Thời đại mạt pháp của tiền mã hóa bản địa
Tuyển chọn TechFlowTuyển chọn TechFlow
Thời đại mạt pháp của tiền mã hóa bản địa
Chúng ta cần một loại tiền ổn định gốc trên chuỗi, cần phi tài chính hóa, cần làn sóng tiếp theo, và chúng ta cũng không muốn sống trong một Web3 chỉ biết bán lưu lượng.
Chuyên sâu báo cáo Web3Tác giả: Zeke, Nhà nghiên cứu của YBB Capital
Một. Đầu hàng quy định
Crypto đã chuyển từ ngách vào dòng chính như thế nào? Trong hơn một thập kỷ qua, blockchain phi tập trung đã mang đến cho thế giới một vùng đất hoang không bị kiểm soát. Hệ thống thanh toán điện tử ngang hàng của Satoshi Nakamoto tuy thất bại, nhưng lại mở ra cánh cửa dẫn tới một thế giới song song. Pháp luật, chính phủ, thậm chí xã hội và tôn giáo đều không thể kiềm chế được internet tồn tại trên vô số nút này.
Việc nằm ngoài phạm vi quản lý gần như là yếu tố duy nhất thúc đẩy sự thành công của ngành, từ việc phát hành tài sản bắt đầu bằng ICO và vô số biến thể sau đó, DeFi bùng nổ nhờ UNI, cho đến stablecoin – thứ được gọi là ứng dụng siêu cấp ngày nay – tất cả đều dựa trên yếu tố này. Chính việc gạt bỏ những rườm rà của TradFi đã tạo nên ngành như hiện tại.
Tuy nhiên điều thú vị là, sau khi thời đại khám phá lục địa mới kết thúc, con người bắt đầu từ bỏ thuyền buồm để quay về quá khứ. Có lẽ kể từ khoảnh khắc BTC ETF được thông qua, hoặc kể từ lúc Trump đắc cử, crypto bản địa đã bước vào thời mạt pháp. Ngành bắt đầu tìm kiếm sự tuân thủ, bổ sung nhu cầu của TradFi. Stablecoin, RWA, thanh toán dần trở thành xu hướng phát triển chủ đạo. Ngoài ra, chúng ta chỉ còn lại việc phát hành tài sản thuần túy – một bức ảnh, một câu chuyện, một chuỗi CA – trở thành chủ đề duy nhất hằng ngày. "Chuỗi chó đất" (dirt dog chain) giờ đây thậm chí không còn là một từ miệt thị.
Chúng ta đã đi đến bước này như thế nào? Trong các bài viết hai năm qua tôi đã phân tích rất nhiều, nhưng nói cho cùng, đến nay blockchain vẫn thiếu biện pháp hiệu quả để kiềm chế các thực thể ẩn sau địa chỉ làm điều xấu. Chúng ta chỉ có thể đảm bảo các nút là trung thực, DeFi không cần trung gian. Còn ngoài ra, chúng ta không thể ngăn bất kỳ điều gì xảy ra trong khu rừng đen tối này. Nhiều thứ suy tàn chỉ là điều tất yếu. NFT, GameFi, SocialFi đều cực kỳ phụ thuộc vào thực thể đứng sau dự án. Blockchain có khả năng gây quỹ tuyệt vời, nhưng ai sẽ ràng buộc các bên phát triển sử dụng vốn hợp lý và biến một câu chuyện thành dự án thật?
Giấc mơ phi tài chính hóa không thể giải quyết chỉ bằng nâng cấp hạ tầng. Nếu ngay cả máy chủ tập trung cũng không làm tốt những việc này, thì làm sao kỳ vọng blockchain làm được? Chúng ta không thể áp dụng Proof of Work lên đội ngũ phát triển, và việc đầu hàng quy định hôm nay có lẽ là khởi đầu cho phi tài chính hóa trong tương lai. Điều này thật trớ trêu nhưng cũng thật bất lực.
Crypto thực sự đang trở thành một phần nhỏ của truyền thống, quyền kiểm soát sổ cái đang bị tầng lớp trên chiếm đoạt. Những thứ phát triển từ dưới lên ngày càng ít, cơ hội cũng bị thu hẹp. Chúng ta đang tiến vào thời đại bá quyền trên chuỗi.
Hai. Stablecoin
Bá quyền trên chuỗi là gì? Tôi nghĩ nó thể hiện ở hai mặt: một là stablecoin, hai là câu chuyện internet truyền thống đang lặp lại.
Trước hết nói về stablecoin, hiện nay thị trường chủ yếu là của stablecoin pháp định và stablecoin kiểu YBS. Gần đây có một sự kiện lớn liên quan đến stablecoin pháp định: Đạo luật Thiên tài đã được thông qua. Tôi tóm tắt ngắn gọn nội dung đạo luật:
Định nghĩa và hạn chế phát hành: Định nghĩa “stablecoin thanh toán” là tài sản kỹ thuật số dùng để thanh toán hoặc thanh toán bù trừ, phải được đảm bảo đầy đủ 1:1 bằng USD hoặc tài sản thanh khoản cao (ví dụ trái phiếu kho bạc ngắn hạn).
Chỉ các nhà phát hành được cấp phép (phải đăng ký và chịu sự giám sát) mới được phép phát hành hợp pháp; cấm cá nhân hoặc tổ chức chưa được ủy quyền phát hành.
Yêu cầu về dự trữ và minh bạch: Nhà phát hành phải nắm giữ tài sản dự trữ tương đương 1:1 với stablecoin phát hành (như USD hoặc tài sản thanh khoản chất lượng cao), đảm bảo tính ổn định và khả năng chi trả.
Yêu cầu công bố định kỳ tình hình dự trữ, các nhà phát hành có vốn hóa thị trường vượt 50 tỷ USD phải chịu kiểm toán tài chính hàng năm và tuân thủ các quy định chống rửa tiền (AML) và chống tài trợ khủng bố (CFT).
Giám sát và tuân thủ: Thiết lập khung giám sát rõ ràng, stablecoin không được coi là chứng khoán, chịu sự giám sát như ngân hàng chứ không phải SEC.
Thiết lập quy trình cấp phép, chuẩn hóa tổ chức phát hành, đồng thời thực thi bắt buộc các cơ chế chống rửa tiền, đóng băng tài sản và tiêu hủy.
Thúc đẩy đổi mới và tiếp cận tài chính: Mục đích là thúc đẩy sự phát triển của ngành stablecoin tại Mỹ thông qua khung pháp lý rõ ràng, tăng cường tiếp cận tài chính và duy trì vị thế thống trị của đồng đôla Mỹ trong nền kinh tế số.
Hạn chế các công ty công nghệ lớn: Cấm các công ty công nghệ lớn phát hành stablecoin nếu chưa được cấp phép, nhằm ngăn độc quyền thị trường.
Sợ hãi suốt nhiều năm về rủi ro sụp đổ của Tether cuối cùng cũng chính thức trở thành dĩ vãng, và việc đưa thanh toán xuống chuỗi vào dòng chính chỉ còn là vấn đề thời gian. Việc áp dụng blockchain quy mô lớn bắt đầu đi đúng hướng. Nhưng stablecoin sau khi được đưa vào khung quản lý sẽ ra sao? Các quốc gia khác sẽ phản ứng thế nào trước động thái này? Lý do thành công của stablecoin thì không cần nhắc lại nữa.
Việc thông qua đạo luật này cũng đồng nghĩa với việc phương tiện giao dịch trên chuỗi chính thức bị Mỹ kiểm soát. Doanh nghiệp tư nhân Mỹ hưởng lợi từ trái phiếu kho bạc, và sau khi nắm giữ tiền tệ, quốc gia này cũng sẽ có quyền kiểm soát rất lớn đối với thế giới trên chuỗi. Chưa bàn đến việc nối dài bá quyền đôla, tôi phải hình dung thế nào về cảnh tượng stablecoin trong một dự án DeFi bỗng dưng bị đóng băng toàn bộ?
Mặt khác là stablecoin kiểu YBS. Ý tưởng của Ethena là tốt, có thể mang lại lợi suất cấp độ UST trong thị trường tăng giá, đồng thời ổn định hơn nhiều so với stablecoin thuật toán. Như tôi từng đề cập trong các bài viết trước, stablecoin bản địa trên chuỗi cuối cùng cũng có thể đạt được thông qua phòng ngừa rủi ro delta trung tính, ví dụ như f(x)Protocol phức tạp hơn, hay Resolv đang phòng ngừa rủi ro trên Hyperliquid. Nhưng điều kỳ lạ là hiện nay ai cũng đua nhau làm stablecoin YBS – đầu tiên là các quỹ phòng hộ truyền thống tham gia, sau đó là nhà tạo lập thị trường DWF, cuối cùng đến lượt các sàn giao dịch chen chân. Không thành được Tether thì ít nhất cũng phải chia phần thưởng từ ENA. Ý tưởng này lan truyền như virus.
Trào lưu YBS stablecoin bệnh hoạn này rõ ràng đã lệch khỏi ý nghĩa ban đầu. Dùng tích lũy ban đầu và thêm chiến lược mạo hiểm hơn để tranh giành thị phần, các dự án thật sự đổi mới bị đàn áp dữ dội, rào cản cho startup ngày càng cao. Đúng vậy, kỹ thuật và trí tuệ ở đây không còn quan trọng, việc có phi tập trung hay không cũng chẳng thành vấn đề. Những dự án sáng tạo như f(x)Protocol cũng không nhận được sự chú ý rộng rãi. Hiện tại, tổ hợp sàn giao dịch tập trung (Cex) cộng đội ngũ định lượng cao cấp mới là lựa chọn đúng. Trong cuộc chiến này, APY và sự thuận tiện là tất cả.
Dù rằng so với việc dùng một bức ảnh nhỏ hay các câu chuyện kỳ quặc để lấy đi ETH của tôi, YBS stablecoin có thể là lựa chọn tốt hơn. Nhưng việc một sản phẩm tài chính kiểu Cex lại trở thành đổi mới duy nhất trong chu kỳ này, chỉ chứng tỏ rằng phần lớn con đường trước đây đều sai.
Ba. Phát hành tài sản
Blockchain công cộng là nền tảng phát hành tài sản lớn nhất, ICO là khởi điểm của trò chơi này. Tất cả những thứ sau đó đều là biến thể, dù ít nhiều cũng thúc đẩy sự ra đời của một số câu chuyện, góp phần đẩy tiến trình ngành, nhưng hiện tại đều đang phát triển theo hướng internet truyền thống. Mô hình sinh lời của Base, Pump thực chất đã gần như giống Web2, gần như không hoàn trả lại cộng đồng, thậm chí còn thua cả Cex. Ý nghĩa của Web3 vốn là muốn dân chủ hóa mọi thứ, cùng sáng tạo cũng là cùng xây dựng và giàu có, nhưng giờ đây đã biến chất. Đây mới chỉ là điểm đầu tiên, hiện tại mọi nhóm thiểu số đều đang nghiên cứu cách xây nền tảng phát hành tài sản, cái nào mới là phát hành tài sản đổi mới.
Launchpad hiện là mảnh đất duy nhất giúp người dùng crypto bản địa có thể trở nên giàu có, nhưng nơi đây cũng mang tính bệnh hoạn – ngoài việc phải trả phí cho nền tảng và các công cụ như GMGN, bạn còn phải trải nghiệm cảm giác như đang bắn súng trong chiến hào. Việc phát hành tài sản cũng ngày càng trở nên lòng vòng, thậm chí có thể phát triển ngoài chuỗi. Được rồi, dù NFT và GameFi về mặt kỹ thuật cũng không hoàn toàn phi tập trung, nhưng ít nhất chúng có phần lên chuỗi, từng thúc đẩy xây dựng hạ tầng, từng giúp ngành vượt ra ngoài vòng tròn.
Từ khung AI hồi đầu năm, các dự án hoàn toàn ngoài chuỗi cũng có thể phát hành token, thậm chí bản thân nó lại là một nền tảng phát hành tài sản dưới chuỗi. Sự đầu cơ cực đoan khiến ranh giới của ngành liên tục bị hạ thấp, tất cả điều này rốt cuộc có ý nghĩa gì?
CZ và Vitalik không hiểu nổi Meme, vì vậy có khái niệm DeSci – để người đầu cơ đầu cơ, để nghiên cứu đổi mới. Dường như tìm thấy điểm chung, nhưng nghiên cứu chuột thí nghiệm và cơ học cổ điển thì có thú vị gì bằng các meme trên internet hay các AI kỳ quặc ngày nay? Câu chuyện này cũng chỉ rầm rộ trong một thời gian ngắn, sau khi AI và DeSci nguội lạnh, đến lượt các token danh tiếng lên ngôi – từ Tổng thống Trump Bắc Mỹ đến Tổng thống Milei Nam Mỹ, coi như đã vắt kiệt thanh khoản.
Khi thị trường bắt đầu nguội, câu chuyện nối tiếp không kịp, việc phát hành tài sản sẽ rơi vào mô hình Ponzi. Virtuals kết hợp cách chơi Launchpool + Alpha của Binance, thế chấp để nhận điểm phân phối, điểm này lại dùng để thế chấp tiếp, và quả thật giá token bay vọt lên trời. Em, thẳng thừng và trực tiếp đến mức này, nhưng tôi không còn hứng thú nữa. Bước tiếp theo là gì? Believe (khái niệm thị trường vốn internet)?
Tôi không chắc, nhưng trong chu kỳ trước, giữa vô số bánh xe bay, Ponzi, câu chuyện, vẫn để lại DeFi như một kho báu, thực sự từng khiến ngành bùng nổ với hàng loạt ý tưởng mới. Giai đoạn đầu cơ này rốt cuộc có thể tạo ra điều gì? Tôi chỉ thấy ngưỡng phát hành liên tục được đơn giản hóa, kéo theo vô số sự kiện xấu, liệu chúng ta có cần một quy tắc mới?
Bốn. Sự chú ý
Trước kia, sự trỗi dậy của một dự án dựa vào câu chuyện và công nghệ, bùng nổ sau khi tập hợp được sự đồng thuận. Giờ đây chúng ta đang mua sự chú ý – như Blur dùng điểm thưởng để mua, hoặc như các sàn giao dịch dùng tiền thật để thành lập công ty MCN cho KOL. Phương pháp tiếp thị tổ hợp PDD + livestream bán hàng kiểu Douyin thấm sâu vào giới, so với việc các nhà sáng lập chạy khắp hội nghị để nói về công nghệ, cách này dường như trực tiếp và hiệu quả hơn nhiều.
Sự chú ý không nghi ngờ gì là một trong những tài sản quý giá nhất thời đại này, nhưng cũng khó đo lường. Kaito hiện đang cố lượng hóa nó, tuy nhiên Yap-to-Earn không phải là đổi mới gì lớn, điều này đã từng xuất hiện từ thời SocialFi cổ xưa. Đổi mới lớn nhất của Kaito là dùng AI làm động lực, tuyên bố có thể nhận diện "giá trị" thông tin, dùng AI đánh giá năng lực bán hàng. Tuy nhiên, mô hình này rõ ràng cũng không thể thực sự bắt được giá trị dài hạn, token đang trở thành một loại "hàng tiêu dùng nhanh".
Những bất cập của mô hình điểm thưởng ba cây, tôi nghĩ mọi người đã thấm thía sâu sắc, trong các bài viết trước tôi cũng đã tổng kết tác động của Blur đến cộng đồng. Nếu các dự án tương lai đều dựa vào việc mua sự chú ý, tôi khó đánh giá hành vi này đúng hay sai. Chỉ có thể nói nỗ lực tiếp thị của dự án không có lỗi, nhưng hiện tại cộng đồng có xu hướng "Pump hóa toàn bộ". Thời đại crypto cũ thực sự đã đi đến hồi kết. Bán ảnh hưởng để kiếm tiền đã trở thành một ngành kinh doanh trưởng thành, từ Tổng thống Mỹ đến Binance rồi đến các KOL hiện nay, không dự án nào nhờ đó mà phát triển thực sự, tất cả đều đang trao đổi theo nhu cầu riêng.
Kết luận
Stablecoin sẽ vươn ra toàn cầu, thanh toán blockchain đã là điều tất yếu. Nhưng những cư dân sống ở đây có lẽ không cần những thứ này. Chúng tôi cần stablecoin bản địa trên chuỗi, cần phi tài chính hóa, cần một làn sóng mới. Chúng tôi cũng không muốn sống trong một Web3 nơi mọi thứ đều bán lưu lượng.
Thời gian thực sự đang chứng minh một số điều mà các OG BTC từng nói là đúng, nhưng tôi vẫn hy vọng rằng trong tương lai họ sẽ sai.
Chào mừng tham gia cộng đồng chính thức TechFlow
Nhóm Telegram:https://t.me/TechFlowDaily
Tài khoản Twitter chính thức:https://x.com/TechFlowPost
Tài khoản Twitter tiếng Anh:https://x.com/BlockFlow_News
@YBBCapital
