Quan điểm | Phân tích thế giới DeFi dưới góc nhìn của bộ tổng hợp
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Quan điểm | Phân tích thế giới DeFi dưới góc nhìn của bộ tổng hợp
Nền tảng đầu tiên trở thành "trình tổng hợp DeFi" sẽ độc chiếm toàn bộ thị trường. Khi một công cụ đủ tốt xuất hiện sớm và tạo được tiếng vang, nó sẽ trở thành Metamask như hiện nay.
Chuyên sâu báo cáo Web3Gần đây, chúng tôi đã dành nhiều thời gian suy ngẫm về cách lĩnh vực DeFi phát triển và làm thế nào để bắt kịp xu hướng lớn trong ngành công nghệ.
Trong blog Stratechery của mình, Ben Thompson dùng "Lý thuyết Tổng hợp" (Aggregation Theory) để phân biệt giữa các công ty nền tảng và những “bên tổng hợp”.
Các công ty nền tảng như Shopify và Substack cung cấp các API hoặc giải pháp kỹ thuật nhằm kết nối bên thứ ba với người dùng cuối. Substack giúp kết nối tác giả với độc giả, sau đó lấy 10% doanh thu từ các tác giả. Shopify hỗ trợ kết nối người bán với người mua, thu phí đăng ký hàng tháng từ người bán cùng các dịch vụ giá trị gia tăng tùy chọn (thanh toán, hạn mức tín dụng...).
Tuy nhiên, chính tác giả và người bán phải tự lo việc thu hút người dùng và tạo doanh thu.
Bên tổng hợp là những công ty như Google và Facebook đóng vai trò trung gian giữa bên thứ ba và người dùng. Dù mô hình này đơn giản hóa vấn đề, nhưng Facebook và Google nắm giữ rất nhiều thông tin người dùng, từ đó kiếm tiền từ quảng cáo. Trong nhiều trường hợp, các công ty truyền thông hay du lịch không kiểm soát được mối quan hệ với khách hàng, buộc phải trả phí quảng bá cho Google và Facebook.
Nếu bạn định đi du lịch Tokyo, bạn có khả năng cao sẽ tìm kiếm trên Google thay vì Expedia. Vì vậy, riêng năm 2019, Expedia đã chi tới 6,03 tỷ USD cho chi phí bán hàng và quảng bá, chủ yếu là chạy quảng cáo trên Google.
Trong lĩnh vực tài chính tập trung (CeFi) của tiền mã hóa, Binance có vẻ giống một “bên tổng hợp” kiểu Google hay Facebook. Với 15 triệu người dùng, Binance là nhà phân phối lớn nhất trong lĩnh vực tiền mã hóa, thu lợi nhuận đáng kể từ các nhà cung cấp (các dự án muốn niêm yết token trên Binance).
Các đội ngũ dự án (nhà cung cấp) thanh toán cho Binance theo nhiều cách: phí niêm yết, chia sẻ doanh thu từ IEO, và phí quảng cáo (airdrop, tặng quà). Họ sẵn sàng trả những khoản này vì không thể tự tiếp cận lượng người dùng rộng lớn như Binance. Việc được niêm yết trên Binance còn mang lại tính hợp pháp cho các dự án, bởi người dùng tin rằng Binance đã thực hiện đánh giá rủi ro trước đó.
Binance có nền tảng vững chắc trong ngành tiền mã hóa, xây dựng thương hiệu mạnh mẽ, thu hút lượng lớn người dùng và đạt độ trưởng thành cao. Do đó, dù tốc độ niêm yết chậm hơn đối thủ, Binance vẫn chiếm thị phần lớn. Binance thường niêm yết muộn hơn các sàn khác, ra mắt thị trường phái sinh vĩnh viễn muộn, và gần đây mới cung cấp sản phẩm quyền chọn (chỉ là quyền chọn một chiều). Tuy nhiên, các sản phẩm của Binance vẫn thu hút lượng lớn người dùng.
Khi áp dụng lý thuyết tổng hợp vào DeFi, ta thấy lĩnh vực này chủ yếu gồm ba nhóm:
-
Giao thức (bên thứ ba): Compound, dYdX, Maker/DSR, CurveFi, Uniswap
-
Nền tảng:Zerion, InstaDapp, Argent
-
Một nhóm bên tổng hợp mới nổi:Ray, CurveFi, 1inch.exchange, dex.blue, unspent.io
Dùng một phép so sánh đã quá phổ biến, DeFi hiện vẫn đang ở "thời kỳ sơ khai của Internet". Rất ít người tiên phong tích hợp đầy đủ mọi dịch vụ. Ví dụ, Compound hiện có nhiều người dùng trực tiếp hơn các nền tảng và dịch vụ tổng hợp khác.
Các bên tổng hợp hiện tại chưa hoàn toàn phù hợp với định nghĩa của Ben Thompson, nhưng nếu nhìn kỹ, ta có thể thấy những dấu hiệu đầu tiên.
Cơ hội
Chúng tôi tin rằng các nền tảng trung lập tập trung vào UI/UX như Zerion, InstaDapp, Argent, hoặc một công ty mới hoàn toàn, có cơ hội tạo ra một giao diện đơn giản hóa trải nghiệm DeFi và trong quá trình đó trở thành một bên tổng hợp trưởng thành.
Trong ngành tiền mã hóa, các bên tổng hợp hiện tại vẫn chưa đủ dễ dùng, và khác với các bên tổng hợp trong ngành công nghệ, họ chỉ mới tổng hợp nhà cung cấp chứ chưa thành công trong việc tổng hợp người dùng.
Ở một mức độ nào đó, ví tiền mã hóa đang đóng vai trò tổng hợp người dùng. Ví dụ, Trust Wallet có thể lưu trữ tài sản, có chức năng giao dịch và staking giới hạn, đồng thời kết nối với các ứng dụng khác qua Wallet Connect. Tuy nhiên, ai cũng biết rằng ví tiền mã hóa không sinh lời.
Bên đầu tiên trở thành "bên tổng hợp DeFi" sẽ thống trị thị trường. Khi một công cụ đủ tốt xuất hiện sớm và tạo được tiếng vang, nó sẽ trở nên phổ biến như Metamask ngày nay. Mọi dự án DeFi đều phải đảm bảo người dùng có thể sử dụng sản phẩm của họ qua Metamask. Nếu một trang web DeFi thiếu lựa chọn "Đăng nhập bằng Metamask", sẽ trông rất thiếu tin cậy.
Làm sao để một dự án DeFi trở thành bên tổng hợp? Chúng tôi đề xuất hai con đường
Con đường 1
Biến nền tảng DeFi thành một "thị trường đáng tin cậy" hay cửa hàng ứng dụng, nơi người dùng có thể tham gia vào DeFi. Ngoài ra, nền tảng cần bảo chứng cho các giao thức mà nó hỗ trợ, cho người dùng biết rằng nó đã cố gắng hết sức để xác minh tính hợp lệ mã nguồn và thực hiện kiểm toán.
Amazon đã làm điều tương tự khi tổng hợp các người bán bên thứ ba, vừa thu phí đăng ký hàng tháng từ người bán, vừa thu phí hoa hồng trên mỗi giao dịch.
Không thể phủ nhận rằng các nền tảng DeFi khó có thể thu phí đăng ký hàng tháng từ "người bán (giao thức/sản phẩm)", ví dụ như làm sao để thu phí từ Compound? Nhưng họ có thể kiếm tiền theo những cách khác.
Có lẽ nền tảng DeFi có thể thu phí từ các sản phẩm mới muốn lên nền tảng (trước khi các sản phẩm này hoàn toàn phi tập trung)? Hiện có rất nhiều ứng dụng DeFi mới đang cạnh tranh sự chú ý của người dùng. Đối với ứng dụng mới, được hỗ trợ bởi một nền tảng lớn mang lại lợi thế marketing to lớn.
Một ví dụ khác là Salesforce. Salesforce trước tiên thu hút người dùng, sau đó thông qua AppExchange giúp các công ty khác tích hợp dịch vụ của họ vào Salesforce. Qua AppExchange, Salesforce thu phí niêm yết một lần (để chi trả chi phí kiểm tra an ninh) và chia sẻ doanh thu từ các công ty kiếm được qua nền tảng.
Do đó, một bên tổng hợp DeFi sở hữu lượng người dùng lớn nên cung cấp API và bộ công cụ phát triển (SDK) để các giao thức DeFi khác có thể tích hợp vào.
Con đường 2
Đề xuất trên đặt ra câu hỏi về quy mô. Liệu số lượng ứng dụng DeFi có thể nhiều như các người bán bên thứ ba trên Amazon hay dịch vụ bên thứ ba trên Salesforce? Khả năng là không. Giải pháp cho vấn đề này là mô hình "freemium" (dùng miễn phí, trả phí để mở khóa tính năng nâng cao).
Bằng cách chèn một hợp đồng thông minh trung gian giữa người dùng và giao thức thực tế, nền tảng DeFi có thể lấy một phần nhỏ lợi nhuận từ mỗi giao dịch hoặc thu phí theo tỷ lệ bps. Người dùng có thể hiểu đây là "phí tiện ích" (convenience fee).
Đồng thời, nền tảng có thể cung cấp phiên bản "chuyên nghiệp" không thu "phí tiện ích" nhưng yêu cầu phí đăng ký (ví dụ 500 USD/tháng), đi kèm nhiều tính năng hơn và khả năng mở rộng cao hơn (ví dụ, người dùng chuyên nghiệp có thể tự tích hợp sản phẩm mới vào nền tảng qua giao diện người dùng).
Phiên bản chuyên nghiệp có thể trông giống dịch vụ môi giới chính (prime brokerage) được thiết kế riêng cho khách hàng tổ chức. Prime brokerage không phải là thuật ngữ được định nghĩa rõ ràng, nhưng trong tài chính truyền thống, nó là gói dịch vụ tài chính ngân hàng cung cấp cho các quỹ phòng hộ, bao gồm giao dịch đòn bẩy hoặc bán khống thông qua vay mượn, thực hiện giao dịch, quản lý tiền mặt, giới thiệu huy động vốn, tư vấn, v.v.
Trong lĩnh vực CeFi của tiền mã hóa, các công ty xây dựng dịch vụ prime brokerage (ví dụ Tagomi) từng gây được tiếng vang, nhưng đa số đều thất bại. Lý do như sau:
-
Trong thị trường truyền thống, quỹ phòng hộ hầu như không thể huy động vốn từ nhà đầu tư tổ chức nếu không có prime broker, nhưng trong ngành tiền mã hóa thì không như vậy, do đó nhu cầu tổng thể thấp hơn
-
Lợi nhuận vượt trội trong ngành tiền mã hóa phần lớn đến từ việc tận dụng hạ tầng yếu kém của các sàn giao dịch, do đó các quỹ luôn muốn kết nối trực tiếp với mọi nền tảng
-
Các prime broker vẫn chưa thể cung cấp dịch vụ cho vay cho khách hàng (nhiều người cho rằng đây là chức năng quan trọng nhất)
-
Ngay cả khi prime broker cung cấp giao dịch ký quỹ trên giao diện người dùng, các quỹ phòng hộ vẫn phải gửi tài sản đảm bảo riêng cho từng sàn (ví dụ, tài sản thế chấp bị khóa trên Huobi sẽ không được OKEx công nhận).
Ở đây, bên tổng hợp DeFi có thể đóng vai trò kết nối hoạt động cho vay (thông qua Compound hoặc Aave) với giao dịch. Về thực chất, điều này có nghĩa là các nhà tạo lập thị trường đang vay từ một nền tảng rồi cho vay sang nền tảng khác (giống CeFi prime broker), tuy nhiên điều này mang lại trải nghiệm giao dịch thống nhất hơn, gần với prime broker truyền thống.
Bên tổng hợp cũng có thể cân nhắc triển khai dịch vụ cho vay CeFi hoặc P2P riêng để dễ thu hút khách hàng hơn, tương tự như Amazon tạo thương hiệu riêng AmazonBasics.
Cuối cùng, một bên tổng hợp tích hợp dọc hoàn chỉnh sẽ dẫn đến tình trạng "người thắng cuộc hưởng tất", vừa đơn giản hóa quy trình người dùng vừa tích lũy giá trị.
Lợi ích là gì?
Lợi ích của các nền tảng tổng hợp này là mở rộng đối tượng người dùng tiếp cận DeFi. Chi phí khởi tạo để người dùng lần đầu thử các ứng dụng DeFi rất cao. Ngay cả những người đã lâu trong lĩnh vực tiền mã hóa cũng thấy khó tiếp cận các nền tảng này.
Nếu một bên tổng hợp mới có giao diện thân thiện, che giấu được những phần phức tạp lộn xộn, nó có thể thu hút thêm nhiều người dùng mới đến với DeFi, giống như Coinbase đã làm vào cuối năm 2017.
Rất nhiều người mới tiếp xúc DeFi đã bị dọa sợ khi thử nghiệm. Hãy tưởng tượng một người bình thường thấy trên Twitter rằng mua sản phẩm DeFi có thể đạt lợi suất 8% mỗi năm. Anh ta tìm hiểu, phát hiện ra phải đổi đô la sang stablecoin, tạo ví trên một trang web khác, rồi mới thực sự mua được sản phẩm DeFi — bạn nghĩ anh ta sẽ cảm thấy thế nào?
Sản phẩm DeFi còn rất nhiều chỗ để cải thiện. Chúng ta có thể cải tiến sản phẩm DeFi ở lớp nền tảng/tổng hợp, để các giao thức DeFi có thể tiếp tục tập trung vào cải tiến kỹ thuật và bảo mật.
Nhược điểm là gì?
Mọi thứ đều có rủi ro. Nếu bạn đang dùng Instadapp (Instadapp dùng dex.blue để thực hiện giao dịch trên Uniswap), bạn thực tế đã bỏ qua ba lớp trong quy trình giao dịch (và nhiều hợp đồng thông minh). Mức độ trừu tượng càng cao, người dùng càng khó hiểu ứng dụng họ đang dùng. Với một ngành non trẻ dễ bị tấn công như vậy, sự thiếu minh bạch về bảo mật là cực kỳ nguy hiểm. Để xây dựng một giao thức chống lại tấn công, hãy nhớ rằng: đơn giản là tối thượng.
Người dùng càng cách xa tiền của mình về mặt lớp, thì khả năng xảy ra lỗ hổng an ninh càng cao. Hơn nữa, khi hệ thống ngày càng phức tạp và đan xen, việc kiểm toán toàn bộ hệ sinh thái ngày càng khó khăn với bên tổng hợp. Việc trộn lẫn nhiều ứng dụng DeFi sẽ làm giảm độ an toàn, và vụ tấn công vào BZX là một ví dụ điển hình.
Lấy giao dịch trên 1inch làm ví dụ, dòng chảy tiền khi đổi DAI sang USDT như sau:
-
Người dùng gửi DAI đến 1inch
-
1inch gửi DAI đến pool 1 trên curve.fi
-
Pool 1 trên curve.fi gửi DAI vào iearn.finance
-
iearn.finance gửi USDT đến pool 2 trên curve.fi
-
Pool 2 trên curve.fi gửi USDT đến 1inch
-
1inch gửi USDT cho người dùng
Trong quy trình trên, cần cảnh giác trước hai kịch bản:
Thứ nhất, một hacker chiếm quyền kiểm soát iearn.finance có thể đánh cắp tiền từ những người dùng cho phép hợp đồng thông minh 1inch chuyển ERC20 của họ, vì 1inch cho phép curve.fi chuyển token, và curve.fi lại cho phép iearn.finance chuyển token. Người dùng thậm chí có thể không hề biết sự tồn tại của iearn.finance.
Thứ hai, dưới dạng hiện tại của Ethereum, chi phí Gas khiến việc tổng hợp trở nên cực kỳ tốn kém. Ví dụ, phí giao dịch trên 1inch gần 10 USD. Nếu giá trị token trong giao dịch lên tới hàng nghìn USD thì 10 USD không thành vấn đề, nhưng với giao dịch giá trị thấp thì điều này là bất thường. Hiện tại, để thực hiện một giao dịch DAI/USDT, chi phí Gas khi dùng 1inch và CurveFi cao gấp 6 lần so với dùng trực tiếp Uniswap (5,13 USD so với 0,855 USD).
Kết luận
Tuy nhiên, bên tổng hợp DeFi vẫn còn tiềm năng. Chúng ta có thể cải thiện trải nghiệm người dùng theo nhiều cách và giảm độ khó trong việc tạo lợi nhuận bằng cách tăng mức độ tập trung. Tuy nhiên, điều này thường đi ngược lại với mục tiêu ban đầu của các đội ngũ xây dựng các dự án này. Trong vài năm tới, việc tìm ra sự cân bằng giữa xây dựng mô hình kinh doanh bền vững và duy trì tính phi tập trung sẽ là một trong những điều thú vị nhất.
(Hết)
Liên kết gốc: https://insights.deribit.com/market-research/aggregation-theory-applied-to-defi/
Tác giả: Ryan Rodenbaugh & Baptiste Vauthey
Dịch và hiệu đính: Minh Mẫn & A Kiếm
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
