trạng thái beta tùy chọn (opt-in), dự kiến sẽ đảm nhận chức năng định tuyến đa chuỗi, tạo ra ảnh hưởng cấu trúc đến các nhà tổng hợp hiện tại và thị trường cầu nối liên chuỗi. Thị trường hiện tại cho rằng tác động trực tiếp nhất là rút lượng giao dịch từ thị trường tổng hợp – nơi cạnh tranh khốc liệt về phí (như 1inch, Cowswap...). Sau khi UniswapX ra mắt, giá cổ phiếu 1inch đã giảm đáng kể.
Về bản chất, UniswapX là một giao thức giao dịch phi lưu ký dựa trên hình thức đấu giá Hà Lan. Giao thức cho phép bên thứ ba (Filler) thực hiện giao dịch (đóng vai trò taker), Filler có thể là nhà cung cấp thanh khoản trên hay ngoài chuỗi như các market maker, thợ săn MEV, DEX,... Cạnh tranh giữa các Filler được thực hiện thông qua cơ chế đấu giá Hà Lan, tức là cách xác định giá khởi điểm theo tham số hóa đơn hàng. Giá khởi điểm trong đấu giá Hà Lan được quyết định bởi RFQ – một hệ thống báo giá ngoài chuỗi – thông qua bỏ phiếu tới một số Filler nhất định (để định tuyến đơn hàng tới các pool thanh khoản trên chuỗi, các market maker sẽ được khuyến khích sử dụng trình trung gian giao dịch riêng tư). Đồng thời để khuyến khích mạng lưới Filler đưa ra mức giá tốt nhất, UniswapX cho phép đơn hàng chỉ định một Filler duy nhất có quyền điền đơn trong khoảng thời gian ngắn; sau đó mới bắt đầu đấu giá Hà Lan, mọi Filler đều có thể thực hiện đơn hàng. Mô hình kết hợp RFQ + đấu giá Hà Lan này trước đây đã được Cowswap triển khai với tính năng "Coincidence of Wants", còn 1inch Fusion cũng đã tích hợp chức năng khớp lệnh ngoài chuỗi với market maker chuyên nghiệp từ năm ngoái. Việc UniswapX lựa chọn phương thức tích hợp market maker chuyên nghiệp, cộng thêm tính linh hoạt của phiên bản V4 sắp tới, mở rộng lựa chọn đa dạng hơn cho thị trường.
Các cải tiến và vấn đề UniswapX giải quyết:
(1) Nội bộ hóa lợi nhuận MEV, một phần được hoàn lại cho người swap dưới dạng giá giao dịch thấp hơn, phần còn lại thuộc về Filler – lợi nhuận quay trở lại người dùng;
(2) Ký giao dịch ngoài chuỗi, thân thiện với nhà đầu tư lẻ: Filler sẽ tính toán tổng hợp giữa tối ưu phí gas và tối ưu tỷ giá trao đổi thực tế, tận dụng độ phức tạp này để đạt kết quả tốt nhất. Khi giao dịch qua nhiều pool không cần trả phí gas nhiều lần, không cần token gas gốc vẫn có thể giao dịch; nếu giao dịch thất bại cũng không mất phí gas;
(3) Đáp ứng nhu cầu giao dịch liên chuỗi.
Một số điểm bị chỉ trích:
(1) Một số đồng tiền có đường đi đơn giản có thể đã đạt mức giá tốt nhất tại pool lớn nhất ngay trong chế độ thông thường, việc dùng UniswapX có thể bị tính phí trùng lặp và chưa chắc tiết kiệm chi phí;
(2) Tốc độ giao dịch nội sinh từ đấu giá Hà Lan có độ trễ nhất định (xem hình bên dưới), điều này có thể gây tổn thất do biến động giá thị trường hoặc khiến Filler chờ đợi giá giảm rồi mới thực hiện giao dịch (UniswapX kỳ vọng giải quyết bằng hệ thống uy tín);
(3) Mô hình RFQ của Filler tương đối thiếu tính phi tập trung.
Sơ đồ quy trình đấu giá Hà Lan
Một. Làm thế nào giúp người dùng tiết kiệm phí gas và có được giá tốt hơn (mặc dù trong một số trường hợp có thể không tiết kiệm)
UniswapX và 1inch Fusion có nguyên lý giống nhau trong việc tối ưu hóa phí giao dịch cho người dùng, nhưng UniswapX mở cửa hơn (permissionless), không áp dụng chế độ danh sách trắng như 1inch.
Đối với người dùng, mô hình 1inch Fusion trông như một giao dịch hoán đổi thông thường, nhưng về mặt kỹ thuật, Fusion thực chất vận hành theo kiểu lệnh giới hạn, trong đó tỷ giá được điền vào bởi bên thứ ba gọi là "Solver" (giống Filler trong UniswapX). Tỷ lệ trao đổi của lệnh sẽ giảm dần từ mức ban đầu xuống giá trị nhỏ hơn (theo cơ chế đấu giá Hà Lan) cho đến khi Solver có lợi nhuận khi điền lệnh. Nhiều Solver cạnh tranh thực hiện lệnh nhằm đảm bảo lệnh được điền đầy đủ trước khi tỷ lệ giảm xuống mức lợi nhuận tối thiểu. Dưới đây là một vài cơ hội kiếm lời của Solver:
-
Đấu giá Hà Lan làm giảm liên tục tỷ lệ lệnh;
-
Tiết kiệm phí gas khi điền và khớp lệnh;
-
Tiết kiệm phí gas nhờ xử lý hàng loạt lệnh.
Filler trong UniswapX cũng thu lợi nhuận qua những con đường nêu trên. Ngoài ra, Filler không chỉ cạnh tranh với Uniswap v1, v2, v3 và v4 sau khi ra mắt, mà còn cạnh tranh lẫn nhau để mang lại mức giá tốt hơn cho người dùng.
Sơ đồ quy trình giao dịch UniswapX
Trong quá trình này, giao dịch được gửi tới Hợp đồng Reactor, Filler chịu phí gas. Nếu giao dịch thất bại, tổn thất gas do Filler gánh chịu. Mặc dù cuối cùng chi phí gas sẽ phản ánh vào giá giao dịch của người dùng, nhưng người dùng không còn cần lượng lớn token gas, chỉ cần một lượng nhỏ để hoàn tất bước ủy quyền ban đầu. Cạnh tranh về giá, giảm tổn thất MEV, hạ phí gas – tất cả những yếu tố này cuối cùng đều giúp người dùng có được mức giá tốt hơn khi giao dịch.
Hai. Cách thức bảo vệ MEV
Việc giới thiệu mạng lưới Filler mở (không cần phê duyệt), Filler lựa chọn các Reactor khác nhau để thanh toán, thông qua đấu giá theo lô để hoàn thành giao dịch, bảo mật mempool,... bằng nhiều cách thức khác nhau từng phần nào bảo vệ người dùng khỏi MEV, giúp người dùng trở thành người chia sẻ lợi ích từ MEV.
Trước tiên, ta điểm qua sơ lược MEV hình thành như thế nào: MEV (Maximal Extractable Value – Giá trị khai thác tối đa) là giá trị tối đa mà thợ đào hoặc các trader khác có thể thu được bằng cách ưu tiên xử lý giao dịch, thay đổi thứ tự giao dịch hoặc chọn lọc việc bao gồm hay loại trừ giao dịch. MEV là hiện tượng phát sinh từ đặc tính tuần tự giao dịch và cơ chế đồng thuận của blockchain.
Lấy ví dụ CoW Swap: CoWSwap sử dụng một số giao thức để khớp lệnh nhằm tránh bị tấn công sandwich. Dưới đây là dữ liệu về bảo vệ MEV của CoWSwap năm 2022: Trong năm 2022, có khoảng 1.9K vụ tấn công sandwich nhắm vào giao dịch CoW Swap. So với 239K giao dịch, các vụ tấn công chiếm khoảng 0.8% tổng khối lượng giao dịch CoWSwap. Các vụ tấn công này đã rút khoảng 1.3 triệu USD từ các Solver của CoW Swap. So với doanh thu phí 8.55 triệu USD của CoW Swap, tỷ lệ này chỉ chiếm khoảng 1.5%. Nhờ CoWSwap, tỷ lệ giao dịch bị tấn công thấp hơn một bậc so với Uniswap hay Curve. Ngoài ra, so với các sàn giao dịch phi tập trung khác, khối lượng giao dịch bị tấn công MEV tại CoW Swap chỉ chiếm 0.7% tổng khối lượng, cũng thấp hơn một bậc.
Hiện tại, các hợp đồng bị tấn công nghiêm trọng nhất là Uniswap V3 và Uniswap V2. UniswapX chính là giao thức được thiết kế để giải quyết vấn đề này. Nếu có phương pháp định giá và nguồn lực tốt hơn, người dùng chắc chắn sẽ có xu hướng lựa chọn chúng – nghĩa là theo thời gian, ngày càng nhiều khối lượng giao dịch sẽ chuyển từ các phiên bản Uniswap cũ sang UniswapX.
Trong quá trình sử dụng UniswapX, trader đầu tiên ký xác nhận Permits để cấp quyền chuyển token, quá trình này yêu cầu trả một khoản phí gas nhất định. Tiếp theo, trader ký để xác định rõ các tham số giao dịch như loại và số lượng token đầu vào, loại và số lượng token đầu ra,... đồng thời ủy quyền cho Hợp đồng Reactor (hợp đồng xử lý thanh toán) sử dụng token. Các Filler cạnh tranh giành quyền thực hiện lệnh, Filler chiến thắng sẽ gửi giao dịch theo lô tới Hợp đồng Reactor. Hợp đồng Reactor gọi Hợp đồng Executor để thực hiện giao dịch. Hợp đồng Executor nhận token đầu ra từ Filler và gửi cho trader. Hợp đồng Reactor kiểm tra kết quả thực thi giao dịch có khớp với các tham số đã gửi hay không và tiến hành thanh toán.
Trong quá trình này, trader giao dịch trực tiếp với Filler, kẻ tấn công mất cơ hội thực hiện chênh lệch giá MEV. Ngay cả khi xảy ra tấn công MEV (có thể chính Filler là thợ săn MEV), thì lợi nhuận cũng phần nào được chia sẻ với trader.
Trong kịch bản UniswapX, giá suy giảm theo thời gian thông qua đấu giá. Trong quá trình này, bất cứ ai thấy việc bao gồm giao dịch này là có lợi nhuận sẽ nộp đấu giá, và lệnh sẽ được thực hiện trước khi mức chấp nhận đạt đáy – lúc đó lệnh đã có lãi. Do đó, các thợ arbitrage sẽ không còn cơ hội front-run như trước nữa. Hệ thống này đảm bảo rằng ngay khi xuất hiện cơ hội sinh lời đầu tiên, lệnh sẽ được hoàn tất – chính điều này tạo thành cơ chế bảo vệ MEV. Ví dụ khác: nếu có một loạt giao dịch nằm ngoài chuỗi, một người nộp đơn có thể phát hiện tất cả và thực hiện đồng thời toàn bộ – nghĩa là họ sẽ nộp lệnh sớm ngay từ giai đoạn đầu chu kỳ. Trong đấu giá giá, bạn đấu giá càng sớm thì giá càng cao, rò rỉ giá trị càng ít.
Ba. Cách hỗ trợ giao dịch liên chuỗi
Giao thức UniswapX có thể mở rộng để hỗ trợ giao dịch liên chuỗi, trong đó người giao dịch có thể trao đổi tài sản đang nắm giữ trên chuỗi nguồn để nhận tài sản mong muốn trên chuỗi đích. Việc ký lệnh ngoài chuỗi không chỉ giải quyết sự phức tạp của các pool mà còn giải quyết cả sự phức tạp của cầu nối. Toàn bộ độ phức tạp được xử lý bởi cùng một nhà cung cấp dịch vụ, cùng một người nộp đơn.
UniswapX hỗ trợ các chức năng liên chuỗi sau:
(1) Trao đổi nhanh - Miễn là tồn tại cầu nối truyền tin giữa hai blockchain, UniswapX có thể cung cấp trao đổi tài sản nhanh chóng giữa hai chuỗi bất kỳ;
(2) Thao tác đơn giản hóa - Việc trao đổi và cầu nối được gộp thành một thao tác duy nhất, loại bỏ nhu cầu người dùng phải trực tiếp tương tác với cầu nối, duy trì token gas trên các chuỗi khác nhau hay chờ đợi thời gian kết toán;
(3) Thoát nhanh - UniswapX có thể thực hiện thoát gần như tức thì từ chuỗi lớp 2 về chuỗi mẹ;
(4) Trao đổi tài sản địa phương - Người giao dịch có thể chỉ định nhận tài sản gốc hoặc chuẩn hóa trên chuỗi đích thay vì tài sản được cầu nối. Ví dụ: ETH trên mạng chính có thể được trao đổi trực tiếp với AVAX trên chuỗi Avalanche;
(5) Tối thiểu rủi ro cầu nối thụ động - Người giao dịch không chịu bất kỳ rủi ro liên quan đến cầu nối nào khi trao đổi tài sản gốc, chỉ khi Filler tái cân bằng giữa các chuỗi thông qua cầu nối thì mới chịu rủi ro cầu nối.
Phiên bản đơn giản hóa của giao thức UniswapX liên chuỗi:
Người giao dịch ký một lệnh ngoài chuỗi, ngoài các tham số giống lệnh đơn chuỗi, còn bao gồm các tham số bổ sung sau:
(1) Oral结算预言机: một oracle một chiều, có thể chứng minh sự kiện xảy ra trên chuỗi đích. Có thể là cầu nối chuẩn giữa chuỗi mẹ và lớp 2, cầu nối client nhẹ hoặc cầu nối bên thứ ba.
(2) Thời hạn điền lệnh: lệnh phải được hoàn tất trước khi điền trên chuỗi đích.
(3) Tài sản và khoản ký quỹ của Filler: Filler phải gửi ký quỹ trên chuỗi nguồn.
(4) Thời hạn chứng minh: thời gian Filler phải cung cấp bằng chứng điền lệnh trên chuỗi nguồn.
Lệnh của người giao dịch được lan truyền qua mạng lưới Filler, các Filler cạnh tranh thực hiện lệnh và gửi lệnh cùng với tài sản của người giao dịch và khoản ký quỹ của Filler tới hợp đồng Reactor trên chuỗi nguồn. Filler điền lệnh bằng cách chuyển tài sản cần thiết cho người giao dịch trên chuỗi đích. Hợp đồng Reactor trên chuỗi đích ghi nhận lệnh được điền trước thời điểm quy định và gửi tin nhắn xác nhận thực hiện lệnh tới hợp đồng Reactor trên chuỗi nguồn thông qua oracle thanh toán. Sau đó, tài sản của người giao dịch và khoản ký quỹ sẽ được giải phóng cho Filler trên chuỗi nguồn. Nếu Filler không thực hiện lệnh trước thời hạn chứng minh, người giao dịch sẽ lấy lại tài sản đầu vào và khoản ký quỹ của Filler từ hợp đồng Reactor trên chuỗi nguồn.
Giao thức liên chuỗi lạc quan (Optimistic cross-chain) có thể giải quyết vấn đề oracle thanh toán chậm hoặc đắt đỏ. Trong giao thức này, Filler hoàn tất lệnh trên chuỗi đích; nếu không ai khiếu nại trong thời gian thách thức, Filler sẽ nhận được tiền của người giao dịch và khoản ký quỹ trên chuỗi nguồn. Bất kỳ ai cũng có thể khiếu nại việc điền lệnh trên hợp đồng Reactor chuỗi nguồn trước khi thời gian thách thức kết thúc. Nếu Filler cung cấp được bằng chứng điền hợp lệ trước thời hạn chứng minh, họ sẽ nhận được khoản ký quỹ của người khiếu nại. Nếu Filler không cung cấp bằng chứng hợp lệ, khoản ký quỹ của họ sẽ được phân phối cho người khiếu nại và người giao dịch, đồng thời tiền của người giao dịch được hoàn trả trên chuỗi nguồn.
Hayden Adams cho rằng trong tương lai, phần lớn tài sản sẽ tồn tại trên chuỗi gốc của chúng, hoặc trên chuỗi an toàn nhất, hoặc trên chuỗi tiêu chuẩn nhất của chúng – chứ không phải trên các cầu nối. Nghĩa là nếu người nộp đơn thực hiện trao đổi liên chuỗi, họ sẽ nhận được token trên chuỗi gốc của token đó. Như vậy, việc sử dụng cầu nối thực sự được giảm xuống mức tối thiểu. Thay vì xem cầu nối là phương tiện di chuyển tài sản, trong mô hình này, cầu nối chỉ dùng để truyền tải thông tin cuối cùng. Thậm chí không cần gói dữ liệu đó, trừ khi người nộp đơn đang nói dối. Điều này có thể gọi là "cầu nối khả thi tối thiểu", chỉ khi giao dịch vượt cầu thì người dùng mới chịu rủi ro cầu nối. Một khi người trao đổi nhận được token đầu ra và người nộp đơn nhận được token đầu vào, thì không bên nào còn rủi ro cầu nối nữa.
Do đó, UniswapX giảm mức độ cần thiết phải dùng cầu nối xuống mức thấp nhất, đồng thời cũng trừu tượng hóa chúng – ví dụ hệ thống này có thể hỗ trợ mọi loại cầu nối có thể. Bạn có thể hình dung nó như một bộ tổng hợp cầu nối, người nộp đơn có thể dùng bất kỳ cầu nối nào, nhưng mỗi giao dịch lại có một cầu nối liên chuỗi cụ thể – tức là "oracle thanh toán", có thể là bất kỳ bộ cầu nối nào, hoặc bất kỳ hệ thống nào khác, có thể dùng hệ thống đa chữ ký, hệ thống quản trị hoặc hệ thống đơn phương, hoặc thậm chí tin tưởng vào người nộp đơn.
Bốn. Sự khác biệt giữa UniswapX và 1inch Fusion
Lệnh giao dịch của UniswapX cho phép Filler chấp nhận và gửi lệnh mà không cần xin phép, mở cửa hơn so với chế độ danh sách trắng của 1inch.
1inch Fusion: Các Solver nhận lưu lượng lệnh theo thứ tự số lượng token 1inch họ đặt cược. Điều này có nghĩa là trong phút đầu tiên của lệnh, chỉ một Solver có thể khớp giao dịch. Ngay cả sau đó, cạnh tranh cũng rất hạn chế. Nói cách khác, để điền lệnh, Solver phải được đưa vào danh sách trắng và có đủ dư để trả phí lệnh. Quy trình vào danh sách trắng gồm:
(1) Đạt đủ "năng lượng kỳ lân" để nằm trong top 10 solver đăng ký. Có hai cách tăng "năng lượng kỳ lân" của Solver:
· Đặt cược thêm token 1inch hoặc kéo dài thời gian khóa.
· Thu hút thêm đại diện từ "farm" để ủy quyền "năng lượng kỳ lân" cho Solver.
(2) Đăng ký làm solver trong danh sách trắng và ủy quyền, thiết lập địa chỉ làm việc.
(3) Gửi token 1inch vào FeeBank để trả phí giải quyết giao dịch.
Thứ hạng của 10 người đặt cược trong danh sách trắng được xác định theo "năng lượng kỳ lân". Người đặt cược có thể khóa token 1inch trong hợp đồng để nhận token st1inch. Thời gian khóa có thể từ 1 tháng đến 2 năm. Token st1inch mang lại cho người đặt cược "năng lượng kỳ lân". Thời gian khóa càng dài, "năng lượng kỳ lân" nhận được càng nhiều, tuy nhiên không tăng tuyến tính mà theo quy tắc sau:
-
Khóa 2 năm: Mỗi 1 token 1inch khóa được 1 "năng lượng kỳ lân".
-
Khóa 1.5 năm: Mỗi 1 token 1inch khóa được 0.47 "năng lượng kỳ lân".
-
Khóa 1 năm: Mỗi 1 token 1inch khóa được 0.22 "năng lượng kỳ lân".
-
Khóa 0.5 năm: Mỗi 1 token 1inch khóa được 0.1 "năng lượng kỳ lân".
-
Khóa hết hạn: Mỗi 1 token 1inch khóa chỉ được 0.05 "năng lượng kỳ lân".
UniswapX áp dụng cơ chế mở cửa (permissionless), sử dụng hệ thống uy tín để giảm thiểu khả năng Filler hành xử độc hại, trao quyền ưu tiên thực hiện cho người báo giá tốt nhất, kết hợp hệ thống uy tín (ngăn Filler chờ giá giảm mới thực hiện), hệ thống báo giá có thể hưởng lợi từ việc sử dụng hệ thống uy tín hoặc phạt đi kèm để hạn chế Filler lạm dụng quyền độc quyền, đảm bảo trải nghiệm người dùng không bị ảnh hưởng.
Các điểm khác tương đối giống nhau.
Năm. Dự báo tăng trưởng doanh thu
UniswapX thu phí giao dịch 0.05%. Với dữ liệu hiện tại, 1inch có khối lượng 35 triệu USD/ngày, CoWSwap 22 triệu USD/ngày, ngay cả khi Uniswap giành được một nửa khối lượng từ hai nền tảng này, theo thị phần hiện tại, doanh thu hàng ngày tăng thêm 25 triệu * 0.05% (12.5 nghìn USD), so với doanh thu gần 1 triệu USD/ngày hiện tại của Uniswap, chỉ tăng 1.25% – không đáng kể.
Tổng kết
Xét về biên tăng trưởng doanh thu, UniswapX trong ngắn hạn sẽ không tạo ra thay đổi căn bản nào đối với doanh thu của Uniswap. Ngược lại, ảnh hưởng lớn hơn lại đến từ các giao thức khác trong cùng lĩnh vực. Việc Uniswap mở rộng sang ví, thị trường NFT, thị trường tổng hợp,... tạo áp lực lên các giao thức khác trong thị trường hiện tại nhưng chưa được thị trường rộng rãi chấp nhận. UniswapX chỉ là một trong những giao thức có thể được hỗ trợ bởi phiên bản V4 sắp tới. Cùng với sự xuất hiện của Uniswap V4, bằng cách theo đuổi sứ mệnh xây dựng hệ sinh thái tốt hơn, Uniswap có tiềm năng thoát khỏi chỉ trích "làm việc không chuyên", trở thành một cơ sở hạ tầng quan trọng, hỗ trợ cho nhiều ứng dụng khác nhau. Những bước đi đa dạng trong nhiều lĩnh vực khác nhau sẽ giúp Uniswap dần phát triển thành một phòng thí nghiệm khổng lồ, không thể bị bỏ qua trên thị trường.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
Cycle Capital Research
