Bản tin biểu đồ tuần của a16z: Giá trị thị trường của 10 công ty công nghệ đã vượt quá GDP của sáu quốc gia thuộc nhóm G7
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Bản tin biểu đồ tuần của a16z: Giá trị thị trường của 10 công ty công nghệ đã vượt quá GDP của sáu quốc gia thuộc nhóm G7
AI có thể tái định hình cấu trúc tổ chức một lần nữa, tương tự như cách đường sắt từng thúc đẩy sự ra đời của hệ thống doanh nghiệp hiện đại.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: a16z New Media
Biên dịch: TechFlow
Giới thiệu của TechFlow: Báo cáo đồ họa tuần mới nhất của a16z phân tích bằng dữ liệu chi tiết một luận điểm cốt lõi: ảnh hưởng thống trị của ngành công nghệ đối với nền kinh tế toàn cầu vẫn đang gia tốc. Tổng giá trị thị trường của 10 công ty niêm yết lớn nhất thế giới đã vượt quá tổng GDP của các nước G7 (trừ Hoa Kỳ), trong khi trí tuệ nhân tạo (AI) có thể, giống như đường sắt từng làm trong thời kỳ đầu công nghiệp hóa, một lần nữa tái cấu trúc hình thái tổ chức doanh nghiệp. Ngoài ra, stablecoin đang chuyển mình từ công cụ chuyển tiền sang các tình huống thanh toán thực tế; đồng thời, mức độ tin tưởng của giới trẻ Mỹ vào phương tiện truyền thông truyền thống đã giảm xuống mức thấp kỷ lục trong lịch sử.
Phần mềm đang nuốt chửng thế giới
Dĩ nhiên chúng tôi có quan điểm thiên về lĩnh vực này, nhưng tầm quan trọng của công nghệ đối với nền kinh tế toàn cầu thực sự khó có thể đánh giá cao quá mức.
Thậm chí bạn có thể nói rằng phần mềm thực sự đã “nuốt chửng” cả thế giới:
Chú thích ảnh: Giá trị thị trường của 10 công ty niêm yết lớn nhất thế giới so với GDP của các nước G7 (trừ Hoa Kỳ)
Tổng giá trị thị trường của 10 công ty niêm yết lớn nhất thế giới vượt quá tổng GDP của tất cả các nước G7 (trừ Hoa Kỳ). Ngay cả khi loại bỏ Aramco – công ty mà hầu như không ai xếp vào nhóm “công ty công nghệ” – kết luận vẫn không thay đổi. (Dẫu sao, Aramco thực sự được thành lập tại San Francisco!)[^1]
Để công bằng, top 10 này thực chất là tập hợp gồm “công nghệ + bán dẫn (cộng thêm Tesla và Apple – hai công ty khó phân loại rõ ràng)”, chứ không phải thuần túy là các công ty phần mềm. Tuy nhiên, kết luận vẫn bất biến: công nghệ không chỉ là một ngành kinh doanh khổng lồ – nó chính là ngành kinh doanh lớn nhất.
Hơn nữa, quá trình công nghệ chiếm lĩnh toàn cầu diễn ra rất nhanh:
Chú thích ảnh: Giá trị thị trường của 10 công ty công nghệ hàng đầu so với GDP của các nước G7 (trừ Hoa Kỳ) – chuỗi thời gian
Giá trị thị trường của 10 công ty công nghệ hàng đầu từng chỉ là một phần nhỏ so với GDP của các nước G7 (trừ Hoa Kỳ), cho đến khi điện toán đám mây thực sự bùng nổ vào giai đoạn 2016–2017. Từ đó đến nay, chưa đầy một thập kỷ, tổng giá trị thị trường của các công ty này đã vượt quá tổng GDP của toàn bộ thế giới (trừ Trung Quốc).
Sự trỗi dậy của công nghệ cũng không đơn thuần là việc thay đổi nhóm người chiến thắng.
Các công ty lớn nhất ngày nay đã lớn hơn rất nhiều so với 10 năm trước:
Chú thích ảnh: Quy mô và tỷ trọng giá trị thị trường của 10 công ty lớn nhất trong chỉ số S&P 500 qua thời gian
Tổng giá trị thị trường của 10 công ty lớn nhất trong chỉ số S&P 500 hiện đạt khoảng 6 lần so với năm 2015, đồng thời tỷ trọng của chúng trong tổng giá trị thị trường của toàn bộ chỉ số cũng tăng gấp đôi.
Thực tế đã xảy ra một đợt “đổi máu” đáng kể. Thành phần của top 10 đã thay đổi mạnh mẽ so với vài chục năm trước. Đến năm 2025, chỉ còn ba công ty giữ vị trí từ thập kỷ trước, và chỉ duy nhất một công ty (Microsoft – một công ty công nghệ) còn tồn tại từ thập kỷ trước đó.
Nếu bạn là nhà đầu tư năm 2015 và dùng các công ty lớn nhất lúc ấy để xây dựng mô hình dự báo cho cổ phiếu công nghệ, thì bạn sẽ đánh giá thấp tiềm năng tăng trưởng khoảng 6 lần. Công nghệ về bản chất đã “phá vỡ mô hình”, định nghĩa lại trần tăng trưởng tối đa mà một công ty có thể đạt tới.
Và trần tăng trưởng ấy dường như vẫn tiếp tục được đẩy lên cao hơn.
Thực tế, vai trò trung tâm của công nghệ trong câu chuyện tăng trưởng toàn cầu gần đây còn được củng cố thêm. Tuần trước, chúng tôi đã chỉ ra rằng tốc độ tăng kỳ vọng lợi nhuận của nhóm cổ phiếu công nghệ cao gấp khoảng hai lần so với phần còn lại của thị trường. Nhìn lại xa hơn, bạn sẽ nhận thấy công nghệ đang đóng góp một tỷ lệ lịch sử vào tổng mức tăng lợi nhuận của toàn thị trường:
Chú thích ảnh: Tỷ trọng đóng góp vào mức tăng lợi nhuận chung của thị trường theo từng ngành
Từ năm 2023 đến nay, ngành công nghệ đã đóng góp hơn 60% vào tổng mức tăng lợi nhuận của toàn thị trường.
Không ngành nào khác – ngoại trừ ngành năng lượng từng nổi bật ngắn ngủi trong đầu thế kỷ 21 – từng đảm nhiệm vai trò then chốt như vậy trong tăng trưởng lợi nhuận, và kéo dài trong thời gian dài như vậy.
Ở thời điểm hiện tại, ta có thể khẳng định: công nghệ không còn là một chu kỳ kinh tế riêng biệt – nó chính là chu kỳ kinh tế hiện tại.
Đường sắt GPT
Chúng ta vừa khẳng định công nghệ là một hiện tượng chưa từng có trong lịch sử, nhưng thực tế phát biểu này chưa hoàn toàn chính xác.
Trong thời đại công nghiệp, không ngành nào có sức ảnh hưởng thống trị hơn ngành đường sắt:
Chú thích ảnh: Tỷ trọng ngành đường sắt trong tổng giá trị thị trường của Hoa Kỳ (đỉnh cao lịch sử khoảng 63%)
Vào thời kỳ đỉnh cao, ngành đường sắt chiếm khoảng 63% tổng giá trị thị trường của Hoa Kỳ; Bank of America gọi đây là “ngành đổi mới có tính thống trị mạnh nhất trong lịch sử”.
Những người bi quan thường dùng biểu đồ đường sắt để kể một câu chuyện: “Xem đi, đường sắt từng chiếm 63% thị trường, sau đó bong bóng vỡ và giờ gần như không còn đáng kể.”
Nhưng sự việc không đơn giản như vậy. Đường sắt đến ngày nay vẫn rất quan trọng; điều thực sự xảy ra là: ngành đường sắt đã khai sinh một hệ thống kinh tế hoàn toàn mới – một hệ thống chưa từng được tưởng tượng trước đây – và quy mô của hệ thống ấy còn lớn hơn rất nhiều so với chính ngành đường sắt.
Chú thích ảnh: Sự thay đổi tỷ trọng giá trị thị trường theo ngành trên thị trường chứng khoán Hoa Kỳ (thế kỷ XIX đến nay)
Ngành đường sắt nhường vị trí dẫn đầu cho ngành công nghiệp, rồi ngành công nghiệp lại nhường chỗ cho ngành công nghệ (giữa chừng, ngành tài chính và bất động sản từng tạm thời chiếm ưu thế trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu).
Mặc dù ngành công nghệ ngày nay rất lớn, nhưng xét về tỷ lệ tương đối thì nó vẫn còn nhỏ hơn rất nhiều so với ngành vận tải (hoặc bất động sản và tài chính) vào thời kỳ đỉnh cao của chúng trong thế kỷ XIX.
Kinh tế trở nên lớn hơn và phức tạp hơn. Khoảng 70% các ngành hiện nay trên thị trường chứng khoán, hoặc rất nhỏ hoặc thậm chí chưa tồn tại vào năm 1900.
Chú thích ảnh: Cơ cấu ngành trên thị trường chứng khoán Hoa Kỳ năm 1900 so với hiện nay
Nền kinh tế Hoa Kỳ năm 1900 chủ yếu xoay quanh dệt may, thép, than đá, thuốc lá, cùng ngành vận tải (đường sắt) chuyên vận chuyển những mặt hàng này và ngành ngân hàng chuyên cấp vốn cho chúng. Ngày nay, tổng cộng các ngành này chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ.
Vì vậy, câu hỏi thú vị hơn không phải là liệu sự chuyển đổi của một nền tảng nào đó có phải là bong bóng hay không, mà là bước nhảy công nghệ lần này sẽ mở khóa những lĩnh vực kinh tế mới nào.
Đường sắt là một công nghệ phổ dụng phi thường. Một thay đổi mang tính kịch tính (nhưng bất ngờ) mà nó khai sinh là sự ra đời của hệ thống doanh nghiệp hiện đại. Trước khi có đường sắt, một doanh nghiệp thường nhỏ đến mức có thể nằm gọn trong đầu một người. Nhưng đường sắt đòi hỏi quá nhiều đoàn tàu, quá nhiều nhà ga, và quá nhiều quyết định phải được đưa ra đồng thời.
Năm 1855, giám đốc điều hành của Công ty Đường sắt New York và Erie đã vẽ sơ đồ cơ cấu tổ chức hiện đại đầu tiên được biết đến: một cây phân cấp quan hệ báo cáo, nhằm giải quyết các vấn đề ngày càng nan giải về điều độ đường sắt. Về nhiều mặt, quản lý cấp trung, cấu trúc đa bộ phận, tầng lớp nhà quản lý chuyên nghiệp và bằng Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh (MBA) – tất cả đều bắt nguồn từ những vấn đề tổ chức do ngành đường sắt đặt ra.
Đường sắt không chỉ thay đổi thứ mà nước Mỹ sản xuất, mà còn thay đổi bản thân khái niệm “doanh nghiệp”. Việc đường sắt khai sinh quản lý cấp trung chính là “bàn tay hữu hình” (the visible hand) mà Alfred Chandler từng đề cập trong tác phẩm “The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business”.
Điểm thú vị của AI nằm ở chỗ, giống như đường sắt từng làm cách đây hơn một thế kỷ, AI có thể một lần nữa viết lại khuôn mẫu tổ chức chủ đạo mà ngành đường sắt đã thiết lập.
Tháng trước, Jack Dorsey và ban lãnh đạo Block đã đăng một bài viết với quan điểm như vậy: Giá trị của AI trong doanh nghiệp không nằm ở việc trang bị cho mỗi nhân viên một trợ lý AI (“copilot”), mà ở khả năng thay thế các chức năng quản lý cấp trung. Việc thu thập và định tuyến thông tin, duy trì sự đồng thuận, tính toán sẵn các quyết định – những công việc phối hợp thường do cấp quản lý đảm nhiệm – trong một doanh nghiệp vận hành bằng AI có thể được giao cho công nghệ đảm nhiệm, để con người quay lại vị trí “biên giới”, tập trung năng lực phán đoán vào các tương tác với khách hàng và con người.
Theo ông Dorsey, một mô hình quản trị doanh nghiệp tồn tại suốt 170 năm sẽ được ủy thác cho công nghệ, từ đó kiến tạo nên những hình thái tổ chức hoàn toàn mới. Điều này nghe có vẻ không hề nhỏ.
Việc ông Dorsey nói đúng hay sai (và cuối cùng hình thái doanh nghiệp mới nào sẽ xuất hiện) đương nhiên vẫn là một câu hỏi mở. Nhưng những tác động này quan trọng hơn rất nhiều so với việc “cổ phiếu công nghệ quý này có điều chỉnh giảm từ mức cao nhất hay không”.
Khối lượng giao dịch stablecoin đang chuyển từ chuyển tiền sang thanh toán
Sau khi loại bỏ các hoạt động mang tính cơ học như giao dịch, quản lý tài chính và các thao tác liên quan đến sàn giao dịch – vốn chiếm phần lớn khối lượng giao dịch stablecoin – ước tính khối lượng thanh toán thực tế giữa các bên trong năm ngoái dao động từ 350 đến 550 tỷ USD.
Chú thích ảnh: Phân bổ thanh toán stablecoin theo loại (B2B, B2C, C2B)
B2B chiếm phần lớn trong thanh toán stablecoin (điều dễ hiểu nếu xét về quy mô), tuy nhiên B2C và C2B cũng đang tăng trưởng.
Tóm lại, stablecoin ngày càng tham gia sâu hơn vào các hoạt động thương mại thường nhật. Đây là một phần của xu hướng lớn hơn, được a16z crypto phân tích chi tiết trong bài viết này.
Thập kỷ tới của ngành báo chí
Mức độ tin tưởng của người dân Mỹ vào các phương tiện truyền thông đại chúng gần đây lại chạm mức thấp kỷ lục – một trong những sự sụp đổ chậm rãi ngoạn mục nhất trong lịch sử thăm dò dư luận hiện đại.
Chú thích ảnh: Mức độ tin tưởng của người dân Mỹ vào các phương tiện truyền thông đại chúng (1975–2025)
Năm 2025, chỉ 28% người dân Mỹ cho biết họ có “rất nhiều” hoặc “khá nhiều” niềm tin vào các phương tiện truyền thông đại chúng (báo in, truyền hình, phát thanh). Con số này vào năm 1975 là 72%.
Tuy nhiên, mức độ tin tưởng chung không kể hết toàn bộ câu chuyện.
Câu chuyện thực sự nằm ở sự chia rẽ theo thế hệ – và khoảng cách này cực kỳ lớn:
Chú thích ảnh: So sánh mức độ tin tưởng vào phương tiện truyền thông truyền thống và mạng xã hội theo độ tuổi
Càng trẻ, mức độ tin tưởng vào phương tiện truyền thông truyền thống càng thấp và tin tưởng vào mạng xã hội càng cao. Ngược lại cũng đúng – càng lớn tuổi, càng tin tưởng vào phương tiện truyền thông truyền thống và ít tin tưởng vào mạng xã hội.
Bên cạnh khoảng cách về niềm tin, còn tồn tại khoảng cách về thói quen tiêu thụ:
Chú thích ảnh: Tỷ lệ người dân ở các độ tuổi khác nhau tiếp cận tin tức qua mạng xã hội
Trong nhóm người trưởng thành dưới 30 tuổi, 76% ít nhất thỉnh thoảng tiếp nhận tin tức từ mạng xã hội. Trong nhóm trên 65 tuổi, con số này chỉ là 28% (thậm chí còn thấp hơn một chút so với năm năm trước).
Mức độ tin tưởng vào các phương tiện truyền thông đại chúng quả thực đã suy giảm từ đỉnh cao, nhưng phần lớn câu chuyện này thực chất là sự thay đổi thói quen tiếp nhận thông tin của thế hệ trẻ. So với thế hệ cha anh, người trẻ có mức độ tin tưởng thấp hơn nhiều vào các phương tiện truyền thông đại chúng, đồng thời cũng là những người dùng nặng (heavy users) các nền tảng thay thế mạng xã hội.
Quay lại quan sát ban đầu: Đỉnh cao 72% mức độ tin tưởng vào truyền thông năm 1975 thường được nhắc đến như “thời kỳ hoàng kim” của ngành báo chí. Nhưng sự thật cũng là, đầu những năm 1970 chỉ có một vài đài truyền hình và tờ báo nắm độc quyền cung cấp thông tin, gần như không có cạnh tranh.
Vì vậy, có lý do để đặt câu hỏi: Liệu mức độ tin tưởng “đỉnh cao” ấy có bao nhiêu phần đến từ chất lượng báo chí xuất sắc, và bao nhiêu phần đến từ việc không có lựa chọn nào khác? Hai yếu tố này dĩ nhiên không loại trừ nhau – cuối những năm 1960 và đầu những năm 1970 có thể vừa có báo chí tốt vừa có một lượng khán giả bị “chiếm hữu”. Tuy nhiên, thật khó để không nhận ra rằng thế hệ có mức độ tin tưởng thấp nhất vào các phương tiện truyền thông đại chúng lại chính là thế hệ lớn lên trong môi trường có nhiều lựa chọn nhất.
Đây chính là luận điểm Martin Gurri nêu ra trong tác phẩm The Revolt of the Public (Sự nổi dậy của công chúng): Việc tan rã độc quyền thông tin trong mọi lĩnh vực (truyền thông, chính phủ, uy tín chuyên môn) đã phơi bày quyền lực chưa từng thực sự được giành lấy. Công chúng nhìn thấy những gì ẩn sau tấm màn, và niềm tin vì thế suy giảm.
Gurri cũng cho rằng công chúng giỏi phá hủy những thứ cũ, nhưng lại không giỏi xây dựng những thứ mới. Ông có thể đúng. Nhưng ít nhất, rào cản về vốn để xây dựng các phương tiện truyền thông mới thay thế chưa bao giờ thấp như hiện nay. Liệu chúng có thể tái thiết dựng niềm tin vào báo chí hay không sẽ là câu chuyện trọng tâm của thập kỷ tới.
Tạm biệt, “lợi ích năng suất”
Doanh số bán Zyn (túi nicotine) đã bước vào vùng chưa biết: lần đầu tiên tăng trưởng theo năm trở thành số âm.
Chú thích ảnh: Tỷ lệ tăng trưởng doanh số Zyn theo năm (trung bình di động 4 tuần), lần đầu tiên chuyển sang âm
Theo cách tính trung bình di động 4 tuần, tỷ lệ tăng trưởng doanh số Zyn lần đầu tiên trong lịch sử chuyển sang âm – dù mức độ giảm rất nhỏ.
Thực tế, xét về lượng tiêu thụ, Zyn vẫn đang tăng trưởng. Tuy nhiên, do gần đây có nhiều chương trình khuyến mãi mạnh, nên tổng doanh thu đã giảm nhẹ.
“Lợi ích năng suất” vẫn nguyên vẹn (cười).
Một chi tiết thú vị khác: Thị phần của Zyn trên thị trường túi nicotine không còn chiếm hơn một nửa:
Chú thích ảnh: Biến động thị phần của Zyn trên thị trường túi nicotine
Thị phần của Zyn đã giảm dưới 50% vào cuối năm ngoái.
[^1]: Đúng vậy, chúng tôi biết rằng giá trị thị trường cổ phiếu và GDP là hai khái niệm khác nhau (một là tồn lượng, một là luồng); nhưng biểu đồ trông vẫn khá ấn tượng.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
a16z
