Vitalik tham gia đầu tư, Kakarot sẽ đưa EVM vào Starknet như thế nào?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Vitalik tham gia đầu tư, Kakarot sẽ đưa EVM vào Starknet như thế nào?
Analyst cookies trong bài viết này sẽ khám phá các giai đoạn khác nhau của Kakarot, những ưu điểm và khuyết điểm, cũng như các thách thức và cơ hội mà dự án này đang đối mặt.
Chuyên sâu báo cáo Web3Viết bởi: cookies
Biên dịch: TechFlow
Kakarot zkEVM là một EVM được hiện thực hóa bằng Cairo, nhằm tăng cường khả năng tương thích EVM và mở rộng hệ sinh thái Starknet. Vậy điều gì đã giúp dự án này giành được sự ủng hộ từ Vitalik và StarkWare? Trong bài viết này, nhà phân tích cookies sẽ khám phá các giai đoạn phát triển, ưu-nhược điểm của Kakarot, cũng như những thách thức và cơ hội mà dự án đang đối mặt.
CairoVM là gì?
Kakarot được xây dựng trên máy ảo (VM) CairoVM – nền tảng hạ tầng cốt lõi của Starknet.
Các đặc điểm chính của CairoVM:
· Biểu diễn việc thực thi dưới dạng các đa thức (phương trình) để đạt được khả năng chứng minh tính đúng đắn;
· Cho phép sử dụng các bằng chứng STARK để xác minh mọi giao dịch trên Starknet.
Cairo là gì?
Kiến trúc CPU hỗ trợ STARK và hoàn chỉnh Turing:
· Hoàn chỉnh Turing: Hệ thống có khả năng thực hiện mọi phép tính hoặc chương trình có thể tưởng tượng ra;
· Hỗ trợ STARK: Hệ thống tạo bằng chứng do StarkWare cung cấp. Tính toàn vẹn của các phép toán ngoài chuỗi được người chứng minh (prover) kiểm chứng và người xác minh (verifier) trên chuỗi xác nhận.
Nguyên lý hoạt động của Cairo
Nhà phát triển có thể dùng ngôn ngữ Cairo để viết chương trình trong CairoVM, mô tả các mệnh đề cần được chứng minh bằng ngôn ngữ cấp cao. Điều này cải thiện trải nghiệm phát triển vì họ có thể tận dụng khả năng mở rộng của bằng chứng không kiến thức (ZKP) mà không cần học cách viết mạch điện phức tạp.
Kiến trúc của Kakarot
Kakarot được xây dựng trên CairoVM và là:
· Bộ thông dịch mã byte EVM;
· Một hợp đồng thông minh (SC) được triển khai trên Starknet;
· Được viết bằng Cairo.
Kakarot cho phép:
· Triển khai các hợp đồng thông minh EVM hiện có.
Kakarot KHÔNG phải là:
· Một blockchain;
· Một trình biên dịch: Không chuyển đổi mã Solidity thành Cairo.
Tính đến tháng 5 năm 2023:
· Đạt 100% kiến trúc mã byte (zkEVM loại 3);
· Đã hiện thực 8/9 bộ tiền biên dịch (precompiles) của EVM.
Sau khi hoàn thành cả 9/9 bộ tiền biên dịch EVM, Kakarot sẽ trở thành zkEVM loại 2.5.
zkEVM loại 1 hoàn toàn giống với Ethereum, không thay đổi hệ thống Ethereum để dễ dàng hơn trong việc tạo bằng chứng,
Ưu điểm: Giải pháp cuối cùng để mở rộng Ethereum.
Nhược điểm: Tốn nhiều tài nguyên tính toán, thời gian tạo bằng chứng dài (có thể mất vài giờ).
Ví dụ: Scroll, Taiko.
zkEVM loại 2 hoàn toàn giống với EVM, chỉ sửa đổi nhẹ hệ thống Ethereum (sử dụng hàm băm khác) nhằm mục đích:
· Dễ phát triển hơn;
· Tạo bằng chứng nhanh hơn.
Ưu điểm: Hầu hết dApp Ethereum đều có thể sử dụng.
Nhược điểm: Vẫn tồn tại các vấn đề về hiệu suất của EVM và không thân thiện với ZK.
Ví dụ: Scroll.
zkEVM loại 2.5 gần như giống với EVM, ngoại trừ chi phí Gas. Nó tăng chi phí Gas cho các thao tác cụ thể trong EVM vốn khó chứng minh bằng ZK.
Ưu điểm: Rủi ro thấp hơn so với EVM phổ biến rộng rãi.
Nhược điểm: Giảm tính tương thích với công cụ phát triển, một số dApp sẽ không hoạt động.
zkEVM loại 3 gần giống với EVM, chỉ loại bỏ những chức năng đặc biệt khó triển khai (ví dụ như các tiền biên dịch).
Ưu điểm: Thời gian tạo bằng chứng thậm chí còn nhanh hơn, dễ phát triển hơn trên EVM.
Nhược điểm: Một số dApp cần được viết lại.
Ví dụ:
· Scroll;
· Polygon.
zkEVM loại 4 tương đương ở cấp độ ngôn ngữ cao, biên dịch mã nguồn SC (ngôn ngữ cấp cao) sang ngôn ngữ thân thiện với ZK-SNARK.
Ưu điểm: Tránh được phần lớn chi phí phát sinh.
Nhược điểm: Hợp đồng có thể không có cùng địa chỉ với EVM, có thể không hỗ trợ mã byte EVM viết tay, cơ sở hạ tầng không thể di chuyển do chúng chạy trên mã byte EVM.
Ví dụ:
· zksync;
· Nethermind.
Lộ trình Kakarot | Giai đoạn 1 | Mang EVM vào Starknet
Ban đầu, Kakarot sẽ tồn tại trong Starknet như một EVM được tích hợp sẵn (Enshrined EVM). Trải nghiệm của nhà phát triển và người dùng (UX) sẽ hoàn toàn giống với Polygon, Scroll hay Ethereum.
Giai đoạn 2 | Các zkEVM lớp 3 (L3)
Triển khai các ứng dụng zkEVM thông qua Kakarot, cho phép chúng tận dụng bằng chứng hiệu lực để xử lý giao dịch trên Starknet. Điều này đạt được bằng cách kết hợp Kakarot và Madara trên Starknet thành một ngăn xếp thống nhất.
Chỉ với một cú nhấp chuột, các Rollup có thể có:
· Một zkEVM chuyên dụng cho ứng dụng, được triển khai trên Starknet;
· Truy cập môi trường EVM;
· Thực thi nhanh chóng;
· Phí Gas thấp: nhờ các giải pháp tính sẵn sàng dữ liệu (data availability);
· An toàn.
Bằng cách sử dụng Kakarot để chạy các hợp đồng Solidity trên CairoVM: bất kỳ hợp đồng Solidity nào đã triển khai trên EVM đều có thể chạy trên Starknet mà không cần thay đổi mã.
Có thể kết hợp ưu điểm của cả hai:
· Hiệu quả của EVM;
· Hợp đồng thông minh trở nên có thể chứng minh được.
Giai đoạn 3 | zkEVM loại 1
Để đạt được điều này, Kakarot phải:
· Sử dụng Cairo để viết các quy tắc đồng thuận Ethereum bên trong nút đầy đủ (full node) Madara x Kakarot nhằm chứng minh đồng thuận L1;
· Chuyển từ Merkle Patricia Trie (MPT) Pedersen sang MPT Keccak.
Việc này phụ thuộc vào lộ trình Ethereum: Verge. Hiện tại, việc hiện thực MPT Keccak theo cách có thể chứng minh và tiết kiệm chi phí là yếu tố chính gây cản trở khả năng tương thích zkEVM. Sau Verge, Keccak có thể bị thay thế bởi Poseidon làm hàm băm ưu tiên của Ethereum.
Ý kiến cá nhân
Đây chắc chắn là một bước tiến lớn trong việc mang tính tương thích EVM vào Starknet, nhưng vẫn còn một số lo ngại xung quanh sự thành công của Kakarot.
Cạnh tranh với các đối thủ sau
· Các ZK-rollup với hệ thống chứng minh khác (SNARK): Scroll, zksync, Polygon, Taiko, Linea;
· Optimistic-rollup: Optimism, Arbitrum, Base;
· Các zkVM khác: RISC Zero, Hyper Oracle.
Tính phù hợp sản phẩm - thị trường (PMF)
Nhìn chung, mô hình "Rollup như một dịch vụ" vẫn là một luận điểm chưa được kiểm chứng, cần cân nhắc hai khía cạnh then chốt:
· Có bao nhiêu Rollup sẽ cần đến dịch vụ này?
· Liệu các Rollup có thích tự xây dựng nội bộ để đạt chủ quyền và khả năng tùy chỉnh hơn không?
Liên tục cải tiến sản phẩm
Kakarot đang xây dựng một sản phẩm rất phức tạp về mặt kỹ thuật, có thể cần liên tục cải tiến mới đạt được thành công. Dự án cũng phụ thuộc vào nhiều thành phần khác nhau, bao gồm:
· Madara;
· Giải pháp DA;
· Lộ trình của Ethereum: The Verge.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
cookies
