Làm giàu là một trận chiến tiêu hao: ngay cả thiên tài cũng có thể bị tham lam đánh gục
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Làm giàu là một trận chiến tiêu hao: ngay cả thiên tài cũng có thể bị tham lam đánh gục
Cuộc sống là một trận chiến tiêu hao, chỉ người cười đến cuối cùng mới thắng.
Chuyên sâu báo cáo Web3Bài viết: BowTied Bull
Biên dịch: Bạch Thoại Blockchain
Trong suốt lịch sử, những chu kỳ bùng nổ và suy sụp gây chú ý này không phải là điều mới mẻ. Điểm khác biệt duy nhất là hiện nay chúng ta có Internet, khiến các sự kiện này được phát hiện và khuếch đại trong vài giây. Một số người sở hữu tài sản hơn 30 triệu USD rồi cuối cùng trở về con số không. Bạn có biết ai từng vấp ngã không? Isaac Newton – trong vụ bong bóng Biển Nam nổi tiếng.
Trò chơi chiến tranh tiêu hao – Tránh trở về con số không
Chúng ta có thể áp dụng nguyên tắc này vào mọi việc. Con người bắt đầu từ bỏ khi 25 tuổi, đắm chìm trong rượu rẻ tiền và quán bar. Khi khởi nghiệp, họ cố gắng tối đa ba tháng rồi hài lòng với mức tăng lương hàng năm gần như không theo kịp lạm phát. Ngay cả trong hẹn hò cũng vậy. Đàn ông phần lớn hoặc buông xuôi, hoặc từ chối tìm kiếm đối tượng lý tưởng ở nước ngoài (thường là người nước ngoài hấp dẫn).
Tóm lại, cuộc sống không phải là một đường chạy nước rút. Dù bạn trải qua những bước tiến khổng lồ, nhưng nền tảng được xây dựng trong những tháng hay thậm chí nhiều năm dường như bằng phẳng đó. Đây là một cuộc đua tiêu hao dài và tàn khốc (hãy nghĩ đến những trò chơi nhàm chán trong chương trình truyền hình "Survivor", nơi bạn chỉ cần đứng im trên cột). Đây là một thử thách để xem ai có thể trụ vững khi những người khác kiệt sức, bỏ cuộc hoặc tự hủy hoại bản thân.
Điểm khác biệt giữa trò chơi này và các chương trình truyền hình là gì? Bạn không bao giờ phải trở về con số không. Bạn có thể trải qua một năm, một tháng hoặc một quý tồi tệ. Nhưng điều đó không sao cả. Miễn là bạn không trở về con số không, sẽ không có sự thiết lập lại tài chính nào cả.
Mọi trò chơi đáng để chơi (kinh doanh, đầu tư, thể hình, các mối quan hệ, v.v.) đều có một quy luật bất thành văn. Người chiến thắng không phải là người nhanh nhất hoặc mạnh nhất trong một năm nào đó, mà là người sống sót qua mười năm môi trường luôn biến động.
Những sự sụp đổ gần đây
Có rất nhiều câu chuyện như thế này. Bao nhiêu người trong số các bạn đã quên những sự kiện sau: 1) Sam Bankman-Fried – một tỷ phú ba mươi tuổi điều hành một trong những sàn giao dịch sinh lời nhất thời điểm đó. Ông ta phá sản và đi tù vì tham lam, chiếm dụng tiền khách hàng. 2) Do Kwon – tuyên bố một cách ngớ ngẩn rằng «Cứ bình tĩnh, anh em ơi, đang rót thêm tiền đây», thực chất là đặt cược gấp đôi vào trò lừa đảo Ponzi của chính mình, cuối cùng trở về con số không. 3) Quỹ Quản lý Vốn Dài hạn (Long-Term Capital Management) – một quỹ được xây dựng bởi những người đoạt giải Nobel. Đặt cược quá đà bằng đòn bẩy vào thời điểm sai lầm? Tạm biệt.
Ngay cả Isaac Newton cũng mất kiểm soát trong bong bóng Biển Nam. Sau khi bán ra sớm và thu lợi nhuận, ông ta quay lại vì ghen tị (đỉnh điểm), than thở: «Tôi có thể tính toán quỹ đạo chuyển động của các thiên thể... nhưng không thể tính được sự điên cuồng của lòng tham con người.»
Đây là một bài học đã lặp lại qua nhiều thế kỷ. Cùng một cốt truyện, công nghệ thay đổi, nhưng kết quả hoàn toàn giống nhau: lòng tham, đòn bẩy và không thể trụ lại trong cuộc chơi.
Những con người thông minh nhất thế giới từng mắc kẹt trong các mô hình phức tạp của chính họ, quên mất rằng thị trường bị chi phối bởi con người đầy cảm xúc chứ không phải con số.
Chiến tranh tiêu hao là chiến lược cốt lõi: trò chơi này thưởng cho những người vượt qua điểm yếu tâm lý của bản thân. Suốt mấy thập kỷ, Buffett bị chế giễu là «nhàm chán». Ông ấy làm kém trong thời kỳ cuồng nhiệt, luôn mua những thứ không ai thèm. Nhưng ông ấy vẫn trụ vững cho đến tận ngày nay. Đế chế của ông liên tục tạo lãi kép vì ông chỉ có một quy tắc: đừng thua tiền. Dù chúng ta tuyệt đối sẽ không hỏi ông ấy bất cứ vấn đề kỹ thuật nào, nhưng về mặt khái niệm, chiến lược của ông rất vững chắc. Điều bạn cần làm là ở lại trong cuộc chơi, và từ chối bán ra khi đang thua lỗ (điều này đòi hỏi nghiên cứu sâu sắc, sự kiên định kiểu «tay kim cương» và không dùng đòn bẩy – vì chỉ riêng lãi suất cũng có thể khiến bạn thua).
Jeff Bezos cũng làm điều tương tự. Ông bán chưa đến 20% cổ phần công ty để huy động 1 triệu USD. Ông hoàn toàn có thể bán nhiều hơn, nhưng muốn giữ quyền kiểm soát – ở lại trong cuộc chơi. Hóa ra đây là quyết định sáng suốt nhất ông từng đưa ra. Vượt qua bong bóng dot-com, trải qua nhiều năm họp hội đồng quản trị căng thẳng, ông luôn nắm chắc quyền điều khiển. Bằng cách đánh đổi lòng tham lấy sự bền bỉ, ông đã xây dựng một đế chế trị giá hàng nghìn tỷ USD (Amazon).
Elon Musk cũng trải qua tất cả điều này. Ông không phải ví dụ tốt nhất, vì ông từng suýt phá sản. Tuy nhiên, ông vẫn là một ví dụ xuất sắc về sự sống sót. Sau PayPal, ông gần như dồn toàn bộ tài sản vào Tesla và SpaceX, từng ở bờ vực phá sản. Ông phải vay bạn bè để trả tiền thuê nhà, nhưng chưa bao giờ bỏ cuộc. Ông chiến đấu để sống sót, chứ không phải để trông có vẻ thành công.
Apple cũng là một ví dụ (gây ngạc nhiên). Trong những năm 1990, công ty từng đối mặt nguy cơ phá sản. Hầu hết các công ty sẽ tan rã, nhưng Apple thì không. Họ cắt giảm chi phí, xây dựng lại hoạt động kinh doanh, kiên nhẫn chờ đợi. Vài năm sau, iPod ra đời, tiếp đến là iPhone, giai đoạn lãi kép bắt đầu. Lại là một bài học trị giá hàng nghìn tỷ USD về sự kiên cường.
Tóm lại, trước khi bạn quyết định dùng đòn bẩy, hãy suy nghĩ thật kỹ về tất cả những ví dụ này. Bạn có thể sống sót qua một cuộc suy thoái thực sự không? Suy giảm -50% đến -60%? Đồng thời mất việc? Và thêm một khoản chi phí khẩn cấp? Dễ dàng hơn nhiều khi dự báo mô hình với đôi mắt màu hồng.
Đừng bao giờ thực hiện những khoản đầu tư khiến bạn phải hối tiếc
Bất kỳ khoản đầu tư nào bạn đã nghiên cứu kỹ và tin tưởng, nên giữ mãi mãi. Ví dụ 20-30 năm. Không có nghĩa là bạn phải giữ toàn bộ, nhưng bạn nên luôn giữ lại một phần. Nếu bạn mua Bitcoin ở mức 100 USD rồi bán sạch ở 200 USD, bạn sẽ không bao giờ nhìn thẳng vào chính mình nữa. Chúng tôi biết rất nhiều người như vậy. Có người mua Ethereum ở 80 USD, bán sạch ở 200 USD, rồi chứng kiến nó tăng lên hơn 4000 USD, trong khi chỉ số S&P 500 của họ trong thời gian đó chậm tiến hơn hơn 1000%.
Tóm lại, với bất kỳ khoản đầu tư nào đã nghiên cứu kỹ, bạn có thể bán một phần. Nhưng hãy chắc chắn giữ lại một ít, phòng trường hợp bạn bán quá sớm.
Tự nguyện chọn trở về con số không là vô nghĩa
Đa số thậm chí không bị đòn bẩy đánh bại, mà chính họ tự đánh bại chính mình.
Họ bán ra khi cổ phiếu hoặc token tăng 10 lần, tự hào vì đã «khóa lợi nhuận». Họ bán công ty khởi nghiệp của mình với giá vài triệu đô la để đổi lấy sự bình yên nội tâm, rồi chứng kiến nó niêm yết sau này với giá trị hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ đô la (Victoria's Secret là một ví dụ nổi tiếng). Họ từ bỏ sự nghiệp, các mối quan hệ hoặc ý tưởng trước khi đường cong bắt đầu uốn lên. Chính tại điểm uốn đó là nơi tập trung toàn bộ lợi nhuận! (Lưu ý: tiến bộ là phi tuyến tính, điều này cũng đúng với cổ phiếu, token và mọi doanh nghiệp nhỏ).
Để tránh tình trạng này, bạn cần xây dựng cuộc sống sao cho có thể hấp thụ tổn thất và giữ lại một số vị thế rủi ro cao đã tăng giá. Giữ chi phí thấp, duy trì đủ thanh khoản để có thể đặt cược lớn mà không tuyệt vọng. Giữ vững kỹ năng và cổ phần của bạn. Hai tài sản này sẽ liên tục tạo lãi kép cho đến khi đạt đến điểm uốn của đường cong.
Hãy chịu đựng sự nhàm chán trước khi đột phá xảy ra, chấp nhận trông có vẻ sai trong nhiều năm. Những người thành công không phải là những người có chiến lược tốt nhất... mà là những người kiên trì đủ lâu để chiến lược của họ bắt đầu phát huy tác dụng.
Mỗi câu chuyện thành công lớn đều là một nghiên cứu điển hình về sự chịu đựng đau khổ và niềm tin. Lãi kép chỉ có tác dụng với một số ít người có thể duy trì khả năng thanh toán đủ lâu để trải nghiệm nó. Đây là tấm vé vào nhóm 1% hàng đầu.
Đa số không thể chịu đựng việc bị đánh giá thấp hoặc sự thỏa mãn trì hoãn. Họ cần sự công nhận và chú ý, nên họ chốt lời để thỏa mãn lòng tự trọng.
Họ cần sự thoải mái, nên từ bỏ các khả năng trong tương lai. Họ nhầm lẫn sự bận rộn với tiến bộ, nhầm lẫn sự công nhận của người khác với cảm giác an toàn. Họ tự nguyện rời khỏi cuộc chơi trước khi nó trở nên có lợi cho họ. Mỉa mai thay, chính việc tập trung vào sự sống sót và thích nghi lại tạo ra thành công tất yếu.
Nếu bạn ở trong sân khấu đủ lâu, xác suất cuối cùng sẽ nghiêng về phía bạn. Bạn chịu đựng được nỗi đau, sự nhàm chán và vô danh càng lâu, cơ hội tiếp cận các «sự kiện đuôi» thuận lợi càng lớn. Cuộc sống không thể ngăn cản một người từ chối rời đi.
Nếu bạn đang ở giai đoạn «mài giũa» dường như chẳng tiến triển gì, hãy nhớ rằng, đây hoàn toàn là vấn đề tâm lý. Nếu bạn đang đưa ra những lựa chọn đúng đắn, động lực đang âm thầm tích tụ. Bạn không nên mong đợi phần thưởng ngay lập tức, bạn nên tập trung vào việc sống sót.
Mỗi tháng bạn duy trì không phá sản, mỗi năm bạn giữ vững vị trí, xác suất bạn đột phá lại tăng lên. Đó là toán học của chiến tranh tiêu hao.
Mọi người ghét gián, nhưng chúng dạy ta một bài học quý giá: Làm bất cứ điều gì để sống sót
Bạn càng khao khát thấy kết quả hôm nay, bạn càng nhận được ít hơn. Đây là cách nữ thần may mắn hoạt động. Kỹ năng thực sự bạn cần là «sự bền bỉ». Ở lại đủ lâu trên bàn poker, nữ thần may mắn cuối cùng sẽ nghĩ: «Ừm, gã này dường như thực sự không quan tâm, vậy thì ta sẽ đưa cái hũ vàng này cho hắn.»
Đừng để bản thân sụp đổ. Đừng rút tiền quá sớm khỏi các khoản đầu tư có tiềm năng lợi nhuận bất đối xứng. Đừng bán tương lai của bạn để đổi lấy sự thoải mái. Giữ chi phí thấp, lòng tự trọng nhỏ hơn, và quỹ dự trữ (vốn) dài hơn. Vì cuộc sống không thưởng cho người chơi thông minh nhất – mà là người trụ được đến bàn chung kết.
Hãy tưởng tượng như đang chơi poker. Mục tiêu của bạn là vào đến bàn chung kết, chứ không phải trở thành tâm điểm ngay ngày đầu tiên.
Sống đủ lâu, phần còn lại hãy để thống kê lo.
Một chút cuối cùng về sự sống sót – ngay cả khi bạn làm hỏng mọi việc
Nếu bạn cần một vài ví dụ thực tế về việc tái khởi nghiệp, dưới đây là một vài cái tên bạn sẽ biết hôm nay:
Disney: Năm 1923, xưởng phim hoạt hình «Laugh-O-Gram Films» của Disney phá sản do nhà phân phối không thanh toán. Ông chuyển đến Hollywood, tạo ra Chuột Mickey và Bạch Tuyết, xây dựng một đế chế.
Ford: Trước khi thành lập Công ty Ô tô Ford, ông từng phá sản hai lần. Công ty đầu tiên của ông (Detroit Automobile Company) sụp đổ vì sản phẩm quá đắt và kém hiệu quả. Sau đó, ông tạo ra sản xuất hàng loạt, thay đổi ngành công nghiệp chế tạo.
Jobs: Năm 1985, bị sa thải khỏi Apple, sau đó ông dồn toàn lực vào NeXT và Pixar, từng đứng bên bờ vực sụp đổ tài chính. Apple cuối cùng mua lại NeXT vào năm 1997, Jobs quay trở lại... và mang theo iMac, iPod và iPhone.
George Foreman: Tay đấm quyền Anh nổi tiếng này phá sản vào cuối những năm 1970, nhưng trở lại sàn đấu ở tuổi 38. Sau khi kiếm đủ tiền, ông tạo ra bếp nướng Foreman, mang về cho ông hàng trăm triệu USD.
Milton Hershey: Trước khi thành lập sô cô la Hershey, ông từng thất bại hai lần với các cửa hàng kẹo. Ngay cả thương hiệu nổi tiếng nhất, người sáng lập của họ cũng từng thất bại nhiều lần, nhưng họ chỉ tiếp tục thử nghiệm.
Và còn hàng ngàn câu chuyện khác mà chúng ta biết, cùng hàng triệu câu chuyện mà chúng ta không biết. Bài học đều giống nhau. Hãy học từ sai lầm của người khác. Đừng trở về con số không, đừng bán sạch 100% khoản đầu tư bạn tin tưởng, đừng dùng đòn bẩy.
Trong rất hiếm trường hợp, nếu bạn thực sự làm hỏng mọi việc… à, người khác cũng đã từng thoát khỏi tình cảnh tệ hại hơn nhiều. Chỉ cần cân nhắc rằng với lợi nhuận vượt trội mà công nghệ, tiền mã hóa và các doanh nghiệp internet chuyên biệt mang lại vào năm 2025, việc đẩy bản thân vào tình thế đó là hoàn toàn vô nghĩa.
Tuy nhiên, đây chỉ là quan điểm từ một nhân vật hoạt hình mà thôi.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@BowTiedBull
