Tại sao vị thế của bạn lại bị thanh lý bắt buộc đột ngột trong điều kiện thị trường cực đoan?
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Tại sao vị thế của bạn lại bị thanh lý bắt buộc đột ngột trong điều kiện thị trường cực đoan?
Trò chơi tiền mặt không có BTC, khi mất cân bằng giữa long và short, cơ chế thanh lý tự động sẽ được kích hoạt.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Doug Colkitt
Biên dịch: TechFlow
Vì rất nhiều người thức dậy và phát hiện vị thế perps của mình đã bị thanh lý, đồng thời thắc mắc "tự động giảm đòn bẩy" (Auto-Deleveraging, ADL) nghĩa là gì, đây là một hướng dẫn nhập môn ngắn gọn dành cho bạn.
ADL là gì? Nó hoạt động ra sao? Vì sao nó tồn tại?
Trước tiên, ta cần hiểu rộng hơn về thị trường hợp đồng perpetual là gì và chức năng của nó. Lấy ví dụ thị trường hợp đồng perpetual BTC, điều thú vị là trong hệ thống này thực tế không tồn tại BTC thật nào cả. Trong hệ thống chỉ có một đống tiền mặt nằm im.
Thị trường hợp đồng perpetual (hoặc nói rộng hơn là bất kỳ thị trường phái sinh nào) làm nhiệm vụ phân phối số tiền mặt này giữa các bên tham gia. Nó vận hành theo một bộ quy tắc được thiết kế nhằm tạo ra công cụ tổng hợp giống như BTC trong một hệ thống vốn không hề có BTC thật.
Quy tắc quan trọng nhất là: thị trường có những vị thế long và short, và lượng vị thế long và short phải hoàn toàn cân bằng, nếu không hệ thống sẽ không thể vận hành. Ngoài ra, cả long và short đều phải đưa tiền mặt (dưới dạng ký quỹ) vào đống tiền này.
Số tiền này sẽ được phân phối lại giữa các bên tham gia khi giá BTC lên xuống.
Trong quá trình này, khi biến động giá BTC quá lớn, một số người tham gia sẽ mất toàn bộ tiền của họ. Khi đó, họ sẽ bị buộc phải rời khỏi thị trường ("thanh lý").
Hãy nhớ rằng, long chỉ có thể kiếm lời khi có short nào đó thua lỗ. Do đó, khi không còn ai thua lỗ được nữa thì bạn cũng không thể tiếp tục kiếm lợi nhuận.
Hơn nữa, mỗi vị thế short phải được khớp hoàn toàn với một vị thế long còn khả năng thanh toán. Nếu một vị thế long trong hệ thống đã cạn sạch tiền để thua lỗ, thì theo định nghĩa, điều đó có nghĩa là vị thế short đối ứng cũng không còn ai để kiếm lời từ họ (và ngược lại).
Vì vậy, nếu một vị thế long bị thanh lý, một trong hai điều sau đây phải xảy ra trong hệ thống:
A) Một vị thế long mới tham gia, mang theo tiền mới để bổ sung vào đống tiền;
B) Vị thế short đối ứng bị đóng lại, giúp hệ thống cân bằng trở lại.
Trong trường hợp lý tưởng, tất cả việc này có thể được thực hiện thông qua cơ chế thị trường bình thường. Miễn là có thể tìm được người mua sẵn sàng ở mức giá thị trường công bằng, thì không cần ép buộc ai hành động. Trong một phiên thanh lý bình thường, quá trình này thường diễn ra qua sổ lệnh thông thường của thị trường hợp đồng perpetual.
Trong một thị trường perpetual khỏe mạnh và đủ thanh khoản, cách này hoàn toàn ổn. Vị thế long bị thanh lý sẽ được bán vào sổ lệnh, lệnh mua tốt nhất trong sổ sẽ nhận lấy vị thế đó, trở thành long mới trong hệ thống và mang tiền mới vào đống tiền. Mọi người đều hài lòng.
Nhưng đôi khi thanh khoản trong sổ lệnh không đủ, hoặc ít nhất là không đủ để giao dịch mà không khiến vị thế ban đầu thua lỗ vượt quá số tiền còn lại của họ.
Khi đó sẽ thành vấn đề, vì có nghĩa là không đủ tiền mặt trong đống tiền để đáp ứng nhu cầu của các bên tham gia khác.
Thông thường, bước "cứu trợ" tiếp theo là sự can thiệp của một "kho an toàn" hay "quỹ bảo hiểm". Quỹ bảo hiểm là một hồ đặc biệt do sàn giao dịch hỗ trợ, khi xảy ra sự kiện thanh khoản cực đoan, nó sẽ nhảy vào và hấp thụ phía đối diện của các lệnh thanh lý.
Quỹ bảo hiểm về dài hạn thường khá sinh lời, vì nó có cơ hội mua vào với chiết khấu lớn và bán ra với giá cao khi giá biến động mạnh. Ví dụ, quỹ bảo hiểm của Hyperliquid tối nay đã kiếm được khoảng 40 triệu USD trong vòng một giờ.
Nhưng quỹ bảo hiểm không phải là phép màu, nó chỉ là một người tham gia khác trong toàn hệ thống. Giống như mọi người khác, nó phải đổ tiền vào đống tiền, tuân thủ các quy tắc giống nhau, và rủi ro mà nó có thể gánh vác cùng lượng vốn đóng góp cũng có giới hạn.
Vì vậy, hệ thống phải có một bước "cứu trợ cuối cùng".
Đó chính là thứ chúng ta gọi là "tự động giảm đòn bẩy" (Auto-Deleveraging, ADL). Đây là biện pháp cuối cùng, và là một tình huống (hy vọng) rất hiếm khi xảy ra, vì nó liên quan đến việc ép buộc ai đó thoát vị thế thay vì trả tiền cho họ. Trường hợp này xảy ra rất ít, đến mức ngay cả những trader perps dày dạn kinh nghiệm thường cũng gần như không để ý đến sự tồn tại của nó.
Bạn có thể hình dung nó giống như một chuyến bay đặt chỗ quá mức. Trước tiên, hãng hàng không sẽ dùng cơ chế thị trường để giải quyết, ví dụ tăng dần khoản bồi thường để thu hút hành khách đổi sang chuyến đêm. Nhưng nếu cuối cùng không ai chịu, thì buộc phải ép một số hành khách rời máy bay.
Nếu tiền mặt của các vị thế long cạn kiệt, mà không ai muốn vào thay thế họ, thì hệ thống không còn lựa chọn nào khác ngoài việc buộc ít nhất một phần các vị thế short phải rời đi và đóng vị thế của họ. Các sàn giao dịch khác nhau có quy trình chọn đối tượng và giá đóng vị thế ADL rất khác nhau.
Thông thường, hệ thống ADL sử dụng một hệ thống xếp hạng để chọn các vị thế đang có lãi cần bị đóng, dựa trên các tiêu chí: 1) lợi nhuận cao nhất; 2) đòn bẩy; 3) quy mô vị thế. Nói cách khác, những "cá voi" lớn nhất, lãi nhiều nhất sẽ bị đưa về nhà trước tiên.
Mọi người tự nhiên sẽ cảm thấy khó chịu với ADL vì nó trông có vẻ không công bằng. Bạn đang ở đỉnh cao chiến thắng thì bị ép rời khỏi vị thế. Nhưng ở một mức độ nào đó, sự tồn tại của nó là cần thiết. Ngay cả sàn giao dịch tuyệt vời nhất cũng không thể đảm bảo luôn có vô hạn người thua lỗ ở phía đối diện để lấp đầy đống tiền.
Bạn có thể hình dung nó giống như một chuỗi chiến thắng khi chơi poker Texas Hold'em. Bạn vào sòng bạc, đánh bại tất cả mọi người tại bàn; rồi chuyển sang bàn khác, lại đánh bại tất cả; rồi lại chuyển tiếp. Cuối cùng, tất cả những người khác trong sòng bạc đều hết xu. Đó chính là bản chất của ADL.
Điều tuyệt vời của thị trường hợp đồng perpetual là chúng luôn là trò chơi zero-sum, do đó toàn bộ hệ thống về tổng thể sẽ không bao giờ vỡ nợ.
Ở đây thậm chí không có BTC thật nào để mất giá trị. Chỉ có một đống tiền mặt tẻ nhạt. Giống như định luật nhiệt động lực học, trong toàn hệ thống, giá trị không bao giờ được tạo ra cũng không bao giờ bị phá hủy.
ADL hơi giống cảnh kết phim "The Truman Show". Thị trường hợp đồng perpetual xây dựng một mô phỏng rất tinh vi, giống như một thế giới thực gắn với thị trường giao ngay.
Nhưng rốt cuộc, tất cả đều là ảo ảnh. Hầu hết thời gian, chúng ta không cần nghĩ về điều này... nhưng đôi khi, ta chạm tới biên giới của mô phỏng đó.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@0xdoug
